E26 Jaarverslag welstand 2020.pdf
Tekst van het document
GEMEENTE VELSEN
Collegebericht Weeknummer: 3
Datum vergadering
18 januari 2022
Ambtenaar
M. Gemser
Zaaknummer
6144-2022
Telefoonnr.
0255 567536
Portefeuillehouder(s)
S.Y. Dinjens
E-mailadres
mgemser@velsen.nl
Bijlagen
2
Onderwerp: Jaarverslag welstand 2020
Geachte leden van de raad, Het college hecht waarde aan de kwaliteit van de gebouwde omgeving; het is een publiek belang om zorgvuldig met die omgeving om te gaan. Met een goed welstandstoezicht wordt continu gezocht naar een evenwicht tussen eigen identiteit en samenhang binnen een gebied of straat. De commissie Stedelijk Schoon toetste in 2020 345 nieuwe aanvragen om omgevingsvergunning aan de gemeentelijke Welstandsnota. Hiervan kreeg 34% direct een positief oordeel en was 46% akkoord na aanpassingen. De overige plannen zijn nog in behandeling of zijn ingetrokken. Slechts twee aanvragen zijn op basis van welstandseisen geweigerd. In zijn algemeenheid is het college positief over de ingediende plannen en de advisering van de commissie Stedelijk Schoon. We zijn met name enthousiast over een ambitieus project als de nieuwbouw van appartemententorens aan de Bik- en Arnoldkade in IJmuiden. Na advisering van de commissie en een goede samenwerking tussen opdrachtgever en architect heeft dit geresulteerd in een ontwerp dat een karakteristieke en mooie toevoeging is aan Oud-IJmuiden. Een ander bijzonder plan was het realiseren van een laadinstallatie voor de nieuwe elektrische veerpont voer het Noordzeekanaal. Na onder andere overleg met de commissie Ruimtelijke Kwaliteit Zaandam (waar dezelfde laadpalen moeten komen) is gekomen tot een elegant ontwerp.
Ze vormen een bescheiden, maar bijzondere toevoeging op de aanlegsteigers. Een zeer geslaagd project is de nieuwe inrichting van de Halkade in IJmuiden. Op een markante locatie in de haven voor de passant een plek aan het water gemaakt. Het is ingericht volgens het stramien van “Rauw aan Zee” en vormgegeven met stoere materialen. Het past daarmee goed bij de sfeer van de haven van IJmuiden. De commissie Stedelijk Schoon levert een belangrijke bijdrage aan de afwegingen die horen bij de ontwikkeling van een gemeente. Daarbij gaat het niet alleen om het bewaken van de esthetische kwaliteit van een gebouw, maar ook dat een ontwerp een positieve bijdrage levert aan de ruimtelijke kwaliteit. In Velsen heeft de toegevoegde waarde van welstand zich ook in 2020 bewezen. Het is een middel bij uitstek om ruimtelijke kwaliteit te waarborgen en te stimuleren. De volledige evaluatie van het welstandsbeleid in 2020 is vastgelegd in bijgevoegde jaarverslagen. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Velsen
Commissie Stedelijk Schoon Velsen Jaarverslag 2020
Voorwoord Het afgelopen jaar was getekend door de Coronacrisis. Het is van grote invloed geweest op onze werkwijze en op het type bouwaanvragen. Als je er op terugkijkt is het verbazingwekkend snel gelukt om digitaal te vergaderen en adviezen te formuleren via video-conferenties. Ook de initiatiefnemers konden gauw weer virtueel aanschuiven. We waren natuurlijk al gewend om samen naar het scherm te kijken in onze vergaderruimte op het stadhuis. Toch miste er nog wat: de mogelijkheid om tussendoor even informeel onder elkaar te zijn en de mogelijkheid om in Velsen zelf te zijn en rond te kijken op locatie. De casemanagers hebben de commissie, waar nodig, onder deze belastende omstandigheden goed ondersteund en daar willen we graag onze waardering voor uitspreken. Het afgelopen jaar hebben we voornamelijk kleine plannen gezien en beoordeeld. Het was opvallend hoeveel aanvragers de crisis – en daarmee het gedwongen thuiszitten – hebben aangegrepen om het huis te verbouwen. De commissie kreeg een niet aflatende stroom binnen van aanvragen voor dakkapellen en uitbouwen. De grotere nieuwbouwplannen bleven dit jaar wat achterwege. Wel zagen we een aantal transformatieplannen voor de na-oorlogse voorraad met renovatie in plaats van sloop- en nieuwbouw.
Deze opgaven zullen de komende jaren verder toenemen, net als de herstructurering van de zogenaamde ‘bloemkoolwijken’, de woonerven uit de zeventiger en tachtiger jaren van de vorige eeuw. De commissie adviseert om de Welstandsnota daar op te screenen om te zien of het voldoende handvatten biedt om deze nieuwe opgaven te beoordelen. Namens de Commissie Stedelijk Schoon Velsen De voorzitter, Miranda Reitsma
Hoofdstuk 1 De gemeentelijke adviescommissie
De Commissie Stedelijk Schoon Velsen heeft opdracht gekregen van het gemeentebestuur van Velsen om een bijdrage te leveren aan de kwaliteit van uw leefomgeving. Dat is een eervolle opdracht, waar wij met onze adviseurs op een professionele manier aan werken. Ieder jaar brengt de commissie een jaarverslag uit van de uitvoering van deze opdracht. Niet alleen omdat dit op grond van wettelijke bepalingen wordt verlangd, maar ook en vooral omdat het de kans biedt de aard en het effect van ons werk nog eens nader te belichten. Het geeft ons ook de gelegenheid u algemene informatie te verstrekken over het belang van goede omgevingskwaliteit en de borging daarvan in gemeentelijk beleid. De gemeenteraad en anderen kunnen met dit jaarverslag kennis nemen van de wijze waarop uitvoering wordt gegeven aan doelstellingen voor het bereiken van een goede omgevingskwaliteit. Het afgelopen jaar Het jaar 2020 is in vele opzichten uniek en onvergetelijk. Net als vele anderen dienden onze adviseurs in zeer korte tijd om te schakelen naar een volledig digitale werkwijze en werd de kwaliteit van onze adviezen mede bepaald door de kwaliteit van de videoverbinding. Hoewel de start even wennen was, bleek dat met enkele technische aanpassingen veel ook op vertrouwde voet door kon gaan.
In verhouding met het ingrijpende effect in andere sectoren heeft de advisering over omgevingskwaliteit niet of nauwelijks onder de crisis geleden. Integendeel. Het planaanbod in Noord-Holland lag zelfs aanzienlijk hoger dan in 2019. Aanloop naar de Omgevingswet Met de Omgevingswet, die naar verwachting op 1 januari 2022 in werking treedt, wordt het stelsel van ruimtelijke regels volledig herzien. De wet bundelt de regels voor ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water. Er wordt beoogd om een kader te stellen dat vooral lokale overheden meer afwegingsruimte biedt om doelen voor de leefomgeving te bereiken. Eén van die doelen is het bereiken van een goede omgevingskwaliteit (artikel 1.3). Daarbij zijn (volgens de memorie van toelichting) aspecten als cultureel erfgoed, architectonische kwaliteit van bouwwerken, stedenbouwkundige kwaliteit en kwaliteit van natuur en landschap van belang. Gemeenten hebben grote vrijheid in de wijze waarop zij dat doel willen bereiken. Zo kan in het omgevingsplan gezorgd worden voor een meer integrale inbedding van aspecten van omgevingskwaliteit. Die aspecten zijn bijvoorbeeld de identiteit van gebieden, de kwaliteit van het landschap, behoud en benutting van cultuurhistorische waarden (in gebouwen én gebieden), verduurzaming met ruimtelijke kwaliteit of het aanzien van de openbare ruimte.
Uiteraard moet het bereiken van goede omgevingskwaliteit worden gezien in relatie tot tal van grote opgaven en transities, in onder meer landbouw, energie, woningbouw, waterveiligheid, circulariteit en biodiversiteit.
To do: nieuwe gemeentelijke adviescommissie De afgelopen jaren bent u in dit jaarverslag al geïnformeerd hoe de advisering over omgevingskwaliteit verandert door de Omgevingswet. Gemeenten moeten – via een instellingsbesluit van de gemeenteraad – vóór de invoeringsdatum van de wet een nieuwe gemeentelijke adviescommissie instellen, als opvolger van de huidige welstands- en monumentencommissies. De wettelijke taak van de nieuwe commissie wordt het adviseren over vergunningaanvragen voor rijksmonumenten (uitgezonderd archeologische rijksmonumenten) en over een aanvraag van een omgevingsvergunning voor een andere activiteit. Dat laatste in door de raad aangewezen gevallen of als het college van burgemeester en wethouders daartoe aanleiding ziet. Op grond van de wet moeten enkele leden van de commissie monumentendeskundige zijn. Andere deskundigheid kan de gemeente naar eigen inzicht toevoegen, afhankelijk van de reikwijdte van de adviestaken. De gemeentelijke adviescommissie kan als onafhankelijk, deskundig en multidisciplinair team bijdragen aan de zorgvuldige afweging van publieke en private belangen en deze proberen zo goed mogelijk bij elkaar te brengen. Dit is fundamenteel anders dan de toetsende rol die commissies in het verleden hadden. Onder de Omgevingswet wordt het stellen van doelen belangrijker dan het voorschrijven van gedetailleerde regels.
Hoe opener en uitnodigender de gemeentelijk kaders zijn, hoe meer behoefte er is aan deskundige interpretatie en zorgvuldige inhoudelijke motivering. Hier ligt een belangrijke taak voor de onafhankelijke gemeentelijke adviescommissie. Model Verordening op de gemeentelijke adviescommissie omgevingskwaliteit Het afgelopen jaar heeft MOOI Noord-Holland in opdracht van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en de Federatie Ruimtelijke Kwaliteit (FRK) actief meegewerkt aan de totstandkoming van een handreiking voor het nieuwe adviesstelsel en een werkbare modelverordening voor de nieuwe adviescommissie. Er is gekozen voor een modelverordening waarbij de bestaande adviescommissies en (eventuele andere) adviseurs op het gebied van de omgevingskwaliteit in één nieuw samenhangend adviesstelsel kunnen worden opgenomen. De modelverordening geeft de gemeente de ruimte om te kiezen voor een commissie met een brede opdracht die zo vroeg mogelijk in ruimtelijke processen wordt geraadpleegd. Dit is in de lijn van de vrijwel unaniem aangenomen motie van de Tweede Kamer, waarin wordt aangedrongen op een commissie met een brede adviestaak, die zoveel mogelijk aan de voorkant van ruimtelijke rocessen adviseert en initiatiefnemers uitdaagt en inspireert.
De verschillende in de verordening onderscheiden adviesrollen kunnen worden ingezet om initiatiefnemers eerder in het planproces te adviseren en uit te dagen om hun plannen met zoveel mogelijk kwaliteit en consensus te realiseren. Deskundigheid en onafhankelijkheid kunnen een rol spelen bij het creëren van draagvlak. Als het proces goed wordt doorlopen is de verwachting dat de advisering in de vergunningsfase, als sluitstuk, soepel zal verlopen en naar verwachting minder aanleiding geven tot bezwaar en beroep. Vervolgtraject: omgevingsplan Met de modelverordening legt de gemeenteraad de taakstelling en de werkwijze van de gemeentelijke adviescommissie op hoofdlijnen vast. In het vervolgtraject – het vaststellen van het nieuwe omgevingsplan – kan de gemeenteraad verder kaders stellen door vast te leggen voor welke vergunningplichtige activiteiten het college verplicht is om advies te vragen aan de commissie. Wanneer en hoe vaak er wordt geadviseerd, wordt in de praktijk verder door het college en de gemeentelijke diensten bepaald. Zo kan bijvoorbeeld ook worden besloten (leden van) de commissie in te zetten bij de gemeentelijke omgevingstafel of in een bij gebiedsontwikkeling aan te stellen kwaliteitsteam. Het college kan de commissie ook om advies vragen over het ontwikkelen van beleid op het gebied van omgevingskwaliteit.
De meeste van de bij MOOI Noord-Holland aangesloten gemeenten geven er in dit stadium de voorkeur aan om de advisering door de nieuwe gemeentelijke adviescommissie voorlopig min of meer beleidsneutraal voort te zetten. Later, als ook het nieuwe gemeentelijk omgevingsplan wordt opgesteld, wordt dan specifiek voor locaties en activiteiten in het omgevingsplan vastgelegd in welke gevallen een advies door de onafhankelijke gemeentelijke adviescommissie noodzakelijk wordt geacht en in welk stadium en met welke reikwijdte dat dan zal zijn.
Hoofdstuk 2 Commissie, werkwijze en beoordelingskaders
2.1 Even voorstellen De Commissie Stedelijk Schoon is benoemd door de gemeenteraad en samengesteld uit ervaren en vakbekwame adviseurs met kennis die nodig is binnen de gemeente Velsen. Het goed beoordelen van alle ruimtelijke aspecten van een initiatief of plan vraagt kennis, ervaring en vakmanschap. De adviseurs zijn specialisten op het terrein van landschap, stedenbouw, cultuurhistorie en architectuur en zij zijn onafhankelijk ten opzichte van de gemeentelijke organisatie en het gemeentebestuur. In 2020 bestond de commissie uit de volgende adviseurs:
Miranda Reitsma, voorzitter, stedenbouwkundige Miranda heeft, na 20 jaar gewerkt te hebben bij verschillende gemeentelijke diensten, ruim twintig jaar een eigen bureau. Ze heeft, naast planontwikkeling, ruime ervaring in kwaliteitsadvisering, zowel als provinciaal adviseur voor Noord Holland, voorzitter van kwaliteitsteams elders in het land en als voorzitter van diverse welstandscommissies van MOOINH.
Cees Hooyschuur, restauratie-architect, Erfgoedadviseur Cees heeft als specialisatie restauratie en herbestemming en is sinds 2002 in diverse commissies voor Mooi Noord-Holland werkzaam. Hij is ook adviseur van het landelijk ‘Hofjes-beraad’ en Zaans erfgoed, voorzitter van de wederopbouw werkgroep Zaans erfgoed en bestuurslid van de stichting Oud Hollandse kerken.
Kees van Hoek, architect-secretaris Kees is sinds 2011 in diverse commissie in Noord-Holland werkzaam. Behalve als architect is hij ook werkzaam als docent architectuur en bouwkunde.
De commissie werd ondersteund door: • casemanagers: Masja Gemser, Karel Toth, Jelmer Kooij, Robert van Heyst, Laurens Golverdingen • Marieke Mulder, Barbara Schmitt en Jacques Warmerdam, stedenbouwkundigen van de gemeente.
2.2 Werkwijze De gemeente legt de plannen aan de commissie voor in een openbaar toegankelijke vergadering. Deze vindt plaats op donderdag in de even weken van het jaar. Vanaf maart 2020 vonden deze vergaderingen voornamelijk digitaal plaats vanwege de coronacrisis. Niettemin is het mogelijke gedaan om het openbare karakter van de vergadering in stand te houden. Initiatiefnemers en eventueel hun adviseur en/of ontwerper worden in de gelegenheid gesteld om via een videoverbinding het initiatief toe te lichten. Belanghebbenden en geïnteresseerden kunnen bij de gemeente verzoeken om de behandeling van de plannen te volgen en worden dan toegelaten. De vergaderdata voor uw gemeente vindt u via deze link: www.mooinoord-holland.nl/gemeenten/gemeente-velsen. Over het algemeen worden de plannen digitaal en analoog gepresenteerd door de casemanagers van de gemeente. Indien aanwezig licht de initiatiefnemer of de ontwerper het plan verder toe. Bij de grotere plannen is de afdeling stedenbouw of de stedenbouwkundige van de gemeente aanwezig om de commissie te informeren. Dat gebeurt bij voorkeur in een zo vroeg mogelijk stadium. De adviezen Van elke planbehandeling, of dit nu gaat om een vergunningaanvraag of om een vooroverleg, stelt de commissie een advies op. We streven ernaar dat het advies begrijpelijk is voor iedereen; helder geschreven en zonder gebruik van onnodig jargon.
Bovendien moet het advies juridisch houdbaar zijn. De gemeentelijke plantoelichter zorgt voor het openbaar maken en versturen van de adviezen naar het college, de aanvrager en eventuele andere belanghebbenden. Planregistratiesysteem In 2020 werd geëxperimenteerd met een nieuw door MOOI Noord-Holland ontwikkeld planregistratiesysteem, dat het digitaal werken nog verder verbetert. Dit nieuwe systeem draagt de naam MOOI DARS (Digitaal Advies Registratie Systeem). Alle gemeenten kunnen hier gebruik van maken, ook voor de plannen die ambtelijk beoordeeld worden. We nemen contact op wanneer uw gemeente aan de beurt is om over te stappen. MOOI Noord-Holland zal de gebruikers begeleiden bij de toepassing ervan. In eerste instantie vervangt MOOI DARS het oude systeem wCorSys. Dat is een stap voorwaarts; hiermee wordt namelijk het werkproces voor u en voor ons verder geoptimaliseerd. Daarnaast is MOOI DARS voorbereid om in de nabije toekomst de adviesaanvraag en -terugkoppeling volledig te automatiseren. We hopen u in 2022 hierover te kunnen benaderen.
Pre-adviezen Veel plannen worden pas in het stadium van de vergunningverlening aan de commissie voorgelegd. Als het plan niet groot is, vaker voorkomt en de uitkomst van de behandeling geen verstrekkende gevolgen heeft, is dit meestal geen probleem. Bij omvangrijke of complexe initiatieven wordt de commissie bij voorkeur in een eerder stadium betrokken. Dit zogenaamde vooroverleg vindt steeds vaker plaats en wordt door alle betrokkenen – de commissie, initiatiefnemer en gemeentelijke diensten – vaak erg gewaardeerd. Zo komt het advies van de commissie op een logisch moment in het planproces en kan haar inbreng nog relatief eenvoudig worden meegenomen door de initiatiefnemer of ontwerper. Bovendien kan het advies van nut zijn bij de afweging van de gemeente van een specifiek verzoek van een initiatiefnemer. Het vooroverleg bevordert ook een snelle beoordeling van de definitieve vergunningaanvraag. Niet alle plannen worden door de voltallige commissie behandeld. Op basis van sneltoetscriteria zijn de casemanagers gemandateerd kleine plannen zelfstandig af te handelen. Bij twijfel kan de casemanager er alsnog voor kiezen een plan op de agenda van de voltallige commissie te plaatsen. Contact met afdeling EWR De commissie heeft intensief contact met EWR, de stedenbouwkundige afdeling binnen de gemeente Velsen.
Iedere vergadering wordt voorafgegaan door circa een half uur waarin gezamenlijk ‘gevoelig liggende’ bouwplannen of te verwachten ontwikkelingen binnen de gemeente worden besproken. De adviseurs van EWR en de leden van de commissie zien dat dit leidt tot een soepeler proces van begeleiding en advisering van plannen. 2.3 Beoordelingskaders Er zijn meerdere gemeentelijke beoordelingskaders waar de commissie rekening mee houdt. De welstandsnota vastgesteld in 2015 door de gemeenteraad, is het belangrijkste. Via deze link: http://www.velsen.nl/file/welstandsnota-2015 kunt u de welstandsnota voor uw gemeente inzien. Naast de welstandsnota zijn er ook criteria of richtlijnen opgenomen in diverse beeldkwaliteitsplannen. Onder andere voor de herontwikkeling van het voormalige industrieterrein aan de Concordiastraat in Velsen-Noord of de bouw van de Nieuwe Zeesluis. Ook bestaat er erfgoedbeleid. De beoordelingskaders zijn naar onze mening over het algemeen goed toepasbaar en dragen bij aan de constructieve dialoog die we voeren met initiatiefnemers. De kaders maken duidelijk wat de gemeente wil bereiken met het kwaliteitsbeleid en bieden houvast bij de begeleiding en de beoordeling van plannen.
Bijzonder/groot plan in Velsen
Appartementen-torens, Bik- en Arnoldkade BPD en JUST architecten De appartementen-torens zijn één van de laatste ontwikkelingen in Oud-IJmuiden. Gelegen aan de Halkade kijken ze uit over de havens en zullen ze de kop en de rand van deze buurt markeren. De torens zijn onderling verschillend en volgen hiermee de stedenbouwkundige opzet waarbij de straatwanden worden gevormd door verschillende panden. Tegelijk moesten de panden wel duidelijk familie van elkaar blijven. Een complicerende factor voor het ontwerp was de alzijdige zichtbaarheid van de torens en de geluidsbelasting van de gevels door de staalfabrieken van Tata. De torens moesten zowel kwaliteit hebben van veraf als van dichtbij. Ze zijn ontworpen als stoere bakstenen bakens op de kade. De geleding en ritmiek van de gevels was belangrijk. Aandacht voor details en de soort baksteen dragen bij aan de kwaliteit op straatniveau. Een dergelijk ambitieus project kan alleen tot stand komen als opdrachtgever en architect goed samenwerken: ze zijn erin geslaagd een karakteristieke en mooie toevoeging aan Oud IJmuiden te maken.
Monument/herbestemming in Velsen
Restauratie toegangshek Velserbeek Gemeente Velsen en adviseur Buurman Kwaliteit schuilt hem vaak in de aandacht en toewijding voor details. Een goed ontwerp en uitvoering lijkt vaak vanzelfsprekend, maar is dat zeker niet. Dat geldt misschien nog wel vaker voor monumentale gebouwen en objecten. Soms valt iets pas op als het niet goed gedaan wordt. Daarom is het ook belangrijk te wijzen op gedegen projecten die niet direct opvallen. Het toegangshek tot Velserbeek bij de ingang Van Tuyllweg is een rijksmonument. Deze is zeer nauwgezet gerestaureerd door de gemeente. De commissie had veel waardering voor het onderzoek met de minutieuze opmeting. Dit vormde de basis voor de precieze uitwerking van de restauratie van het toegangshek. De restauratie is nog niet uitgevoerd.
Cijfers Gemeente Velsen
De Commissie Stedelijk Schoon Velsen heeft in 2020 advies uitgebracht over 345 aanvragen voor een omgevingsvergunning. In 2020 waren er 309 uitgebrachte adviezen. Bij 34 % van de aanvragen kon in één keer een positief advies gegeven worden. Bij 12 % van de planbehandelingen was de initiatiefnemer of ontwerper aanwezig. Het aantal Aantal planbehandelingen preadviezen was in 2020 45 gevallen ten opzichte van 34 gevallen in 2019.
In 2020 heeft de Commissie Stedelijk Schoon Velsen 345 vergunningaanvragen behandeld, waarvan 29 betrekking hadden op aanvragen van voorgaande jaren. In verband met plannen die meerdere behandelingen Op dehadden, gemeentepagina van Velsen op onze website zijn meer cijfers te vinden nodig was het totaal aantal planbehandelingen 528. https://www.mooinoord-holland.nl/gemeenten/gemeente-velsen. Het aantal nieuwe plannen is met ca 25 % gestegen ten opzichte van 2019. Het aantal behandelingen steeg met ca 32 % ten opzichte van het vorige jaar Tabel 1 SOORT AANVRAAG
AANTAL AANVRAGEN
AANTAL BEHANDELINGEN
Omgevingsvergunning
292
454
waarvan een monument
25
35
waarvan nieuwbouw
42
78
waarvan verbouwing
225
341
Preadvies*
45
63
Reclameaanvraag
1
1
Adviesaanvraag handhaving
4
5
Advies ruimtelijke plannen
1
1
Overige vergaderonderwerpen
2
4
Totaal
345
528
* Dit zijn de preadviezen waarvoor nog geen omgevingsvergunningaanvraag is ontvangen. Het totaal aantal preadviesaanvragen was 66.
Aantal planbehandelingen ten opzichte voorgaande jaren: Tabel 2 SOORT AANVRAAG
2020
2019
2018
Nieuwe aanvragen
316
252
248
Aanvragen van voorgaande jaren
29
25
30
Herhalingen
183
122
107
Totaal behandelingen
528
399
385
2020
2019
2018
528
399
385
Vorm van behandelingen Tabel 3 VERDELING AANVRAGEN Totaal behandelingen In de welstandscommissie behandeld
90 %
87 %
85 %
In de geïntegreerde commissie met monumentenleden behandeld
10 %
13 %
15 %
Aantal planbehandelingen ten opzichte voorgaande jaren: Tabel 2 SOORT AANVRAAG
2020
2019
2018
Nieuwe aanvragen
316
252
248
Aanvragen van voorgaande jaren
29
25
30
Herhalingen
183
122
107
Totaal behandelingen
528
399
385
2020
2019
2018
528
399
385
Vorm van behandelingen Tabel 3 VERDELING AANVRAGEN Totaal behandelingen In de welstandscommissie behandeld
90 %
87 %
85 %
In de geïntegreerde commissie met monumentenleden behandeld
10 %
13 %
15 %
Hoe vaak behandeld? Tabel 4 ADVIEZEN AAN B&W
2020
2019
2018
Totaal nieuwe aanvragen*
309
250
248
Bij eerste behandeling akkoord
34 %
42 %
43 %
Bij eerste behandeling niet akkoord tenzij (kleine aanpassing nodig)
19 %
14 %
18 %
Bij tweede behandeling akkoord (of niet akkoord tenzij)
15 %
18 %
11 %
Bij derde of verdere behandeling akkoord (of niet akkoord tenzij)
12 %
7%
10 %
Nog in behandeling of definitief niet akkoord of aanvraag ingetrokken
17 %
17 %
17 %
Plan wel akkoord op hoofdlijnen maar nog geen aanvraag voor vergunning
4%
2%
2%
* Dit zijn alle nieuwe aanvragen exclusief beleidsadviesaanvragen en handhaving aanvragen.
Erfgoedaanvragen Tabel 5 ERFGOEDAANVRAGEN
2020
2019
2018
Totaal aantal
35
31
34
rijksmonumenten
14
19
15
gemeentelijke monumenten
17
10
17
panden in beschermd gezicht
1
0
2
provinciale monumenten
2
2
0
gebied met cultuurhist. waarde
1
0
0
Hoofdstuk 4 Uw adviezen in 2020
4.1 Effect van de adviezen De adviezen zijn openbaar en worden uitgebracht aan het college van B&W. In het jaar 2020 zijn alle adviezen van de commissie overgenomen door het college van B&W. 4.2 Adviezen ruimtelijke plannen In 2020 is de commissie betrokken geweest bij 340 ruimtelijke plannen. De commissie hecht veel waarde aan de afstemming in het vooroverleg met de stedenbouwkundigen. Het zorgt voor een soepele advisering en vlot proces. Een bijzonder project was het ontwerp van het nieuwe plein in de haven waar voor de passant een plek aan het water is gemaakt. Het is ingericht volgens de regels van “Rauw aan Zee” en vormgegeven met stoere materialen. Het past daarmee goed bij de sfeer van de haven van IJmuiden. De commissie heeft zich ook gebogen over het ontwerp van opslagruimte onder aan het talud van het kanaal en voor nieuwe steigers die in gebruik zijn bij Rijks Waterstaat. Deze zijn als uitkomst van het overleg ontworpen en uitgevoerd als een visuele geheel, terughoudend vormgegeven en met een veel minder nadrukkelijk hekwerk dan in de eerste aanvraag. 4.3 Kwaliteitsgesprekken, procesbegeleiding, beleidsontwikkeling De adviseurs van MOOI Noord-Holland doen meer dan hun werk in de gemeentelijke adviescommissies. Wij ondersteunen vrijwel alle gemeenten in Noord-Holland bij het behoud en de ontwikkeling van omgevingskwaliteit.
4.4 Steunpunt Monumenten & Archeologie Noord-Holland Medewerkers en bestuurders van Noord-Hollandse gemeenten kunnen bij het Steunpunt Monumenten & Archeologie Noord-Holland terecht met vragen over alles wat met erfgoed en cultuurlandschap te maken heeft. Het Steunpunt is een samenwerking tussen MOOI Noord-Holland en Stichting NMF en wordt mogelijk gemaakt door provincie Noord-Holland en de RCE. Het Steunpunt organiseert diverse netwerk- en kennisbijeenkomsten door het jaar heen en levert informatie over erfgoed in de Omgevingswet en het landschaps- en erfgoedbeleid van diverse overheden. Ook kunnen gemeenten concrete zaken voordragen voor een expertmeeting, een onderzoek of als interessant voorbeeldproject op het gebied van duurzaamheid en herbestemming of het inpassen van zonnevelden in een kwetsbaar cultuurlandschap. Kijk voor inspiratie en voorbeelden eens op www.steunpunterfgoednh.nl. De Steunpunt-kaartviewer biedt een rijke bron aan informatie over allerlei erfgoedzaken, ook in uw gemeente. De gemeente Velsen heeft ook gebruik gemaakt van het Steunpunt Monumenten & Archeologie Noord-Holland. Zo zijn Joke Groot en Masja Gemser naar een Netwerkbijeenkomst geweest, heeft Joke Groot deelgenomen aan enkele Erfgoedteambijeenkomsten en heeft Jasper Ravestijn een Masterclass gevolgd.
Bijzonder plan in Velsen
Laadinstallatie veerponten GVB en Zinus Port Power De energietransitie is een zeer actueel thema. Dit komt regelmatig terug in renovaties van woongebouwen, maar soms ook in relatief kleine maar betekenisvolle of opvallende projecten. Een belangrijk onderdeel van de bereikbaarheid van IJmuiden zijn de veerponten over het Noordzeekanaal. Deze worden omgebouwd tot elektrische ponten. Het uiterlijk van de schepen verandert niet, maar er zijn wel laadpalen nodig zoals bij elektrische auto’s. Alleen zijn deze wel een stuk groter en daardoor opvallende elementen op de aanlegsteigers. Het is daarom belangrijk dat ze met aandacht ontworpen worden als een vanzelfsprekend onderdeel van de openbare ruimte. Het lastige in de advisering is dat hiervoor nog geen standaarden of beleidscriteria over het uiterlijk zijn. Ook in Zaandam gaan elektrische veerponten over het Noordzeekanaal varen en komen dezelfde laadpalen. De commissie heeft daarom overlegd met de commissie ruimtelijke kwaliteit Zaandam om de adviezen af te stemmen en ervoor te zorgen dat het proces niet onnodig vertraagd wordt door tegenstrijdige adviezen. De laadpalen zijn elegant ontworpen en de omvang is beperkt gehouden. Ze vormen daarmee een bescheiden, maar bijzondere toevoeging op de aanlegsteigers.
Hoofdstuk 5 Evaluatie en aanbevelingen
5.1Evaluatiegesprek portefeuillehouder Als onafhankelijk adviseur dragen wij bij aan een goede omgevingskwaliteit in uw gemeente. Die zorg delen we samen met de initiatiefnemers en met u als gemeente. Elk jaar bespreken we tijdens een evaluatiegesprek met de portefeuillehouder de belangrijkste ontwikkelingen binnen uw gemeente en formuleren we aandachtspunten voor de toekomst. Op 26 augustus 2020 vond dit jaarlijkse evaluatiegesprek plaats over het jaar 2020. De belangrijkste uitkomsten van dat gesprek zijn: Het is een bijzonder jaar geweest waarbij er snel is omgeschakeld naar digitale vergaderingen middels Teams. Met de zeer goede samenwerking van de casemanagers en Stedenbouw is dit zonder al te veel problemen verlopen. Er is vooruitgekeken naar de overgang naar de Omgevingswet. Een beleidsneutrale overgang van de huidige commissie ruimtelijke kwaliteit naar de gemeentelijke adviescommissie is middels de modelverordening van de VNG eenvoudig te realiseren. MOOI Noord-Holland is vertrouwt met de modelverordening en biedt aan de gemeente hierbij te ondersteunen. De vraagstukken rond klimaatverandering worden urgenter en er is gesproken op welke manier de commissie in de advisering hieraan een bijdrage kan leveren.
5.2 Overige aanbevelingen door de commissie De Commissie Stedelijk Schoon Velsen doet – vanuit haar ervaringen en inzichten – nog de volgende aanbevelingen: • Voor onze commissie is het inmiddels een vanzelfsprekende samenwerking met de stedenbouwkundige van de gemeente. Maar we blijven benadrukken hoe waardevol dit is. Niet alleen is de samenwerking prettig en structureel, ze bevordert ook een vlotte advisering en procedure. • In de nieuwe gemeentelijke instrumenten – de omgevingsvisie en het omgevingsplan – is het van belang ook nieuwe kaders, doelen en regels te ontwikkelen die passen bij de geest van de nieuwe wet. Meer uitnodigend, voorwaardenstellend en meer gericht op het bereiken van doelen dan op het al te gedetailleerd regelen. Dit vergt vanaf het eerste begin betrokkenheid van de ontwerpende disciplines en de inzet van vakkennis op het gebied van ruimtelijke kwaliteit en erfgoed. • Vóór de invoeringsdatum van de Omgevingswet zal de gemeenteraad een gemeentelijke adviescommissie moeten instellen. Deze gemeentelijke adviescommissie zal de opvolger worden van de bestaande adviescommissies voor welstand en monumenten. Wij hebben in 2020 uw gemeente op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen en voeren op dit moment gesprekken aan de hand van de modelverordening van de VNG en de daarbij behorende handleiding voor het gemeentelijke adviesstelsel.
• Uw adviescommissie en uw medewerkers die zich bezighouden met cultuurhistorie en erfgoed kunnen gebruik maken van de diensten van het Steunpunt Monumenten & Archeologie Noord-Holland. Het Steunpunt is door provincie Noord-Holland en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed ingesteld om gemeenten te ondersteunen bij alle erfgoed-gerelateerde zaken. Er speelt op dit moment veel als het gaat om de verankering van erfgoed in het toekomstig omgevingsbeleid en dit vergt veel van de erfgoedspecialisten bij gemeenten. Daarnaast spelen er ook andere actuele thema’s in de erfgoedwereld, zoals duurzaamheid, participatie en gevolgen van de coronacrisis voor erfgoedinstellingen. Het Steunpunt kan hierover adviseren en kennis bieden. 5.3 Tot slot Met dit jaarverslag geven we inzicht in de manier waarop de Commissie Stedelijk Schoon Velsen, aan de hand van de geldende beleidskaders, adviseert over goede omgevingskwaliteit binnen uw gemeente. Dit is een doel waar wij ons graag voor inzetten en aan bijdragen. We doen dat zoveel mogelijk in het openbaar en in dialoog met betrokkenen. De plannen in dit jaarverslag zijn slechts een greep uit de vele en uiteenlopende plannen waarover de commissie dit jaar heeft mogen adviseren. Wij nodigen u van harte uit om in 2021 (digitaal) bij ons binnen te lopen en zelf te ervaren hoe boeiend en genuanceerd de advisering over omgevingskwaliteit is.
Hoe is het met?
Bedieningsgebouw Zeesluis Rijkswaterstaat en ZUS Architecten IJmuiden is vertrouwd met de weidsheid van de zee. Er zijn veel schaalsprongen nodig om van de oneindigheid van de zee te komen tot de menselijke maat. De nieuwe zeesluis is vooral een technische opgave. Maar het is ook onderdeel van het landschap. En de mensen zijn onderdeel van dat landschap. De kwaliteit is enerzijds dat het ingebed is in het landschap met bijvoorbeeld groene, bloemenrijke taluds en anderzijds is het gelukt de enorme maat terug te brengen tot een menselijke schaal.
Het bedieningsgebouw is daar een mooi voorbeeld van. Een relatief klein element dat door de plaatsing uit het lood toch opvalt. Door de brute en robuuste architectuur trotseert het de bovenmenselijke grootte van de sluis en de passerende schepen. Door de trappen met rood te accentueren valt de mens die de trap gebruikt op. Ontworpen voor machines, dient de sluis de ondernemende mens. De commissie heeft veel lof en waardering voor de ontwerpkwaliteit van het architectenbureau en haar vasthoudend. In dit lange en complexe technische project zijn ze erin geslaagd die relatief kleine, maar voor de bewoners op de wal zo belangrijke elementen te realiseren.
Colofon Auteur Kees van Hoek architect-secretaris Cees Hooijschuur architect-lid, Miranda Reitsma, voorzitter Commissie Stedelijk Schoon Velsen Met bijdragen van José van Campen, Woord en Plaats Jef Mühren, directeur MOOI Noord-Holland Primo Reh, communicatieadviseur MOOI Noord-Holland Basisontwerp Funcke, Creatieve Partners Uitwerking Toprapport Merijn Groenhart MOOI Noord-Holland adviseurs omgevingskwaliteit Alkmaar, juli 2021 MOOI NOORD-HOLLAND ADVISEURS OMGEVINGSKWALITEIT Emmastraat 111 1814 DP Alkmaar 072-520 44 59 info@mooinoord-holland.nl www.mooinoord-holland.nl @MOOI_NH
Jaarverslag Welstandstoezicht 2020
Opgesteld door: In kader van: Aangeboden aan:
het college van burgemeester en wethouders van Velsen artikel 12 c van de Woningwet Gemeenteraad van Velsen
INHOUD
1
Inleiding
3
2
Wettelijke verantwoording
3
3
Wabo
3
4
Werkwijze
3
5
Aanvragen
4
6
Afwijken van het advies van de commissie
5
7
Aanschrijvingen krachtens artikel 13a van de Woningwet (welstandsexcessen)
6
2
1 Inleiding Het college van burgemeester en wethouders is wettelijk verplicht jaarlijks een verslag op te stellen voor de gemeenteraad over de wijze waarop zij is omgegaan met het uitoefenen van welstandstoezicht en de adviezen van de welstandscommissie (commissie Stedelijk Schoon Velsen). Ook de commissie Stedelijk Schoon is wettelijk verplicht jaarlijks een verslag op te stellen voor de gemeenteraad over haar verrichte werkzaamheden. Laatstgenoemde legt gescheiden een verslag aan de raad voor. Met deze rapportages wordt op grond van de Woningwet verantwoording afgelegd aan de raad over het welstandsproces. Voor u ligt het verslag Welstandstoezicht 2020 van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Velsen. Hierin wordt u geïnformeerd over de wijze waarop het college in 2020 met de uitoefening van het welstandstoezicht is omgegaan.
2 Wettelijke verantwoording Op grond van de Woningwet legt het college van burgemeester en wethouders de gemeenteraad eenmaal per jaar een verslag voor waarin zij tenminste het volgende uiteenzet: - op welke wijze zij is omgegaan met de adviezen van de welstandscommissie; - in welke gevallen, waarin het uiterlijk van te bouwen bouwvergunningvrije bouwwerken en bestaande bouwwerken in ernstige mate in strijd is met redelijke eisen van welstand, zij is overgegaan tot oplegging van een last onder bestuursdwang of oplegging van een last onder dwangsom.
3 Wet algemene bepalingen omgevingsrecht Op 1 oktober 2010 is de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) in werking getreden. De invoering van deze wet heeft ook gevolgen gehad voor het welstandstoezicht binnen Velsen. Zo zijn meer bouwactiviteiten vergunningsvrij en dus welstandsvrij geworden. Er zijn daarvoor twee typen aanvragen in de plaats gekomen. Het grootste deel wordt gevormd door aanvragen met een reguliere voorbereidingsprocedure. Complexe aanvragen volgen de uitgebreide voorbereidingsprocedure. Bij de meeste aanvragen voor een bouwactiviteit is welstandsadvies noodzakelijk.
4 Werkwijze Domein Fysieke Leefomgeving, team Vergunningen, Toezicht en Handhaving is belast met het behandelen van de aanvragen voor een omgevingsvergunning. De aanvragen worden getoetst aan redelijke eisen van welstand. De welstandscriteria zijn vastgelegd in de Welstandsnota gemeente Velsen 2015. De commissie Stedelijk Schoon toetst bouwplannen aan de criteria uit de welstandsnota. De commissie Stedelijk Schoon adviseert het college ook over het belang van de monumentenzorg bij aanvragen voor een omgevingsvergunning voor een wijziging van een gemeentelijk, provinciaal of rijksmonument. Daarnaast is er de mogelijkheid om bouwplannen in de voorbereidende fase als principeverzoek ter beoordeling voor te leggen aan de commissie Stedelijk Schoon. In het geval van een besluit op een bezwaarschrift, brengt de commissie op verzoek een nader gemotiveerd advies uit richting Domein Bedrijfsvoering, Team Advies en Projecten.
3
Niet alle plannen worden door de commissie Stedelijk Schoon behandeld. Op basis van sneltoetscriteria zijn de casemanagers gemandateerd kleine plannen, zoals bijvoorbeeld dakkapellen, zelfstandig af te handelen. Bij twijfel kan de casemanager er alsnog voor kiezen een plan op de agenda van de voltallige commissie te plaatsen. De vergaderingen van de commissie Stedelijk Schoon zijn openbaar en door iedereen bij te wonen. De vergunningaanvragers en/of ontwerpers hebben de gelegenheid hun plannen toe te lichten. De commissie Stedelijk Schoon heeft intensief contact met stedenbouw (Domein Fysieke Leefomgeving, team Ruimte en Ontwikkeling). Iedere vergadering wordt voorafgegaan door het gezamenlijk doornemen van ‘gevoelig liggende’ bouwplannen of te verwachten ontwikkelingen binnen de gemeente. De adviseurs van Team Regie en Ontwikkeling en de leden van de commissie maken gebruik van elkaars expertise, wat de planbehandeling ten goede komt. De commissie Stedelijk Schoon adviseert aan het college of aanvragen voldoen aan de welstandscriteria. De werkeenheid Vergunningen stelt vast of de door de commissie uitgebrachte adviezen op de juiste wijze tot stand zijn gekomen en beoordeelt inhoudelijk of deze op de juiste welstandscriteria zijn gebaseerd, ofwel: is er een juiste interpretatie aan de criteria gegeven.
In de regel neemt de werkeenheid Vergunningen namens burgemeester en wethouders de welstandsadviezen over. In uitzonderlijke gevallen kan door burgemeester en wethouders worden afgeweken van de welstandsadviezen. Dit kan te maken hebben met economische of sociale aspecten (zoals de huisvesting van een mindervalide), maar ook met de aanwezigheid van precedenten of eigen beleid voor specifieke plantrajecten. 5 Aanvragen en adviezen In 2020 zijn totaal 345 plannen (aanvragen omgevingsvergunning en principeaanvragen) ter beoordeling voorgelegd aan de commissie Stedelijk Schoon. Van deze plannen was 34% bij de eerste behandeling akkoord. Bij de overige plannen ging de commissie over het algemeen na twee behandelingen en de nodige aanpassingen akkoord. Bij 12% van de planbehandelingen was de initiatiefnemenr of ontwerper aanwezig. Het college heeft in 2020 alle uitgebrachte adviezen van de commissie overgenomen en ten grondslag gelegd aan de besluiten op vergunningsaanvragen. Er zijn twee aanvragen voor een omgevingsvergunning om (onder andere) welstandsredenen geweigerd. Dat betrof de volgende aanvragen: •
J.T. Cremerlaan 101 Santpoort-Noord - plaatsen carport De locatie van de carport tastte de ruimtelijke kwaliteit van de straathoek te veel aan en zou een onwenselijk precedent vormen. Ook RO adviseerde negatief.
•
Bleekersveld 25 Santpoort-Zuid - legaliseren van een tourniquet Het tourniquet was geplaatst in plaats van een vergunde schuifdeur. Het tourniquet blokkeerde te veel de beoogde doorloop voor de gehele nieuwbouwontwikkeling. Ook RO adviseerde negatief.
4
Er is 45 keer advies uitgebracht over voorgenomen bouwplannen, de zogenaamde principeaanvragen. Vooroverleg naar aanleiding van nieuwe initiatieven zorgt doorgaans voor een vlottere behandeling van een concrete aanvraag voor een omgevingsvergunning. In het kader van toezicht en handhaving is 7 keer een advies uitgebracht.
6
Afwijken van het advies van de commissie
In 2020 heeft het college alle uitgebrachte adviezen van de commissie overgenomen voor wat betreft de toetsing aan de welstandscriteria.
7
Aanschrijvingen krachtens artikel 13a van de Woningwet (welstandsexcessen)
In artikel 13a van de Woningwet is geregeld dat het college de bevoegdheid heeft een oplegging van een last onder bestuursdwang of oplegging van een last onder dwangsom uit te brengen indien het uiterlijk van een bouwwerk in ernstige mate in strijd is met redelijke eisen van welstand. Een bouwwerk is in strijd met redelijke eisen van welstand indien sprake is van een exces, dat wil zeggen buitensporigheden in het uiterlijk die ook voor niet-deskundigen evident zijn. Vaak heeft dit betrekking op het afsluiten van een bouwwerk voor zijn omgeving, het ontkennen of vernietigen van architectonische bijzonderheden, armoedig materiaalgebruik, toepassing van felle of contrasterende kleuren, te opdringerige reclames of een te grove inbreuk op wat in de omgeving gebruikelijk is. In 2020 is er geen aanleiding geweest om bestuursdwang in de zin van artikel 13a Woningwet toe te passen.
5