E20 Herijking gemeentefonds voorstel nieuw verdeelmodel.pdf

GEMEENTE VELSEN

Collegebericht Weeknummer: 6

Datum vergadering

9-2-2021

Ambtenaar

C.M. Bakker

Zaaknummer

17284-2021

Telefoonnr.

0255 567491

Portefeuillehouder(s)

J. Verwoort

E-mailadres

cbakker@velsen.nl

Bijlagen

Onderwerp: Herijking gemeentefonds: voorstel nieuw verdeelmodel

Geachte leden van de raad, Het afgelopen jaar informeerden wij u op verschillende momenten over de voortgang van het proces om te komen tot een nieuw verdeelmodel; de wijze waarop het Rijk de Algemene uitkering verdeelt over de gemeenten. Op 1 februari publiceerde het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties het uitgewerkte voorstel van dit model . Ook zijn de voorlopige financiële effecten voor gemeenten bekend gemaakt. Voor Velsen heeft dit een positief effect. Het voorstel voor de nieuwe verdeling leidt tot extra inkomsten van het Rijk, een bedrag van circa € 1,3 mln vanaf 2023. De nieuwe verdeling wordt door het nieuwe kabinet behandeld en tot een definitieve verdeling gemaakt. Rijksuitkering bepaalt in belangrijke mate financiële ruimte van gemeenten Een groot deel van de inkomsten van gemeenten is afkomstig van het Rijk via het gemeentefonds. De ontwikkeling van het gemeentefonds bepaalt daarom in belangrijke mate de financiële ruimte van gemeenten. Dit fonds wordt verdeeld naar gemeenten via een Algemene uitkering en is gebaseerd op kenmerken van de gemeente (maatstaven), landelijke normbedragen en indexering (accres). Periodiek wordt de systematiek van deze verdeling geëvalueerd en aangepast. Het gemeentefonds wordt ‘herijkt’. Dit betekent dat de wijze waarop het fonds wordt verdeeld naar gemeenten wijzigt.

De wijziging betreft: • invoering van een (nieuw) verdeelmodel sociaal domein; • herziening van de overige onderdelen van de Algemene uitkering. Er ligt nu een voorstel voor verdeling van het gemeentefonds: nog niet definitief Het voorstel kent nog een afstemmingstraject. Voor de Tweede Kamer-verkiezingen wordt dit traject afgerond. Dit bestaat uit twee stappen: • Advies door de Raad voor het Openbaar bestuur (de aanvraag is ingediend); • Consultatie van gemeenten over de systematiek van het nieuwe model (begin maart); Daarnaast is het voornemen om een aantal gemeenten met een groot financieel nadeel een uitzonderingspositie te geven.

GEMEENTE VELSEN Het nieuwe kabinet neemt op basis hiervan een definitief besluit over het nieuwe model. Inzet VNG: eerst meer duidelijkheid financiële positie Veel gemeenten ondervinden financiële tekorten. De VNG heeft een structurele oplossing voor de ontoereikende financiële positie van gemeenten als belangrijkste uitgangspunt gemaakt voor hun inzet bij de formatie van het nieuwe kabinet. Hierover ontvangt u een separaat collegebericht. De VNG heeft de invoering van het nieuwe verdeelmodel gekoppeld aan de eis voor extra middelen voor gemeenten. Voorlopig financiële effect nieuw verdeelmodel voor Velsen: € 1,3 mln extra inkomsten Voor Velsen betekent het nieuwe verdeelmodel van het gemeentefonds dat wij – zoals het er nu uitziet – ca € 1,3 mln aan extra inkomsten krijgen vanaf 2023. Dit is een voorlopige doorrekening, gebaseerd op gegevens uit het jaar 2017. Begin maart wordt bekend gemaakt wat het effect is voor het jaar 2023. De ontwikkeling van de Algemene uitkering over de jaren 2017 t/m 2023 bepaalt de rekenkundige uitkomst. Daarnaast is het is nog onzeker of het huidige voorstel 1-op-1 wordt overgenomen door het nieuwe kabinet. Bij het opstellen van de Perspectiefnota zullen we het financiële effect daarom behoudend meenemen in het meerjarenperspectief.

Reservering in huidige meerjarenbegroting is niet nodig In de meerjarenbegroting zijn wij eerder – in de Begroting 2021 – uitgegaan van een nadelig effect van deze herijking van het gemeentefonds. Een verwachte daling van de Algemene uitkering van € 0,4 mln. Omdat de herijking nu een voordeel voor Velsen laat zien, valt dit bedrag vrij in de begroting. Dit betekent een voordeel van structureel € 0,4 mln vanaf 2023. Dit nemen wij in de komende Perspectiefnota mee. Overige aanpassingen Algemene uitkering: − Wijziging woonplaatsbeginsel jeugdhulp De wijziging van het woonplaatsbeginsel voor Jeugdhulp gaat per 1 januari 2022 in. De gewijzigde definitie van het woonplaatsbeginsel betekent landelijk een verschuiving van de kosten. Op dit moment zijn de kosten van deze zorg de verantwoording voor de gemeente waar het bevoegd gezag (ouder, voogdij bij de jeugdbescherming) van de kinderen staat ingeschreven. De zorg voor jeugdhulp voor (met name) kinderen die in een instelling of pleeggezin verblijven wordt de verantwoordelijkheid van de gemeente waar de stonden ingeschreven voor dit verblijf. Dit betekent een verschuiving van de kosten tussen gemeenten. Daarom wordt ook de compensatie voor de kosten van Jeugdhulp voor gemeenten via de Algemene uitkering aangepast. Voor Velsen daalt de Algemene uitkering met € 0,8 mln. Verwacht wordt dat de kosten met een zelfde bedrag zullen afnemen.

We zullen dit in 2022 monitoren.

− Beschermd wonen, financiële effect doordecentralisatie bekend gemaakt Vanaf 2023 wijzigt de financiering van Beschermd wonen. In een periode van 10 jaar gaan deze budgetten geleidelijk naar de gemeenten. Op dit moment wordt de begeleiding en huisvesting voor Beschermd wonen georganiseerd en betaald vanuit de regiogemeente Haarlem. Velsen is vanaf 2023 verantwoordelijk voor de nieuwe cliënten van beschermd wonen. De huidige cliëntengroep blijft de verantwoordelijkheid van centrumgemeente Haarlem.

GEMEENTE VELSEN Voor de verdeling van de budgetten is een verdeelmodel ontwikkeld. Voor dit model is voor een advies aangevraagd bij de Raad voor het Openbaar Bestuur. De voorlopige budgetten volgens dit model per gemeente bekend gemaakt. Het budget voor Velsen neemt toe van € 0,5 mln in 2023 naar € 5,2 mln in 2032. De komende periode worden de mogelijke beleidskeuzes en de bijbehorende kosten nader uitgewerkt.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Velsen