E24 Extra ALV van de VNG op 13 januari 2022.pdf

GEMEENTE VELSEN

Collegebericht Weeknummer: 3

Datum vergadering

18-1-2022

Ambtenaar

E. Bijl

Zaaknummer

8112-2022

Telefoonnr.

0255 567211

Portefeuillehouder(s)

F.C. Dales

E-mailadres

ebijl@velsen.nl

Bijlagen

1

Onderwerp: Extra ALV van de VNG op 13 januari 2022

Geachte leden van de raad, In dit collegebericht informeren wij u over de extra Algemene Ledenvergadering (ALV) van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) die op 13 januari plaatsvond. Deze vergadering stond op verzoek van gemeenten vooral in het teken van de herijking van het gemeentefonds. Andere belangrijke onderwerpen waren het regeerakkoord en het voorstel om de vormgeving en besluitvorming van de Hervormingsagenda Jeugd op te schorten. Ook stonden er negen door gemeenten ingediende moties op de agenda. Ten slotte stond het jaarplan 2022 en de stand van zaken van lopende trajecten bij de VNG ter kennisname op de agenda. In dit collegebericht lichten we een aantal onderwerpen van de agenda uit. Bram Diepstraten vertegenwoordigde het college van burgemeester en wethouders tijdens de ALV. De vergadering vond vanwege de coronamaatregelen online plaats. Regeerakkoord Op de agenda van de ALV stond de bespreking van het regeerakkoord. Daar heeft de VNG in december ook een ledenbrief over gestuurd (zie bijlage). In dit collegebericht gaan we in op de resolutie Hervormingsagenda Jeugd en de interbestuurlijke verhoudingen. Opschorting Hervormingsagenda Jeugd Veel gemeenten hebben de afgelopen jaren grote tekorten geleden op het Jeugdzorgbudget. Vorig jaar heeft de VNG arbitrage ingezet.

Dat is een zwaar middel om een adequate financiering voor jeugdhulpverlening door het rijk te bewerkstelligen. In die arbitragezaak heeft de zogeheten Commissie van Wijzen de uitspraak gedaan dat: • Het Rijk feitelijke tekorten van gemeenten op jeugd moet compenseren; • Gemeenten en Rijk gezamenlijk een hervormingsagenda uitwerken voor betere jeugdhulpverlening en een beheersbaar stelsel. In het regeerakkoord staat alleen weer een nieuwe besparing op de jeugdhulpverlening genoemd: €100 miljoen in 2024 en vanaf 2025 structureel €500 miljoen. En dat terwijl er al een bezuiniging is voorzien op de extra middelen die volgden uit de arbitragezaak van €1 miljard per jaar. De VNG concludeert dat hiermee de afspraken van de Commissie van Wijzen eenzijdig terzijde worden geschoven. De resolutie op de agenda van de ALV van de VNG roept daarom op om de vormgeving en besluitvorming over de Hervormingsagenda op te schorten totdat het nieuwe

GEMEENTE VELSEN kabinet aan een aantal voorwaarden voldoet. Een van de voorwaarden is onder andere dat de uitspraak in de arbitragezaak wordt opgevolgd en besparingen niet ten koste gaan van het budget dat bestemd is voor kwetsbare jeugd. Wij hebben, net als alle andere gemeenten die aanwezig waren bij de vergadering, ingestemd met deze resolutie. Interbestuurlijke verhoudingen De VNG stelt in de ledenbrief dat het regeerakkoord ‘doordesemd is met de notie dat gemeenten een uitvoeringsloket zijn van het rijksbeleid.’ Zo staat er bijvoorbeeld in dat de regering in voorkomende gevallen meer gebruik maakt van de mogelijkheid een aanwijzing te geven aan medeoverheden. Wethouder Bram Diepstraten heeft namens het college op dit punt ingesproken in de vergadering. Hij heeft zijn zorgen uitgesproken over deze door de VNG aangestipte ontwikkeling. Overheden hebben met elkaar afspraken gemaakt over samenspel. Uitgangspunt bij het maken van die afspraken was beleidsvrijheid voor decentrale overheden en financiering via de algemene uitkering. Juist bij grote maatschappelijke opgaven (Jeugdzorg, Wmo en Klimaatakkoord) zien we dat het hier misgaat. Gemeenten krijgen de verantwoordelijkheid voor taken met geen of weinig beleidsvrijheid en zonder bijpassende middelen.

Hij heeft er namens het college voor gepleit dat wij als gemeenten gezamenlijk een omslag teweegbrengen en heeft het VNG-bestuur opgeroepen om daar het voortouw in te nemen. Wij zijn als één overheid gezamenlijk verantwoordelijk voor de grote maatschappelijke opgaven. Herijking gemeentefonds De tweede resolutie op de agenda ging over de herijking van het gemeentefonds. De strekking van de resolutie was om het huidige verdeelmodel van het gemeentefonds te vervangen voor een nieuw model, met inachtneming van een advies van de Raad voor Openbaar Bestuur (ROB). De ROB bracht medio oktober 2021 het eindadvies uit over de herijking van het Gemeentefonds. De ROB zag een verbetering ten opzichte van het huidige verdeelstelsel, maar droeg wel een aantal verbeteringen aan die voor ingang zouden moeten worden doorgevoerd. Dat advies ging onder andere over de normeringssystematiek. Op basis hiervan zijn nadere aanpassingen gedaan op het verdeelmodel. De VNG stelde in de resolutie voor om de fondsbeheerders van het Gemeentefonds dringend te adviseren om het huidige verdeelmodel te vervangen door het nieuwe verdeelmodel en volledig recht te doen aan de aanbevelingen in het ROB-advies. De resolutie is aangenomen met 89,91 % van de stemmen. Ook wij hebben ingestemd met de resolutie.

Daarbij hebben we onder andere overwogen dat het model uitlegbaar en te verantwoorden is en dat het evenwichtige advies van de ROB wordt meegenomen. Voor Velsen geldt dat het nadelige effect na het opvolgen van de aanbevelingen van de ROB een stuk minder is dan verwacht. Vóór het ROB-advies hadden we rekening gehouden in onze Begroting 2022-2025 met een financiële impact van de herijking van € 1.000.000 nadelig. In het meerjarenperspectief hebben we vanaf 2023 voorlopig rekening gehouden met 75% van dit verwacht nadeel. Op basis van een eerste indicatie lijkt dit veel minder te zijn, namelijk een nadeel van €140.000. Moties Op de agenda stonden 9 moties die gemeenten hadden ingediend. Wij lichten een aantal van deze moties uit: Motie uitvoering Klimaatakkoord Vier van de negen ingediende moties gingen over de uitvoering van het Klimaatakkoord. Eén van die moties, de motie Financiering energietransitie van Soest, roept de VNG op om samen met het Rijk toe te werken naar een bestuurlijk-financieel evenwicht om gemeenten daarmee invulling te

GEMEENTE VELSEN kunnen laten geven aan de doelen van het Klimaatakkoord. Daarbij gaat het in het bijzonder om invulling van de door de leden gestelde randvoorwaarden bij het Klimaatakkoord nu en in de toekomst. Door deze motie te steunen gaven we invulling aan een motie van uw raad. Op aangeven van de gemeenteraad van Velsen (motie 16-2021 over Transitievisie Warmte) had Velsen eind vorig jaar een conceptmotie bij de VNG ingediend met ongeveer dezelfde strekking als de motie van Soest. De VNG heeft toen voorgesteld om de moties samen te voegen tot deze motie van Soest. De motie is unaniem aangenomen. Motie Eerlijk speelveld woningbouwfonds De M50, de vereniging van middelgrote gemeenten diende een motie in over het woningbouwfonds. Ook Velsen is lid van dit samenwerkingsverband. De M50 stelt vast dat de extra financiering ten behoeve van de wooncrisis niet ten laste moet komen van het gemeentefonds; de drempels voor de woningbouwimpuls (Wbi) en het volkshuisvestingsfonds zijn (te) hoog en de uitvoeringskracht van kleine en middelgrote gemeenten moet worden verbeterd. De M50 vraagt onder andere om meer ondersteuning van het rijk bij de woningbouwopgave, meer investeringen in ambtelijk apparaat gemeenten, minder drempels en criteria voor de fondsenaanvraag en een integrale aanpak zodat ook gemeenten die geen goede OV-verbinding hebben aanspraak op een fonds kunnen maken.

Uiteraard heeft de gemeente Velsen met deze motie ingestemd, omdat deze van belang is voor onze eigen woningbouwopgave. De motie is met 98,12% van de stemmen aangenomen. Motie onderwijshuisvesting Deze motie vraagt de VNG om met het Rijk in gesprek te gaan over financiële maatregelen voor ventilatie op scholen. Op dit moment bekostigt het rijk 30% voor een nieuw ventilatiesysteem en moeten scholen zelf de andere 70% bekostigen. Per school kost dat tussen de €300.000 en €600.000 en dat kunnen scholen niet betalen. En dat terwijl er wel strengere eisen zijn voor het binnenklimaat, scholen willen verduurzamen en ventilatie bewezen werkt tegen verspreiding van het coronavirus. Wij hebben deze motie gesteund. Over deze 30-70%-regeling stuurden wij in 2021 op ons initiatief samen met een aantal andere gemeenten al een brief aan de toenmalige minister van Onderwijs. De motie is met 99,78% van de stemmen aangenomen. Motie Energietransitie in de ondergrond afgedaan Het VNG-bestuur legt traditiegetrouw verantwoording af over moties uit de uit eerdere vergadering. Voor een aantal moties deed de VNG het voorstel om ze af te doen, waaronder de motie die Velsen in de vorige ALV van 16 juni 2021 indiende over energietransitie in de ondergrond. De reden van de VNG om de motie af te doen is dat het hier al op inzet en dat de komende periode blijft doen.

De stukken van de vergadering vindt u via: https://vng.nl/artikelen/agenda-en-stukken-alv-13januari-2022 Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Velsen