Memo beantwoording vragen raadssessies begroting en participatie.docx

GEMEENTE VELSEN

Memo

Aan Van Datum Onderwerp

Leden van de gemeenteraad Wethouder Marianne Steijn 8-11-2021 Beantwoording raadsvragen armoede en participatie

Tijdens de raadsessie over de Participatiewet op 13 oktober jl. en de begroting op 14 oktober jl. zijn diverse vragen gesteld over armoede en participatie. Er is toegezegd om deze vragen schriftelijk te beantwoorden. Onderstaand treft u deze beantwoording aan. Wat is het huidige aantal Velsense kinderen dat in armoede opgroeit? In 2019 heeft onderzoeksbureau KWIZ een op maat gemaakt onderzoek gedaan. Uit dat onderzoek bleek dat er toen 1.189 kinderen tot 18 jaar in een huishouden met een inkomen tot 110% van de bijstandsnorm opgroeien. In 2023 laten wij opnieuw een onderzoek doen en komen we met nieuwe cijfers. Zijn er al resultaten over de aanpak kinderarmoede? Het is niet mogelijk om een verband te trekken tussen onze dienstverlening en projecten en het aantal Velsense kinderen dat in armoede opgroeit. Wanneer het aantal aanvragen voor kindregelingen stijgt betekent dat niet per se dat er meer kinderen in armoede leven. Het kan ook zijn dat de regeling beter bekend is. Dit jaar is er iets minder gebruik gemaakt van de regelingen vanwege corona. Daarnaast leven mensen niet in een vacuüm. Er zijn verschillende redenen waarom mensen in armoede raken. Bijvoorbeeld door een scheiding of ziekte. Ook waren er ondernemers die vanwege de coronamaatregelingen niet/nauwelijks konden ondernemen en hun inkomen zagen dalen.

Ook kunnen inwoners ook uit een armoedesituatie komen bijvoorbeeld omdat de economie aantrekt en het eenvoudiger is om betaald werk te vinden. We vinden het belangrijk dat kinderen die in armoede opgroeien niet worden belemmerd door de situatie en zoveel mogelijk deel kunnen nemen. Dat doen we door minimaregelingen aan te bieden: de indirecte schoolkostenregeling, de fietsregeling, computerregeling en zwembadregeling. Verder betalen we contributie en eventueel benodigdheden via het Jeugd Sport en Cultuur Fonds en de regeling voor sociale culturele activiteiten. Daarnaast willen we de inkomenssituatie verbeteren. Dat doen we door schuldhulptrajecten, juridische hulp via sociaal raadslieden en hulp te bieden bij het op orde krijgen en houden van de administratie. Het blijft een uitdaging om ervoor te zorgen dat mensen gebruik maken van de hulp die er is. We willen dat mensen de regelingen weten te vinden, hun situatie weten te herkennen, het taboe rondom armoede en schaamte te doorbreken, de stap naar hulp te nemen en/of hulp te aanvaarden.

GEMEENTE VELSEN Om het bovenstaande te bereiken doen we verschillende dingen:  De regelingen worden meermaals onder de aandacht gebracht in de Jutter Hofgeest;  Door samen te werken met diverse intermediairs brengen we, met name het Jeugd Sport en Cultuur Fonds onder de aandacht;  In samenwerking met de armoedecoalitie werken we een campagne uit om schaamte over armoede en schulden tegen te gaan. Deze gaan we in 2022 lanceren;  In 2022 organiseert Socius laagdrempelige financieel spreekuren in de wijken;  We zoeken samenwerking met scholen: enerzijds om regelingen onder de aandacht te brengen en om ouders te bereiken die mogelijk hulp kunnen gebruiken. Er wordt een poster gemaakt over alle kind regelingen en de flyer over deze regelingen wordt ge-update en verdeeld over de scholen. Diverse scholen hebben een intermediair voor Jeugdfonds sport en cultuur, bij basisschool de Zefier, waar veel multiproblematiek speelt, gaat het sociaal wijkteam helpen om regelingen en hulp onder de aandacht te brengen en ouders te helpen om de aanvragen te doen;  We blijven proactief hulp aanbieden wanneer we meerdere betalingsachterstanden op een adres constateren;  We bieden huiswerkbegeleiding en hulp voor ouders;  We bieden financiële educatie en lessen waarbij er gepraat wordt over geld en we promoten deelname aan de week van het geld.

In het eerste kwartaal van 2022 scherpen we het uitvoeringsprogramma voor doel 4 ‘alle kinderen gelijke kansen’ aan om meer aan te sluiten op de scholen, ervaringen en de wetenschap. Dat doen we met de volgende input: - De uitkomsten van de tussentijdse evaluatie van het Jeugdfonds Sport en Cultuur; - Het onderzoek van MEE & de Wering naar de situatie en behoefte van basisscholen in Velserbroek, Velsen Noord en IJmuiden om armoede onder kinderen tegen te gaan. Ook de reactie en input van scholen die niet betrokken waren in het onderzoek nemen wij mee; - De kennis over succesvolle aanpakken die via Alliantie Kinderarmoede beschikbaar is. Op welke wijze geeft gemeente Velsen hulp bij schulden? Een inwoner kan op meerdere manieren bij de gemeentelijke schuldhulpverlening binnenkomen. Bijvoorbeeld via het Klanten Contact Centrum (KCC), Socius of via digitale kanalen. Op het moment dat het gaat om een enkelvoudige vraag, wordt deze direct afgehandeld op de plek waar de vraag is neergelegd. Gaat het om meervoudige problematiek of lijkt het om problematische schulden te gaan, dan plannen wij een adviesgesprek in. Dit kan in samenwerking met bijvoorbeeld Socius of met een andere hulpverlenende instantie zoals Stichting Mee en de Wering, Schuldhulpmaatje of Vluchtelingenwerk.

Bij deze adviesgesprekken kijken we breder dan alleen naar het schuldenvraagstuk; wij bespreken ook de mogelijkheden van psychosociale, lichamelijke, financiële of ondersteunende hulp. Wanneer er sprake is van een problematische schuldensituatie, wordt gekeken of een saneringstraject ingezet kan worden. Dit doen wij in samenwerking met de Kredietbank Nederland. Tijdens het gehele traject met de Kredietbank Nederland staat psychosociale ondersteuning ook centraal. Hierbij maken wij gebruik van een Mesis vragenlijst. Dit is een online tool die inzicht geeft in de leerbaarheid, motivatie en vaardigheden van een inwoner. Hiermee kunnen wij de inwoner op de benodigde punten ondersteunen. Mocht de minnelijke schuldhulpverlening (MSNP) niet slagen, proberen wij dit eventueel met een dwangakkoord te realiseren en anders wordt er geholpen bij een aanvraag voor de Wettelijke Schuldsanering Natuurlijke personen (WSNP).

GEMEENTE VELSEN Nazorg is ook van belang, zo kunnen wij een budgetcoach inzetten als dit nodig is. Er zijn nog veel meer manieren waarop wij hulp geven aan inwoners bij schulden. - Proactief hulp aanbieden door vroegsignalering bij meerdere betalingsachterstanden; - Online hulp. Startpunt geldzaken: een online tool om laagdrempelig tips te krijgen om beter om te gaan met geld. De website 155 met advies voor ondernemers. - Afspraken met bewindvoerders over het afbouwen van bewind en doorstromen naar een lichtere vorm van ondersteuning bijvoorbeeld budgetbeheer. Momenteel onderzoeken wij de mogelijkheid van schuldhulpverlening in eigen beheer. We hopen daarmee meer maatwerk aan de inwoners te kunnen bieden. Ook bewegen we naar meer maatwerk en stress sensitief werken. Wat is de relatie tussen de gemeentelijke cijfers en de cijfers van de Voedselbank? We krijgen regelmatig cijfers over het aantal voedselpakketten dat wordt aangevraagd. Er mogen geen gegevens uitgewisseld worden over de klanten. De Voedselbank heeft goede contacten met Socius die voor veel pakketten de inkomstentoets doet en indien nodig doorverwijst naar schuldhulpverlening. Het credo van de Voedselbank is ook: een pakket met een traject. 1/3 van de inwoners op de armoedegrens zou geen bijstand aanvragen.

Hoe is dat in Velsen? We hebben geen cijfers van inwoners die niet bij ons bekend zijn en die wel in aanmerking komen voor bijstand. Zoals uitgelegd in de voorgaande antwoorden doen we er alles aan om ervoor te zorgen dat we mensen in beeld krijgen en hen aan te moedigen om hulp te vragen en aanvaarden. Wanneer we tijdens een aanvraag bijzondere bijstand of een minimaregeling, waarvoor een inkomstentoets wordt afgenomen, constateren dat het inkomen onder het bestaansminimum ligt dan wordt de inwoner geïnformeerd over financiële tegemoetkomingen. Bijvoorbeeld het aanvragen van bijstand, een toeslag van het UWV of een voorlopige teruggave van de belastingdienst. Lopen de steunpakketten nog? Op 1 oktober 2021 zijn de steunpakketten grotendeels gestopt. Enkele aanvullende financiële regelingen lopen door (bijvoorbeeld voor de nachthoreca en evenementenbranche). Wat is de stand van zaken energiecoaches? Sinds 2019 hebben de energiecoaches 8.500 keer gratis energieadvies gegeven en dozen met handige bespaarproducten (ledlampen, radiatorfolie, tocht-strips of een waterbesparende douchekop) uitgedeeld. In 2021 is er het vaakst gebruik gemaakt van deze dienst. Van de totaal 8.500 zijn er in 2021 2.500 wooneigenaren en 1.750 huurders bediend. Er is toen veel reclame gemaakt. De energiecoaches hebben zes keer met de energiebus van het Duurzaam Bouwloket op de weekmarkt gestaan.

In de energiebus werd informatie gegeven over verschillende manieren van isoleren, ventileren, warmteterugwinning en energieopwekking. Deze acties en diensten worden gefinancierd door de Rijkssubsidie: Regeling Reductie Energiegebruik Woningen (RREW). In juli 2022 loopt die financiering af. Het is nog niet bekend of er een doorstart komt. Tot het einde van de nu lopende regeling streven we 1.100 huurders van sociale woningbouw te voorzien van advies en/of bespaarproducten.

GEMEENTE VELSEN Het activeren mensen is de afgelopen tijd naar de achtergrond gegaan. In de armoedevisie wordt dit als belangrijk genoemd. Wat wordt nu de aanpak de komende tijd? Door de coronacrisis was het organiseren van activeringstrajecten een periode niet of nauwelijks mogelijk. Daarnaast ging er veel capaciteit in onze uitvoering naar de corona crisismaatregelen zoals de TOZO en het oppakken van casussen uit de kinderopvangtoeslagaffaire. Nu het organiseren van trajecten weer mogelijk is, wordt er extra capaciteit ingezet om een inhaalslag te maken en mensen waar mogelijk door te verwijzen naar IJmond Werkt! of de activeringstrajecten die we als gemeente zelf organiseren zodat ze stappen kunnen zetten op de participatieladder. Is het opleggen van maatregelen wel een goed middel, komen mensen dan niet juist in financiële problemen? Onderdeel van de participatiewet is het toepassen van een maatregel als iemand niet of onvoldoende meewerkt aan re-integratie. Uiteraard wordt altijd geprobeerd iemand zoveel mogelijk te stimuleren. Als iemand echt niet wil meewerken, kan een maatregel volgen. Momenteel hebben bedrijven moeite om aan personeel te komen en zijn er veel vacatures. Verwacht u een hogere uitstroom uit de bijstand? We zien dat werkgevers het liefst hun vacatures opvullen met mensen die ze direct kunnen inzetten.

Mensen in de bijstand hebben veelal extra begeleiding nodig en dat vraagt wat extra’s van werkgevers. Het is inderdaad zo dat de huidige arbeidsmarkt kansen biedt voor mensen in de bijstand. Samen met onze partners in de regio (zoals WSP, IJmond Werkt!, het regionaal mobiliteitsteam RMT) proberen we de juiste ondersteuning te geven zodat ook mensen die een beroep doen op de bijstand een kans krijgen op de arbeidsmarkt. In Velsen zijn 1378 huishoudens afhankelijk van bijstand. Wat zijn huishoudens? Hoeveel personen? Dat kan variëren. Een huishouden kan uit één of meerdere personen bestaan. Het gaat om mensen die op hetzelfde adres wonen en samen één huishouden vormen.