ppt raadinformatiebijeenkomst 16022021 raden

Informatiebijeenkomsten raden februari 2021 Decentralisatie Beschermd wonen

16 februari – 20:00h

Doel

➢Informeren over decentralisatie en stand van zaken ➢Bespreken scenario’s over oa samenwerking, aanbod, toegang met de 8 raden

1. Decentralisatie

Kern van de zaak (2019 versus nu) • Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang wordt een taak van alle gemeenten ➢MO wordt mogelijk pas per 2026 gedecentraliseerd • Dat betekent dat per 1 januari 2021 2023 het budget hiervoor naar elke individuele gemeente gaat ➢De decentralisatie is inmiddels twee keer uitgesteld ➢Per 2022 moeten de gemeenten verplichte samenwerking gerealiseerd hebben, samen beslissingen nemen.

Kern van decentralisatie beschermd wonen Huidige situatie • Beschermd Wonen (BW) is vanaf 2015 taak van centrum gemeente Haarlem voor de regio IJmond, Zuid Kennemerland en Haarlemmermeer. • Budget, beleid, uitvoer (inkoop en toegang) door Haarlem. • Goede regionale samenwerking tussen gemeenten. • Goede samenwerking met partners in de regio.

Kern van decentralisatie beschermd wonen Decentralisatie • BW wordt een taak van alle gemeenten. • Gemeenten ontvangen budget en betalen voor hun eigen inwoners. • Verplichte regionale samenwerking, norm van opdrachtgeverschap.

Doel decentralisatie • Inwoners met psychische kwetsbaarheid worden in de eigen gemeente opgevangen • Ze wonen in de wijk en hebben een grotere kans op participatie • Er kan meer aangesloten worden bij de lokale situatie • Er zijn meer mogelijkheden om preventief te werken

• Ambitie regio

• Zo thuis (lokaal) mogelijk; • Kleinere voorzieningen; meer geclusterd en zelfstandig wonen • Meer gespreid over de regio

Wie maken gebruiken van beschermd wonen? • Mensen die intensief toezicht en bescherming nodig hebben om te kunnen wonen (beschermd wonen) • Mensen die met minder toezicht en begeleiding kunnen wonen (beschut wonen) • Waarbij sprake is van een psychische kwetsbaarheid, denk hierbij aan psychoses, autisme, bipolaire stoornis • Het gaat niet om: • Mensen die naast toezicht en bescherming ook behandeling op die locatie nodig hebben (bij Parnassia of InGeest) • Mensen die voor ouderenproblematiek of een beperking toezicht en bescherming nodig hebben

Mensen in beschermd wonen • hebben altijd een vastgesteld psychiatrisch ziektebeeld • hebben vaak ook nog GGZ behandeling • 80-90% heeft (hoge) schulden • hebben ondersteuning nodig op gebied van structuur, financiën, ed • op dit moment weinig kans op werk • veel kans op vereenzaming • Wonen nu vaak niet in de buurt van hun netwerk/familie

Doel decentralisatie 1. Ambulantisering

Minder grote voorzieningen; meer wonen in de wijk

Wat is er nodig om wonen in de wijk mogelijk te maken Financiën

Huisvesting

Behandeling & begeleiding

Werk & zinvolle daginvulling

Verbinding & sociale relaties

Doel decentralisatie 2. Decentralisatie van voorzieningen ➢ Kwetsbare inwoners zo lokaal mogelijk opvangen ➢ Opbouw meer voorzieningen/woonplekken lokaal

Verdeling BW woonplekken 2019

Financiële ontwikkelingen 1. Uitname Wet langdurige zorg (WLZ) 2021 - Cliënten die geen perspectief op herstel hebben, gaan uit de WMO naar de WLZ

Effect op regio BW budget: vermindering van 30% (12 -15 miljoen euro) WLZ

Financiële ontwikkelingen 2. Van historisch naar objectief verdeelmodel - Van centrum gemeenten naar regio gemeenten - Van financiering op huidige aantal plekken naar financiering op objectieve criteria - Woonplaatsbeginsel van kracht - Ingroeipad van 10 jaar Effect op budget: totaal regionaal budget blijft gelijk

Van historisch naar objectief model

Wat kost deze zorg in de regio? Rijksbudget BW 2020 Rijksbudget BW 2021

49 miljoen (voor uitname WLZ) 38 miljoen (na uitname WLZ)

Jaarlijks gebruiken 900 -1000 BW cliënten geïndiceerde zorg Kosten per client per jaar afhankelijk van de zorgzwaarte: (grove inschatting)

~ 55.000 voor beschermd wonen met (24 uurs) toezicht ~ 30.000 voor beschut wonen (wonen met minder begeleiding) ~ 8.000 tot 24.000 voor begeleiding bij zelfstandig wonen

Wat gaat er veranderen? Huidige situatie (vanaf 2015) • Veel uitvoer (toegang, inkoop, begroting) en verantwoording ligt bij Haarlem

Vanaf 2022 • Meer ruimte voor gemeenten om zelf invulling te geven aan BW • Maar regionale samenwerking verplicht is vastgelegd in de Norm van Opdrachtgeverschap • Regioplan (beleid) • Inkoop • Toegang • Samen beslissingen nemen in een niet vrijblijvende governance

Waarom regionale samenwerking? • Instant houden 24 uurs en specialistische voorzieningen • (Financiële) risicospreiding • Beter voor cliënten • Bundeling van kennis en capaciteit

Vragen?

2. Scenario’s voor de regio

Uitwerken onderdelen decentralisatie 1. Regionale samenwerkingsvorm 2. Financiën 3. Regionaal en lokaal aanbod 4. Toegang 5. Inkoop Alle scenario’s zijn geschetst als uiteindelijke situatie, implementatie zal de komende jaren plaatvinden.

Regionale samenwerkingsvorm

Wat gaat er veranderen? Vanaf 2022 • Meer ruimte voor gemeenten om zelf invulling te geven aan BW • Maar regionale samenwerking verplicht is vastgelegd in de Norm van Opdrachtgeverschap • Regioplan (beleid) • Inkoop • Toegang

• Samen beslissingen nemen in een niet vrijblijvende governance

Wet gemeenschappelijke regelingen

2019 en 2020 uitgebreide analyse van opties wet gemeenschappelijke regelingen

Wet gemeenschappelijke regelingen

Wet gemeenschappelijke regelingen

Wet gemeenschappelijke regelingen

Afwegingscriteria Mogelijke geschikte vormen • Convenant • Centrumgemeente regeling • Gemeenschappelijk openbaar lichaam • Gemeenschappelijk orgaan

Vergeleken op inhoudelijke uitgangspunten: • Zeggenschap • Verantwoordelijkheid en betrokkenheid • (Financiële) risico’s • Bestuurlijke drukte

Convenant + veel ruimte voor eigen inbreng - alle gemeenten doen uitvoer zelf - vraagt veel regionale afstemming - biedt weinig zekerheid bij uiteenlopende belangen

Voorbeeld: OGGZ convenant samenwerking en privacy

Openbaar lichaam + ontzorgen van gemeenten + weinig bestuurlijke drukte en minder capaciteit - gemeente heeft beperkte - sturingsmogelijkheden, verantwoordelijkheden worden overgedragen. - minder betrokkenheid en dat is onwenselijk gezien de verbinding met andere taken. Voorbeeld: VRK

Centrum gemeente regeling + eenvoudige en makkelijk te organiseren + efficiënte inzet van mensen en middelen - gastgemeenten minder sturing op beleid en uitvoering - minder betrokkenheid en zeggenschap gastgemeenten Voorbeeld: huidige constructie

Gemeenschappelijk orgaan + veel zeggenschap van alle afzonderlijke gemeenten + gezamenlijke verantwoordelijkheid door gezamenlijke sturing op beleid en financiën + uitvoeringstaken kunnen bij één gemeente belegd worden (efficiency, adm. lasten laag) - vraagt inzet beleid en bestuur van de gemeenten - aanvullende afspraken over uitvoering taken bij een van de gemeenten

Voorbeeld: leerplicht en doelgroepenvervoer

Financiering

Financiën Vanaf 2022 • Samen begroting opstellen, door Haarlem vastgesteld • Middelen uit BW-reserve beschikbaar voor opbouw lokale voorzieningen

Vanaf 2023 • Lokale begroting voor lokale (woon)voorzieningen BW • Nieuwe cliënten vallen onder de eigen gemeente • Bestaande cliënten blijven onder de centrumgemeente vallen

• Gezamenlijke begroting voor regionale (woon)voorzieningen • Onderdeel samenwerkingsvorm

Financiën • Aandachtspunten: • Financieel meer inzicht krijgen • Nieuwe verdeelmodel en ingroeipad nog niet vastgesteld • Uitname WLZ nog niet duidelijk • Uitwerking woonplaatsbeginsel • Meer inzicht nodig in verwacht aantal cliënten per regiogemeente vanaf 2023

• Regionale afspraken over tekort op Maatschappelijke Opvang

Herverdeling in cijfers

Lokaal en regionaal aanbod

Lokaal en regionaal aanbod Waarom onderscheid tussen lokale en regionale aanbod?

1. ➢Regionaal aanbod Lokaal/regionaal Voorzieningen voor mensen die intensief toezicht en bescherming nodig hebben om te kunnen wonen (beschermd wonen). aanbod –zijnstip Die voorzieningen alleen in grote aantallen rendabel, vraagt regionale beschikbaarheid en gezamenlijke financiering. op de horizon ➢Lokaal aanbod De woonplekken die gemeenten zelf realiseren en financieren.

Doel decentralisatie 1. Ambulantisering

2. Decentralisatie van

voorzieningen Minder grote voorzieningen; meer wonen in de wijk

➢ Kwetsbare inwoners zo lokaal mogelijk opvangen ➢ Opbouw meer voorzieningen/woonplekken lokaal Verdeling BW woonplekken 2019

Wat is er nodig om wonen in de wijk mogelijk te maken Financiën

Huisvesting

Behandeling & begeleiding

Werk & zinvolle daginvulling

Verbinding & sociale relaties

Lokaal en regionaal aanbod 1. Lokaal/regionaal - Scenario 1: beschermd en beschut wonen is regionaal aanbod (huidige situatie). aanbod – stip - Scenario 2: alleen beschermd wonen (intensief qua toezicht en begeleiding) is regionaal. Alle andere (woon)voorzieningen lokale verantwoordelijkheid. op de horizon

➢Twee scenario’s voor de uiteindelijke invulling over 10 jaar.

Lokaal en regionaal aanbod Conclusie: - In beginsel kan met beide scenario’s gewenst toekomstbeeld gerealiseerd worden

1. - Scenario 2 biedt echter meer ruimte en reden voor gemeenten om lokaal aanbod op te Lokaal/regionaal bouwen - In lijn met doelstellingen doordecentralisatie: zo thuis mogelijk aanbod – stip - Veel ruimte voor gemeenten om aan te sluiten bij eigen sociaal domein - Meer sturingsmogelijkheden op de horizon voor gemeenten - Meer prikkels om lokale voorzieningen op te bouwen

Toegang

Toegang Huidige situatie • Team casemanagers in Haarlem geven toegang tot BW locaties in gehele regio • Voor begeleiding wordt lokaal toegang verstrekt

Wenselijke beweging: zo lokaal mogelijk

Benoemde scenario’s toegang Regionaal aanbod

Lokaal aanbod

Ambulant aanbod

Lokale toegang

Scenario I: alle beschermde vormen regionale toegang (huidige situatie)

Lokale toegang

Scenario II: regionaal aanbod; toegang regionaal. Lokaal aanbod; toegang lokaal*

III

Lokale toegang met specialistisch team

Lokale toegang

Scenario III: alle toegang lokaal, regionale specialisten inzetten als nodig *

IV

Lokale toegang

Lokale toegang

I

II

Regionale toegang

Regionale toegang

Lokale toegang

Scenario IV: alle toegang lokaal * Met ondersteuning van een regionaal specialistisch team

Toegang Keuze voor lokale toegang, met (desgewenst) ondersteuning door een regionaal expertiseteam (scenario 3) • Eén toegang voor client, dichtbij en duidelijk • Gemeente houdt zicht en kan beter sturen • Ruimte voor lokale invulling • Ook ruimte voor eigen tempo

Inkoop

Inkoop ➢Scenario 1: elke gemeente koopt alle BW producten zelf in 3. Advies ➢Scenario 2: gemeenten kopen alle BW producten gezamenlijk in ➢Scenario 3: lokaal aanbod zelf en regionaal aanbod gezamenlijk werkgroep inkopen

Inkoop

➢Voorkeur voor scenario 2: gemeenten verwerven gezamenlijk ➢ Administratieve lasten beperkt, inkoop en (deel) contract management op 1 plek ➢ Meer continuïteit voor cliënten ➢ Sluit aan bij Norm voor Opdrachtgeverschap ➢ Sluit aan bij wens aanbieders voor samenwerking. ➢ Aansluiting lokale situatie behoeft aandacht in proces

Vragen?