E4 Brief bestuur St. Atlantbasisonderwijs Velsen inzake de luchtkwaliteit basisscholen.pdf

GEMEENTE VELSEN

Collegebericht Weeknummer: 9

Datum vergadering

2-3-2021

Ambtenaar

R. van Veen

Zaaknummer

23290-2021

Telefoonnr.

0255 567641

Portefeuillehouder(s)

M. Steijn

E-mailadres

rvanveen@velsen.nl

Bijlagen

1

Onderwerp: brief best. St. Atlant basisonderwijs, luchtkwaliteit basisscholen in Velsen

Geachte leden van de raad, Het bestuur van de St. Atlant Basisonderwijs Velsen (hier Atlant) vraagt in zijn brief van 11 februari 2021 aandacht voor het binnenklimaat van schoolgebouwen. Het binnenklimaat van een aantal schoolgebouwen van Atlant is matig tot slecht. Dit is al jaren bekend. Als gevolg van COVID19 is de problematiek echter nog eens duidelijker geworden. Veel schoolgebouwen beschikken niet over een mechanisch ventilatiesysteem, maar kunnen alleen maar een raam openzetten, met alle gevolgen voor de temperatuur in de klas. In het in november 2020 door de gemeenteraad vastgestelde Integraal Onderwijs Huisvestingsplan is het binnenklimaat ook als speerpunt benoemd en in een aangenomen motie onderstreept. De verantwoordelijkheid voor een goed binnenklimaat ligt voor bestaande gebouwen bij de schoolbesturen. Bij nieuwbouw zal, zo is ook in het Integraal Onderwijshuisvestingsplan afgesproken, de gemeente een bedrag ter beschikking stellen om een gebouw te kunnen realiseren die voldoet aan de – op dat moment geldende – eisen. Het Rijk onderkent (eindelijk) ook de problemen en heeft € 100 mln beschikbaar gesteld, zodat schoolbesturen maatregelen kunnen nemen om het binnenklimaat van schoolgebouwen te verbeteren. Er komt nog een bedrag van € 260 mln, maar het is onbekend wanneer dit bedrag beschikbaar gesteld wordt.

Voor het verkrijgen van een bijdrage in de investeringskosten is een regeling afgekondigd waarbij schoolbesturen subsidie kunnen aanvragen om verbeteringen te treffen aan schoolgebouwen. De Regeling “Specifieke Uitkering Ventilatie In Schoolgebouwen”, kortweg SUVIS. De regeling komt in het kort op het volgende neer: • schoolbesturen meten de luchtkwaliteit in een schoolgebouw; • als die slecht is stellen ze een verbeterplan of plan van aanpak op en maken een begroting; • het hele pakket dienen zij in bij de gemeente van vestiging; • de gemeente dient vervolgens een aanvraag in bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (hierna RVO); • indien de aanvraag voldoet aan de eisen en wordt gehonoreerd dat ontvangt de gemeente 30% van de goedgekeurde investeringskosten; • rekening en verantwoording geschiedt door de gemeente via de SISA.

GEMEENTE VELSEN Een omslachtige manier van werken, temeer omdat er voor de gemeenten geen financiële rol is weggelegd. Tot op heden heeft alleen Atlant 8 aanvragen ingediend. Deze aanvragen zijn al doorgegeven aan de RVO. Indien alle aanvragen worden gehonoreerd dan moet Atlant 70% uit eigen middelen betalen: een bedrag van € 1.665.154. Atlant geeft aan dat geld niet te hebben. De PO-raad, de VO-raad en het ministerie van Onderwijs zijn overigens van mening dat gemeenten en schoolbesturen gezamenlijk de 70% van de investering zouden moeten betalen. Echter, zoals hiervoor al vermeld, ligt de verantwoordelijkheid voor de luchtkwaliteit van het binnenklimaat bij het schoolbestuur. Deze lijn wordt ook gevolgd bij de gemeenten in de IJmond en Zuid-Kennemerland. De gemeente ontvangt ook geen middelen van het Rijk voor verbetering van de luchtkwaliteit in schoolgebouwen. Een eventuele bijdrage zou een gemeente uit de Algemene Middelen moeten halen. Atlant vraagt dan nu ook niet om een financiële bijdrage, er is net een Integraal Onderwijs Huisvestingsplan 2021-2036 vastgesteld, maar om gezamenlijk op te trekken richting bijvoorbeeld de VNG en de landelijke politiek. Dit willen we breder trekken naar de regio.

Het lijkt ons een goed idee om vanuit de regio Zuid-Kennemerland en IJmond, gezamenlijk met de colleges en de schoolbesturen een brief te schrijven naar het Ministerie van Onderwijs en de landelijke politiek om aandacht te vragen voor het probleem van (financiering) luchtkwaliteit binnenklimaat schoolgebouwen. Wij gaan onderzoeken of hiervoor in de regio draagvlak is.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Velsen

POSTADRES Postbus 393 1970 AJ IJmuiden

BEZOEKADRES Sluisplein 25 1975 AG IJmuiden

0255 – 54 88 50 info@atlantbo.nl www.atlantbasisonderwijs.nl

Aan: College van B&W Dudokplein 1 1971 EN IJMUIDEN

Datum | Onderwerp |

11 februari 2021 Luchtkwaliteit basisscholen in Velsen

Geacht college, Kinderen brengen gemiddeld 8.000 uur van hun jonge leven door in en om onze schoolgebouwen. Het is de plek waar kinderen samenkomen, waar ze ontdekken, waar kinderen leren wie ze zijn en welk talent ze kunnen benutten. Het is dé plek waar kinderen werken aan hun toekomst. Ik stuur u deze brief omdat ik me zorgen maak over de luchtkwaliteit in een aantal van onze schoolgebouwen. Zoals het er nu naar uitziet, kan het nog tien tot vijftien jaar duren voordat deze zorgelijke situatie opgelost is en dat vind ik vanuit mijn bestuurlijke rol en vanuit mijn hart voor kinderen moeilijk te accepteren. Ik hoop dat mijn schrijven een gesprek opent en leidt tot een gezamenlijke visie én in het uiten van onze zorgen op landelijk politiek niveau. Om u een goed beeld te geven, wil ik met u terugkijken naar onderwijshuisvesting om vervolgens vanuit de huidige situatie een blik in de toekomst te werpen. Terugkijken Als wij terugkijken zien wij dat de schoolgebouwen in 2015 zijn overgedragen aan schoolbesturen. Schoolbesturen kregen daarmee de verantwoordelijkheid voor het beheren en onderhouden van het onderwijsvastgoed. Hoewel ik ten tijde van de daadwerkelijke overdracht geen bestuurder was in deze regio, begrijp ik dat de overdracht in Velsen heeft plaatsgevonden zonder financiële middelen.

Ongeacht de staat van de gebouwen was het aan de schoolbesturen om vanaf dat moment het beheer en onderhoud in te plannen en in hun meerjarenplanningen op te nemen. Een ingewikkelde klus, zeker omdat er bij sommige gebouwen sprake was van achterstallig onderhoud, waarvoor nog geen benodigde reserveringen waren gedaan. Schoolbesturen zijn daarmee vanuit een achterstand begonnen met het onderhouden van dit onderdeel van het maatschappelijk vastgoed.

Inmiddels zijn er mooie dingen gebeurd in onze gemeente. Ik ben blij met de uitbreiding van de Zefier, waarbij wij als schoolbestuur en gemeente intensief samenwerken. Daarnaast hebben wij gezamenlijk met de gemeente de Rozenbeek en de Beekvliet 1 en 3 kunnen aanpakken en verbeteren. Ook hebben wij met alle besturen PO en VO mee kunnen denken aan het opstellen van het nieuwe IOHP. Ik kijk met tevredenheid terug op alle gesprekken en de manier waarop wij keuzes hebben gemaakt voor de komende jaren. Er ligt een plan waar alle schoolbesturen naar uitkijken en ‘ja’ op hebben gezegd. Het is dan ook geenszins mijn intentie dit plan ter discussie te stellen. Ik zou niet willen dat dit de uitkomst wordt van het uiten van mijn zorg. Tegelijk was van COVID-19 tijdens het merendeel van de gesprekken die hebben geleid tot ons nieuwe IOHP geen sprake. Luchtkwaliteit heeft daarmee net zo veel belang gekregen als bijvoorbeeld de buitenruimte van een school, terwijl de tijd en de pandemie daar nu een andere kijk op hebben gegeven. Heden Voor Atlant Basisonderwijs betekent dit dat wij voor acht van de veertien van onze gebouwen een Suvis-aanvraag hebben gedaan. Deze acht gebouwen voldoen niet aan de normen. Ze hebben geen of geen volledig systeem om te zorgen voor goede en frisse lucht die voldoet aan de eisen van deze tijd. Kinderen en leerkrachten hebben hier geen goede en gezonde werkplek.

Voor het doen van de aanvraag hebben wij onderzoek verricht en per school een begroting opgesteld. Om u een beeld te geven, voor de acht locaties vraagt het een totale investering van € 2.378.791,56 incl. BTW. Via de Suvis-regeling draagt het Rijk 30% bij aan deze kosten (€ 713.637,47), de andere 70% is aan schoolbesturen en gemeente (€ 1.665.154,09). Dat klinkt mooi, maar het ingewikkelde is dat zowel de gemeente als schoolbesturen voor de realisatie van deze aanpassingen geen extra middelen ontvangen. De gemeente Velsen geeft aan niet verantwoordelijk te zijn voor het beheren en onderhouden van de onderwijsgebouwen en legt hiermee de volledige verantwoordelijkheid voor alle meerkosten bij de schoolbesturen. Dit voelt voor ons niet goed. Aanpassingen van deze grootte kunnen niet bekostigd worden uit de MI-vergoeding die schoolbesturen ontvangen. In de MI-vergoeding zit hooguit het vervangen van ventilatieleidingen en het onderhoud van het ventilatiesysteem (en dan gebaseerd op ventilatie in de toiletten). Omdat ik vermoed dat dit op meer plekken speelt, heb ik de PO-Raad om advies gevraagd. Zij onderkennen het probleem en verwijzen naar onze gezamenlijke verantwoordelijkheid. In de meeste gevallen vallen de voorgestelde aanpassingen niet onder de begrippen onderhoud of beheer.

Als voorbeeld, het is geen onderhoud of beheer voor scholen waar alleen natuurlijke ventilatie aanwezig is. Deze gebouwen zijn zodanig oud dat ten tijde van de bouw niet nagedacht werd over goede ventilatie. Deze scholen moeten nu voorzien worden van mechanische ventilatie om te kunnen voldoen aan de huidige eisen. Dit staat volledig los van onderhoud of beheer, maar heeft te maken met aanpassing aan de eisen van deze tijd.

De PO-Raad stelt dat de gebouwen die niet voldoen aan de eisen van deze tijd feitelijk niet geschikt zijn om als schoolgebouw te dienen. Het is geen veilige leer-werkomgeving en voldoet niet aan de Arbo-eisen. In theorie zou een onderwijsbestuur deze gebouwen terug kunnen geven aan de gemeente, omdat ze niet geschikt zijn voor het verzorgen van onderwijs. In die zin is de gemeente dus nooit geheel vrijgepleit. Voor ons staat alleen de Beekvliet in de planning voor de eerste fase van het IOHP. Dit betekent dat zeven van onze verouderde gebouwen nog 5 tot 15 jaar mee moeten gaan. De investeringen die het vergt om onze gebouwen qua luchtkwaliteit op orde te krijgen is te groot voor ons om te kunnen dragen. Tegelijkertijd gebiedt de eerlijkheid mij te zeggen dat er meer nodig is om de gebouwen te laten voldoen aan de wensen van deze tijd (functionaliteit, onderwijsvernieuwing, toegankelijkheid, andere aspecten van binnenklimaat, duurzaamheid etc. etc.). Toekomst Als ik vooruit kijk, vermoed ik dat wij slechts één, misschien twee van onze scholen kunnen voorzien van de benodigde systemen. De andere zes of zeven locaties zullen moeten wachten op hun beurt in het IOHP.

Wij zullen keuzes moeten maken, maar hoe doe je dat? Gezond leren en werken gun je iedereen, elk kind! Het kan ondanks een zorgvuldige keuze zijn dat nog twee toekomstige schoolgeneraties kinderen gehuisvest zullen zijn in schoolgebouwen waarvan wij weten dat het beter kan én beter moet en dat doet pijn. Landelijk voorzie ik ook dat deze regeling voor ongelijke verdeling in het onderwijs gaat zorgen. Gemeenten die wel kunnen bijdragen, kunnen ook nu samen met hun schoolbesturen een mooie slag slaan. Gemeenten waar de financiën onder druk staan, kunnen dat niet. Dit geeft in een andere vorm ook kansenongelijkheid voor heel veel kinderen. Ik begrijp dat niet direct middelen kunnen worden vrijgemaakt binnen de gemeente. Ik ben realistisch en verwacht geen wonderen. Wat ik verwacht is een gesprek waarbij ik wil voelen dat wij naast elkaar staan in dit dilemma en het beste willen voor onze kinderen. Ik zou willen dat wij ons gezamenlijk hard maken voor dit thema en dat doen door dit onderwerp landelijk bespreekbaar te maken, bijvoorbeeld bij de VNG en de landelijke politiek. Daar heb ik de hulp van de gemeente hard bij nodig. Ik hoor graag wat de visie van het college is op de hierboven beschreven dilemma’s. Met vriendelijke groet, Annemarie Trouw Bestuurder Atlant Basisonderwijs