Memo Bestuursopdracht Lokaal Klimaatakkoord

GEMEENTE VELSEN

Memo

Aan Van Cc Datum Onderwerp Bijlage

Gemeenteraad Regiegroep Raadsakkoord College van B&W 22-1-2021 Bestuursopdracht Lokaal Klimaatakkoord Velsen 1: Presentatie Lokaal Klimaatakkoord raadssessie 19 november 2020

1. Aanleiding De gemeente Velsen werkt aan de ambitie om een Lokaal Klimaatakkoord af te sluiten met inwoners, organisaties en het bedrijfsleven. Dit is door de raad aangemerkt als ‘A-thema’ in het raadsbesluit van 26 september 20191. Dit betekent dat de raad een actieve rol wil spelen bij de totstandkoming van het akkoord. Een bestuursopdracht is een manier om de invulling van die rol te bepalen. In deze bestuursopdracht staat beschreven hoe het proces om tot een Lokaal Klimaatakkoord te komen eruitziet en wat de kaders zijn voor (het proces om) de akkoorden met inwoners maar ook grotere spelers (‘impactmakers’) te sluiten. Daarbij staat de rol van de raad in het proces en ten aanzien van het Lokaal Klimaatakkoord beschreven. Hierdoor kan de raad zijn actieve rol invullen. Eerder werd de eerste opzet voor het Lokaal Klimaatakkoord gepresenteerd tijdens de raadssessie op 19 november 2020. Na vaststelling van de bestuursopdracht, moet deze opzet verder uitgewerkt worden naar ambities en inhoudelijke doelstellingen. Deze uitwerking wordt uiteindelijk door middel van een raadsvoorstel aan de raad voorgelegd (zie verder ‘6. Proces’). De bestuursopdracht geeft richting aan dit proces. 2.

Doel bestuursopdracht Het doel van deze bestuursopdracht is om de kaders voor het proces naar en van een Lokaal Klimaatakkoord vast te stellen en te bepalen op welke momenten de raad een rol speelt in dit proces naar en tijdens de uitvoering van het Lokaal Klimaatakkoord. 3. Doel en afbakening van het Lokaal Klimaatakkoord Voor Nederland ligt er een grote uitdaging om de klimaatdoelstellingen te behalen. Voor de Velsense bijdrage daaraan moet lokaal worden samengewerkt. Met het Lokaal Klimaatakkoord maakt de gemeente Velsen zichtbaar welke inspanningen geleverd worden om de nationale en internationale klimaatdoelen op het gebied van op CO2-reductie te halen. Om deze doelen samen te bereiken sluit de gemeente met inwoners, organisaties en bedrijven een Lokaal Klimaatakkoord af. Het doel van deze afspraken is om als procesversneller toe te werken naar minimaal 49% CO2reductie in 2030 ten opzichte van 2019. 1 R19.016, ‘Thema’s in Samenspel en bestuursopdracht aanpak Actualisatie Visie op Velsen’, 26 september 2019

GEMEENTE VELSEN 4. Het Lokaal Klimaatakkoord Tijdens de sessie op 19 november 2020 werd gesproken over de eerste opzet van het Lokaal Klimaatakkoord. Het doel van het Lokaal Klimaatakkoord beperkt zich tot de CO2-reductie. In de afbeelding hieronder wordt deze opzet op hoofdlijnen weergegeven. De tijdens de sessie gegeven presentatie biedt verdere achtergrond (Bijlage 1). Wat is het? Het Lokaal Klimaatakkoord is een verzameling van lopende en nieuwe initiatieven van bedrijven, inwoners en instellingen dat het verbruik van aardgas, elektriciteit en brandstof in de samenleving vermindert en verduurzaamt. Samen vormt het een dynamisch en groeiend akkoord dat leidt tot 49% CO2 reductie in 2030. Het delen van kennis en ervaring zorgt voor versnelling van de CO2 reductie.

Afspraken en initiatieven Het Lokaal Klimaatakkoord is een verzameling van lopende en nieuwe initiatieven die bestaat uit:  Afspraken met impactmakers zoals grotere bedrijven, woningcorporaties, Green Biz, etc.  Initiatieven uit de samenleving: o.a. van Energiek Velsen, instellingen, sportverenigingen, etc. De gemeentelijke organisatie neemt vanuit haar voorbeeldrol het voortouw in maatregelen om CO2 te reduceren. Vanuit haar centrale functie als verbinder binnen de samenleving richt de gemeente zich in de startfase van het Lokaal Klimaatakkoord op de volgende taken: regisseren, faciliteren, communiceren en monitoren. Op termijn wordt de rol van de gemeente door de samenleving overgenomen.

GEMEENTE VELSEN Er zijn tal van maatregelen om CO2-reductie te realiseren maar de middelen zijn eindig. Dat betekent dat we heldere criteria moeten hanteren om te bepalen welke inzet de meeste impact heeft. Zo kunnen we het meest effectief omgaan met de publieke middelen die we tot onze beschikking hebben. 5. Samenhang met andere ambities Het Lokaal Klimaatakkoord staat niet op zichzelf. Het vindt zijn oorsprong in de landelijke CO2 reductiedoelstelling en de energietransitie die noodzakelijk is om de reductie te behalen. Ook het Milieubeleidsplan 2015-2020 biedt een basis voor het afsluiten van een Lokaal Klimaatakkoord. Het uitgangspunt is dat dit plan opgaat in de Omgevingsvisie die momenteel wordt opgesteld. Het Lokaal Klimaatakkoord is één van elementen die vanuit het Milieubeleidsplan een bouwsteen wordt voor het uitwerken van de Omgevingsvisie. Het is belangrijk dat we vooruitlopend op de Omgevingsvisie de afspraken tussen gemeente en stakeholders stevig in de steigers zetten. Omdat dit om uitvoering gaat, kan dat al voor de formele vaststelling van de Omgevingsvisie. Raadsakkoord 2018-2022: Samenspel In het raadsakkoord staat welke visie de gemeenteraad heeft op duurzaamheid en klimaat. De gemeenteraad wil onder andere inzetten op klimaatadaptie, goed vervoer, duurzaam ondernemen en Global Goals.

Daarnaast is samenspel met de inwoners en organisaties van groot belang voor de raad. Het afsluiten van een Lokaal Klimaatakkoord sluit aan bij deze speerpunten. Ook het Raadsakkoord 2018-2022 ‘Samenspel’ biedt een kader voor het Lokaal Klimaatakkoord. In het raadsakkoord zijn daarnaast verschillende waarden opgenomen die de basis bieden voor de invulling van de rol van de gemeenteraad. Deze onderstaande waarden zijn ook van toepassing op het proces van het Lokaal Klimaatakkoord. Samenspel - Samenleving vooropplaatsen Verbindend - Geluiden en belangen verbinden Gelijkwaardig - Balans overheid en samenleving gelijkwaardiger Samenspel (Tussen haakjes zijn de democratische criteria benoemd) CO2-reductie is een brede maatschappelijk opgave waarin iedereen, elke inwoner, elk bedrijf en instelling een rol en verantwoordelijkheid heeft. Dat betekent dat het realiseren van die opgave ook alleen in samenspel met alle betrokkenen kan slagen. Om de opgave te versnellen heeft dat samenspel een impuls nodig. • • • •

Plek voor alle doelgroepen om deel te nemen aan het akkoord. (Inclusie) Deelname is laagdrempelig en eenvoudig. (Inclusie, democratische vaardigheden) Vooraf is duidelijk wat van participanten bij deelname wordt verwacht en wat de gemeente te bieden heeft (‘whats in it for me?’). (Transparantie) De raad wil nadrukkelijk aandacht voor een samenhang van doelen en middelen, verwachtingsmanagement vooraf, duidelijke spelregels, en heldere communicatie. (Transparantie, Efficiency)

GEMEENTE VELSEN Verbindend Het proces van CO2-reductie is een langjarig (tot 2030 en daarna tot 2050) en complex proces dat een grote dynamiek kent. Dat is onder meer het gevolg van technologische ontwikkelingen en de druk die op het realiseren van de opgave rust. De negatieve effecten van de klimaatveranderingen worden steeds zichtbaarder. Er leven veel vragen in de samenleving; wat betekent het voor mij, wat en wanneer moet ik iets doen en hoe dan? Het Lokaal Klimaatakkoord heeft daarom een belangrijke verbindende rol, door een platform voor voorbeelden te zijn en het kennis en ervaringen netwerk sneller te laten groeien. • Er is plek voor elk initiatief, mits het CO2-reductie betreft. (Inclusie) • Het digitale platform en het opgebouwde netwerk zijn toegankelijk en eenvoudig te gebruiken. (Inclusie, Transparantie) Gelijkwaardig Hoewel de noodzaak van CO2-reductie duidelijk is, kennen veel maatregelen om de energietransitie te stimuleren geen verplichtend karakter. Een voorbeeld daarvan zijn de duurzaamheidssubsidies. Daarom moet gezocht worden naar een andere manier om de uitvoering van deze maatschappelijk opgave te versnellen. Het Lokaal Klimaatakkoord is niet exclusief van de gemeente maar van alle deelnemers waarin gemeente, impactmakers én initiatiefnemers geen gelijke, maar wel een gelijkwaardige rol spelen. 6.

Proces Lokaal Klimaatakkoord Omdat het Lokaal Klimaatakkoord niet een eenmalig, maar een continu en langdurig proces is, is het van belang dat de raad in positie is om regelmatig bij te sturen. Het proces van het Lokaal Klimaatakkoord valt dan ook uiteen in twee fasen. Eerst het eenmalig opzetten van het Lokaal Klimaatakkoord (fase 1). Vervolgens een jaarlijks terugkerend proces van sturing vanuit de raad op doelen en bijbehorende middelen van het Lokaal Klimaatakkoord (fase 2). Fase 1: Proces naar een Lokaal Klimaatakkoord Vanaf 2020 Proces van definiëring van het Lokaal Klimaatakkoord November 2020 Ophalen input van de raad over rol en invulling van Lokaal Klimaatakkoord n.a.v. presentatie over de eerste opzet December 2020 Start voorbereiding bestuursopdracht Regiegroep Raadsakkoord inzake Lokaal Klimaatakkoord Februari 2021 Sessie raad over bestuursopdracht Lokaal Klimaatakkoord en de uitvoering die daaruit volgt. Maart 2021 Besluitvorming raad over bestuursopdracht Lokaal Klimaatakkoord Fase 2: Uitvoering van het Lokaal Klimaatakkoord April 2021 Beeld/oordeelsvormende sessie raad over de invulling/ambitieniveau van het Lokaal Klimaatakkoord

Mei/Juni 2021

Besluitvorming raad over de invulling/ambitieniveau van het Lokaal Klimaatakkoord Lancering Lokaal Klimaatakkoord Start uitvoering en monitoringcyclus

Tijdens de sessie in februari 2021 over de bestuursopdracht kan aan de hand van een presentatie ook het gesprek worden gevoerd over de uitvoering die volgt uit deze bestuursopdracht.

GEMEENTE VELSEN Sturing en monitoring op de voortgang van het Lokaal Klimaatakkoord Met vaststelling van deze bestuursopdracht spreekt de raad de ambitie uit om zich langdurig in te zetten voor een CO2-reductie. De raad is formeel eigenaar van de ambitie en bewaker van de voortgang van de CO2-reductie in Velsen. De raad is verantwoordelijk voor vaststelling van doelstellingen en middelen voor het Lokaal Klimaatakkoord, op voorstel vanuit het college. De uitvoering van het Lokaal Klimaatakkoord is, conform de opdracht, de verantwoordelijkheid van het college. Het college houdt de raad hier periodiek van op de hoogte en komt minstens eens per jaar naar de raad over het bijstellen van doelen en middelen. De rolverhouding tussen raad en college verandert tijdens het proces niet. Daar waar binnen het kader van het Lokaal Klimaatakkoord breder wordt gecommuniceerd met de samenleving, wordt de raad expliciet uitgenodigd daaraan deel te nemen. Afhankelijk van de bijeenkomst zal dat in de vorm van actief deelnemer of toeschouwer zijn. Tevens kan de raad themabijeenkomsten (sessies) organiseren. Tot slot brengt het college de raad op de hoogte van belangrijke ontwikkelingen omtrent het Lokaal Klimaatakkoord.