E36 Stand van zaken binnenklimaat schoolgebouwen.pdf

GEMEENTE VELSEN

Collegebericht Weeknummer: 28

Datum vergadering

13-7-2021

Ambtenaar

R. van Veen

Zaaknummer

82772-2021

Telefoonnr.

0255 567641, 06-41644982

Portefeuillehouder(s)

M. Steijn

E-mailadres

rvanveen@velsen.nl

Bijlagen

2

Onderwerp: stand van zaken binnenklimaat schoolgebouwen

Geachte leden van de raad, In uw vergadering van 26 november 2020 stelde u het Integraal Onderwijs HuisvestingsPlan Velsen 2021-2036 vast. Tevens nam u tijdens deze vergadering motie 43 aan. In dit collegebericht geven wij de actuele stand van zaken binnenklimaat schoolgebouwen en de tot op heden genomen stappen. Motie 43 uit 2020 (zie ook bijlage 1) In de motie wordt, in aanvulling op het Integraal Onderwijs HuisvestingsPlan, het belang van een gezond binnenklimaat in schoolgebouwen benoemd. Daarbij is geconstateerd dat de schoolbesturen verantwoordelijk zijn voor een goed en gezond binnenklimaat in bestaande schoolgebouwen. Uw raad verzocht ons college er op toe te zien en zo nodig bij de schoolbesturen op aan te dringen, dat prioriteit wordt gegeven aan een gezond binnenklimaat in hun schoolgebouwen. De motie hebben wij onder de aandacht van alle schoolbesturen gebracht. Op 1 december 2020 heeft het Ministerie van Onderwijs de Regeling Specifieke Uitkering Ventilatie in Scholen (Regeling SUVIS) afgekondigd. Deze regeling is specifiek gericht op het verbeteren van de ventilatie in schoolgebouwen. Tot 1 juli 2021 was er voor de eerste tranche een bedrag van 100 miljoen euro voor heel Nederland beschikbaar. Namens twee schoolbesturen hebben wij voor negen schoolgebouwen een aanvraag ingediend. Zeven aanvragen zijn gehonoreerd, twee aanvragen zijn nog in behandeling.

Het college van bestuur van de stichting Atlant basisonderwijs Velsen heeft in een brief aan ons college aandacht gevraagd voor het financiële probleem dat zij ervaren met de huidige regeling. (zie bijlage 2). Het Rijk geeft een bijdrage van 30% en de schoolbesturen moeten zelf 70% betalen. Dit stelt schoolbesturen voor een groot financieel probleem. Omdat wij dit probleem onderkennen, heeft wethouder Steijn het initiatief genomen om samen met de wethouders onderwijshuisvesting van de gemeenten Beverwijk, Bloemendaal, Haarlem, Heemskerk en Heemstede een brandbrief naar de Minister van Onderwijs te sturen. Deze brief is mede ondersteund door nagenoeg alle schoolbesturen in deze gemeenten.

GEMEENTE VELSEN Dit had resultaat. Het Ministerie heeft naar aanleiding van onze gezamenlijke brief contact opgenomen. Op 5 juli 2021 zijn wij het gesprek aangaan over aangepaste of nieuwe voorwaarden om in aanmerking te komen voor een subsidiebijdrage op grond van de tweede tranche van de regeling SUVIS. Tijdens dit gesprek is uitvoerig gesproken over o.a. de bekostigingswijze, de verdeling van de kosten en of de regeling breder dan alleen voor ventilatie zou moeten gelden. Het ministerie gaf aan dat ze onze inbreng waarderen en deze zullen meenemen in de totstandkoming van de nieuwe regeling.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Velsen

Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap T.a.v. dhr. A. Slob Rijnstraat 50 2515 XP DEN HAAG

DOMEIN SAMENLEVING

Uw kenmerk

Voor informatie

Bijlagen

Datum

R. van Veen 0255 567641

1

18 mei 2021

Ons kenmerk

--

Onderwerp

Gemeente Velsen Dudokplein 1 1971 EN IJMUIDEN T 14 0255 F 0255 567 760 www.velsen.nl E info@velsen.nl Correspondentieadres Postbus 465 1970 AL IJmuiden

regeling SUVIS

Geachte heer Slob, Veel schoolgebouwen kunnen niet aan de gestelde eisen voldoen voor een gezond binnenklimaat. En dat is een probleem. Een gezond binnenklimaat helpt namelijk om de overdracht van luchtweginfecties te beperken en bevordert bovendien de leerprestaties van leerlingen. Voor u is dit geen nieuws: met de Regeling Specifieke Uitkering Ventilatie in Scholen (SUVIS) heeft u in totaal een bedrag beschikbaar gesteld van 360 miljoen voor het verbeteren van ventilatiesystemen op scholen. Een goede ventilatie draagt bij aan een gezond binnenklimaat. Hoewel wij blij zijn dat u het belang inziet van een gezond binnenklimaat in schoolgebouwen en hier een fors bedrag tegenoverstelt, moeten we in het belang van alle leerlingen in onze gemeenten drie belangrijke kanttekeningen plaatsen. • Financiën Investering in een nieuw mechanisch ventilatiesysteem bedraagt al gauw enkele tonnen per gebouw. Met de voorwaarde van 30% financiering door het Rijk en 70% door schoolbesturen en de gemeente, gaat het al gauw om een miljoeneninvestering. Schoolbesturen kunnen deze investering niet dragen. En hoe graag gemeenten zouden willen, ook zij krijgen hier via de Algemene Uitkering geen geld voor. Het is voor gemeenten ook geen kwestie van keuzes maken: bij veel gemeenten, waaronder die van ons, staat het water financieel gezien al aan de lippen.

Het financieel tekort is opgelopen door taken die vanuit het Rijk aan gemeenten zijn toebedeeld zonder daar adequate bekostiging tegenover te stellen, zoals het Abonnementstarief binnen de WMO. Hetzelfde patroon zien wij bij SUVIS: u bekostigt een beetje maar zadelt schoolbesturen en gemeenten op met een forse financiële investering. Daarbij komt dat een mechanische ventilatie leidt tot een hoger energieverbruik en onderhoudskosten van de installatie. Het is dan ook jammer om te moeten constateren dat hier in

de materiële instandhouding van de scholen via de lumpsum vergoeding geen rekening mee wordt gehouden. We zien nog een risico van deze regeling die te maken heeft met financiën. Het kan er ons inziens toe leiden dat we in de toekomst te maken hebben met twee soorten schoolgebouwen: schoolgebouwen waar in geïnvesteerd kan worden omdat het schoolbestuur genoeg financiële middelen heeft en daardoor op orde zijn en schoolgebouwen waar om financiële redenen niet in geïnvesteerd kan worden. Dit kan leiden tot een tweedeling. Dat mag niet de bedoeling zijn: alle kinderen hebben recht op schone lucht!. • Aanvraagprocedure De door u voorgestelde procedure is naar onze mening een omslachtige manier van werken, waarbij u de gemeenten met een taakverzwaring en gemeenten en schoolbesturen met een financieel risico opzadelt. • Tijdsdruk Een aanvraag kan ingediend worden tot 1 juni 2021. Voorwaarde van de regeling is dat de bouwactiviteiten vóór 1 januari 2022 beginnen. Dit plaatst de schoolbesturen in een spagaat. Het is in deze tijd lastig om een bedrijf te vinden die de werkzaamheden in een schoolvakantie zou kunnen uitvoeren. Gelet op de hoogte van de te plegen investeringen en de daarmee noodzakelijk te doorlopen aanbestedingsprocedure blijft er weinig tijd over om tot uitvoering van de werkzaamheden over te gaan.

Kortom Alhoewel wij blij zijn met het gebaar dat u maakt kunnen schoolbesturen de investering niet dragen en we doen een klemmend beroep op u en het nieuw te vormen kabinet. Wij verzoeken u om met een adequate bekostiging te komen voor het treffen van maatregelen op het gebied van het binnenklimaat en het gebruik en onderhoud van de aangelegde installaties. De wethouders van de gemeenten,

Marianne Steijn Gemeente Velsen

Jur Botter Gemeente Haarlem

Nico N.A.L. Heijink Gemeente Bloemendaal

Aad Schoorl Gemeente Heemskerk

Sjaak Struijf Gemeente Heemstede

Brigit van der Berg Gemeente Beverwijk

Naam schoolbestuur Stichting Openbaar Primair Onderwijs Zuid-Kennemerland

Scholen in de gemeenten Bloemendaal, Haarlemmermeer, Heemstede en Zandvoort

Aantal scholen 9

Aantal leerlingen 2.200

Icarus Evenaar

Heemstede Heemstede

1 1

240 190

onderwijsstichting College Hageveld

Heemstede

1

1.454

Stichting Openbaar Primair Onderwijs Zuid-Kennemerland

Bloemendaal, Haarlemmermeer, Heemstede en Zandvoort

4

1.080

Jong Leren Dunamare st. Scholengem. Kennemer Lyceum

Bloemendaal Bloemendaal Bloemendaal

4 2 1

751 779 854

DHMS Koorschool st. Bavo

Haarlem Haarlem

1 1

299 59

Ithaka

Haarlem, Bergen, Oudorp, Hillegom, Zaandam, Alkmaar, Hoorn, Castricum, Purmerend

13

2.692

IRIS

Haarlem, Haarlemmermeer, Uithoorn

3

7.400

st. Voor voortgezet vrijeschool onderwijs NoordHolland

Haarlem, Amsterdam, Bergen aan Zee

3

2.800

St. KBO HaarlemSchoten De School Mendel College

Haarlem Zandvoort Haarlem

2 (4 loc). 1 1

900 90 1.780

16.020

st. Tabijn

Heemskerk, Alkmaar, Bergen, Castricum, Langedijk, Heiloo Uitgeest

22

5.723

5.723

totaal

4.084

3.464

Dunamare Atlant SWP

Bloemendaal, Haarlem, Haarlemmermeer, Driehuis, IJmuiden, Harlingen, Uithoorn

LEV- West Nederland

22 8 1

12.471 2.877 38

25

3.910

Gymnasium Felisenum

Velsen-Zuid

1

609

St. OPOIJmond

Velsen, Heemskerk en Beverwijk

16

3.207

23.112 52.403

POSTADRES Postbus 393 1970 AJ IJmuiden

BEZOEKADRES Sluisplein 25 1975 AG IJmuiden

0255 – 54 88 50 info@atlantbo.nl www.atlantbasisonderwijs.nl

Aan: College van B&W Dudokplein 1 1971 EN IJMUIDEN

Datum | Onderwerp |

11 februari 2021 Luchtkwaliteit basisscholen in Velsen

Geacht college, Kinderen brengen gemiddeld 8.000 uur van hun jonge leven door in en om onze schoolgebouwen. Het is de plek waar kinderen samenkomen, waar ze ontdekken, waar kinderen leren wie ze zijn en welk talent ze kunnen benutten. Het is dé plek waar kinderen werken aan hun toekomst. Ik stuur u deze brief omdat ik me zorgen maak over de luchtkwaliteit in een aantal van onze schoolgebouwen. Zoals het er nu naar uitziet, kan het nog tien tot vijftien jaar duren voordat deze zorgelijke situatie opgelost is en dat vind ik vanuit mijn bestuurlijke rol en vanuit mijn hart voor kinderen moeilijk te accepteren. Ik hoop dat mijn schrijven een gesprek opent en leidt tot een gezamenlijke visie én in het uiten van onze zorgen op landelijk politiek niveau. Om u een goed beeld te geven, wil ik met u terugkijken naar onderwijshuisvesting om vervolgens vanuit de huidige situatie een blik in de toekomst te werpen. Terugkijken Als wij terugkijken zien wij dat de schoolgebouwen in 2015 zijn overgedragen aan schoolbesturen. Schoolbesturen kregen daarmee de verantwoordelijkheid voor het beheren en onderhouden van het onderwijsvastgoed. Hoewel ik ten tijde van de daadwerkelijke overdracht geen bestuurder was in deze regio, begrijp ik dat de overdracht in Velsen heeft plaatsgevonden zonder financiële middelen.

Ongeacht de staat van de gebouwen was het aan de schoolbesturen om vanaf dat moment het beheer en onderhoud in te plannen en in hun meerjarenplanningen op te nemen. Een ingewikkelde klus, zeker omdat er bij sommige gebouwen sprake was van achterstallig onderhoud, waarvoor nog geen benodigde reserveringen waren gedaan. Schoolbesturen zijn daarmee vanuit een achterstand begonnen met het onderhouden van dit onderdeel van het maatschappelijk vastgoed.

Inmiddels zijn er mooie dingen gebeurd in onze gemeente. Ik ben blij met de uitbreiding van de Zefier, waarbij wij als schoolbestuur en gemeente intensief samenwerken. Daarnaast hebben wij gezamenlijk met de gemeente de Rozenbeek en de Beekvliet 1 en 3 kunnen aanpakken en verbeteren. Ook hebben wij met alle besturen PO en VO mee kunnen denken aan het opstellen van het nieuwe IOHP. Ik kijk met tevredenheid terug op alle gesprekken en de manier waarop wij keuzes hebben gemaakt voor de komende jaren. Er ligt een plan waar alle schoolbesturen naar uitkijken en ‘ja’ op hebben gezegd. Het is dan ook geenszins mijn intentie dit plan ter discussie te stellen. Ik zou niet willen dat dit de uitkomst wordt van het uiten van mijn zorg. Tegelijk was van COVID-19 tijdens het merendeel van de gesprekken die hebben geleid tot ons nieuwe IOHP geen sprake. Luchtkwaliteit heeft daarmee net zo veel belang gekregen als bijvoorbeeld de buitenruimte van een school, terwijl de tijd en de pandemie daar nu een andere kijk op hebben gegeven. Heden Voor Atlant Basisonderwijs betekent dit dat wij voor acht van de veertien van onze gebouwen een Suvis-aanvraag hebben gedaan. Deze acht gebouwen voldoen niet aan de normen. Ze hebben geen of geen volledig systeem om te zorgen voor goede en frisse lucht die voldoet aan de eisen van deze tijd. Kinderen en leerkrachten hebben hier geen goede en gezonde werkplek.

Voor het doen van de aanvraag hebben wij onderzoek verricht en per school een begroting opgesteld. Om u een beeld te geven, voor de acht locaties vraagt het een totale investering van € 2.378.791,56 incl. BTW. Via de Suvis-regeling draagt het Rijk 30% bij aan deze kosten (€ 713.637,47), de andere 70% is aan schoolbesturen en gemeente (€ 1.665.154,09). Dat klinkt mooi, maar het ingewikkelde is dat zowel de gemeente als schoolbesturen voor de realisatie van deze aanpassingen geen extra middelen ontvangen. De gemeente Velsen geeft aan niet verantwoordelijk te zijn voor het beheren en onderhouden van de onderwijsgebouwen en legt hiermee de volledige verantwoordelijkheid voor alle meerkosten bij de schoolbesturen. Dit voelt voor ons niet goed. Aanpassingen van deze grootte kunnen niet bekostigd worden uit de MI-vergoeding die schoolbesturen ontvangen. In de MI-vergoeding zit hooguit het vervangen van ventilatieleidingen en het onderhoud van het ventilatiesysteem (en dan gebaseerd op ventilatie in de toiletten). Omdat ik vermoed dat dit op meer plekken speelt, heb ik de PO-Raad om advies gevraagd. Zij onderkennen het probleem en verwijzen naar onze gezamenlijke verantwoordelijkheid. In de meeste gevallen vallen de voorgestelde aanpassingen niet onder de begrippen onderhoud of beheer.

Als voorbeeld, het is geen onderhoud of beheer voor scholen waar alleen natuurlijke ventilatie aanwezig is. Deze gebouwen zijn zodanig oud dat ten tijde van de bouw niet nagedacht werd over goede ventilatie. Deze scholen moeten nu voorzien worden van mechanische ventilatie om te kunnen voldoen aan de huidige eisen. Dit staat volledig los van onderhoud of beheer, maar heeft te maken met aanpassing aan de eisen van deze tijd.

De PO-Raad stelt dat de gebouwen die niet voldoen aan de eisen van deze tijd feitelijk niet geschikt zijn om als schoolgebouw te dienen. Het is geen veilige leer-werkomgeving en voldoet niet aan de Arbo-eisen. In theorie zou een onderwijsbestuur deze gebouwen terug kunnen geven aan de gemeente, omdat ze niet geschikt zijn voor het verzorgen van onderwijs. In die zin is de gemeente dus nooit geheel vrijgepleit. Voor ons staat alleen de Beekvliet in de planning voor de eerste fase van het IOHP. Dit betekent dat zeven van onze verouderde gebouwen nog 5 tot 15 jaar mee moeten gaan. De investeringen die het vergt om onze gebouwen qua luchtkwaliteit op orde te krijgen is te groot voor ons om te kunnen dragen. Tegelijkertijd gebiedt de eerlijkheid mij te zeggen dat er meer nodig is om de gebouwen te laten voldoen aan de wensen van deze tijd (functionaliteit, onderwijsvernieuwing, toegankelijkheid, andere aspecten van binnenklimaat, duurzaamheid etc. etc.). Toekomst Als ik vooruit kijk, vermoed ik dat wij slechts één, misschien twee van onze scholen kunnen voorzien van de benodigde systemen. De andere zes of zeven locaties zullen moeten wachten op hun beurt in het IOHP.

Wij zullen keuzes moeten maken, maar hoe doe je dat? Gezond leren en werken gun je iedereen, elk kind! Het kan ondanks een zorgvuldige keuze zijn dat nog twee toekomstige schoolgeneraties kinderen gehuisvest zullen zijn in schoolgebouwen waarvan wij weten dat het beter kan én beter moet en dat doet pijn. Landelijk voorzie ik ook dat deze regeling voor ongelijke verdeling in het onderwijs gaat zorgen. Gemeenten die wel kunnen bijdragen, kunnen ook nu samen met hun schoolbesturen een mooie slag slaan. Gemeenten waar de financiën onder druk staan, kunnen dat niet. Dit geeft in een andere vorm ook kansenongelijkheid voor heel veel kinderen. Ik begrijp dat niet direct middelen kunnen worden vrijgemaakt binnen de gemeente. Ik ben realistisch en verwacht geen wonderen. Wat ik verwacht is een gesprek waarbij ik wil voelen dat wij naast elkaar staan in dit dilemma en het beste willen voor onze kinderen. Ik zou willen dat wij ons gezamenlijk hard maken voor dit thema en dat doen door dit onderwerp landelijk bespreekbaar te maken, bijvoorbeeld bij de VNG en de landelijke politiek. Daar heb ik de hulp van de gemeente hard bij nodig. Ik hoor graag wat de visie van het college is op de hierboven beschreven dilemma’s. Met vriendelijke groet, Annemarie Trouw Bestuurder Atlant Basisonderwijs