Raadsvoorstel maatschappelijk vastgoed

GEMEENTE VELSEN

Raadsvoorstel Onderwerp: Maatschappelijk Vastgoed in Velsen Datum collegevergadering Registratienummer Portefeuillehouder(s)

17 november 2020 en 5 januari 2021 117348-2020

Ambtenaar

M. Hoekstra

Telefoon

B. Diepstraten

E-mailadres

0255 567887 mhoekstra@velsen.nl

Voorgesteld raadsbesluit

1. Ten aanzien van de buurthuizen in Velsen: a. uit te gaan van multifunctioneel gebruik van alle bestaande gebouwen waar mogelijk, met als consequentie dat in één of meer wijken functies van de huidige locaties worden overgeheveld; b. als gevolg hiervan de huidige activiteiten in buurthuis de Spil te herhuisvesten en vervolgens De Spil medio 2021 te sluiten; c. de Dwarsligger als toekomstig ‘huis van de wijk’ te oormerken en op basis daarvan in de eerste helft van 2021 te komen tot een toekomstplan voor het pand. 2. Het bibliotheekpand in Velserbroek te transformeren naar een multifunctionele voorziening en hiervoor een krediet van € 2,2 miljoen beschikbaar te stellen en het investeringsplafond 2021 hiermee te verhogen. 3. Voor het tijdelijke initiatief van het Cultuurwarenhuis aan de Lange Nieuwstraat in IJmuiden een krediet van € 50.000 beschikbaar te stellen en het investeringsplafond 2021 hiermee te verhogen. 4. Vanuit het fonds sociaal-culturele basisinfrastructuur € 200.000 beschikbaar te stellen voor 2021 ter dekking van de verdere voorbereidingskosten/plankosten voor de planuitwerking van de buurthuizen en de bibliotheek Velserbroek en IJmuiden, dit bedrag te onttrekken aan de reserve Visie op Velsen en dit te verwerken via de 1e burap 2021. Samenvatting

Velsen werkt aan een brede maatschappelijk vastgoedopgave. De gemeente heeft veel gebouwen in eigendom voor een maatschappelijke functie, zoals buurthuizen, bibliotheek en theater. Deze gebouwen zijn duur voor de instellingen die ze gebruiken en duur voor de gemeente om te onderhouden. In 2017 is een analyse gemaakt van de huisvestingssituatie van de Bibliotheek Velsen, KunstForm (destijds nog Kunstencentrum), Schouwburg, Witte Theater en Stichting Welzijn Velsen. Daarmee is een start gemaakt met het programma maatschappelijk vastgoedopgave. Doelstelling van deze opgave is efficiënter om te gaan met ons maatschappelijk vastgoed, om ervoor te zorgen dat we deze maatschappelijke functies betaalbaar en toekomstbestendig houden. Dat wil zeggen dat we zoeken naar multifunctioneel gebruik van onze gebouwen door maatschappelijke instellingen en dat we onze gebouwen zo efficiënt mogelijk inrichten. Dit sluit aan op onze doelstelling om een inclusieve samenleving te bevorderen: 1

GEMEENTE VELSEN laagdrempelig en toegankelijk zodat iedereen mee kan doen. Om dit te bereiken bekijken we per gebouw of we deze behouden, verkopen/herontwikkelen of erin investeren. Dit geldt voor de gebouwen van Bibliotheek Velsen, KunstForm, Stichting Welzijn Velsen en de Stadsschouwburg Velsen. In het voorliggende raadsvoorstel is dit op pandniveau uitgewerkt. Voor de Schouwburg wordt in dit raadsvoorstel nog geen concreet voorstel gedaan voor een aanpak van het pand gericht op verduurzaming, onderhoud en functieversterking. De prioriteit heeft afgelopen jaar vooral gelegen op maatregelen om de financiële gevolgen van corona voor de Schouwburg te verzachten. Een integraal raadsvoorstel voor de Schouwburg op de korte, middellange en lange termijn volgt in het eerste kwartaal van 2021. De voorliggende voorstellen zijn een resultaat van een traject met de maatschappelijke instellingen van analyse, onderzoeken en scenarioverkenningen tot concrete voorstellen voor panden. In bijlage 2 is in een tijdlijn weergegeven hoe dit traject van de opgave maatschappelijk vastgoed tot nu toe is gelopen en hoe de verdere uitwerkingen voor de verschillende panden eruit zien. Daarbij zijn er, gezien de verscheidenheid in de aard van de opgave, per pand verschillende ‘snelheden’.

Het doel is daarbij hetzelfde: naar een efficiënte maatschappelijke vastgoedportefeuille die de maatschappelijke functies versterkt. Inleiding

In december 2019 nam het college de gemeenteraad mee in het doel en de voortgang van de verschillende maatschappelijk vastgoedopgaven (bijlage 1 raadspresentatie). In juni 2020 informeerde het college de raad via een collegebericht over de voortgang. De voortgang van het programma maatschappelijk vastgoed zoals dat in 2017 is gestart. Vertrekpunt daarbij was de constatering dat exploitaties van maatschappelijke instellingen onder druk staan, er sprake is van een overschot aan vierkante meters maatschappelijk vastgoed en er een disbalans is tussen de huurinkomsten en de kostprijs van het maatschappelijk vastgoed. Vanuit dit vertrekpunt zijn meerdere zaken in gang gezet: - verkoop Kanaalstraat 257; - verkenning samenwerking en bundeling functies door maatschappelijke instellingen; - analyse buurthuizen van technische staat tot bezetting/gebruik (pandenmatrix); - onderzoek naar mogelijkheden onderhoud, duurzaamheid en versterking Schouwburg; - verkenning dienstverlenings- en huisvestingsconcept bibliotheek; - voorbereidingen beëindigen gebruik pand Schoolpad 4.

Bovenstaande heeft er vervolgens toe geleid dat we voor de bibliotheek Velserbroek een concreet plan hebben opgesteld voor een toekomstbestendige accommodatie, we een verkenning doen voor een nieuwe locatie voor de bibliotheek IJmuiden, we voor diverse buurthuizen toekomstplannen maken en in 2021 tot een beëindiging van het gebruik van De Spil wensen te komen en we voor de Schouwburg diverse planscenario’s hebben uitgewerkt. Voor de Schouwburg ligt in dit voorstel nog geen concreet uitgewerkt plan voor op basis van de planscenario’s. Een integraal voorstel over de toekomst van de Schouwburg leggen wij aan u voor in het eerste kwartaal van 2021. Daarin gaan we dan in op de korte, middellange en lange termijn. De lange termijn richt zich op het perspectief op een aangepaste en versterkte schouwburg, in aanbod en (multi)functionaliteit. De reden dat er nu nog geen concreet voorstel voor de Schouwburg voor ligt, is dat de coronamaatregelen in het afgelopen jaar van volledige sluiting en beperkte openstelling de Stadschouwburg Velsen hard heeft geraakt. De theaterprogrammering ligt nagenoeg helemaal stil, terwijl de Schouwburg voor een groot deel afhankelijk is van eigen inkomsten. Voor het 2

GEMEENTE VELSEN voortbestaan van de Schouwburg waren afgelopen jaar voor de korte termijn al maatregelen nodig. De Schouwburg heeft veel maatregelen genomen. Zo is onder meer de helft van het personeel ontslagen en hebben medewerkers uren en loon ingeleverd. Daarnaast heeft de Schouwburg ook initiatieven ondernomen die binnen de coronaregels wel kunnen. Zo is het initiatief van filmaanbod een groot succes gebleken. Naast deze ingrijpende maatregelen was aanvullend compensatie nodig. Uw raad stemde op 29 oktober 2020 in met een cofinanciering van een bijdrage uit een Noodfonds van de Provincie waarmee we een deel van de schade door corona compenseren door middel van huurkwijtschelding (€ 230.283). Daarnaast boden we de Schouwburg aanvullend gedeeltelijke kwijtschelding van huur vanuit een generieke gemeentelijke regeling die als gevolg van corona is ingesteld (€ 18.856). Daarnaast zetten we voor 2021 in op een verlaging van de huur. Op basis van de combinatie aan maatregelen van zowel de Schouwburg zelf als gemeentelijke ondersteuning ten aanzien van de huisvestingslasten, wordt de komende periode verder toegewerkt naar een nieuw toekomstperspectief voor de Schouwburg. Dit integrale toekomstperspectief wordt u zoals aangegeven in het eerste kwartaal 2021 voorgelegd.

De planning voor de aanpak van de concrete panden is weergegeven in bijlage 4, tijdspaden panden maatschappelijk vastgoed. Dit alles leidt tot invulling van de doelstelling: een efficiëntere inzet van het maatschappelijk vastgoed. Hiermee zorgen we ervoor dat maatschappelijke functies behouden blijven voor de inwoners van Velsen en maken we onze lokale sociaal-culturele basisinfrastructuur toekomstbestendig. In dit voorstel schetsen we hoe we op pandniveau die efficiëntie-opgave concreet invullen en wat dit betekent voor de totale maatschappelijke vastgoedportefeuille. Dit zoals ook weergegeven in de hierna toe te lichten factsheet maatschappelijk vastgoed (bijlage 3). Beoogd doel en effect van het besluit





 



Met de voorliggende beslispunten verminderen we het aantal vierkante meters maatschappelijk vastgoed en daarmee ook de exploitatielasten voor het maatschappelijk vastgoed. Dit biedt mogelijkheden om te investeren in de overblijvende vierkante meters maatschappelijk vastgoed om de sociaal-culturele basisinfrastructuur in stand te kunnen houden en te versterken. We zijn daarmee beter in de gelegenheid maatwerk toe te passen op de verschillende locaties (welke locatie heeft wat nodig om goed te kunnen functioneren). Door het afstoten van sommige locaties, zoals het pand aan de Kanaalstraat 257, de Spil en het Schoolpad 4 beperken we niet alleen onze exploitatielasten maar genereren we ook eenmalige opbrengsten. Deze zijn nodig om de taakstelling zoals opgenomen in de begroting 2021 in te kunnen vullen. Een goede en toekomstbestendige basisinfrastructuur die voldoet aan de behoefte van het maatschappelijk veld en de samenleving blijft in stand tegen lagere exploitatielasten.

Argumenten

1. Programma maatschappelijk vastgoed Velsen werkt aan een brede maatschappelijk vastgoedopgave. Dit ‘programma’ maatschappelijk vastgoed is in 2017 gestart. Vertrekpunt daarbij was de constatering dat exploitaties van maatschappelijke instellingen onder druk staan, er sprake is van een overschot aan vierkante meters maatschappelijk vastgoed en er een disbalans is tussen de huurinkomsten en de kostprijs van het maatschappelijk vastgoed. De doelstelling van het programma maatschappelijk vastgoed is 3

GEMEENTE VELSEN efficiënter om te gaan met ons maatschappelijk vastgoed, om ervoor te zorgen dat we deze maatschappelijke functies betaalbaar en toekomstbestendig houden. Dat wil zeggen dat we zoeken naar multifunctioneel gebruik van onze gebouwen door maatschappelijke instellingen en dat we onze gebouwen zo efficiënt mogelijk inrichten. Dit sluit aan op onze doelstelling om een inclusieve samenleving te bevorderen: laagdrempelig en toegankelijk zodat iedereen mee kan doen. Om dit te bereiken bekijken we per gebouw of we deze behouden, verkopen/herontwikkelen of erin investeren. Dit geldt voor de gebouwen van Bibliotheek Velsen, KunstForm, Stichting Welzijn Velsen en de Stadsschouwburg Velsen. In bijlage 2 is in een tijdlijn weergegeven hoe het traject van de opgave maatschappelijk vastgoed tot nu toe is gelopen en hoe de verdere uitwerkingen voor de verschillende panden eruit zien. Daarbij zijn er, gezien de verscheidenheid in de aard van de opgave, per pand verschillende ‘snelheden’. Het doel is daarbij hetzelfde: naar een efficiënte maatschappelijke vastgoedportefeuille die de maatschappelijke functies versterkt. 2. Factsheet maatschappelijk vastgoedportefeuille (bijlage 3) In de begroting 2021 is een structurele taakstelling opgenomen voor het maatschappelijk vastgoed.

Voor 2022 staat een structurele bezuiniging van € 50.000 en vanaf 2023 loopt deze structurele bezuiniging op tot € 75.000. Met de maatschappelijk vastgoedopgave verkopen en herontwikkelen we locaties, voegen we functies samen en investeren we in diverse panden om de functies kwalitatief goed te kunnen faciliteren en huisvesten. De gehele maatschappelijk vastgoedportefeuille overziend (zoals weergegeven in bijlage 3), neemt de totale oppervlakte aan maatschappelijk vastgoed door het verkopen en herontwikkelen van een aantal panden met circa 5.500 m² af. Dit komt door het verkopen/herontwikkelen van het pand aan de Kanaalstraat 257 in IJmuiden (voormalig Witte Theater), Schoolpad 4 in IJmuiden (waar Kunstform nu zit) en buurthuis de Spil. Als gevolg hiervan realiseren we een structurele besparing op de vastgoedportefeuille ten opzichte van 2019 van circa € 162.000. Een deel van deze besparing zetten we in als investering in andere panden met als doel deze panden beter te laten aansluiten op de inhoudelijke doelstellingen. 3. Sociaal-culturele basisinfrastructuur De Bibliotheek Velsen, KunstForm, Stichting Welzijn Velsen en de Stadsschouwburg Velsen vormen samen de grootste bouwstenen voor de sociaal-culturele basisinfrastructuur in Velsen. Vanuit de beleidsinhoudelijke doelstellingen staat binnen de sociaal-culturele basisinfrastructuur de inclusieve samenleving centraal.

Daarnaast zijn de uitgangspunten van de Cultuurvisie leidend. Met een inclusieve samenleving doelen we op een samenleving waarin alle inwoners mee kunnen doen. Het aantal kwetsbare mensen in de samenleving neemt toe. Mensen die voorheen in een verzorgingstehuis of in een zorgvoorziening (intramuraal) zouden verblijven, blijven nu zelfstandig thuis wonen. Om aan deze doelgroepen tegemoet te komen, zorgen we voor sterke voorzieningen zo dicht mogelijk bij de inwoners. Stichting Welzijn Velsen en de Bibliotheek Velsen zijn voor de gemeente belangrijke samenwerkings- en uitvoeringspartners voor deze voorzieningen. In Velsen zijn er momenteel zeven buurthuizen, twee jongerencentra en een seniorencentrum. Deze voorzieningen zijn in beheer van Stichting Welzijn Velsen, met uitzondering van één buurthuis dat in beheer is van vrijwilligersorganisatie Santpoorts Belang. Voor twee van de accommodaties (De Hofstede en Seniorencentrum Zeewijk) geldt dat deze niet in eigendom zijn 4

GEMEENTE VELSEN van de gemeente. Daarnaast zijn in Velsen twee bibliotheeklocaties, waarvan de locatie in Velserbroek in eigendom is van de gemeente. Op het gebied van cultuur schetsen we in de Cultuurvisie Velsen 2020-2024 vier uitgangspunten: - Uitgangspunt 1: Cultuur voor iedereen door laagdrempelig en toegankelijk aanbod; - Uitgangspunt 2: Aansluiten op de behoeften van inwoners door verbinding en samenwerking; - Uitgangspunt 3: Levendig en zichtbaar door samen te bouwen aan de culturele identiteit van Velsen; - Uitgangspunt 4: Constante vernieuwing door inzet op innovatie. Eén van de geschetste beleidsdoelen onder deze uitgangspunten is het realiseren van een multifunctioneel podium. De Stadsschouwburg Velsen en KunstForm zijn belangrijke samenwerkings- en uitvoeringspartners voor deze ambities. In het integraal toekomstperspectief voor de Schouwburg dat in het eerste kwartaal 2021 aan u wordt voorgelegd, komt aan de orde hoe aan het beleidsdoel van een multifunctioneel podium wordt voldaan. 4. Uitwerking op pandniveau Beslispunt 1: buurthuizen Uit het eerder aangehaalde onderzoek uit 2017 bleek dat bij verschillende buurtaccommodaties de bezettingsgraad niet hoog is. Daarnaast heeft Stichting Welzijn Velsen in haar Transformatieplan aangegeven de welzijnsfunctie op een andere manier vorm te willen geven.

Het karakter van buurtvoorzieningen wijzigt hierdoor naar een Huis van de Wijk. Hierbij staat het initiatief van inwoners centraal. De welzijnswerker heeft een verbindende functie in de buurt en ondersteunt de initiatiefnemers bij hun activiteiten. Daarnaast zijn andere maatschappelijke organisaties zoals bijvoorbeeld Socius en MEE actief in dit buurtnetwerk en worden werkzaamheden van de partners zoveel mogelijk afgestemd. Dit is in overeenstemming met de beleidsdoelstellingen van de gemeente, zoals verwoord in de Wmo beleidsnotitie en uitvoeringsplan. Het voorstel voor de buurthuizen is dan ook gezamenlijk met Stichting Welzijn Velsen opgesteld. Stichting Welzijn Velsen wil tot een intensievere samenwerking met partners komen en waar mogelijk huisvesting combineren. De opgave is deze samenwerking en combinatie van functies vorm te geven vanuit de behoeften in de buurten en deze te vertalen in fysieke accommodaties. Bij combinatie van functies kijken we ook naar combinaties van onderwijsvoorzieningen en buurtfuncties waar mogelijk. Scholen vervullen immers een centrale functie in de buurt voor ontmoeting. Combinatie van functies kan variëren tot het organiseren van losse activiteiten in schoolgebouwen tot aan het samenbrengen van planvorming rondom schoolgebouwen en een Huis van de Wijk. Ook hierbij is maatwerk het uitgangspunt.

Ook in het Integraal OnderwijsHuisvestingsplan (IOHP) wordt de koppeling en afstemming tussen onderwijshuisvesting en het (maatschappelijk) vastgoedbeleid accommodatiebeleid benoemd. Vanwege de wettelijke verplichting rond onderwijshuisvesting is het IOHP hierbij leidend. IJmuiden In IJmuiden zijn momenteel drie buurthuizen gevestigd: De Dwarsligger in Zee- en Duinwijk, De Spil in IJmuiden Noord /Zuid en De Brulboei in Oud-IJmuiden. Voor IJmuiden kijken we naar het geheel en maken we een onderscheid naar wijkoverkoepelende functies en specifiek wijkgerichte functies. Voor Zee- en Duinwijk geldt dat inzet op een gedegen Huis van de Wijk met een daarbij behorend sociaal werk gewenst is. Reden hiervoor is de bevolkingssamenstelling en de relatief lage sociaaleconomische status van een aanzienlijk deel van de bevolking. Voor deze wijk stelt Stichting Welzijn Velsen samen met inwoners en samenwerkingspartners in 2021 een wijkplan op. De Participatieraad Velsen adviseert Stichting Welzijn Velsen bij dit proces. 5

GEMEENTE VELSEN Hierbij worden de bestaande buurtaccommodaties in de betreffende buurten betrokken. Daarnaast wordt gekeken naar de samenhang met jongerenactiviteiten en andere voorzieningen in de buurt zoals sportlocaties. Afhankelijk van de uitkomsten van het wijkplan wordt de invulling van het Huis van de Wijk voor de komende jaren vormgegeven. Op basis van deze inhoudelijke slag en de bevolkingsprognoses van de buurten stellen we toekomstscenario’s op voor fysieke vertaling in vastgoed: welke ingrepen aan de locatie(s) zijn wenselijk en/of noodzakelijk? De huidige Dwarsligger zien we als basis voor de invulling van het ‘Huis van de Wijk’. De opgave daarbij is om in de eerste helft van 2021 te komen tot een toekomstplan voor dit pand. Hieraan gerelateerd verkennen we op welke wijze de huidige activiteiten in het seniorencentrum Zeewijk het beste in stand kunnen blijven of anderszins kunnen worden uitgevoerd. Afhankelijk van het toekomstplan voor de Dwarsligger kan hier vanaf eind 2021 concreet uitvoering aan gegeven worden. In het centrumgebied van IJmuiden ligt buurthuis De Spil nabij voorzieningen met wijkoverkoepelende functies, zoals het bibliotheekgebouw. Ook De Spil zelf herbergt enkele functies die wijkoverkoepelend zijn. Om die reden ligt de nadruk in dit centrumgebied op multifunctioneel gebruik van voorzieningen.

Het voorstel is om welzijnsfuncties toe te voegen aan andere bestaande locaties, zoals de bibliotheek IJmuiden en indien mogelijk tijdelijk in het Cultuurwarenhuis. Dat betekent concreet dat we in overleg met Stichting Welzijn Velsen De Spil per medio 2021 op basis van een besluit door uw raad sluiten nadat we de functies in de eerste helft van 2021 geherhuisvest hebben. Herhuisvesting kan plaatsvinden in diverse panden, zoals hierboven genoemd. Deze wijziging wordt vormgegeven in overeenstemming met het Transformatieplan dat de Stichting Welzijn Velsen eerder dit jaar aanbood aan de gemeente. Voor sommige functies of activiteiten zal eerst tijdelijke huisvesting worden gezocht, voordat vestiging in een definitieve locatie vorm kan krijgen. In Oud IJmuiden combineert buurthuis De Brulboei functies van de Voedselbank, peutercentra en schoolgebouwen. De Brulboei vormt met de basisscholen De Klipper en de Vuurtoren één complex. Voor deze wijk bezien we de toekomst van wijkfuncties in samenhang met de onderwijsfuncties in die buurt. We maken een toekomstplan voor de Brulboei in combinatie met de naastgelegen scholen in relatie tot het IOHP. Velsen-Noord Net als in Zee- en Duinwijk werkt Stichting Welzijn Velsen de komende periode in Velsen-Noord aan een wijkplan.

Het verschil met Zee- en Duinwijk is dat in Velsen-Noord geen vertaling volgt naar aanpassingen aan het huidige buurtcentrum De Stek. De oplossingen worden hier gezocht in invulling van activiteiten voor bijvoorbeeld jeugd en kwetsbare doelgroepen in bestaande locaties. Velserbroek Ook in Velserbroek gaan we uit van multifunctioneel gebruik. Hiervoor vormt het huidige bibliotheekgebouw de basis. Zie hiervoor beslispunt 2. De inzet door Stichting Welzijn Velsen in De Hofstede wordt hiermee nader bezien. Ten aanzien van Jongerencentrum De Koe is de insteek om deze voorziening te handhaven en tot een betere benutting ervan te komen door invoeging van kantoorfuncties van Stichting Welzijn Velsen. Sinds het vertrek van Stichting Welzijn uit het Beursgebouw heeft Stichting Welzijn nog geen definitieve oplossing voor de invulling van haar kantoorfunctie gevonden.

6

GEMEENTE VELSEN Wijziging beheer buurtlocaties Stichting Welzijn Velsen voert het beheer over de buurthuizen in Velsen, met uitzondering van het Brederodehuys in Santpoort-Zuid waar een vrijwilligersorganisatie dat doet. Voor het Brederodehuys handhaven we de bestaande situatie. Per wijk en pand kijken we naar de beste manier om met het beheer om te gaan. Daarbij is ook mogelijk dat we het beheer overdragen aan een vrijwilligersorganisatie waar dat kan. Daarvoor stellen we criteria op zodat het beheer van een gebouw goed geborgd is. Concreet voor buurthuis het Terras in Santpoort-Noord werken we een nieuwe beheerconstructie uit die uitgaat van beheer door vrijwilligers, waardoor de inzet op beheer van Stichting Welzijn Velsen op die plekken beëindigd kan worden. Op dit moment geldt in het Terras dat SWV alleen beheer uitvoert, terwijl beheer niet haar primaire taak is. De keuzes rond beheer worden tevens als uitwerkingspunt opgenomen in het gemeentelijk vastgoedbeleidskader dat we begin 2021 aan de gemeenteraad voorleggen. Beslispunt 2: Bibliotheek Velserbroek De bibliotheek Velserbroek is één van de twee vestigingen van de Bibliotheek Velsen en een belangrijke voorziening voor de kern Velserbroek.

In de raadssessie op 12 december 2019 informeerden wij uw raad over de voorgenomen plannen om de bibliotheeklocatie in Velserbroek te transformeren naar een zogeheten bibliotheek+; een voorziening die invulling geeft aan een veranderend profiel voor de bibliotheek. Er is minder ruimte nodig voor de uitleen van boeken en er komt meer ruimte voor educatie, ontmoeting, informatie, training, cursus, cultuur en horeca. Dit gebeurt in samenwerking met andere maatschappelijke instellingen die elkaar op inhoud vinden in deze onderwerpen en gezamenlijk invulling geven aan het concept van een bibliotheek+. Het gaat dan primair om de Bibliotheek Velsen, KunstForm en Stichting Welzijn Velsen, maar de voorziening biedt ook ruimte voor andere en kleinere maatschappelijke instellingen. De bibliotheek in Velserbroek wil zich naar de toekomst toe samen met Stichting Welzijn Velsen en KunstForm profileren als centrale maatschappelijke voorziening die zich primair richt op de thema’s (1) ontmoeting en debat, (2) meedoen, (3) leven lang leren en (4) kunst en cultuur. Er ontstaat daarmee een multifunctionele voorziening die past binnen de beleidsdoelstellingen van de sociale basisinfrastructuur. Deze variëteit aan functies, die de voorziening een aansprekende en uitnodigende locatie maakt voor meerdere doelgroepen, is nu niet aanwezig. Het huidige gebouw is daarvoor ook niet geschikt.

Het is een monofunctioneel gebouw voor een ‘traditionele’ bibliotheek. Om tot een multifunctionele voorziening te komen, is een ontwerp gemaakt. Uitgangspunt voor dit ontwerp is het realiseren van een multifunctioneel en laagdrempelig gebouw binnen het huidige oppervlakte van circa 1.000 m2 bvo. De ingrepen die in het plan zijn opgenomen, richten zich allemaal op een nieuwe, multifunctionele en flexibele indeling van het pand. Daarnaast richten de ingrepen zich op vervanging/vernieuwing van installaties en duurzaamheidsmaatregelen (bijvoorbeeld aanpassing raambeglazing). Nadat eerst een schetsontwerp met uitgangspunten is gemaakt is dit afgelopen jaar via een voorlopig ontwerp naar een definitief ontwerp uitgewerkt. Dit definitief ontwerp is als bijlage 8 bijgevoegd. Op basis van het definitief ontwerp is een bouwkostenraming opgesteld, dat exclusief inrichtingskosten (bijvoorbeeld bibliotheekkasten) uitkomt op € 2,2 miljoen. Met de vernieuwde bibliotheekvoorziening naar multifunctionele voorziening komt ook ruimte beschikbaar voor activiteiten die elders plaatsvinden, waardoor op termijn op een andere plek ruimte kan worden afgestoten. Per saldo neemt het aantal vierkante meters maatschappelijk 7

GEMEENTE VELSEN vastgoed dus iets af op deze plek, als gevolg van een gedeeltelijke invulling met commerciële horeca. Als bewezen succesfactor in dit soort voorzieningen is namelijk ook rekening gehouden met een commerciële horecavoorziening op deze plek. In het “participatietraject ontmoetingsaccommodaties” in Velserbroek blijkt hier onder inwoners ook behoefte aan. Op basis van het voorliggende raadsbesluit zien de verdere stappen voor de bibliotheek Velserbroek er als volgt uit: - opstellen technisch ontwerp/bestek – gereed medio 2021; - aanbesteding 2e helft 2021; - realisatie: 1e helft 2022. Bibliotheek IJmuiden Behalve de bibliotheek Velserbroek is er de andere vestiging van bibliotheek Velsen: bibliotheek IJmuiden aan het Dudokplein. Dit pand is in eigendom van de Winkelstichting Plein 1945 en huurt de gemeente die het doorverhuurt aan de bibliotheek. Voor de bibliotheek IJmuiden maken we een onderscheid in korte en lange termijn: Lange termijn: Voor de lange termijn leggen we vooralsnog geen voorstel voor aan uw raad. Zoals aangegeven en opgenomen in bijlage 4 (tijdspaden maatschappelijk vastgoed) vindt daar komend half jaar de concrete verkenning van een nieuwe locatie plaats, als onderdeel van de (gebieds)ontwikkeling in IJmuiden Noord & Zuid (Pont tot Park).

Eind 2019 is u in een overzicht van de stand van zaken ten aanzien van de opgave maatschappelijk vastgoed aangegeven dat de huidige vestiging aan het Dudokplein suboptimaal is om tot een multifunctionele en toekomstbestendige bibliotheek te komen. Daarnaast kan geconstateerd worden dat de ‘bibliotheek van de toekomst’ als laagdrempelige, multifunctionele voorziening een extra aantrekkingskracht kan hebben voor het centrumgebied van IJmuiden. Op basis van de verkenning van een alternatieve locatie zal eind 2021/begin 2022 een locatiekeuze en bijbehorend voorlopig ontwerp en aanvraag tot een voorbereidingskrediet aan u worden voorgelegd. Mede afhankelijk van de locatiekeuze kan na verdere planvoorbereidingen in 2024 de nieuwe bibliotheekvoorziening gerealiseerd worden. Korte termijn: Bovenstaande neemt niet weg dat we in 2021 een tijdelijke invulling vormgeven in het huidige bibliotheekpand voor de komende jaren. De reden hiervoor is de situatie rond het huidige pand aan het Schoolpad waarin KunstForm is gevestigd en de ruimte die in het huidige bibliotheekpand over is. In de eerste helft van 2021streven we naar huisvesting van huidige functies van KunstForm (een plek kunnen krijgen in de bibliotheek aan het Dudokplein. Het gaat hier om praktijk- en oefenruimtes voor diverse activiteiten en danszalen.

Dit vanuit een aantal overwegingen: - het is wenselijk het pand Schoolpad 4 zo spoedig mogelijk leeg van gebruik te krijgen. Dit voorkomt hoge onderhoudskosten aan het pand. De huidige status van het pand is dusdanig dat dit een goed gebruik van het pand in de weg staat. Na het leegmaken van het pand kan het pand c.q. de locatie ingezet worden voor een herontwikkeling. Zoals aangegeven, worden de eenmalige opbrengsten ingezet om de taakstelling zoals opgenomen in de begroting 2021 in te kunnen vullen. - De huidige bibliotheek aan het Dudokplein heeft ruimte over als gevolg van een afnemende boekencollectie. Andere opties zoals gymzalen of de Schouwburg voor bijvoorbeeld de dansactiviteiten of het voormalige V&D-pand zijn niet beschikbaar op de momenten waarop de activiteiten plaats moeten vinden en/of is ook niet zonder bouwkundige aanpassingen realiseerbaar. 8

GEMEENTE VELSEN -

De beschikbare ruimte aan het Dudokplein kan gebruikt worden voor toevoeging van andere functies die een bijdrage leveren aan de inhoudelijke doelstellingen van de bibliotheek. De functies van KunstForm leveren die bijdrage, evenals enkele functies vanuit Stichting Welzijn Velsen. - De tijdelijke huisvesting biedt kansen om nieuwe concepten uit te proberen, waarvan geprofiteerd kan worden bij de vormgeving van de nieuwe bibliotheekvoorziening. In de komende maanden wordt de huisvesting van KunstForm inhoudelijk en financieel uitgewerkt in afstemming met de Winkelstichting als eigenaar. Uitgangspunt is dat deze tijdelijke huisvesting financieel op een verantwoorde wijze kan plaatsvinden en dat daarover, mede in het kader van een herbestemming van de huidige bibliotheek Dudokplein, goede afspraken worden gemaakt met de Winkelstichting. Beslispunt 3: Cultuurwarenhuis Velsen werkt met haar samenwerkings- en uitvoeringspartners aan vormgeving van voorzieningen voor zinvolle daginvulling. Dit houdt onder meer een kanteling van de dagbesteding in: we vormen individuele voorzieningen waarvoor cliënten een Wmo-indicatie moeten aanvragen om tot een meer algemeen toegankelijke voorziening. Hier krijgen kwetsbare inwoners de ruimte om te werken aan herstel en actief meedoen in de samenleving.

Begin 2020 liet het college de raad weten dat het voormalig pand van V&D aan de Lange Nieuwstraat de kans biedt om bestaande uitvoeringspartners en voorzieningen samen te brengen om zo’n algemene voorziening vorm te geven: het Cultuurwarenhuis. Dit concept Cultuurwarenhuis sluit aan bij de wens uit het Raadsakkoord om een aantrekkelijke mix van dagbesteding, vrijwilligerswerk, stages en leer-en werktrajecten te verzorgen. Het gaat hierbij om tijdelijke huisvesting voor een periode van maximaal vier jaar. Het Cultuurwarenhuis wordt een creatieve ontmoetings- en maakplek voor de inwoners van Velsen. De doelstelling van het vier jaar durende initiatief is drieledig: - Culturele en maatschappelijke functies met elkaar verbinden en zichtbaar maken; - Het verbeteren van de levendigheid in de Lange Nieuwstraat en het tijdelijk zinvol invulling geven aan een al langjarig leegstand pand (het voormalige V&D pand); - Het toegankelijk maken van activiteiten voor kwetsbare inwoners in het middelpunt van de Velsense samenleving. Het programma zinvolle daginvulling is de eerste gekantelde voorziening in Velsen voor inwoners met GGZ achtergrond. Zij zullen hierdoor minder gebruik hoeven te maken van Wmo maatwerkvoorzieningen.

Onze ambitie is een deel van de maatwerkvoorzieningen voor dagbesteding om te vormen naar algemene voorzieningen, waardoor de toegang tot dagbesteding laagdrempelig wordt en administratieve lasten verlaagd worden. De gemeentelijke administratieve lasten worden lager omdat inwoners geen indicatie nodig hebben voor algemene voorzieningen. Inwoners (met en zonder GGZ achtergrond) met afstand tot de arbeidsmarkt kunnen zich als vrijwilliger inzetten voor het Cultuurwarenhuis en/of re-integreren door gebruikmaking van de voorzieningen. Het cultuurwarenhuis kan ook een plek zijn waar deels (tijdelijk) activiteiten van buurthuis de Spil voortgezet kunnen worden. Bij de ontwikkeling gaan we uit van twee fasen: Fase 1: start medio 2021 We starten met partijen die mee willen en kunnen doen om op korte termijn de creatieve ontmoetings- en maakplek tot stand te brengen: de experimenteerfase. Bij zorg- en welzijnspartijen 9

GEMEENTE VELSEN is er animo om een activiteitenprogramma rondom zinvolle daginvulling te ontwikkelen, uitgaande van hun huidige aanbod en bevordering van de synergie door in een keten te gaan werken en zodoende aanbod beter af te stemmen. Hierbij sluiten we aan op de beleidsambitie om meer voorzieningen algemeen toegankelijk te maken. Om deze zorg- en welzijnspartijen te kunnen huisvesten is een relatief kleine verbouwing op de begane grond van het pand nodig. De kosten hiervan bedragen € 50.000. Deze kosten zijn over de periode van tijdelijke huisvesting kostprijsdekkend. Dat betekent dat de verbouwingskosten zijn verdisconteerd in de huur. Fase 2: vanaf begin 2022 Na een jaar Cultuurwarenhuis evalueren wij de voorlopige resultaten. Op basis van die evaluatie bepalen we of en hoe we het Cultuurwarenhuis doorontwikkelen. Daarbij gaan we de mogelijkheid en wenselijkheid na om kunst- en cultuurpartijen te huisvesten en een koffiebar en winkel mogelijk te maken. Na de evaluatie komen we terug bij de gemeenteraad om een voorstel voor deze eventuele aanvullende investering voor te leggen. Ook hierbij geldt het principe van kostprijsdekkende huur. Het Cultuurwarenhuis eindigt in principe na vier jaar (2024). Na drie jaar evalueren we of deze ontmoetings- en maakplek de bovengenoemde doelstellingen waarmaakt.

Als dat het geval is, gaan we op zoek naar een permanente locatie voor het Cultuurwarenhuis. Beslispunt 4: Fonds sociaal-culturele basisinfrastructuur Op 29 november 2018 stelde de gemeenteraad € 300.000 uit het fonds sociaal-culturele basisinfrastructuur (totaal € 1 miljoen) beschikbaar aan het college voor de planuitwerking van verschillende maatschappelijk vastgoedopgaven. Op dit moment hebben we van dit totale bedrag circa € 200.000 besteed of staan daar verplichtingen voor uit voor lopende werkzaamheden. Per planvormingstraject hebben we tot nu toe de volgende kosten gemaakt (of staan daar verplichtingen voor uit): - Bibliotheek Velserbroek: circa € 60.000 - Bibliotheek IJmuiden: circa € 60.000 - Stadsschouwburg Velsen: circa € 80.000 Voor de overige maatschappelijk vastgoedopgaven is geen geld uit het fonds sociaal-culturele basisinfrastructuur besteed. De bestedingen zijn en worden gedaan voor de onderzoeken, scenario-studies en concrete verbouwings-/bouwplannen (architect, adviseurs). Zo is bijvoorbeeld voor de Stadsschouwburg een viertal scenario’s, een adviesrapport over de verduurzamingsmogelijkheden per scenario en een marktonderzoek voor de verbreding aan functies opgesteld. Voor de beide bibliotheekpanden zijn de verkenningen gedaan voor een herinrichting van de panden tot multifunctionele voorzieningen.

Voor de bibliotheek Velserbroek beschikken we over een dusdanig gedetailleerd uitgewerkt plan dat we na het voorliggende voorstel dit jaar snel kunnen starten met de voorbereidingen om tot uitvoering over te gaan. Concreet gaat het daarbij om een technisch plan/bestek laten opstellen en de aanbesteding starten (zie ook bijlage 4). Er resteert nog ongeveer € 100.000 van de beschikbaar gestelde € 300.000. Voor de verdere vervolgstappen hebben we voor de komende periode extra budget nodig voor de planuitwerkingen. We schatten deze extra kosten in op € 200.000 voor de verdere planvorming van de beide bibliotheeklocaties en de buurthuizen in het komende jaar (2021). Voor de bibliotheek 10

GEMEENTE VELSEN Velserbroek kunnen we daarmee tot en met de aanvraag omgevingsvergunning en aanbesteding komen. Voor de bibliotheek IJmuiden gaat het om in eerste instantie het tijdelijk in stand houden van de huidige locatie en KunstForm en welzijnsfuncties hier tijdelijk in te huisvesten. Daarnaast is dit bestemd voor de verkenning van een nieuwe permanente locatie. Voor het uitwerken van het integraal toekomstperspectief voor de Stadsschouwburg Velsen zoals dat in het eerste kwartaal 2021 aan u wordt voorgelegd, komen we bij het betreffende voorstel met een separaat voorstel voor een budget uit het fonds sociaal-culturele basisinfrastructuur. Alternatieven

Alle trajecten op pandniveau hangen samen. Vandaar dat we een totaalbeeld schetsen van de maatschappelijk vastgoedportefeuille. Er zijn talloze alternatieven om iets wel, niet of in meer of mindere mate te doen. Dat heeft altijd een effect op de totale vastgoedportefeuille. Als gekozen wordt om de Spil bijvoorbeeld niet te sluiten, vindt er geen herhuisvesting van die functies naar locaties als de bibliotheek of de Dwarsligger plaats. Dat vraagt herijking van de opgaven op die locaties om daar alsnog tot een efficiënter gebruik te komen. Een alternatief is om niets te doen. Dat betekent dat er sprake blijft van te veel vierkante meters maatschappelijk vastgoed dat niet voldoet aan de inhoudelijke doelstellingen daarvoor. Een ander alternatief is om enkel panden af te stoten, maar niet te investeren in resterende vierkante meters. Hoewel het aantal vierkante meters daarmee daalt, en ook de exploitatielasten voor de gemeente, geeft dit geen invulling aan de ambitie om het vastgoed beter aan te laten sluiten op de inhoudelijke doelstellingen. Met de voorliggende beslispunten zijn we van mening een evenwichtig voorstel te presenteren aan de gemeenteraad dat invulling geeft aan de doelstelling van de maatschappelijk vastgoedopgave, met inbegrip van de Cultuurvisie, de Wmo-beleidsnotitie en de bezuinigingsnoodzaak. Risico’s

1. Het sluiten of veranderen van de functies van buurthuizen ligt gevoelig bij gebruikers en vrijwilligers die zich enthousiast inzetten voor en in deze locaties. Dit vraagt een zorgvuldig proces met de betrokkenen. We willen deelnemers en vrijwilligers laten meedenken en mee ontwerpen in de nieuwe situatie. Hierin werken we samen met Stichting Welzijn Velsen. 2. De financiële haalbaarheid van de investering in het bibliotheekpand in Velserbroek gaat uit van een gedeeltelijke verhuur aan een commerciële horeca ondernemer tegen een marktconforme huurprijs. We hebben de horecamarkt bevraagd en hier blijkt voldoende interesse in. Voor de aanname van een huurprijs, gaan we uit van de onderkant van een door de markt benoemde bandbreedte voor een reële marktconforme huurprijs. Programma

2. Vitaal en sociaal Velsen 3. Wonen en leven in Velsen Kader

Wmo beleidsnotitie: De inclusieve samenleving 2018-2022. Vastgesteld februari 2018 Uitvoeringsagenda Wmo 2020-2022, vastgesteld door college maart 2020 Cultuurvisie 2020-2024: Beleef Cultuur in Velsen!

11

GEMEENTE VELSEN Participatie en inspraak

De voorliggende beslispunten zijn in nauwe afstemming met de betrokken instellingen tot stand gekomen. Voor wat betreft de buurthuizen in IJmuiden en Velserbroek hebben we samen met Stichting Welzijn Velsen, de Participatieraad en andere betrokken organisaties in 2019 het participatietraject “Ontmoeten in Velsen” georganiseerd. Uitkomsten van de rapportage zijn gebruikt voor de voorstellen voor de buurthuizen. Stichting Welzijn Velsen organiseert een traject in Zee- en Duinwijk om samen met samenwerkingspartners, inwoners, vrijwilligers en ondernemers te komen tot een wijkplan dat bijdraagt aan de invulling van het Huis van de Wijk in Zee- en Duinwijk. Stichting Welzijn Velsen stemt hiertoe af met de gemeente en de Participatieraad adviseert Stichting Welzijn Velsen hierin. Voor wat betreft het Cultuurwarenhuis hebben we met zowel potentiële betrokken partijen (aanbieders), als ook met doelgroepen die hier terecht kunnen inspraak gehad. Per traject vragen we belanghebbenden en betrokkenen om mee te denken over ontwerp en invulling van het betreffende pand. De precieze vormgeving van de participatie kan per pand verschillen. Dit is mede afhankelijk van de fase waarin de trajecten zich bevinden. Financiële consequenties

1. De brede maatschappelijk vastgoedopgave, waar het voorliggende raadsvoorstel onderdeel van is, leidt tot een structurele besparing op het maatschappelijk vastgoed van circa € 162.000 per jaar. Een deel van deze besparing zetten we in om te investeren in overblijvende vierkante meters. De bezuinigingsopgave uit de meerjarenbegroting 2021-2024 van € 50.000 in 2022 en € 75.000 vanaf 2022 wordt hiermee gehaald. 2. De investering van € 2,2 miljoen in het huidige bibliotheekpand in Velserbroek is op basis van een 25-jarige exploitatieperiode kostprijsdekkend en daarmee budgettair neutraal. Uit een investeringsbegroting op het voorlopig ontwerp komen de investeringskosten uit op € 2,2 miljoen. Deze investeringskosten zijn ondergebracht in een kostprijsdekkende huur over een afschrijvings- en exploitatieperiode van 25 jaar. De huurprijs voor het gebouw wordt hoger als gevolg van deze investering. De huidige huurprijs bedraagt € 59.000, omgerekend circa € 70,/m². De nieuwe, kostprijsdekkende huur, bedraagt € 106.000, oftewel € 139,-/m². Deze kostprijsdekkende huur is financieel haalbaar voor de instellingen die er gebruik van gaan maken. De bibliotheek betaalt in de nieuwe situatie eenzelfde huurbedrag voor minder vierkante meters. De overige vierkante meters worden benut door andere instellingen zoals Stichting Welzijn Velsen en KunstForm.

De kostprijs dekkende huur van € 139,-/m² is vergeleken met andere bibliotheken in Nederland. We hebben gebruik gemaakt van een landelijke benchmark gemeentelijk vastgoed, uitgevoerd door TIAS (2019). Uit die benchmark blijkt de landelijke gemiddelde huurprijs voor bibliotheken te liggen op € 140,-/m². De voorliggende kostprijsdekkende huur ligt in lijn met dit landelijk gemiddelde. 3. De investering van € 50.000 in het tijdelijke Cultuurwarenhuis is op basis van een vierjarige exploitatieperiode kostprijsdekkend. 4. Deze bijdrage uit het fonds sociaal-culturele basisinfrastructuur van € 200.000 wordt gedekt vanuit de Reserve Visie op Velsen. Hierna resteert nog € 500.000 van het fonds sociaalculturele basisinfrastructuur.

Uitvoering van besluit

-

Na afronding van het Wijkplan Zee- en Duinwijk, in de eerste helft van 2021 scenario’s uitwerken voor planvorming gebouw De Dwarsligger. Hierbij nemen we de bestaande voorzieningen als basis 12

GEMEENTE VELSEN Interim plan maken voor het traject sluiting De Spil, inclusief communicatieplan Het doorontwerpen van de huidige bibliotheeklocatie in Velserbroek tot multifunctionele voorziening en binnen de financiële kaders uit dit besluit tot uitvoering brengen - Het doorontwerpen van een toekomstplan van de Stadsschouwburg Velsen en hierover een voorstel met een investering voor te leggen aan de gemeenteraad - De eerste fase van het Cultuurwarenhuis realiseren - De bibliotheek in IJmuiden transformeren we naar een tijdelijke voorziening waarin activiteiten van KunstForm en Stichting Welzijn Velsen ondergebracht worden, totdat er een permanente voorziening gerealiseerd kan worden. De verschillende benoemden trajecten zijn schematisch in de tijd en qua stappen opgenomen in bijlage 4. -

Bijlagen – onderdeel uitmakend van het besluit

Bijlagen – bijgevoegd als achtergrondinformatie

Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3 Bijlage 4 Bijlage 5 Bijlage 6 Bijlage 7 Bijlage 8

raadspresentatie december 2019 tijdlijn programma maatschappelijk vastgoed factsheet maatschappelijk vastgoed tijdspaden panden maatschappelijk vastgoed rapport BMC rapport HTC (bestaande uit 2 documenten managementsamenvatting en onderzoeksresultaten) rapportage Ontmoeten in Velsen definitief ontwerp bibliotheek+ Velserbroek

Burgemeester en wethouders van Velsen De secretaris,

De burgemeester,

K.M. Radstake

F.C. Dales

13