Memo Raad_Bestuurlijke toezegging in het kader van de bezuinigingsopgave ODIJ.pdf

GEMEENTE VELSEN

Memo

Aan Van Auteur Datum Onderwerp

Raad Floor Bal Mirelle Kolnaar 9 juli 2021 Bestuurlijke toezegging in het kader van de bezuinigingsopgave ODIJ

Bestuurlijke toezegging Tijdens de oordeelsvormende raadssessie over de begroting ODIJ 2022 op 9 juni, zegde ik de raad toe nog voor de zomer inzicht te geven in de mogelijke invulling van de bezuinigingsopgave ODIJ zoals die is opgenomen in de begroting 2021 en verder. Via dit memo kom ik mijn toezegging na.

De bezuinigingstaakstelling Structurele bezuiniging (cumulatief)

2021 37.000 euro

2022 en verder 290.000 euro

De bezuinigingstaakstelling ODIJ hebben we meegenomen in bestuurlijke opdracht Herijking takenpakket ODIJ in januari 2021. In de opdracht staat de bezuinigingstaakstelling echter niet centraal. Hoofdonderwerp is een toekomstbesteding takenpakket voor de ODIJ, rekening houdend met nieuwe wetgeving en ontwikkelingen op het gebied van klimaat, duurzaamheid en milieu. Wat de herijking voor de invulling van de bezuinigingstaakstelling betekent, voor zover nu bekend, licht ik in onderstaande toe.

Herijking takenpakket ODIJ De gemeente Velsen heeft via een gemeenschappelijke regeling (1 mei 2017) een groot aantal taken op het gebied van milieu uitbesteed aan de ODIJ. De Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging leidden ertoe dat we dit takenpakket opnieuw onder de loep wilden en moesten nemen. De Omgevingswet heeft bijvoorbeeld een uitbreiding van de bodemtaken voor de gemeente tot gevolg, die de gemeente moet laten uitvoeren door de ODIJ. De wet vraagt ook om nieuwe mandaatregelingen, het goed digitaal doorgeleiden van initiatieven en een integrale afweging van alle belangen bij de voorbereiding van ruimtelijke ontwikkelingen. We hebben de afgelopen maanden naar het takenpakket gekeken vanuit verschillende invalshoeken: door de samenwerking te evalueren, ons milieubeleid tegen het licht te houden en door een aantal opties voor een toekomstbestendig takenpakket voor de ODIJ te verkennen. Samen met de Omgevingsdienst en met mee weten van de IJmond-gemeenten.

GEMEENTE VELSEN Tussenresultaat Afgelopen week is het tussenresultaat van de bestuurlijke opdracht aan ons College gepresenteerd. Er is nog geen sprake van een definitief voorstel voor de herijking van het takenpakket, maar wel van een oplossingsrichting die we serieus uit willen gaan werken. Centraal bij die oplossingsrichting staan vier adviezen die wij als college ter harte genomen hebben.

Vier adviezen • • • •

Koester de gemeenschappelijke regeling Verbeter de samenwerking tussen gemeente en ODIJ Professionaliseer het milieubeleid Pak als gemeente de regie op inhoud en richt het takenpakket van de ODIJ in op de uitvoering.

Ad. 1 Koester de gemeenschappelijke regeling We hebben er als gemeente bewust voor gekozen en de uitgangspunten van toen zijn nog steeds valide. De ODIJ is met recht onze milieuafdeling: ze voert voor ons een uitgebreid pakket aan taken op dat gebied voor ons uit. De ODIJ is daarbij één van de beste en goedkoopste omgevingsdiensten van Nederland. En ze beschikt over bijzondere expertise op het gebied van subsidiewerving. We hebben als individuele gemeente natuurlijk wel een aantal vrijheden ingeleverd door niet verplichte taken onder te brengen in een gemeenschappelijke regeling. De ODIJ heeft daardoor voor ons bovendien twee petten op (uitvoerder en adviseur) wat de samenwerking niet altijd even transparant maakt. (Gedeeltelijk) uit de GR stappen heeft echter veel grotere nadelen. Zowel inhoudelijk, financieel als politiek-bestuurlijk.

Ad. 2 Verbeter de samenwerking De analyse van de samenwerking laat zien dat het best goed gaat maar beter kan. De samenwerking loopt achter bij de gemeentelijke veranderopgave. Door de tijd heen is een status quo ontstaan, die niet meer op alle fronten wenselijk is. Vanuit het oogpunt van integrale afweging van beleid en programma’s bijvoorbeeld zijn een sectorale advisering en prioritering alleen niet meer werkbaar. Door elkaar al aan te voorkant te informeren over trajecten en projecten en een heldere afbakening van taken en verantwoordelijkheden kunnen we de uitvoering versnellen. Via een regulier overleg op managementniveau en duidelijke opdrachten kunnen we onze rol als opdrachtgever beter vormgeven. Door een stevige rol voor de accountmanagers van ODIJ en de gemeente willen we zorgdragen voor betere advisering aan het bestuur.

Ad. 3 Professionaliseer het milieubeleid De opgave waar we voor staan vraagt om een opschaling van milieubeleid naar beleid voor een gezonde leefomgeving. Daarbij is in de IJmond sprake van cumulatie van problematiek. De maatschappelijke druk op het dossier is tegelijkertijd groot. Een gezonde leefomgeving vraagt om een integrale benadering, prioriteren en afwegen. En om continu inzicht en meetbaar uitzicht, door een omslag van inspanningsverplichtingen naar resultaatverplichtingen. Dat vinden wij niet alleen belangrijk, ook het rapport van de Rekenkamer dat de raad recent heeft vastgesteld onderschrijft dat. En dat vraagt om een lange adem en extra middelen, niet om een bezuiniging.

GEMEENTE VELSEN Ad. 4 Pak als gemeente de regie op de inhoud en richt het werkpakket aan de ODIJ meer in op de uitvoering Betere regie door de gemeente sluit aan bij evaluatie van Twijnstra Gudde over het functioneren van de ODIJ en dat sluit aan bij de Omgevingswet. De regiefunctie is nu niet duidelijk belegd en wordt ook onvoldoende opgepakt. Daarbij wordt er vooral gekeken naar de uitvoering van klimaatduurzaamheids- en milieubeleid. Een stevige strategie en een lokale integrale afweging maken we nog niet. Terwijl de Omgevingswet dat wel van ons vraagt. Goed invulling geven aan de regiefunctie gezonde leefomgeving versterkt ook de slagkracht van het programma Klimaat en Duurzaamheid.

Wat betekent dat voor het takenpakket van de ODIJ? • •

•

•

Het huidige takenpakket van de ODIJ zal op basis van de analyse die nu is gedaan grotendeels in stand blijven. Het basistakenpakket dat de ODIJ voor ons uitvoert, neemt in omvang toe door de overkomst van de bodemtaken van de provincie. Maar omdat de ODIJ die bodemtaken nu voor de provincie uitvoert, verandert de hoeveelheid werk voor de ODIJ waarschijnlijk niet. Het kan wel zo zijn dat we als gemeente andere kaders gaan hanteren voor het bodembeheer. Voor de voorbereiding van de gemeentelijke ambities, visie en meetbare doelen wordt de ODIJ veel meer toeleverancier aan de gemeente. De gemeentelijke organisatie is in de toekomst penvoerder van het strategisch beleid en adviseert het bestuur over de integrale afweging en de prioritering. Gebaseerd op de duidelijke splitsing tussen regie en uitvoering, is het denkbaar dat de ODIJ ook andere wettelijke taken van de gemeente gaat uitvoeren. In eerste instantie denken we daarbij aan de uitvoering van het bouwtoezicht en de handhaving op de bouw, voor zover dat door de Wet Kwaliteitsborging nog een gemeentelijke taak zal zijn. De meeste voordelen kunnen daarbij worden behaald als we dit IJmondiaal oppakken.

Vervolg Gebaseerd op bovenstaande gaan we onderzoeken hoe we de regiefunctie gezonde leefomgeving bij de gemeente zouden kunnen realiseren en werken we samen met de ODIJ een concreet voorstel voor uitbesteden van de toezichts- en handhavingstaken aan de ODIJ uit. Omdat dat laatste mogelijk grote impact op de werkzaamheden van de betrokken medewerkers heeft, is een zorgvuldig proces met rechtstreekse betrokkenheid van hen geboden.

Bezuiniging 2021 is gerealiseerd Via de eerste Berap hebben we de raad inzicht gegeven in hoe de bezuiniging voor 2021 kan worden gerealiseerd. Door corona en uitstel van een aantal activiteiten heeft de ODIJ in 2020 een positief resultaat neergezet. De middelen worden deels ingezet t.b.v. het weerstandvermogen, deels worden ze teruggestort naar de deelnemende gemeenten. Voor Velsen betekent een teruggave van de bijdrage voor 2020 ad. € 87.032. € 37.000 daarvan wordt gebruikt voor de invulling van de bezuinigingstaakstelling 2021. Het overige komt ten gunste van het resultaat 2021. Het beeld t.a.v. Bezuiniging 2022 en verder is nog niet compleet Naar aanleiding van de analyse die we gedaan hebben zien we een aantal bezuinigingsmogelijkheden maar ook ontwikkelingen die juist om een toename van de gemeentelijke bijdrage zullen vragen. Via de begrotingsproces 2022 gaan we met de raad in gesprek over de te maken keuzen.

GEMEENTE VELSEN Mogelijke bezuinigingen 1. We realiseren de voorgenomen structurele bezuiniging vanaf 2022 deels realiseren via kostenbesparende maatregelen die via de begroting ODIJ zijn genomen. a. Een daling van het uurtarief van de ODIJ b. Het niet indexeren van het uurtarief door de ODIJ in 2022 Voor Velsen betekent dit een bezuiniging van afgerond € 50.000 per jaar. 2. We kunnen de dubbele vertegenwoordiging in het Bestuurlijk Platform Schiphol stopzetten. Echter, de luchtkwaliteit in Velsen biedt voldoende onderbouwing om het lidmaatschap aan het Bestuurlijk Platform Schiphol voort te zetten Dit betekent een optie voor een bezuiniging ad. € 7.500 per jaar. 3. De DVO uitvoering Havenverordening kan binnen de Gemeenschappelijke Regeling (GR) goedkoper worden uitgevoerd. Binnen de GR worden de tarieven wel jaarlijks geïndexeerd. Voor Velsen levert dat naast schatting in 2022 een bezuiniging ad. € 37.000 op, die daarna o.b.v. de indexering zal teruglopen. 4. Het uitbesteden van de bouwtoezicht- en handhavingstaken levert een nog onbekende bezuiniging op. Beperken toename van de kosten We kunnen de Omgevingswet beter benutten en zo voorkomen dat er op termijn meer middelen nodig zijn voor de uitvoering van specifiek de milieutaken. 1. 2. 3. 4.

Meer vergunning vrij betekent mogelijk ook minder milieuadvisering Minder lange doorlooptijden Duidelijke werkprocessen en sjablonen Onderzoek het effect van milieuleges.

Toename van de kosten 1. Voor de uitvoering van de bodemtaken Omgevingswet is nog geen dekking voor handen. Naar schatting gaat het om een bedrag ad. € 150.000 per jaar. 2. Voor de uitvoering van het programma Gezondheid en Luchtkwaliteit dat is opgesteld op basis van vastgesteld beleid is nog geen dekking. Naar schatting gaat het om een bedrag ad. € 125.000 per jaar voor een periode van 4 jaar.