Raadsvoorstel Begroting GR ODIJ 2022

GEMEENTE VELSEN

Raadsvoorstel Onderwerp: Jaarrekening 2020 en begroting 2022 gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond Datum collegevergadering Zaaknummer Portefeuillehouder(s)

11 mei 2021

Ambtenaar

M. Kolnaar

53134-2021 F. Bal

Telefoon

0653380538 Mkolnaar@velsen.nl

E-mailadres

Voorgesteld raadsbesluit

De gemeenteraad besluit: 1. kennis te nemen van de jaarstukken 2020 van de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond; 2. in te stemmen met de begroting 2022 van de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond, onder voorbehoud van: a. rijks-financiering voor de uitvoering van de bodemtaken; b. ruimte voor verwerking van de uitkomsten van de bestuurlijke opdracht over het takenpakket dat de ODIJ voor de gemeente Velsen uitvoert; 3. dit als zienswijze in te dienen bij het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke regeling; Samenvatting

Het bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst IJmond stelt de gemeenteraad van Velsen in de gelegenheid een zienswijze in te dienen over de begroting 2022. Daarnaast legt het bestuur de jaarrekening 2020 ter kennisname aan de raad voor Het college ziet aanleiding om opmerkingen bij begroting 2022 te plaatsen. De bezuinigingsopgave zoals de raad die heeft vastgesteld bij de begrotingsbehandeling eind 2020, is nog niet in de voorliggende begroting verwerkt. We onderzoeken samen met de ODIJ hoe we de bezuiniging kunnen realiseren, zonder dat dit gevolgen heeft voor de inhoud van de gemeenschappelijke regeling. Daarbij betrekken we ook de financiering van de bodemtaken die onder de Omgevingswet naar de gemeente komen. Het college stelt de raad voor dit in haar zienswijze op te nemen.

GEMEENTE VELSEN Inleiding

De Omgevingsdienst IJmond (ODIJ) is een gemeenschappelijke regeling waarin de gemeenten Velsen, Beverwijk, Heemskerk, de provincie Noord-Holland en 12 andere gemeenten deelnemen om effectief en efficiënt haar milieutaken uit te kunnen voeren. Een deel van de taken die we bij de Omgevingsdienst hebben ondergebracht, betreffen het zogenaamde wettelijke basistakenpakket. Beverwijk, Heemskerk en Velsen hebben ook andere wettelijke milieu- en milieubeleidstaken bij de ODIJ ondergebracht. Het dagelijks bestuur van de ODIJ heeft de jaarrekening 2020 en de begroting 2022 in haar vergadering van 31 maart 2021 voorlopig vastgesteld. Op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen krijgen de gemeenteraden nu de gelegenheid kennis te nemen van de jaarrekening en een zienswijze te uiten over de begroting van de gemeenschappelijke regeling. Het algemeen bestuur van de ODIJ neemt op 7 juli 2021 een besluit over de stukken. De behandeling van de begroting is voor de raad een belangrijk moment om te kunnen sturen in de taken die de ODIJ voor de gemeente uitvoert. De begroting is gebaseerd op de Kadernota, waarin de belangrijkste ontwikkelingen ten aanzien van het werkterrein van de ODIJ zijn geschetst.

Dit zijn onder andere de Omgevingswet, de overdracht van bodemtaken, toenemende druk op het stikstofdossier in onze regie, een intensivering van de gezamenlijke aanpak rond verbetering van de luchtkwaliteit en blijvende grote aandacht voor energietransitie en energiebesparing. Bezuinigingstaakstelling gemeente Velsen Voor Velsen is de behandeling van de begroting 2022 dit jaar bijzonder, omdat de raad op het gebied van klimaat, milieu en duurzaamheid wil bezuinigen. In 2021 gaat het om een structurele bezuiniging van € 37.000 in 2022 telt de bezuiniging op tot structureel € 290.000 per jaar. Omdat de ODIJ een groot deel van onze taken op dit gebied uitvoert, zal een deel van de bezuiniging bij de ODIJ terecht komen. In haar begroting voor 2022 heeft de ODIJ al wel rekening gehouden de financiële positie van haar deelnemers. De tarieven én bijdragen van de deelnemers zijn eenmalig niet geïndexeerd, wat een structurele besparing voor de deelnemers oplevert. Helaas leidt die voor Velsen nog niet tot de gewenste besparing. Er is een gezamenlijke werkgroep van gemeente en omgevingsdienst aan de slag om daar nog voor de zomer aanvullende voorstellen te doen om de gewenste bezuiniging te realiseren. Het advies is om, via de zienswijze, ruimte te vragen voor de verwerking van de gedragen resultaten van de werkgroep in de begroting van de ODIJ 2022. Beoogd doel en effect van het besluit

De gemeenteraad krijgt de gelegenheid om invloed uit te oefenen op het beleid van de gemeenschappelijke regeling. Via de in te dienen zienswijze willen we ruimte creëren om de bezuiniging via een begrotingswijziging te kunnen effectueren. We vragen ook om meer dan nu rekening te houden met de mogelijke financiële gevolgen van de overdracht van bodemtaken van provincies naar de gemeenten Argumenten

1.Jaarrekening 2020 Financiële aspecten  Accountantsverklaring De jaarrekening is voorzien van een goedkeurende accountantsverklaring.  Het resultaat De rekening sluit met een positief resultaat van € € 471.047 voor bestemming.

GEMEENTE VELSEN De verklaring voor afwijking van het resultaat ten opzichte van de gewijzigde begroting 2020 is als volgt: 1. Vanuit dienstverleningsovereenkomsten en projecten zijn niet begrote baten gerealiseerd. Door voornamelijk de tweede lockdown heeft de ODIJ de geprognotiseerde extra inhuur niet ingezet; 2. De verkoop van het wagenpark heeft geleid tot een boekwinst. 3. In de begroting was rekening gehouden met een ICT-investering in 2020. Die is door de eisen die het nieuwe werken aan het systeem stelt, uitgesteld naar 2021; 4. De personele lasten zijn lager door voornamelijk een incidentele daling in de opleidings- en reiskosten van het personeel. Beide zijn een direct gevolg van de Covid-19 pandemie. Als resultaatsbestemming wordt voorgesteld en is verwerkt in de begroting: 1. Vorming van een bestemmingsreserve ter dekking van de kosten van het wagenpark voor de periode 2021-2021 voor een bedrag van € 25.000; 2. Aanvullen van het weerstandsvermogen met een bedrag van € 115.000. 3. Retournering naar de deelnemers van het restantresultaat ad € 331.047 aan de deelnemers binnen de regeling, op basis van de financiële inbreng. Voor Velsen gaat dat om een bedrag van € 87.032 incidenteel.  Algemene reserve/weerstandsvermogen Op basis van bovenstaande resultaatbestemming bedraagt de algemene reserve per 1 januari 2021 € 375.000.

Hierdoor wordt de ratio van het weerstandsvermogen 0,8, wat als ‘matig’ wordt aangemerkt. De ODIJ kan daardoor voor een groot deel zelf risico’s opvangen met haar vermogen;  Risico’s Een eerste aandachtspunt is het groeiend verlofsaldo, dit wordt gespaard binnen de regels, maar loopt aardig op. Met oog op de huidige reisbeperking en naar de toekomst beperktere flexibele schil zou dit in de toekomst tot personele planningsproblemen/krapte kunnen zorgen. Een tweede aandachtspunt is dat het weerstandsvermogen van de ODIJ ook na de resultaatbestemming nog onvoldoende is om alle risico’s af te dekken. Daar staat tegenover dat alle participanten hoofdelijk aansprakelijk staan. (Beleids)inhoudelijk aspecten De jaarstukken 2020 geven geen aanleiding tot het maken van opmerkingen. Twee onderwerpen zullen in 2021 en 2022 wel om aandacht blijven vragen: 1. In Velsen is ervoor gekozen om het strategisch milieubeleid onder te brengen in de Omgevingsvisie. De ODIJ is gestart met de voorbereiding van bouwstenen daarvoor. Eerste stap daarbij is een evaluatie van het milieubeleidsplan 2016-2020. De raad is hierover via een collegebericht geïnformeerd. 2. De Omgevingswet vraagt om meer maatwerk per gemeente en tegelijkertijd is het de uitdaging om dat maatwerk zoveel mogelijk te beperken. Dat vraagt van de ODIJ ook een individuele focus richting gemeenten.

Zienswijze Op grond van de Wgr neemt de raad kennis van de jaarstukken. Er is geen sprake van een zienswijzeprocedure. Over de kennisname wordt de ODIJ geïnformeerd.

GEMEENTE VELSEN 2. Begroting 2022 Financiële aspecten  Het resultaat 2022 De begroting sluit met een geprognosticeerd negatief resultaat in 2022 van € 31.600 voor bestemming en met een positief resultaat € 0 na bestemming. De bestemming wordt gerealiseerd door een bedrag van € 31.600 aan de reserve te onttrekken.  Algemene reserve/weerstandsvermogen De prognose is dat op 1 januari 2022 de algemene reserve € 375.000 bedraagt. Per 31 december 2022 is het vermogen van de ODIJ naar verwachting gelijk gebleven.  Bestemmingsreserves De belangrijkste bestemmingsreserve is die voor nieuwbouw. In de begroting is rekening gehouden met de extra afschrijvingslasten ten gevolge van de nieuwbouw, zoals de BDBindex, de inrichting en de uitbreiding van het aantal werkplekken en automatisering. Deze bedragen worden aan de reserve onttrokken. Begin 2022 bedraagt het saldo hiervan € 61.639.  Risico’s De ontwikkelingen naar aanleiding van de COVID-19 pandemie zijn niet 100% te voorspellen. Met de vooruitzichten van nu is de verwachting dat de ODIJ in het jaar 2022 haar uitvoerende taken weer regulier op kan pakken. Tegelijkertijd laat de coronapandemie financieel zijn sporen na bij de in de gemeenschappelijke regeling deelnemende gemeenten.

Aan de andere kant neemt de druk op het milieu steeds meer toe en vragen de energietransitie, luchtkwaliteit, pfas en bodemkwaliteit blijvend om meer aandacht.  Meerjarenbegroting 2020-2022 Het meerjarig financieel beeld is structureel en reëel in evenwicht.  Bijdrage gemeente In onderstaande tabel zijn de bijdragen van de gemeenten voor het uitvoeren van de gemeenschappelijke regeling weergegeven, waarbij ook de kosten voor uitvoering van de bodemtaken in beeld zijn gebracht.

GEMEENTE VELSEN (Beleids)inhoudelijk aspecten De beleidsinhoudelijke doelstellingen van de ODIJ zijn weergegeven in de kadernota 2022, die op 5 maart 2021 aan de gemeenteraad verzonden is. De kadernota is opgesteld volgens de richtlijnen uit de gemeenschappelijke regeling en de nationale wetgeving op het gebied van het basistakenpakket voor omgevingsdiensten. De begroting 2022 van de Omgevingsdienst IJmond past op haar beurt binnen de inhoudelijke kaders zoals die in de kadernota en het supplement zijn geschetst. Specifieke beleidsvoornemens en prioriteiten voor 2022 zijn o.a. de invoering van de Omgevingswet, decentralisatie van bodemtaken, de energie- en warmtetransitie, asbestbestrijding en de aanpak Ondermijning. Zienswijze De gemeenteraad heeft in haar vergadering op 23 juli 2021: 1. kennisgenomen van de jaarstukken 2020; 2. ingestemd met de begroting 2022 onder voorbehoud van a. rijks-financiering voor de uitvoering van de bodemtaken; en b. ruimte voor verwerking van de uitkomsten van de bestuurlijke opdracht over het takenpakket dat de ODIJ voor de gemeente Velsen uitvoert. Het voorbehoud lichten wij in onderstaande aan u toe. Financiering van de bodemtaken Wij zijn allerminst optimistisch over de financiering van de bodemtaken die wij als gemeente bij het ingaan van de Omgevingswet van de provincie overkrijgen.

In de begroting gaat de ODIJ ervan uit dat de gemeenten de kosten voor de uitvoering van de taken onverwijld zullen dekken. Dat is wat ons betreft nog niet aan de orde. Over de financiering van de uitvoering van de bodemtaken is tot op heden tussen het rijk en de koepels geen overeenstemming bereikt. In de begroting 2022 van de ODIJ wordt vooralsnog wel rekening gehouden met de volledige uitvoering van deze taak. Dat is om twee redenen risicovol. Ten eerste is het standpunt van BZK tot op heden dat de bodemtaken onderdeel uitmaken van de bestuurlijke afspraken uit 2016 over financiering van de Omgevingswet. De gemeenten worden geacht de overdracht van de bodemtaken te zien als een financiële tegenvaller, die ze mag compenseren met financiële meevallers die mogelijk ook ontstaan door de komst van de Omgevingswet. Dat zou betekenen dat er geen middelen beschikbaar gesteld gaan worden door het rijk. Op basis van het Integraal Financieel Rapport Omgevingswet is het tegelijkertijd aannemelijk dat er voor de gemeente onvoldoende meevallers zullen zijn om de extra kosten te compenseren. Gezien onze huidige financiële positie zou betekenen dat wij (als de Omgevingswet ingaat) onze nieuwe bodemtaken niet uit kunnen besteden aan de Omgevingsdienst/de Gemeenschappelijke regeling (nog) niet willen aanpassen op dit punt.

Ten tweede gaat het Rijk er vooralsnog vanuit dat de actieve aanpak bodem van de provincies over zal gaan in een passieve beheerstaak van de gemeenten. Dit uitgangspunt, waarbij er eigenlijk vanuit wordt gegaan dat er geen sprake meer zal zijn van een acute vervuilingsproblematiek, gaat wat ons betreft, in onze regio met veel zware industrie, niet op. De nieuwste bodemkwaliteitskaart onderschrijft dat. De provincie is inmiddels onderzoek aan het doen naar PFAS, lood en andere zeer zorgwekkende stoffen in onze bodem. Wij hebben zelf een motie ingediend bij de VNG-ledenvergadering om de VNG aan te zetten tot meer aandacht voor deze problematiek in deze gebieden. Ruimte voor aanpassing van de begroting 2022 De bezuinigingstaakstelling van de gemeente Velsen op klimaat, duurzaamheid en milieu zal,

GEMEENTE VELSEN omdat we deze taken grotendeels uitbesteed hebben aan de ODIJ, ook voor een deel door de ODIJ moeten worden gerealiseerd. Met de Omgevingsdienst zijn we in overleg over een toekomstbestendig takenpakket, zonder dat dat leidt tot (gedeeltelijke) uittreding van de gemeente uit de gemeenschappelijke regeling. De voorstellen worden zowel aan onze raad als aan het algemeen bestuur van de ODIJ voorgelegd. De gedragen resultaten zullen via een begrotingswijziging in de begroting van de ODIJ voor 2022 moeten kunnen worden verwerkt.

Alternatieven

Op het moment waarop dit advies is opgesteld, is er nog sprake van een aantal onbekenden: 1. Ten eerste staat de ingangsdatum van de Omgevingswet wederom ter discussie en ook heeft het rijk zich nog niet definitief uitgesproken over de financiering van de bodemtaken. Mogelijk dat de meicirculaire meer inzicht geeft in de stellingname van het rijk. Dat kan betekenen dat er, nadat de raad een besluit heeft genomen over dit advies, aanleiding is om de voorgestelde zienswijze aan te passen. 2. Ten tweede komen eind mei de resultaten van de bestuurlijke opdracht over een toekomstbestendig takenpakket beschikbaar. Op dat moment hebben we ook de mogelijkheden om de bezuinigingstaakstelling te realiseren in beeld. Ook die kunnen ertoe leiden, dat de voorgestelde zienswijze aangepast moet worden. Risico’s

1. In de Gemeentewet en de Wet gemeenschappelijke regelingen is voorgeschreven dat de jaarstukken uiterlijk 15 juli moeten zijn geleverd aan de Gedeputeerde Staten. Voor de begroting geldt een termijn tot 1 augustus. Het niet voldoen hieraan heeft tot gevolg dat automatisch, na een periode van één maand waarin de mogelijkheid wordt geboden alsnog de informatie aan te leveren, voor de deelnemende gemeenten de sanctie in werking treedt van opschorting van de algemene uitkering (artikel 186 Gemeentewet). Het is de bedoeling dat het algemeen bestuur van de Omgevingsdienst IJmond op 7 juli 2021 tot definitieve vaststelling komt. 2. De ODIJ houdt in haar begroting rekening met een bijdrage van de gemeente Velsen voor 2020 en verder die groter is dan het bedrag dat wij hebben gereserveerd voor de uitvoering van milieutaken door de ODIJ. Ondanks de inspanningen die we doen om de bezuinigingstaakstelling in te vullen en het rijk ervan te overtuigen dat we als gemeente niet in staat zijn de financiering van de bodemtaken op ons te nemen, kan er een gat blijven bestaan tussen de gewenste bijdrage en de beschikbare middelen. Kader

 Wet gemeenschappelijke regelingen.  Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst IJmond  Aanvullingswet Bodem van de Omgevingswet  Begroting 2021 gemeente Velsen: taakstellende bezuinigingsopgave milieutaken Bestuursopdracht Naar een toekomstbestendig takenpakket voor de ODIJ Participatie en inspraak

De gemeenten Beverwijk en Heemskerk worden geïnformeerd over de zienswijze die we indienen. Financiële consequenties

Jaarrekening 2020 De jaarrekening 2020 van de Omgevingsdienst IJmond heeft geen effect op de gemeentebegroting. Het voorstel van het dagelijks bestuur om een bedrag te retourneren aan haar deelnemers betekent dat de gemeente Velsen eenmalig € 87.032 terugontvangt. Dit wordt in de 1e

GEMEENTE VELSEN Burap opgenomen als incidentele baat, waarbij € 37.000 wordt aangewend om te voldoen aan de bezuinigingstaakstelling ODIJ/milieu van 2021. Begroting 2022 De opgenomen begrote bijdrage van de gemeente Velsen aan de gemeenschappelijke regeling (exclusief de bodemtaken) neemt af van € 1.819.281 in 2021 naar € 1.796.778 in 2022. Dit is het gevolg van het niet indexeren door de ODIJ en de lagere financieringslasten. Hiermee wordt deels invulling gegeven aan de bezuinigingstaakstelling van € 290.000. Maar aan de begrote bijdrage van de gemeente Velsen wordt voor de uitvoering van de bodemtaken ook een bedrag ad. € 157.584 toegevoegd. Daarmee stijgt de gewenste1976362 begrote bijdrage van de gemeente Velsen naar € 1.976.362. In de gemeentebegroting is vanaf 2022 een bijdrage beschikbaar van € 1.556.570.

Uitvoering van besluit

  

De zienswijze (inclusief het raadsbesluit) wordt kenbaar gemaakt aan het dagelijks bestuur van de Omgevingsdienst IJmond. Het dagelijks bestuur zal de zienswijze meenemen in het voorstel aan het algemeen bestuur om de jaarrekening 2020 en begroting 2022 vast te stellen. Vervolgens worden de stukken definitief vastgesteld door het algemeen bestuur van de Omgevingsdienst IJmond, naar verwachting op (7 juli 2021). Bijlagen – onderdeel uitmakend van het besluit

    

Aanbiedingsbrief Omgevingsdienst IJmond Jaarrekening 2020 Omgevingsdienst IJmond Ontwerpbegroting 2022 Omgevingsdienst IJmond Brief Zienswijze jaarrekening en begroting Omgevingsdienst IJmond Raadsbesluit jaarrekening en begroting Omgevingsdienst IJmond Bijlagen – bijgevoegd als achtergrondinformatie



Bestuursopdracht Hernieuwing takenpakket ODIJ

Burgemeester en wethouders van Velsen, De secretaris,

De burgemeester,

K.M. Radstake

F.C. Dales