Raadsvoorstel Bestuursverklaring TOZO 1.pdf

GEMEENTE VELSEN Raadsvoorstel Onderwerp: Bestuursverklaring toepassing hardheidsclausule uitvoering Tozo 1 Datum collegevergadering Zaaknummer Portefeuillehouder(s)

17 augustus 2021

Ambtenaar

C. Bakker/ E.G.M. Verbeek

96847-2021 J. Verwoort

Telefoon

0255 56 7491 / 7699 cbakker@velsen.nl everbeek@velsen.nl

E-mailadres

Voorgesteld raadsbesluit

-

in te stemmen met de ‘Bestuursverklaring toepassing hardheidsclausule uitvoering Tozo 1’ en deze mede te ondertekenen

Samenvatting

Begin 2020 - in de eerste maanden van de coronacrisis - hebben gemeenten op verzoek van het Rijk de eerste Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandige Ondernemers (Tozo) uitgevoerd. Dat is één van de maatregelen van het Rijk om financiële ondersteuning te bieden aan ondernemers. De uitvoering is gestart na een zeer korte voorbereidingstijd, waarbij nog veel onduidelijkheden over de toetsingsvoorwaarden waren in de regelgeving. Ondanks dat de uitvoering van de Tozo-regeling zorgvuldig heeft plaatsgevonden kon in de eerste periode geheel worden voldaan aan toetsing op juistheid en volledigheid van de gegevens, die door de belanghebbenden worden verstrekt om het voldoen aan voorwaarden aan te tonen. Het ministerie heeft dit onderkend en stelde daarom een beleidsregel vastgesteld, waardoor het mogelijk is om gebruik te maken van een hardheidsclausule voor de periode van 1 maart tot en met 31 mei 2020 (Tozo 1). Daardoor worden bepaalde afwijkingen in de verantwoording niet als een fout of onzekerheid aangemerkt voor de rechtmatigheid. Door het ondertekenen van de bestuursverklaring door college en raad treedt deze hardheidsclausule in werking. Inleiding

Begin 2020 - in de eerste maanden van de coronacrisis- hebben gemeenten op verzoek van het Rijk de eerste Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandige Ondernemers (Tozo) uitgevoerd. Dat is één van de maatregelen van het Rijk om financiële ondersteuning te bieden aan ondernemers. De Tozo is gebaseerd op het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen, met op sommige punten versoepelde voorwaarden. Snelheid van uitvoering was essentieel als eerste financiële compensatiemaatregel die hoorde bij de crisisaanpak van COVID-19. De uitvoering is gestart na een zeer korte voorbereidingstijd, waarbij nog veel onduidelijkheden en discrepanties waren in de regelgeving. Vanwege de gewenste snelheid werd het speelveld op dat moment nog niet volledig overzien. Daarnaast ging het vanaf het begin om grote volumes. Wij hebben 1205 aanvragen voor uitkeringen levensonderhoud en 146 kapitaalverstrekkingen ontvangen. De medewerkers hebben een enorme inspanning geleverd om te zorgen dat de aanvragers tijdig en met zo min mogelijk bureaucratische belemmeringen de compensatie kregen uitgekeerd. Ondanks dat de uitvoering zorgvuldig heeft plaatsgevonden kon in de eerste maanden van de coronacrisis aan bepaalde rechtmatigheidseisen niet worden voldaan. Het ministerie heeft dit onderkend en heeft daarom een beleidsregel uitgevaardigd waarbij voor bepaalde minder zwaar

GEMEENTE VELSEN wegende rechtmatigheidseisen bij de uitvoering van de Tozo-regeling in de periode van 1 maart tot en met 31 mei 2020 (Tozo 1) de hardheidsclausule kan worden toegepast. Via deze beleidsregel maakt de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid bekend op welke wijze hij gebruik maakt van zijn bevoegdheid vergoeding te verstrekken voor kosten waarvan de rechtmatigheid niet is verantwoord. Om als gemeente een beroep te kunnen doen op deze hardheidsclausule, moet zowel het college als de raad een bestuursverklaring voor toepassing hardheidsclausule uitvoering Tozo 1 ondertekenen. Voor de duidelijkheid: indien blijkt dat een aanvrager ten onrechte een te hoge uitkering heeft ontvangen wordt deze altijd teruggevorderd. Dit valt niet onder de hardheidsclausule. Voor de toepassing van de hardheidsclausule is vereist dat de gemeente aan het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een bestuursverklaring doet toekomen. De bestuursverklaring is de uitkomst van de verantwoording die het college aan de raad aflegt over de uitvoering van de Tozo. De bestuursverklaring moet worden ondertekend door zowel het college als de raad. Beoogd doel en effect van het besluit

Door het ondertekenen van de bestuursverklaring door college en raad is voor de uitvoering van de Tozo voor bepaalde rechtmatigheidseisen de hardheidsclausule uitvoering Tozo 1 van toepassing. Argumenten

Hardheidsclausule: De uitvoering van de Tozo is snel opgezet, zonder zicht op alle uitgewerkte details. Om hier aan tegemoet te komen is het instrument hardheidsclausule geïntroduceerd. In de uitvoeringsregeling Tozo is het instrument van de hardheidsclausule als volgt omschreven: Betekenis hardheidsclausule als bedoeld in artikel 21, derde lid, Tozo In artikel 21, derde lid, Tozo, is voor de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de bevoegdheid geregeld dat hij de als fout of onzeker verantwoorde kosten toch geheel of gedeeltelijk kan vergoeden, indien het buiten aanmerking laten van die kosten naar zijn oordeel leidt tot een onbillijkheid van overwegende aard. Deze hardheidsclausule vergt een bestuurlijke weging, welke mede geschiedt in de context dat gemeenten de Tozo 1-regeling al voortvarend ter hand moesten nemen zonder dat de regeling was uitgewerkt.

Daarbij is tevens van belang dat de Staatssecretaris van SZW bij brief van 27 maart 2020 de Tweede Kamer heeft gemeld dat het snel helpen van ondernemers centraal staat, dat de administratieve lasten voor ondernemers en gemeenten beperkt moeten blijven en dat, hoewel zorgvuldigheid en het beperken van frauderisico’s belangrijk zijn, de nadruk op snelheid mogelijk impliceert dat niet al het misbruik en oneigenlijk gebruik ondervangen kan worden en dat het kabinet ernaar streeft om snelheid en zorgvuldigheid op een goede manier te combineren. Interne controle op Tozo 1 Binnen de gemeente Velsen worden diverse controlemaatregelen uitgevoerd op de uitvoering van Tozo. In het werkproces van het beoordelen en verwerken van een aanvraag zijn verschillende controlemomenten opgenomen. Daarnaast wordt het proces van de uitvoering gecontroleerd door een onafhankelijke interne kwaliteitsfunctionaris. Denk aan het uitvoeren van lijncontroles, de uitwisseling van gegevens met het Inlichtingenbureau, het uitvoeren van dieptecontroles. Deze werkzaamheden worden getoetst door Concern control en tot slot heeft onze accountant deze processen beoordeeld, als onderdeel van de werkzaamheden controle van de Jaarrekening 2020. Bij de controles die tot dusver zijn uitgevoerd op de uitvoering van de Tozo 1 hebben wij een beperkt aantal fouten geconstateerd.

Het gaat onder andere om bepalingen waarbij pas op een later moment bekend is gemaakt dat deze in de beoordeling van de Tozo-aanvraag moeten

GEMEENTE VELSEN worden betrokken. Zo is bijvoorbeeld in eerste instantie niet gevraagd naar en gecontroleerd op vereiste vergunningen (artikel 1). De betreffende bepaling is pas op 17 april 2020 door de minister vastgesteld en gepubliceerd en na technische verwerking, inhoudelijke en technische tests op 1 mei 2020 bij ons online gegaan. Door de hardheidsclausule zullen dergelijke gevallen in de verantwoording niet als een fout of onzekerheid worden aangemerkt voor de rechtmatigheid. Hiermee wordt gebruik gemaakt van het instrument dat het Rijk beschikbaar stelt om de geconstateerde afwijkingen als rechtmatig aan te merken. Alternatieven

Niet instemmen met de hardheidsclausule waardoor de bestuursverklaring niet wordt ondertekend. Dit kan er toe leiden dat bepaalde fouten of onzekerheden doorwerken in de verantwoording naar het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Dit kan betekenen dat het ministerie genoodzaakt is (een deel) van de Tozo-gelden terug te vorderen van de gemeente Risico’s

Geen. Het ondertekenen van de bestuursverklaring betekent niet dat alle fouten en onzekerheden worden gladgestreken. Fundamentele rechtmatigheidseisen blijven van toepassing, worden opgenomen in de verantwoording en meegewogen bij de vaststelling van de definitieve hoogte van de rijksbijdrage. Programma

2 Vitaal en Sociaal Velsen Kader

N.v.t Participatie en inspraak

N.v.t. Financiële consequenties

In het kader van Tozo 1 is tussen 1 maart en 1 juni 2020 door de gemeente Velsen ruim € 2 miljoen uitgekeerd. Deze uitgaven zijn in de Single information Single audit (SiSa) bijlage opgenomen bij de jaarrekening 2020. De SiSa-bijlage wordt getoetst door de accountant. Op basis van de opgave in de jaarrekening en de bevindingen van de accountant stelt het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in het najaar van 2021 de hoogte van de rijksvergoeding vast Uitvoering van besluit

De ‘Bestuursverklaring toepassing hardheidsclausule uitvoering Tozo 1’ wordt ondertekend door zowel het college als raad. Na ondertekening wordt de bestuursverklaring toegezonden aan het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het ministerie heeft aangegeven de verklaring uiterlijk 30 september 2021 te willen ontvangen.

GEMEENTE VELSEN Bijlagen – onderdeel uitmakend van het besluit

Bestuursverklaring Bijlagen – bijgevoegd als achtergrondinformatie

Niet van toepassing. Burgemeester en wethouders van Velsen, De secretaris,

De burgemeester,

K.M. Radstake

F.C. Dales