E29 Politiecapaciteit ‘Zorgvuldig Kiezen’ en jaarplan NHSV.pdf

GEMEENTE VELSEN

Collegebericht Weeknummer: 6

Datum vergadering

16-2-2021

Ambtenaar

P. Augenbroe

Zaaknummer

17940-2021

Telefoonnr.

0255 567325

Portefeuillehouder(s)

F.C. Dales

E-mailadres

paugenbroe@velsen.nl

Bijlagen

geen

Onderwerp: Politiecapaciteit ‘Zorgvuldig Kiezen’ en jaarplan NHSV

Geachte leden van de raad, De politie Noord-Holland krijgt de komende jaren te maken met capaciteitsknelpunten. U heeft daarover inmiddels kunnen lezen in de media. Wij informeren u over de achtergrond van de knelpunten. En over de stappen die wij hebben gezet om u als raad te betrekken bij de keuzes die gemaakt gaan worden. Achtergrond: start Nationale Politie In 2012 is de Nationale Politie gestart. De huidige personele onderbezetting is veroorzaakt door drie factoren. In de eerste jaren is de instroom van aspiranten beperkt. Het korps had destijds een overbezetting. Vanuit het oogpunt van structurele betaalbaarheid moest de overbezetting worden afgebouwd. Inmiddels is er ook sprake van verhoogde uitstroom als gevolg van pensionering. En van verhoogde doorstroom vanuit de gebiedsgebonden politiezorg naar andere functies binnen het korps. De combinatie van deze factoren heeft geleid tot de huidige onderbezetting. Daarnaast is het werkaanbod van de gebiedsgebonden politiezorg veranderd. Door de vele demonstraties, de (verhoogde) inzet in het kader van bewaken en beveiligen en de handhaving van de coronamaatregelen. De onderbezetting in combinatie met deze extra taken leidt tot grote roosteren werkdruk. In de bijlagen vindt u een uitgebreide uiteenzetting van dit vraagstuk.

Eerste bespreking in driehoeken heeft reeds plaatsgevonden Eind 2020 heeft de politie in Noord Holland de knelpunten besproken in de gezagsdriehoeken. De burgemeesters in de IJmondiale driehoek hebben toen aangegeven dat zij de wijkagent van groot belang vinden. De gedachte daarachter is dat de wijkagent een preventieve functie heeft, waardoor er later minder aandacht hoeft te zijn in de opsporing. Tegelijk hebben de burgemeesters begrip getoond voor het feit dat de politie geconfronteerd wordt met landelijke besluiten, die nu leiden tot lastige maar noodzakelijke keuzes. Gezamenlijke raadssessie op 16 maart Om de gemeenteraden bij deze keuzes te betrekken, is in de driehoek het voorstel ontstaan om een gezamenlijke raadssessie te organiseren voor de gemeenteraden van Beverwijk, Heemskerk, Uitgeest en Velsen. Deze is gepland voor dinsdagavond 16 maart. Op deze avond informeert de

GEMEENTE VELSEN politie u over de keuzes waar de politie voor staat. En over wat deze keuzes betekenen voor het Basisteam IJmond. Naast het onderwerp Politiecapaciteit 'Zorgvuldig Kiezen', wordt u deze avond ook geïnformeerd over het jaarplan ‘Noord-Holland Samen Veilig’ (NHSV). NHSV is het programma waarin de politieeenheid Noord-Holland samenwerkt met 34 gemeenten, het openbaar Ministerie en met publieke en private partners. De veiligheid van onze inwoners staat hierbij vanzelfsprekend centraal. De bijeenkomst krijgt een interactief karakter. Er zal naast informatieoverdracht veel ruimte zijn voor raadsleden om vragen te stellen en mee te denken. Het waarborgen van veiligheid is immers niet alleen een taak voor de politie. Het vraagt om samenwerking met allerlei partners en met inwoners.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Velsen

Zorgvuldig Kiezen Verdelen van politiecapaciteit Eenheid Noord-Holland 5 november 2020

Politiecapaciteit staat komende jaren onder druk 1. Landelijk beeld De politiecapaciteit staat de komende jaren onder druk. In de Gebiedsgebonden Politiezorg (GGP) is op dit moment sprake van personele onderbezetting die verder zal toenemen. Deze personele onderbezetting is veroorzaakt doordat in de eerste jaren van de Nationale Politie de instroom van aspiranten is beperkt. Het korps had destijds een overbezetting en vanuit het oogpunt van de structurele betaalbaarheid moest deze overbezetting worden afgebouwd. De combinatie met de verhoogde uitstroom als gevolg van pensionering en verhoogde doorstroom vanuit de GGP naar andere functies binnen het korps, heeft geleid tot deze onderbezetting. Daarnaast is het werkaanbod van de GGP veranderd door bijvoorbeeld de vele demonstraties, de (verhoogde) inzet in het kader van bewaken en beveiligen en de handhaving van de coronamaatregelen. De onderbezetting in combinatie met deze extra taken leiden tot grote rooster- en werkdruk. 2. Landelijke maatregelen Om de capaciteitsdruk in de GGP te verlichten is er meer personeel nodig. Daarom is geïnvesteerd in een verhoogde instroom van personeel en wordt een beroep gedaan op de solidariteit van politiemedewerkers. 2.1 Nieuw politieonderwijs Het basispolitieonderwijs wordt vernieuwd. Het onderwijs wordt meer toekomstbestendig gemaakt en de opleidingsduur wordt teruggebracht van drie

naar twee jaar. Daarbij behoudt de opleiding hetzelfde opleidingsniveau. Door de verkorting van de opleiding zullen er sneller nieuwe agenten instromen. Gedurende het tweede jaar van de opleiding werken de aspiranten gedeeltelijk in de basisteams. Zij brengen hiermee capaciteit, maar zij hebben ook begeleiding nodig. Vanaf mei 2021 gaat het nieuwe politieonderwijs van start. 2.2 Externe instroom In de opsporing wordt in toenemende mate gebruik gemaakt van externe instroom voor medewerkers met specifieke expertise. Deze medewerkers hoeven niet de gehele basispolitieopleiding te volgen, maar kunnen middels een verkorte opleiding instromen. Hierdoor kunnen zij na enkele maanden aan het werk als bijvoorbeeld digitaal of financieel specialist, analist of bij forensische opsporing. Dit levert niet alleen een kwalitatieve ontwikkeling op, maar voorkomt ook dat er veel personeel uit de GGP doorstroomt naar de opsporing. 2.3 Solidariteit en collectiviteit Het werven, selecteren en opleiden van politieagenten kost tijd en het duurt dan ook nog enkele jaren voor deze investeringen zich uitbetalen in een hogere personele bezetting. Dat is de reden dat er nu meer (tijdelijke) maatregelen nodig zijn om de roosterdruk in de GGP op te vangen.

De korpsleiding, de politievakbonden en de minister van Justitie en Veiligheid hebben een pakket aan mogelijke tijdelijke maatregelen in kaart gebracht, waarbij de uitgangspunten solidariteit en collectiviteit zijn. Dit betekent dat alle politieonderdelen en alle politiemedewerkers in principe een bijdrage leveren aan het aanpakken van de roosterdruk in de GGP en er potentieel in alle domeinen lastige keuzes worden gemaakt. Het besluit om daadwerkelijk maatregelen

te nemen wordt op eenheidsniveau door de politiechef samen met het gezag genomen. (Zie ook de brief van de minister J&V aan de Tweede Kamer over GGP en politiecapaciteit, d.d. 4 november 2020.)

Zorgvuldig kiezen in de Eenheid NoordHolland 3. Beeld van de Eenheid Noord-Holland De prognose van de personele bezetting van de Eenheid Noord-Holland laat tot en met 2024 een onderbezetting zien in de GGP en in de generieke opsporing. De verwachting is dat in 2022 de onderbezetting het grootst is. Binnen de GGP is de komende jaren de personele schaarste het grootst voor de agenten die moeten zorgen voor de incidentafhandeling. De noodhulpvragen van burgers zijn niet uit- of afstelbaar zonder dat het onaanvaardbare veiligheidsrisico’s met zich meebrengt. De roosters hiervoor moeten 24 uur per dag 7 dagen in de week gevuld zijn. De basisteams komen echter, al dan niet voor een langere periode, in de situatie dat zij de 24/7 roosters onvoldoende gevuld krijgen. Ook in de opsporing is sprake van personele onderbezetting, die de komende jaren blijft bestaan. Het is daarmee onvermijdelijk om uit het grote aantal opsporingsonderzoeken keuzes te maken welke onderzoeken worden opgepakt en welke niet. Daarnaast heeft de politie (samen met partners) vergaande ambities voor de projectmatige aanpak van criminaliteit. Ambities die niet altijd meer waargemaakt kunnen worden.

4. Maatregelen Eenheid Noord-Holland In de Eenheid is door gemeenten, OM en politie de afgelopen jaren gestuurd op het weloverwogen omgaan met politiecapaciteit. Zo is er bij de totstandkoming van het Integraal Meerjarenbeleidsplan Veiligheid 2019-2022 bewust gekozen om het aantal geprioriteerde veiligheidsthema’s te beperken tot vier. Daarnaast is het evenementenbeleid aangescherpt en is de politie-inzet bij evenementen al sterk teruggebracht. Het maken van dergelijke keuzes werkt en zal in Noord-Holland worden voortgezet. Helaas blijkt het maken van deze weloverwogen keuzes niet voldoende. Om de capaciteitsvraagstukken de komende jaren het hoofd te bieden en hier urgentie en focus op te houden, wordt door de Eenheid onder het motto ‘Zorgvuldig Kiezen’ een intensief traject gelopen met als doelstellingen: - het behouden van eenheidsbrede operationele slagkracht;

- het beheersbaar houden van de rooster- en werkdruk om de gezondheid van de medewerkers te waarborgen, en - het concreet inzicht geven in de mogelijkheden van kiezen en de gevolgen daarvan. Daarbij wordt steeds getracht het doel voor de lange termijn goed voor ogen te houden, maar wordt ook helder gemaakt wanneer eerder geformuleerde ambities niet haalbaar blijken. 4.1 Externe capaciteit Ook de Eenheid maakt in toenemende mate gebruik van externe instroom in de opsporing, zoals beschreven in paragraaf 2.2. Daarnaast wordt ook gezocht naar manieren om andere externe capaciteit binnen te halen. Zo zijn er recent medewerkers in dienst getreden die de ROC-opleiding ’Handhaver toezicht en veiligheid politie’ hebben gevolgd. Zij zijn aan het werk bij het Regionaal Service Centrum en het Team Arrestantentaken. Door hun komst zijn er jong gediplomeerde politieagenten doorgestroomd naar de basisteams die inzetbaar zijn in de incidentafhandeling van de GGP. Een andere voorbeeld dat verkend wordt, is de inhuur van (rechten)studenten voor ondersteunende taken. 4.2 Solidariteit en collectiviteit De onderbezetting in de Eenheid is, vergeleken met een aantal andere politie-eenheden, minder nijpend. Dit kan betekenen dat in het kader van solidariteit en collectiviteit aan de Eenheid wordt gevraagd andere eenheden te ondersteunen.

Vanzelfsprekend gelden de uitgangspunten van solidariteit en collectiviteit ook voor de teams binnen de Eenheid. Op welke wijze er invulling gegeven kan worden aan deze solidariteitsvraag is nog onderwerp van gesprek. Het is daarbij belangrijk om nauwgezet mee te bewegen met de actuele capaciteitsvraagstukken in de Eenheid. Het uitgangspunt is: ‘We verdelen de pijn.’ Daarbij kan worden gedacht aan het verschuiven van personeel en het beperkt openstellen van bepaalde vacatures om leegloop uit de teams met onderbezetting te voorkomen. Door de uitzonderlijke capacitaire omstandigheden waarmee de Eenheid de komende jaren wordt geconfronteerd, wordt van medewerkers een bijdrage gevraagd om de incidentafhandeling in de GGP te kunnen blijven doen. Wanneer de beschikbare personele bezetting in een basisteam de 24/7-roosters niet meer kan vullen, dient er capaciteit uit andere delen van de Eenheid te komen. Er zijn verschillende soorten capacitaire bijdragen die geleverd kunnen worden. Denk hierbij aan de inzet van medewerkers van de Flexteams, rechercheurs, wijkagenten, leidinggevenden en het ondersteunend personeel van de staf. De consequentie hiervan is dat deze medewerkers hun werk verminderd kunnen

Pagina 2 van 3

uitvoeren en in sommige gevallen hun taken zelfs stil komen te liggen. Dat vraagt dat er goed moet worden afgewogen welke (operationele) werkzaamheden worden getroffen bij het verschuiven van personeel en of dat voor dat moment (tijdelijk) acceptabel is. Dat zijn de lastige keuzes waar we de komende jaren voor komen te staan. Ter illustratie een aantal voorbeelden: - Wanneer rechercheurs worden ingezet voor de incidentafhandeling betekent dit een verminderde inzet op de opsporing en komt de afhandeling van opsporingsonderzoeken in het geding. - Wanneer medewerkers van de Flexteams worden ingezet, betekent dit verminderde inzet op de probleemgerichte aanpak van lokale veiligheidsen ondermijningsvraagstukken en verminderde ondersteuning van de basisteams en de opsporing bij o.a. verkeerscontroles, jeugdaanpak, drugsoverlast, doorzoekingen of het plaatsen van camera’s en bakens bij bijvoorbeeld seriematige diefstallen. - Wanneer medewerkers van de informatieorganisatie worden ingezet, kan dit de informatiepositie van de politie verminderen. Deze informatiepositie is zeer belangrijk om incidenten te voorkomen. - Wanneer wijkagenten worden ingezet, betekent dit dat zij minder in de wijken aanwezig kunnen zijn. Dit terwijl het belangrijk is dat de politie in de haarvaten van de samenleving actief is en blijft.

Deze keuzes wil de politie samen met het gezag uiteraard pas nemen als het echt niet anders kan. Als de capacitaire situatie het vraagt, wordt dit zo zorgvuldig mogelijk gedaan. Steeds moet worden afgewogen welke operationele werkzaamheden tijdelijk kunnen worden verminderd of stil gelegd ten behoeve van de incidentafhandeling in de GGP. Om goed met de feitelijke situatie mee te kunnen bewegen, wordt de capaciteit voortdurend gemonitord en maatregelen geïntensiveerd en/of toegevoegd wanneer dat nodig is en afgeschaald zodra dat kan.

van invloed is op de goede dienstverlening die de politie wil leveren aan de burger. - Samen met partners wordt verkend in hoeverre de inzet van de politie bij horecatoezicht verminderd kan worden, vergelijkbaar met de politie-inzet bij evenementen. De opsporing werkt aan een kwaliteitsslag en is tevens aan het experimenteren om in opsporingsonderzoeken alleen dat bewijs te vergaren dat noodzakelijk is en bijdraagt aan een efficiënte afdoening van de strafzaak door OM en rechtbank. - De basisteams zijn bezig met een kwaliteitsslag om het gebiedsgebonden werk te optimaliseren. Het basisteam als basis voor de gebiedsgebonden politie waarin een herkenbare politie contextgedreven, informatiegestuurd, probleemgericht, flexibel en integraal werkt aan veiligheidsvraagstukken. Daarbij is het gebiedsgebonden politiewerk niet alleen van de wijkagent, maar van alle medewerkers binnen de GGP.

5. Afsluitend De komende jaren staan in het teken van zorgvuldig kiezen. Daarbij wordt goed gekeken naar manieren om de politie-inzet nog beter af te stemmen op de plaatsen en momenten dat de politie er moet zijn. Er zullen zich geregeld situaties voor doen die vragen om scherpe en soms ook lastige besluitvorming. Daarbij wordt continu gezocht naar passende besluiten die niet harder ingrijpen in de andere politieprocessen dan nodig is voor de GGP. In diverse gezagsgremia, zoals de Basisteamdriehoek, het Regionaal Bestuurlijk Overleg Politie en het Regionaal Justitieel Overleg wordt het gezag meegenomen in de stand van zaken en eventuele besluitvorming voorgelegd.

4.3 Zoektocht naar slimmer werken Naast het organiseren van extra handen bij de incidentafhandeling, wordt ook gezocht naar oplossingen door het politiewerk effectiever en efficiënter te maken. Door het anders of slimmer te doen en daarbij te zoeken naar kansen in ontwikkeling. Deze verkenning sorteert op de korte termijn vermoedelijk weinig effect op de capaciteitstekorten, maar voor de lange termijn zijn ze des te belangrijker. Een aantal voorbeelden: - De meerwaarde van teamoverschrijdend werken wordt verkend. Zo wordt bijvoorbeeld onderzocht of openingstijden van politiebureaus slimmer op elkaar afgestemd kunnen worden zonder dat dit

Pagina 3 van 3

Zorgvuldig Kiezen Verdelen van politiecapaciteit Eenheid Noord-Holland Deel 2 - 12 februari 2021

Stand van zaken Zorgvuldig Kiezen 1. Beeld van de Eenheid Noord-Holland De personele bezetting van de Eenheid laat de komende jaren een onderbezetting zien in de Gebiedsgebonden Politiezorg (GGP) en de generieke opsporing. Binnen de GGP is de personele schaarste het grootst onder de agenten die moeten zorgen voor de incidentafhandeling. De roosters hiervoor moeten 24 uur per dag 7 dagen in de week gevuld zijn, omdat de noodhulpvragen van burgers niet uit- of afstelbaar zijn zonder dat het onaanvaardbare veiligheidsrisico’s met zich meebrengt. De personele onderbezetting in de Eenheid is in de fase beland dat er incidenteel schaarste is in het vullen van de roosters van de GGP. Er zijn maatregelen noodzakelijk om de eenheidsbrede operationele slagkracht te behouden, de rooster- en werkdruk beheersbaar te houden en daarmee de vitaliteit van de medewerkers te waarborgen. Welke maatregelen er voor de korte en lange termijn uitgewerkt zijn, staan beschreven in de notitie van 5 november 2020. In de voorliggende notitie wordt nader in gegaan op de maatregelen die op dit moment getroffen worden.

2. Solidariteit en collectiviteit Om de personele onderbezetting de komende jaren het hoofd te bieden is zowel landelijk als in de Eenheid het uitgangspunt van solidariteit en collectiviteit vastgesteld. Vanuit dit uitgangspunt worden de maatregelen getroffen. Binnen de Eenheid helpen teams elkaar en landelijk helpen eenheden elkaar. Dit betekent dat alle politieonderdelen en alle politiemedewerkers in principe een bijdrage leveren aan het verlichten van de roosterdruk in de GGP en er in alle domeinen lastige keuzes worden gemaakt. Daarbij is het belangrijk om te beseffen dat de onderbezetting in de Eenheid vergeleken met een aantal andere eenheden minder nijpend is. Dit kan betekenen dat in het kader van solidariteit en collectiviteit aan de Eenheid wordt gevraagd andere eenheden te ondersteunen. 3. Roosterdruk GGP In de Eenheid lukt het niet meer altijd om de roosters van de GGP van alle basisteams 24 uur per dag 7 dagen in de week gevuld te houden met het daarvoor beschikbare personeel. Om die incidentele gaten in de roosters op te vullen, is er inzet van andere medewerkers uit de Eenheid nodig.

Om deze benodigde inzet zoveel mogelijk over de gehele Eenheid te verdelen, zijn de volgende uitgangspunten afgesproken: - Burenhulp: Binnen het district zullen de basisteams elkaar helpen en bijstand verlenen middels het leveren van personeel voor enkele diensten (nivelleren tussen basisteams). - Operationeel leidinggevenden worden voor 20% van hun werkzaamheden ingezet voor de GGP. - Wijkagenten worden voor 20% van hun werkzaamheden ingezet voor de incidentafhandeling in hun eigen basisteam. - Flexteams worden voor 20% van hun werkzaamheden ingezet voor de incidentafhandeling in de GGP.

- Solidariteitsdiensten: Er is een groep van ruim 70 medewerkers uit diverse andere organisatieonderdelen van de Eenheid die op basis van vrijwilligheid diensten mee draaien binnen de basisteams. Denk daarbij aan de Staf, de Vreemdelingenpolitie en vanuit de Dienst Regionale Ondersteuning (DROS) het Team Verkeer. Bovenstaande inzet in de GGP heeft uiteraard consequenties voor andere werkzaamheden. Dit betekent dat er bijvoorbeeld een verminderde inzet mogelijk is op (grootschalige) opsporingsonderzoeken, informatievergaring, verkeerscontroles, evenementen, of op probleemgerichte aanpak van (lokale) veiligheids- en ondermijningsvraagstukken. Dit vraagt dat er continu goed wordt afgewogen welke (operationele) werkzaamheden worden getroffen bij het verschuiven van personeel en of dat voor dat moment (tijdelijk) acceptabel is.

4. Afsluitend De verwachting is dat de personele bezetting dit jaar verder zal afnemen en dat de tekorten in de GGP later dit jaar groter zullen zijn. Op enig moment zal er niet langer sprake zijn van incidentele tekorten, maar zal er een structureel tekort zijn voor het vullen van de roosters. Op welk moment dit het geval is, hangt af van vele factoren zoals het weer opstarten van evenementen, ontwikkeling van maatschappelijke onrust of bijstand aan andere eenheden. De politie gaat er vanuit dat de afname in personele bezetting aanhoudt tot en met 2022 en dat de tekorten daarna ieder jaar zullen gaan afnemen. De verwachting is dat de bezetting in 2025 weer op het niveau van de vastgestelde formatie is. Om goed met de feitelijke situatie mee te kunnen bewegen, wordt de capaciteit voortdurend gemonitord en worden maatregelen geïntensiveerd en/of toegevoegd wanneer dat nodig is en afgeschaald zodra dat kan. Dit uiteraard in nauwe afstemming met het bevoegd gezag. Continu moet worden afgewogen welke operationele werkzaamheden tijdelijk kunnen worden verminderd of zelfs stil gelegd ten behoeve van de incidentafhandeling in de GGP. Dit vraagt een gezamenlijke afweging in de driehoeken over de (lokale) prioriteiten voor de inzet van de politie.

Pagina 2 van 2