E22 Zeecruise op Koers.pdf

40

Marktpotentie 2030 Door Deloitte is ook onderzocht wat de marktpotentie is voor zeecruise in 2030.

Tabel 5: Economische waarde marktpotentie 2030 (bron: Deloitte)

De bijgestelde ambitie van Port of Amsterdam voor 2030 (190 i.p.v. 250 calls) leidt tot een vermindering van de potentiële toegevoegde waarde in zowel euro’s als FTE’s van ca. 25%.

41

6. RUIMTE

Conclusies ➢ Door het loslaten van het volgen van de marktgroei is de bestaande capaciteit (190 calls Amsterdam, 70 calls IJmuiden) voldoende om de bijgestelde ambitie te faciliteren. ➢ Opheffen van de huidige PTA (-190 calls) leidt tot een tekort aan capaciteit om de bijgestelde ambitie te faciliteren. ➢ Er zijn twee opties voor vervanging/uitbreiding van de capaciteit: i. Coenhaven Amsterdam (+100 calls) ii. IJmondhaven IJmuiden (+20 calls). ➢ Opheffen van de huidige PTA kan niet volledig binnen het NZKG worden gecompenseerd. ➢ Vervolgonderzoek is nodig om de toekomstige verplaatsing van de PTA naar de Coenhaven zeker te stellen.

Beleid 1. Er wordt afgezien van het volgen van de marktgroei van zeecruise en ingezet op het behouden van de huidige capaciteit in het NZKG (260 calls); 2. Er wordt ingezet op vervanging van de PTA met vooralsnog één ligplaats in de Coenhaven vanaf het moment dat deze niet op de huidige locatie kan voortbestaan; 3. Indien de PTA niet volledig in de Coenhaven kan worden gecompenseerd, wordt ingezet op uitbreiding van de capaciteit in de IJmondhaven.

42

Ruimtevraag en aanbod Binnen de MRA ligt een complex vraagstuk hoe de schaarse ruimte zo optimaal mogelijk te benutten. De verstedelijking (grote behoefte aan nieuwe woon-/werkmilieus) en energietransitie vragen om extra ruimte en lijken zich bovendien in versneld tempo te moeten voltrekken. Amsterdam ontwikkelt zich van stad áán het IJ naar stad rónd het IJ en daarvoor is aanvullende infrastructuur nodig in de vorm van nieuwe vaste IJ-oeververbindingen. Ondertussen staat de leefbaarheid in de stedelijke gebieden binnen de MRA staat onder druk. Door de drukte als gevolg van de hoge concentratie van werken, wonen en infrastructuur, de hoeveelheid evenementen en het alsmaar toenemend toerisme. In dit krachtenveld is er dan ook nog de vraag naar ruimte om in het NZKG de zeecruise sector te kunnen faciliteren. De behoefte aan kaderuimte en terminalcapaciteit hangt uiteraard samen met de ambitie die de regio heeft ten aanzien van de zeecruise. De bestaande kadecapaciteit in IJmuiden en Amsterdam bedraagt in totaal 260 calls/jr. (70 in IJmuiden en 190 in Amsterdam) en is onvoldoende om de aanvankelijk beoogde marktgroei (320 calls) te kunnen accommoderen. Wel is onderzocht is waar in het NZKG additionele capaciteit gerealiseerd zou kunnen worden om aan die beoogde marktvraag te kunnen voldoen.

Dit onderzoek, uitgevoerd door vertegenwoordigers van de NZKG gemeenten en de haven- en terminal bedrijven van Amsterdam en IJmuiden, heeft in eerste instantie 24 potentiële locaties in het NZKG opgeleverd. Op basis van diverse criteria, waaronder nautische eisen, ruimtelijke inpassing, logistieke- en milieuaspecten en (tijdige) beschikbaarheid, zijn de potentiële locaties beoordeeld op geschiktheid en haalbaarheid. Uiteindelijk resteerden slechts twee reële opties: 1. uitbreiding van de capaciteit in de IJmondhaven in IJmuiden met maximaal 20 calls en; 2. een nieuwe terminal in de Coenhaven in Amsterdam met (vooralsnog) één ligplaats, goed voor 100 calls per jaar. Gecombineerd met de bestaande capaciteit in IJmuiden en Amsterdam (260 calls) leidt dit tot een potentiële kade/terminal capaciteit in het NZKG van 380 calls per jaar. Het benutten van deze

43

opties zou dus ruim voldoende capaciteit bieden om het verwachte marktaandeel van 320 calls in 2030 te kunnen accommoderen. Als gevolg van de stedenbouwkundige ontwikkeling van Amsterdam ontstaat de noodzaak van nieuwe vaste IJ-oeververbindingen. Omdat de PTA ten oosten van één of meerdere vaste verbindingen komt liggen zal deze op termijn niet meer bereikbaar zijn voor cruiseschepen. In februari 2021 heeft B&W van Amsterdam, op basis van een verkennend onderzoek naar de haalbaarheid en het advies van de Commissie D'Hooghe, de Coenhaven aangewezen als voorkeurslocatie voor de te verplaatsen PTA en is hiertoe een ruimtelijke reservering opgenomen in het Ruimtelijk Raamwerk Haven-Stad. In de Coenhaven is aan het Westerhoofd fysiek ruimte voor twee ligplaatsen maar kan in verband met de belangen van aanwezige bedrijven vooralsnog niet meer dan één ligplaats worden gerealiseerd. Dat impliceert per saldo een verlies voor de PTA van 90 calls per jaar. Omdat de Coenhaven niet als uitbreiding maar als vervanging van de bestaande kadecapaciteit wordt benut resulteert dit binnen het NZKG in een potentiële kade- en terminal capaciteit van 190 calls per jaar (90 IJmuiden en 100 Amsterdam). Daarmee blijft de capaciteit in de regio NZKG ruim achter bij het marktaandeel en de verwachte marktvraag in 2030 van 320 calls per jaar.

Bij het opstellen van deze beleidsnota heeft Port of Amsterdam aangegeven haar ambitie met betrekking tot de zeecruise aan te passen. In die zin dat niet langer wordt gestreefd naar het volgen van de marktvraag in 2030 van 250 calls maar in plaats daarvan het aantal calls in Amsterdam te willen maximeren op 190 calls per jaar. Dat komt overeen met de capaciteit van de huidige PTA. Zolang deze beschikbaar blijft sluit de kade- en terminalcapaciteit dus aan op de ambitie. Bij verplaatsing naar de Coenhaven ontstaat een ‘gat’ tussen ambitie en capaciteit van 90 calls. Omdat ervan uit wordt gegaan dat de bestaande capaciteit in IJmuiden (70 calls/jr.) uiteindelijk gevuld wordt met het ‘eigen’ marktaandeel is hier geen overloop vanuit Amsterdam mogelijk en zal overloop naar Rotterdam plaatsvinden. Een investering in IJmuiden maakt daar wel 20 extra calls per jaar mogelijk. Dit zou het verlies van capaciteit in het NZKG dus in geringe mate kunnen compenseren. De locatie Coenhaven ligt in het transformatiegebied Haven-Stad. Dit is mede reden geweest waarom in het coalitieakkoord 2018-2022 van Amsterdam is opgenomen dat verplaatsing van de PTA naar de

44

Coenhaven niet langer als gewenst wordt gezien. Nadat uit het regionaal onderzoek bleek dat binnen het NZKG geen alternatieven gevonden kunnen worden is een verkenning naar de haalbaarheid van verplaatsing PTA naar de Coenhaven uitgevoerd. Met als conclusie dat dit voor één ligplaats nautisch-, (milieu-)technisch en planologisch haalbaar lijkt. Zij het dat het gepaard gaat met een aanzienlijke en (deels) mogelijk onrendabele investering. Vervolgonderzoek is nodig om de verplaatsing van de PTA naar de Coenhaven in alle opzichten zeker te stellen.

Figuur 20: Zeegaande cruiseschepen

45

7. BIJLAGEN 1. Bestuursopdracht (Bestuursplatform NZKG, 18-11-2018) 2. Economische waarde en marktpotentie zeecruise NZKG, hoofdrapport en bijlagen boek (Deloitte 27-09-2019) 3. Amsterdam Area Cruise Ship Emission Inventory (Starcrest Consulting Group LCC, sept. 2019); 4. Actuele en toekomstige bijdrage van zeecruiseschepen aan de luchtkwaliteit en emissies in het Noordzeekanaalgebied (TNO, 25-10-2019) 5. Haalbaarheidsonderzoeken Anteagroup over toekomstige PTA in de Coenhaven (Antea 9-6-2020) 6. Verkenning haalbaarheid PTA naar de Coenhaven (Gemeente Amsterdam/Port of Amsterdam, 01-07-2020, hfd 8 en bijlage 8 gewijzigd op 6-11-2020) 7. Emissiereductie bij zeecruiseschepen (CE Delft, juni 2020) 8. ‘Herstel vraag naar Zeecruise na Covid-19’ (Port of Amsterdam in overleg met Zeehaven IJmuiden en PTA, 29 april 2021)

46