Raadsvoorstel aanvr. St. IBA Plan, Overzicht van Scholen

GEMEENTE VELSEN

Raadsvoorstel Onderwerp: niet inwilligen gewijzigde aanvraag Stichting Islamitisch Basisonderwijs Amsterdam voor plaatsing aanvraag nieuwe school op het Plan van Scholen Datum collegevergadering Zaaknummer Portefeuillehouder(s)

26 april 2021

Ambtenaar

R. van Veen

47570-2021 M. Steijn

Telefoon

0255 567641, 06-4164 4982 rvanveen@velsen.nl

E-mailadres

Voorgesteld raadsbesluit

De gewijzigde aanvraag van het bestuur van de Stichting Islamitische Basisonderwijs Amsterdam voor het stichten van een basisschool op Islamitische Grondslag niet in te willigen en deze op het Overzicht van Scholen te plaatsen. Samenvatting

Door het bestuur van de Stichting Islamitisch Basisonderwijs Amsterdam is bij de gemeenteraad een gewijzigde aanvraag ingediend voor het stichten van een nieuwe basisschool op islamitische grondslag. Een nieuwe basisschool kan alleen in aanmerking komen voor bekostiging door het Rijk als deze is opgenomen in het Plan van Scholen. Op basis van de door het schoolbestuur overgelegde stukken moet vastgesteld worden dat het vereiste aantal leerlingen om een school te kunnen stichten, niet binnen de wettelijk gestelde termijn van 8 jaar, en ook niet gedurende de periode van 15 jaar daarna, gehaald zal worden. Het college stelt de gemeenteraad voor om de aanvraag niet in te willigen.

Inleiding

Door het bestuur van de Stichting Islamitisch Basisonderwijs Amsterdam, hierna St. IBA, is een gewijzigde aanvraag ingediend voor het stichten van een nieuwe basisschool op islamitische grondslag. Het betreft hier de stichting van een nieuwe basisschool van een richting die hier nog niet aanwezig is. Een nieuwe basisschool kan alleen in aanmerking komen voor bekostiging door het Rijk als deze is opgenomen in het Plan van Scholen. Dat is een lijst van nieuw te stichten scholen in een gemeente. Indien een aanvraag niet voldoet aan de in de wet gestelde eisen, dan komt deze op het Overzicht van Scholen. Zowel Het Plan van Scholen als het Overzicht van Scholen worden door de gemeenteraad vastgesteld. Indien er geen aanvragen voor het stichten van een nieuwe basisschool zijn ingediend, kan de vaststelling van het Plan van Scholen achterwege blijven. De procedure voor het stichten van een nieuwe school is aan strikte regels gebonden en is vastgelegd in de artikelen 74 t/m 83 van de Wet Primair Onderwijs, hierna WPO. Het is een bevoegdheid van de gemeenteraad om indien de aanvraag voldoet aan alle eisen, een nieuw te stichten school op het Plan van Scholen te plaatsen. Aan het Adviesbureau voor Onderwijsplanning uit Haarlem is gevraagd om de aanvraag te beoordelen. De rapportage treft u bij dit voorstel aan.

Uit de eindconclusie kan worden opgemaakt dat de nieuw te stichten school niet binnen 8 jaar na de start – en ook de 15 jaren daarna – het vereiste aantal van 255 leerlingen zal halen. De aanvraag kan niet worden ingewilligd en moet op het Overzicht van Scholen worden geplaatst. De gemeenteraad moet voor 1 augustus 2021 het Overzicht vaststellen en zenden naar de minister van Onderwijs.

GEMEENTE VELSEN De aanvraag uit 2020. De door het St. IBA in 2020 ingediende aanvraag is destijds door de gemeenteraad niet ingewilligd en op het Overzicht van Scholen geplaatst. Het bestuur is hiertegen in beroep bij de Minister gegaan. Op 18 november 2020 is de (online) hoorzitting geweest. Ondanks dat de redelijk termijn voor een oordeel door de minister reeds geruime tijd is overschreden, ligt er -20 april 2021- nog steeds geen uitspraak. De kern van het geschil is de toepassing van het berekenen van het deelnamepercentage. In feite het mogen rekenen met de feitelijke deelname aan het basisonderwijs in de gemeente van de gewenste vestiging versus het rekenen met algemene – landelijke – percentages. Essentieel hierbij is dat het deelnamepercentage in het programma van eisen voor leerlingenprognoses, dat ook voor het ministerie dient als basis, wordt gedefinieerd als de verhouding tussen het totaal aantal leerlingen op alle basisscholen in een voedingsgebied (in dit geval de gemeente Velsen) en de basisgeneratie van dat voedingsgebied. Op deze basis is het verzoek van vorig jaar door de gemeente ook beoordeeld. Indien het schoolbestuur had gewacht op de uitkomst van het lopende beroep, waren zij mogelijk geschaad in hun belang zo spoedig mogelijk een islamitische basisschool te stichten. Beoogd doel en effect van het besluit

Op grond van de aanvraag en de overgelegde gegevens blijkt dat er in de gemeente Velsen geen ruimte is om een nieuwe basisschool op Islamitische grondslag te stichten en zal de gemeenteraad geadviseerd worden de aanvraag niet in te willigen en op het Overzicht vast te plaatsen. Beoogd doel en effect van het besluit

Op grond van de aanvraag en de overgelegde gegevens blijkt dat er in de Gemeente Velsen geen ruimte is om een nieuwe basisschool op Islamitische grondslag te stichten . Argumenten

Is er sprake van een gewijzigde aanvraag? Het bestuur moet een gewijzigde aanvraag indienen, anders geldt het principe: ne bis in idem. Het schoolbestuur kiest bij de huidige aanvraag voor de gemeente Zeist als vergelijkbare gemeente. Hierbij heeft het bestuur gekeken naar tabel 1, opgenomen in het raadsvoorstel uit 2020 waarin de leerlingendichtheden en omvang van vergelijkbare gemeenten is weergegeven. De keuze voor Zeist is dan niet onlogisch. Van de in 2020 eveneens genoemde potentieel vergelijkbare gemeenten Hengelo en Heerlen is Zeist de best passende afgaande op omvang, leerlingendichtheid en ligging. Wel heeft Zeist een hoger aandeel niet-westerse bevolking (14,0% ten opzichte van 9,6 % in Velsen) als ook een flink hoger aandeel moslims van 0 tot 15 jaar (12,0% versus 7,7% in Velsen, zijnde 68% hoger). Hengelo valt inmiddels af als vergelijkingsgemeente, omdat de islamitische basisschool daar niet langer bestaat. Vanwege het lagere belangstellingspercentage zal het schoolbestuur niet voor Heerlen kiezen. Hieronder in een tabel de vergelijking tussen Velsen en Zeist. Velsen 0 tot 15 jaar 15 tot 25 jaar 25 tot 45 jaar 45 tot 65 jaar 65 jaar of ouder

Zeist

Absoluut Percentage Absoluut Percentage 10.419 15,2 11.285 17,4 8.203 11,9 7.858 12,1 15.200 22,1 14.791 22,8 20.860 30,4 17.354 26,7 13.966 20,3 13.617 21,0 68.648 100,00 64.905 100,0

GEMEENTE VELSEN Velsen niet-Westers Moslim Moslim 0 tot 15 jaar

Zeist

Absoluut Percentage Absoluut Percentage 6.601 9,6 9.056 14,0 3.590 5,2 5.354 8,2 802

7,7

1.349

12,0

bron CBS Statline De conclusie is dat er met het gebruik van Zeist als vergelijkbare gemeente wel een echt gewijzigde aanvraag is ingediend. De procedure. Om een school te kunnen stichten en opgenomen te worden op het Plan van Scholen, moet een school voldoen aan een aantal voorwaarden. De gemeente moet bij haar beoordeling een aantal zaken onderzoeken - is er sprake van een richting; - is de prognose op de juiste manier opgesteld; - is het belangstellingspercentage op de juiste manier toegepast. Daarvoor is het volgende nodig op basis van artikel 75, lid 1 WPO: 1. een prognose van het te verwachten aantal leerlingen; 2. een beschrijving van het voedingsgebied (het gebied, vastgesteld door de prognoseopsteller, waaruit minimaal 70% van de leerlingen van de school afkomstig is); 3. een aanduiding van de plaats in de gemeente waar het onderwijs moet worden gegeven; 4. datum van ingang van de bekostiging; 5. de school moet voldoen aan de stichtingsnorm. Stichtingsnorm, plaats en behoefte Om op het Plan van scholen terecht te komen, moet het schoolbestuur aantonen dat 8 jaar na de start voldoende leerlingen de school zullen bezoeken. Dit gebeurt op grond van een leerlingenprognose. 4 jaar na de start moet de school al voldoen aan 50% van de stichtingsnorm.

Het aantal leerlingen moet minimaal de stichtingsnorm (=10/6 maal de opheffingsnorm) bedragen, waarbij een ondergrens geldt van 200 leerlingen. Dit aantal leerlingen moet binnen 5 jaar na de start op de school aanwezig zijn en dit moet gedurende 15 jaar daarna in elk geval zo blijven. Voor onze gemeente geldt een opheffingsnorm van 160 zodat de stichtingsnorm 10/6 x 160 = 255 leerlingen bedraagt. Leerlingenprognose Een prognose van het te verwachten aantal leerlingen (artikel 75, lid 3 WPO): • geeft inzicht in het te verwachten aantal leerlingen voor elk jaar van het tijdvak waarop de prognose betrekking heeft; • is gebaseerd op statistische gegevens over een tijdvak van vijf jaar; • vermeldt de berekeningen die tot de uitkomsten hebben geleid. De prognose bevat bovendien gegevens omtrent: • het voedingsgebied: het gebied (vastgesteld door de prognoseopsteller) waaruit de school ten minste 70% van zijn leerlingen betrekt; • de plaats in de gemeente waar het onderwijs gegeven moet worden; • de bevolking in het voedingsgebied van 0 t/m 14 jaar, verdeeld in leeftijdsgroepen van één jaar; • de te verwachten instroom naar en uitstroom uit die bevolking;

GEMEENTE VELSEN • het te verwachten aantal levendgeborenen; • indien het openbaar onderwijs betreft waarvoor nog geen basisonderwijs binnen de gemeente wordt gegeven: het belangstellingspercentage voor het openbaar onderwijs in een vergelijkbare gemeente. Indien het openbaar onderwijs betreft waarvoor reeds een school binnen de gemeente aanwezig is: het belangstellingspercentage voor de openbare school of scholen binnen de gemeente. Deelname- en belangstellingspercentage De leerlingenprognose dient uit te gaan van de basisgeneratie voor het stichten van scholen. Uit de basisgeneratie wordt, met behulp van deelname- en belangstellingspercentages, het leerlingenaandeel van de verlangde school berekend. - De basisgeneratie is het aantal leerlingen in Velsen van 4 tot en met 11 en 30% van de 12jarigen. - Het deelnamepercentage betreft dat deel van de basisgeneratie, dat daadwerkelijk basisonderwijs volgt in Velsen. - Het belangstellingspercentage is dat percentage van het aantal leerlingen van de basisgeneratie dat de school van een bepaalde richting bezoekt. Het uitgangspunt van de overgelegde leerlingenprognose mag niet langer dan 2 jaar in het verleden liggen, omdat de prognose moet worden gebaseerd op recente gegevens.

Wanneer er binnen de gemeente van vestiging van de te stichten school geen andere school van dezelfde denominatie aanwezig is, dient het schoolbestuur de aanvraag te onderbouwen met een prognose op basis van het belangstellingspercentage van een vergelijkbare gemeente. Bij het bepalen van een vergelijkbare gemeente dient er niet alleen naar het bevolkingsaantal te worden gekeken, maar dient er een uitgebreid onderzoek te worden gedaan naar geografische ligging, leerlingdichtheid en de verwachte demografische samenstelling van de bevolking van de wijk. De aanvraag van het bestuur van de Stichting Islamitisch Basisonderwijs Amsterdam. Gesteld kan worden dat de aanvraag tijdig -voor 1 februari 2021- is ingediend. De aanvullende gegevens, dit betreft o.a. de leerlingenprognose, zijn tijdig -voor 1 april 2021- overgelegd zodat de aanvraag in behandeling moet worden genomen. A. De te verwachten leerlingenaantallen voor de te stichten islamitische basisschool De prognose voor de basisgeneratie van Pronexus is identiek aan die welke zij voor de gemeente Velsen heeft gemaakt. Er bestaat geen reden de prognose voor het aantal te verwachten kinderen af te wijzen.

Wel gaat Pronexus in de berekening voor het schoolbestuur uit van de algemene correctie van 5% van de basisgeneratie om de deelname aan het basisonderwijs te berekenen en niet van de voor Velsen specifieke deelname aan het basisonderwijs. Deze laatste is op basis van de leerlingaantallen per 1 oktober 2020 en de basisgeneratie per 1 januari 2021 86,2%.(5100 leerlingen/ 5914 basisgeneratie). In de berekening is voor het belangstellingspercentage 4,93% - hetzelfde als Pronexus voor het schoolbestuur doet – aangehouden. Het gevolg van het lagere deelnamepercentage is dat het berekende aantal leerlingen in de prognose daalt ten opzichte van de door het schoolbestuur gepresenteerde leerlingenaantallen. De uitkomsten staan in de tabel hieronder.

GEMEENTE VELSEN jaar 1, 2022 prognose isl. Bao Velsen na aftrek 12 leerlingen Al Ihklaas *

jaar 2, 2023 251

prognose isl. Bao Velsen na aftrek 12 leerlingen Al Ihklaas *

prognose isl. Bao Velsen na aftrek 12 leerlingen Al Ihklaas *

prognose isl. Bao Velsen na aftrek 12 leerlingen Al Ihklaas *

251

239 jaar 6, 2027

jaar 3, 2024

252

251

239 jaar 7, 2028

jaar 4, 2025

252

251

239 jaar 8, 2029

251

239 jaar 9, 2030

253

jaar 5, 2026

239 jaar 10, 2031 255 258

240 240 241 243 246 jaar 11, jaar 12, jaar 13, jaar 14, jaar 15, 2032 2033 2034 2035 2036 261 265 268 274 277 249 253 256 262 265 jaar 16, jaar 17, jaar 18, jaar 19, jaar 20, 2037 2038 2039 2040 2041 279 281 282 283 284 267

269

270

271

272

* Het aantal Velsense leerlingen dat een islamitische basisschool in een andere gemeente bezoekt moet in mindering worden gebracht.

In de tabel is uitgegaan van een start per 1 augustus 2022 conform de aanvraag van het schoolbestuur. Jaar 4 en jaar 8 zijn geel gemaakt, omdat dit toetsmomenten zijn op basis van de wet zoals die sedert 1 februari 2021 geldt. In het 4e jaar na de start wordt wel de benodigde 50% van de stichtingsnorm gehaald. Echter het vereiste aantal leerlingen van 255 wordt niet binnen 8 jaar gehaald. De tabel geeft aan dat het aantal leerlingen in de eerste 8 jaren na de start minder dan 255 of meer bedraagt. Daarbij is dan nog geen rekening gehouden met het in mindering brengen van de leerlingen die buiten Velsen islamitisch basisonderwijs volgen. Terzijde wordt opgemerkt dat de afstand vanuit een groot deel van de gemeente Velsen naar de gewenste plaats van vestiging (de Saturnusbuurt in IJmuiden) meer dan 4 kilometer zal bedragen. Dit zal van invloed zijn op de keuze van de ouders. 1. Gehanteerde leerlingenprognose. Ten aanzien van de door het bestuur van de st. IBA overgelegde leerlingeprognose wordt het volgende opgemerkt.  De in eerste instantie overgelegde leerlingenprognose blijkt een onjuiste tabel op bladzijde 4 te bevatten. Het bleek een tabel te zijn uit een andere rapport. Deze verkeerde tabel heeft geen effect op de uitkomst van leerlingenprognose. 

Op bladzijde 2 van het rapport wordt de groei van de basisgeneratie toegelicht. De doelgroep voor het basisonderwijs, alle 4 tot en met 11 jarigen en 30% van de 12 jarigen, stijgt in de prognoseperiode gestaag van 5700 kinderen in 2017/2018 naar 6675 kinderen in 2044. Deze groei wordt vooral veroorzaakt door de bouw van nog ruim 5000 woningen in de gemeente Velsen. Er wordt vermeld dat er 5.000 woningen gebouwd zullen worden, echter er wordt geen rekening gehouden dat er in de beginperiode ook 1.900 woningen gesloopt zullen worden.

GEMEENTE VELSEN De netto toename bedraagt 3.000 woningen. Dit geeft vooral voor de jaren 2033 en verder een verkeerd (te hoog) aantal leerlingen in de basisgeneratie. Voor de korte termijn heeft dit naar onze mening geen effect. Conclusie: Ofschoon Zeist de beste vergelijkbare gemeente vormt, is het niet waarschijnlijk dat de gevraagde islamitische basisschool op voldoende leerlingen kan rekenen om tijdig te voldoen aan de stichtingsnorm. Alternatieven

Er zijn geen alternatieven. Indien een aanvraag niet voldoet aan de stichtingseisen genoemd in de Wet Primair Onderwijs, dan kan de aanvraag niet worden ingewilligd en moet deze geplaatst worden op het Overzicht van Scholen. (lijst met niet ingewilligde aanvragen). Risico’s

De mogelijkheid bestaat dat het bestuur van de Stichting Islamitisch Basisonderwijs Amsterdam op grond van artikel 80 van de WPO wederom administratief beroep instelt bij de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Indien de Minister het beroep gegrond verklaard en de school voor bekostiging in aanmerking komt, zal de gemeente voor huisvesting moeten zorgdragen. Programma

Vitaal en Sociaal Velsen, Onderwijshuisvesting Kader

De Wet Primair Onderwijs, en dan met name de artikelen 74 tot en met 83. Participatie en inspraak

n.v.t. Financiële consequenties

n.v.t. Uitvoering van besluit

Het (raads-)besluit moet binnen twee weken na de raadsvergadering naar de Minister van Onderwijs en aanvrager worden gezonden. Bijlagen – onderdeel uitmakend van het besluit

-

Aanvraag bestuur St. Islamitische Basisonderwijs Amsterdam d.d. 26 januari 2021 Brief bestuur St. Islamitische Basisonderwijs Amsterdam d.d. 30 maart 2021 toesturen aanvullende stukken Door bestuur St. Islamitische Basisonderwijs Amsterdam overgelegde leerlingenprognose Stichtingsakte St. Islamitische Basisonderwijs Amsterdam Bijlagen – bijgevoegd als achtergrondinformatie

-

Rapport Bureau Advies Onderwijs Planning beoordeling aanvraag dd. 15 april 2021 Berekening leerlingenprognose o.b.v. reëel deelnemingspercentage

Burgemeester en wethouders van Velsen, De secretaris,

De burgemeester,

K.M. Radstake

F.C. Dales