E17 lancering Visie op Velsen.pdf

GEMEENTE VELSEN

Collegebericht Weeknummer: 41

Datum vergadering

12-10-2021

Ambtenaar

N. van der Staay

Zaaknummer

120296-2021

Telefoonnr.

0255 567638

Portefeuillehouder(s)

F.C. Dales

E-mailadres

nstaay@velsen.nl

B. Diepstraten Bijlagen

1

Onderwerp: Lancering Visie op Velsen 2050 Duurzaam Verbonden

Geachte leden van de raad, Op 27 mei 2021 stelde u de Visie op Velsen 2050 Duurzaam Verbonden vast. Met trots presenteert het college u nu de publieksversie. De publieksversie is een aansprekende en makkelijk leesbare samenvatting van de visie. In onze communicatie over de visie verwijzen we naar de volledige tekst van de visie. Dit omdat er bij een samenvatting nu eenmaal altijd elementen verloren gaan. We zijn van plan om u op 4 november 2021 na de begrotingsraad onder het genot van een hapje en een drankje kennis te laten nemen van de publieksversie en de film die daarover gemaakt is. U wordt daarvoor nog uitgenodigd. Reizende tentoonstelling We presenteren de visie in het najaar aan de samenleving met een reizende tentoonstelling. De tentoonstelling reist langs alle kernen en is kleinschalig van opzet. De kick off van de tentoonstelling is medio november in het gemeentehuis van IJmuiden. U bent van harte uitgenodigd om daarbij aanwezig te zijn. U ontvangt hiervoor nog een uitnodiging. De bedoeling van deze aanpak is niet alleen om inwoners, organisaties en bedrijven kennis te laten maken met de plannen voor de toekomst van de gemeente Velsen. Maar ook om met hen in gesprek te kunnen gaan over de wijze waarop we daar samen vorm aan kunnen geven. Verdere verspreiding De publieksversie van de visie wordt verspreid via de tentoonstelling.

Daarnaast kan deze onderdeel zijn van bestuurlijke contacten met de regio en vormt het het welkomst-cadeau voor nieuwe medewerkers bij de gemeente. Digitaal maken we de visie toegankelijk op www.velsen.nl onder ‘Velsen in beleid’. Visueel vatten we de visie samen in een korte film. Van de kick off van de tentoonstelling laten we een reportage maken. Dit voor de mensen die er niet bij kunnen zijn, maar ook om dit bijzondere moment te markeren. En passant iets meegeven Daar stopt het echter niet mee. In het voorjaar van 2022 attenderen we inwoners en bezoekers aan de gemeente op de visie via driehoeksborden langs de weg en via posters in publiek toegankelijke gebouwen. In de zomer geven we de visie podium op de diverse festivals voor bezoekers uit het

GEMEENTE VELSEN hele land. De toon hierbij is luchtig en prikkelend. Bedoeld om mensen ‘en passant’ iets mee te geven over de toekomstambities van Velsen en om geïnteresseerden te verleiden tot een bezoek aan de website. We trekken hierbij samen op met Citymarketing Velsen. Uitwerking van de visie Bij het vaststellen van de visie gaf u aan benieuwd te zijn naar de concrete uitwerking, onder meer op het formuleren van nieuwe impulsprojecten. Vanwege de aankomende verkiezingen wil het huidige college daar inhoudelijk niet teveel op vooruit lopen. Dat is immers aan het nieuwe gemeentebestuur. Wel doet het college in het overdrachtsdocument voor het nieuwe bestuur een voorzet voor de wijze waarop dit, in goed samenspel met de samenleving, de organisatie en de overdracht voor de nieuwe gemeenteraad, vorm kan krijgen. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Velsen

KOERS BEPALEN Visie op Velsen 2050 Duurzaam Verbonden

Koers bepalen

Frank Dales, Burgemeester van Velsen: ‘Alleen in verbinding met elkaar kunnen we Velsen een mooie toekomst geven.’

2

Visie op Velsen 2050

Visie op Velsen 2050 Duurzaam Verbonden

Duurzaam Verbonden

3

Koers bepalen

Voorwoord Wat eten we vanavond? Wat doen we van het weekend? Plannen maken doen we allemaal. Heb je kinderen, dan zul je weleens dromen over hun toekomst. Wat zullen ze later gaan doen? Wat voor mensen zullen het worden? Wat als…? En heb je een huis dan zul je geregeld vooruitkijken, al was het maar vanwege noodzakelijk onderhoud. Zo zorg je ervoor dat je huis in de toekomst ook een prettige woonplek is. Plannen maken, dromen en vooruitkijken, dat doen we in deze ‘Visie op Velsen’.

Colofon Strategisch adviseur & content director:

Art direction & vormgeving: Fotografie:

Interviews, tekst- & eindredactie:

4

Visie op Velsen 2050

Nienke van der Staay Op basis van ‘Visie op Velsen 2050 Duurzaam Verbonden’, opgesteld door Future Consult. Vastgesteld door de gemeenteraad van Velsen op 27 mei 2021. MrsPeacock Graphic Design. Annet Pouw Karen Steenwinkel (portretten) Reinder Weidijk (foto’s cover) Machiel Kraaij (foto pagina 14) Eric van Leuven (foto pagina 40) Beeldbank gemeente Velsen Illustraties Shutterstock (pagina 22) Karen Kroonstuiver

Hoe kunnen we er samen voor zorgen dat natuur, cultuur, werk­gelegen­ heid en alles wat van belang is voor Velsenaren, ook in de toekomst goed is? Of zelfs beter wordt? Hoe gaan we om met de ontwikkelingen die we nu zien en nog verwachten in Velsen? En trouwens niet alleen in Velsen, maar ook in Nederland, Europa en de hele aarde? Wat hebben we dan nodig? Hoe willen we dat Velsen eruitziet in 2050? De ‘Visie op Velsen 2050 Duurzaam Verbonden’ is niet op het gemeente­ huis bedacht, maar door gesprekken met inwoners, maatschappelijke organisaties, andere gemeenten en ondernemers. Want alleen in ver­binding met elkaar kunnen we Velsen een mooie toekomst geven. Dit boekje is geen kant-en-klaar plan, maar een schets van wat wij met elkaar denken dat Velsen nodig heeft en waar we samen naartoe willen. Ik deel die visie graag met je.

Frank Dales Burgemeester van Velsen

Duurzaam Verbonden

5

Koers bepalen

Waarom en waarvoor? Voor u ligt de ‘Visie op Velsen 2050’. De visie kijkt ver vooruit. En dat is bewust. Met deze visie geeft Velsen richting aan ontwikkelingen in de gemeente. Tegelijkertijd kijken we ook terug. De koers die we met de Visie op Velsen 2025 Kennisrijk Werken kozen is nog steeds van belang. Dat is dus de stevige basis voor de ‘Visie op Velsen 2050’. Investeren in kennisrijk werken is nodig om je in Velsen te kunnen ontwikkelen en bij te dragen aan een bloeiende economie. De uitdaging is om ervoor te zorgen dat iedereen hieraan mee kan doen: in balans en verbinding, en met respect voor onze leef- en woonomgeving. Zodat we Velsen beter achterlaten voor toekomstige generaties.

Een uitgebreidere en complete versie van deze visie kun je vinden op www.velsen.nl/velsensbeleid/visieopvelsen.

6

Visie op Velsen 2050

Duurzaam Verbonden

7

Koers bepalen

Inhoudsopgave

25

Omwenteling 1 Bevolkingsontwikkeling naar een nieuwe samenleving

26

Wonen

28

Vergrijzing

10

We varen met een kompas

29

In de wijken

12

Waarden

30

Volwassen in 2050: Sem

14

Kracht

16

Positie

31

Omwenteling 2

18

Omwentelingen

Digitalisering 31

Digitale levens

20

De bestemming van velsen in 2050

31

E-commerce en retail

22

De bestemming per kern

32

Economische ontwikkeling

24

Volwassen in 2050: Roos

34

Leren en werken

36

Toerisme en recreatie

Meer over de omwentelingen

37

Smart City

38

Volwassen in 2050: Pluk

50

En nu? Hoe zetten we koers naar het ideale 2050?

39

Omwenteling 3

53

Woordenlijst

53

Qr-code naar de integrale tekst online

Duurzaamheid naar een circulaire economie 40

Tata Steel IJmuiden

41

Energiehub

43

Duurzame visserij

44

Duurzame haven

44

Offshore Wind

44

Duurzame woningen

45

Groen Velsen en de klimaatverandering

45

Duurzame mobiliteit

46

Volwassen in 2050: Puck

47

Omwenteling 4 Nieuwe verhoudingen

Staat er een * bij een woord, dan staat de verklaring van dat woord in de woordenlijst.

8

Visie op Velsen 2050

47

veranderende relatie tussen bestuur en samenleving

47

Velsen in de regio

Duurzaam Verbonden

9

Koers bepalen

Het kompas bestaat uit de onderdelen:

waarden 

We varen met een kompas

Wie zijn we in Velsen? Wat vinden we belangrijk met elkaar, in de verschillende kernen? Waar staan we voor?

‘Visie op Velsen 2050 Duurzaam Verbonden’ is ons kompas op weg naar 2050. Wat hierin staat houdt ons op koers. We hebben het kompas nodig om onze bestemming, onze idealen waar te maken.

kracht 

Wat zijn de kenmerken van Velsen en wat is onze kracht?

Gebeurt er iets onverwachts, dan helpt het kompas ons te laveren. Om onze plannen aan te passen als dat nodig is. Het kompas én de bestemming in 2050 als stip op de horizon maken duidelijk waar we in Velsen waar we voor staan en waar we voor gaan.

positie 

Waar staan we en wat willen we daarmee? Hoe reageren we erop?

omwentelingen 

Wat komt er op ons af? Welke ontwikkelingen gaan voor een grote verandering en impact zorgen?

10

Visie op Velsen 2050

Duurzaam Verbonden

11

Koers bepalen

WA A R D E N Als gemeente spraken we met inwoners uit de verschillende woonkernen. Ook verstuurden we 1500 ansichtkaarten. Mensen konden daarop hun droom voor de toekomst van Velsen schrijven. Wat bij alle kernen naar voren kwam: Velsen moet een plek zijn waar iedereen welkom is, zich thuis voelt en zich kan ontwikkelen. Dit wordt ook wel een inclusieve samenleving genoemd.

12

Visie op Velsen 2050

• Kleinschalig en rustig • Veilig en schoon • Sociaal betrokken • Duurzaam en groen Dit zijn waarden waar Velsenaren aan vasthouden en naar streven, nu en in de toekomst. Tegelijkertijd is de kracht van Velsen ook de diversiteit. Niet voor niets noemt men Velsen vaak Nederland in het klein. De visie richt zich daarom op een goede balans tussen saamhorigheid in een in­clusieve samenleving met ruimte voor diversiteit en veelzijdigheid.

Duurzaam Verbonden

13

Koers bepalen

K R A C HT De kracht van Velsen: De bosrijke dorpen Driehuis, Velsen-Zuid, • De unieke, strategische ligging aan de Santpoort-Noord en Santpoort-Zuid. monding van het Noordzeekanaal en de Het typisch Hollands polderlandschap Noordzee. Dat maakt Velsen een belang­ van Spaarnwoude en Velserbroek. rijk logistiek knooppunt in de Metropool­ • Velsenaren dragen hun steentje bij. regio Amsterdam (MRA*), Nederland en Veel mensen hebben betaald werk. In 2019 Noordwest-Europa. Die ligging is bepalend was het werkeloosheidscijfer 2,1%. Dat is voor de economische structuur van havens, lager dan in de rest van Nederland (2,7%). visserij, cruise- en ferryvaart en offshore* Ook zijn Velsenaren zeer betrokken bij windenergie. En dat geldt ook voor de hun buurt en bereid daarvoor hun handen maak- en onderhoudsindustrie. Dat biedt uit de mouwen te steken. mooie kansen voor de econo­mische ont­ • Inwoners van Velsen zijn nuchter, wikkeling. betrok­ken en recht voor z’n raap. • De grote veelzijdigheid. De gemeente Velsenaren laten zich niet snel gek maken. Velsen kent veel, vaak tegengestelde In Velsen geef je elkaar de ruimte. gezichten. De stranden van IJmuiden Zolang je anderen niet tot last bent, kan en Velsen-Noord en de duinen van het en mag er veel. De saamhorigheid in de Nationaal Park Zuid-Kennemerland. kernen is groot.

Velsenaren zijn mondig, De industrie van Tata Steel en maak­ je weet elkaar te vinden en aan te spreken industrie naast Velsen. – als dat nodig is.

14

Visie op Velsen 2050

Duurzaam Verbonden

15

Koers bepalen

P O S IT I E Wonen, werken, opleidingen, winkelen, verkeer en vervoer. Het zijn onderwer­ pen die we ervaren als lokaal (plaatselijk). Maar steeds vaker zijn het regionale kwes­ ties. Als gemeente kun je het niet meer alleen doen. De samenwerking tussen IJmond, ZuidKennemerland, het Noordzee­kanaalgebied en de rest van de Metropoolregio Amster­ dam (MRA) wordt steeds belangrijker. Als gemeente moeten we daarom onze blik nog meer naar buiten richten. Velsen positioneert zich als slimme en betrouw­

16

Visie op Velsen 2050

bare partner op zaken die ook voor andere (kust)gemeenten van belang zijn. Met elkaar vormen we een vloot. En net als bij een vloot zijn de regels, koers en bestemming belangrijk. Door slim met de regio samen te werken op de omwentelingen die we in deze ‘Visie op Velsen 2050’ benoemen, profiteren we daar in de directe omgeving van. De lokale èn regionale netwerken van inwoners, bedrijven, kennisinstellingen en over­ heden zijn daarbij onmisbaar.

Duurzaam Verbonden

17

Koers bepalen

O MW E NT E L I N G E N Deze 4 onderwerpen zorgen in de toekomst voor een omslag in Velsen. Het zijn maatschappelijke veranderingen met een grote impact waar we in Velsen rekening mee moeten houden. 1

De samenstelling van de bevolking in Velsen. Die heeft invloed op het onderwijs, kinder­opvang, woningen, zorgaanbod, maatschappelijke dienstverlening, horeca, cultuur, winkels en de inrichting van de openbare ruimte.

2

De digitalisering die invloed heeft op de samenleving, economie en nieuwe vormen van arbeid.

3

Duurzaamheid*, nodig voor circulaire economie* en een toekomst­ bestendige leefomgeving.

4

Een omslag naar nieuwe verhoudingen tussen gemeente en inwoners, ondernemers en organisaties. Centraal staat een breder begrip van maat­ schappelijke welvaart. Welvaart die niet alleen gericht is op economische groei, maar ook op welbevinden en duurzaamheid.

We weten dit uit de gesprekken die we voerden met inwoners, mensen die in Velsen werken, met organisaties en bedrijven en met andere gemeenten en partijen in de regio. Bij deze gesprekken maakten we gebruik van data-analyses, trends, ontwikkelingen en toekomstscenario’s.

18

Visie op Velsen 2050

Duurzaam Verbonden

19

Koers bepalen

De bestemming van Velsen in 2050 • IJmuiden is stedelijk en heeft veel hoogbouw De Visie op Velsen 2050 Duurzaam Verbonden bouwt voort op ‘Visie op Velsen 2025 Kennisrijk Werken In Velsen’ (2013). In die visie ligt het accent op het samenspel van overheden,

• Velsen-Noord is stedelijk én dorps tegelijkertijd,

bedrijven en kennisinstellingen om de economie van Velsen een nieuwe, kennis gedreven

een dorp tussen zware industrie, langs het

basis te geven. Een kennis gedreven economische basis met een innovatieve maakindustrie

Noordzeekanaal en goed bereikbaar via de snelweg.

en een unieke zeehaven maakt Velsen een belangrijke speler in het Noordzeekanaalgebied. De noodzaak van kennisrijk werken staat nog steeds pal overeind, zo bleek tijdens de actua-

• Velserbroek is in de jaren tachtig van de vorige eeuw als Vinex wijk begonnen en snel gegroeid tot de op een

lisatie van de visie.

na grootste woonkern met ruim 16.000 inwoners Wel is er een aanvulling nodig. ‘Visie op Velsen 2050 Duurzaam Verbonden’ richt zich erop om dat alles te doen in een goede verbinding: sociaal, digitaal en ecologisch. Zo kan ieder-

• Santpoort-Zuid, Santpoort-Noord, Velsen-Zuid en

een in Velsen daarvan profiteren en eraan bijdragen. Richtinggevend daarbij is de vraag hoe

Driehuis zijn kleine plaatsen met een landelijk en

Velsen ook in 2050 een inclusieve samenleving kan zijn en blijven, en wat daarvoor nodig is.

dorps karakter.

Deze visie is geen voorspelling. Het is ook geen gedetailleerd actieplan. De ‘Visie op Velsen

• Velsen organiseert en onder­neemt veel. Van kleine

2050 Duurzaam Verbonden’ is de zogenaamde stip op de horizon. Het is waar we naartoe

dorpsfeesten en buurt-initiatieven tot grote festivals,

willen en waarbij we het kompas gebruiken dat we hiervoor beschreven.

van groene wijken tot industriële havens en van het strand tot een nationaal park. De gemeente Velsen is Nederland in het klein.

49ste

68.000

7

Centrum

Velsen is met ruim 68.000 inwoners de 49e gemeente van Nederland.

De gemeente bestaat uit 7 woonkernen, die elk een eigen karakter hebben.

IJmuiden is de grootste kern en is het economisch centrum van de gemeente Velsen.

20

Visie op Velsen 2050

Duurzaam Verbonden

21

Koers bepalen

De bestemming in 2050 per kern Uit gesprekken met inwoners komt naar voren dat de meeste inwoners zich Velsenaar voelen, maar vooral ook inwoners van hun dorp of wijk. Dit is wat de inwoners voor hun kernen willen.

Inwoners van Santpoort-Zuid, Santpoort-Noord, VelsenZuid en Driehuis willen graag het dorpse karakter van hun kernen behouden. Kenmerken daarvan zijn: een bloeiend ver­enigingsleven en diverse plekken voor ontmoeting. Om deze kernen vitaal te houden is het nodig dat er een goede basis is aan horeca, winkels, zorg en plekken voor ontmoeting.

22

Visie op Velsen 2050

In Velserbroek willen inwoners graag een bloeiend stads­ park hebben. Eentje van waaruit je makkelijk doorloopt naar het plein bij het winkelcentrum. Daar ontmoet je buren, kun je een bakkie doen en genieten van de fontein. Voor de huidige parkeerplaats is een slimme oplossing gevonden. Want veel blik in het straatbeeld, dat is zo níet 2050.

Velsen-Noord wil zijn eigen karakter behouden als woonkern. Zij zien voor zich dat jonge gezinnen graag in Velsen-Noord (blijven) wonen. Dit is een gevolg van het wijkontwikkelingsplan voor Velsen-Noord. Maar mensen wonen hier ook graag vanwege de grote betrokkenheid in de wijk. De woningen zijn er veelzijdig door nieuwbouw en de aanpassing van de bestaande woningen. Hierdoor is bevolkingssamenstelling verschillend. Door slimme, ruimtelijke ingrepen is het ‘afgesloten gevoel’ van VelsenNoord verminderd. Zo is er een betere buffer tussen industrie en wonen. Er is ook een overgangsgebied naar Beverwijk gecreëerd. De Gildebuurt is in 2050 het toonbeeld van stedelijke vernieuwing in Velsen.

Bewoners zijn trots op IJmuiden omdat ze daar vinden wat ze willen: een bruisend strandleven, een haven met visrestaurants en een horecacentrum met drukbezochte terrassen. Er is een bloeiend cultureel leven en een modern, multifunctioneel centrum voor theater, podiumkunsten en cultuur. En er is natuurlijk het prachtige groene Plein 1945 zoals architect en stedenbouwkundige Dudok het vroeger al voor ogen had, vol bomen en groen. Tegen de naoorlogse woningbouw wordt in 2050 anders aangekeken. Een beetje zoals men nu naar jarendertigwoningen kijkt. Door de goede staat van onderhoud en zeldzaamheidswaarde zijn deze woningen geliefd bij inwoners van de hele regio.

Duurzaam Verbonden

23

Koers bepalen

Volwassen in 2050

Omwenteling

1

Bevolkingsontwikkeling

Roos over wonen

Naar een nieuwe samenleving

Roos (16): ”Een zonsondergang aan zee,

Stel je eens voor dat Velsen in 2050 een

dat is toch geweldig. Ik hou echt van het

samenleving is waar de saamhorigheid in de

strand en ik ben er dan ook best vaak. Een

kernen groot is. Waar verschillen tussen men-

reden om later in Velsen te blijven wonen,

sen gewaardeerd en gerespecteerd worden

want de zee, die kan ik niet missen. Maar

en waar voor iedere inwoner de mogelijkheid

ik maak me wel zorgen of het gaat lukken

bestaat om zich verder te ontwikkelen. In de kernen en wijken kennen de mensen elkaar.

om hier te blijven

Ze organiseren gezamenlijke activiteiten, het

wonen. Ik kijk graag op Funda. Soms zit

Wonen

‘Als het zo doorgaat, kan ik later geen huis betalen’

een gevel dan je

Vergrijzing

als een buurman zich een tijdje niet heeft laten zien, wordt even aangebeld om een praatje te

verwacht. Het is niet altijd wat het lijkt,

verenigingsleven bloeit en vrijwilligers zijn altijd wel te vinden. Mensen letten op elkaar:

er iets anders achter

In de wijken

maken. Dat zorgt voor rust en veiligheid.

dat vind ik mooi om te zien. En als ik zie wat huizen nu kosten… Ik wil later graag óf bij de politie (spannend),

óf ik wil fysiotherapeut worden (ik kom er

Op dit moment hoort Velsen bij de 10 meest vergrijsde gemeenten van Nederland. Van de 68.000 inwoners zijn er meer dan 13.000 boven de 65 jaar. Velsen kent in verhouding weinig jonge inwoners. Slechts 17% van de inwoners heeft een leeftijd tussen de 15 - 29 jaar.

regelmatig en het bevalt me hoe ze daar met elkaar omgaan) óf ik ga op een andere manier de zorg in (ik wil graag iets voor mensen betekenen). Maar zelfs al heb ik later een baan, dan kan ik niet eens een huis betalen als het zo doorgaat. Er moet meer in de hoogte gebouwd worden en neem dan gelijk de vergroening van daken mee, zou ik zeggen. Er valt nog een wereld te winnen, hier in Velsen.”

24

Visie op Velsen 2050

Vroeger was de samenleving een piramide: een smalle elite aan de top bepaalde veel voor mensen in de basis van die piramide. Mensen en organisaties krijgen inmiddels steeds meer mogelijkheden om zelf aan het roer te staan, om zich te laten horen. Op dit moment is dat al zichtbaar door de sociale media. Een bestuur dat van boven naar beneden werkt (top down) wordt een bestuur waarin inspraak van inwoners

(participatie), kennis (data) en wijsheid minstens zo belangrijk zijn (bottom up). Als mensen zelf de regie in handen hebben van hun leven is dat prettig. Maar dat moet je maar net kunnen. De mensen die dat niet kunnen, dreigen buiten de boot te vallen. Zeker in een samenleving waarin ieder mens persoonlijk verantwoordelijk gehouden wordt voor econo­ misch succes of een goede gezondheid. In zo’n samenleving ontstaan scheidslijnen. Aan de ene kant mensen die werk en inkomen hebben, een goede gezondheid, prettig wonen en die passende zorg en onderwijs krijgen. Aan de andere kant de mensen die dat niet hebben of krijgen. Die scheidslijnen maken dat mensen minder voelen dat we allemaal deel uitmaken van de samenleving. Nieuwe scheidslijnen die nu al zichtbaar worden: mensen met digitale vaardigheden en mensen zonder digitale vaardigheden. In een samenleving waar je pas meetelt en gezien wordt als je eruit springt door je werk, je aan­ wezigheid op sociale media, je bezittingen of vanwege je uiterlijk, ontstaat ook een groep ‘onzichtbaren’. Dat zijn mensen die niet in de spits reizen, geen duizenden volgers op sociale media hebben of op een andere manier opvallen of eruit springen.

Duurzaam Verbonden

25

Koers bepalen

Wonen

De grootste sociale opgave voor Velsen: hoe zorgen we dat iedereen evenveel kansen heeft op een gezond en gelukkig leven? Hoe zorgen we voor een samenleving waarin plek is voor iedereen en waar we de onzichtbaren niet vergeten? Een aantal oude zekerheden is in woelig vaarwater terechtgekomen: een vaste baan, betaalbare eigen woonruimte of een goede opleiding. Voor veel mensen is dat niet meer vanzelfsprekend. Zij maken zich daarom zorgen over de toekomst. Velsen maakt werk van een inclusieve samenleving in 2050. Dit doen we door met elkaar te zorgen voor saamhorigheid en verdraagzaamheid. Door ons in te zetten voor leefbare wijken waarin mensen elkaar niet uitsluiten, maar onderling verbonden zijn. Dat begint met elkaar kennen en elkaar zien. Zo zetten we bakens uit richting veilig vaarwater. In de wijk en in de gemeente.

Niet iedereen vindt nu makkelijk een woning die past bij de wensen. Er is meer vraag dan aanbod. Dat speelt niet alleen in Velsen, in vrijwel de hele Randstad is de woningnood groot en stijgen de prijzen. Om de woningtekorten op te vangen heeft de Metropoolregio Amsterdam een woningbouwopgave van 230.000 woningen tot 2040 vastgesteld. Het aandeel van Velsen is 1.900 woningen tot 2030. Velsen wil met die woningen vooral jongeren aantrekken/behouden.

In 2050

Uitgangspunt van de woonvisie voor 2040 in Velsen is dat het hier fijn wonen is voor iedereen. We bieden graag plaats aan alle Velsenaren en aan nieuwkomers van buiten onze gemeente. IJmuiden heeft voldaan aan de verdichtings­ opgave, oftewel: er wordt compacter gebouwd. In Santpoort, Velsen-Zuid en Driehuis is het groen nog steeds belangrijk. Daaromheen is een woningaanbod is ontstaan met verschillende soorten huizen. In Velsen-Noord is de balans tussen de grotere eengezinswoningen en de sociale woningvoorraad hersteld. In Velserbroek is door een gevari­ eerd woningaanbod de doorstroming goed op gang gekomen. Als het de komende jaren over woningbouw gaat, dan gaat het ook over het soort woningen dat we bouwen. Hoe passen ze het best in de omgeving? De traditionele Nederlandse aanpak was: complete, nieuwe wijken neerzetten. Dat past niet goed bij de vraag die er nu is en die er ook de komende jaren is. Steeds meer mensen wonen alleen, bijvoorbeeld. Steeds meer mensen zoeken nieuwe vormen van samenwonen. Flexibel wonen in een huis dat bij je levensfase past. Dat is het uitgangspunt. Al die huizen, al dat steen, wordt het dan niet te vol gebouwd? We voorkomen dat door functies in een gebied slim en duur­

26

Visie op Velsen 2050

zaam te combineren. Zodat er een goede balans blijft tussen de woningbouwopgave, de vraag naar groen en leefbaarheid en het behoud van het kleinschalige karakter van de kernen. We zorgen voor meer groen in de openbare ruimte, op daken én gevels, bijvoorbeeld. Ook maken we gebruik van hout­ bouw, dan kunnen we woningen sneller opleveren en belasten we het milieu minder, dan bij bouwen met beton.

De gemeente Velsen heeft goed geanticipeerd op de druk op de ruimte vanuit de MRA. Dit hebben we gedaan door: 1. Een omvangrijk woningbouwprogramma gericht op jonge gezinnen 2 Bestaande woningensterk te moderniseren, portiek­ flats bijvoorbeeld. En door naast eengezinswoningen ook appartementen dichtbij voorzieningen aan te bieden. Het aanbod voor huurwoningen in het midden­segment is toegenomen 3. IJmuiden nog aantrekkelijker te maken door een stadshart met horeca (terrassen!) te creëren Zo ontwikkelde IJmuiden zich tot een woonplaats waar in 2050 nieuwe inwoners graag komen wonen en jonge Velsenaren graag blijven wonen. In 2050 kijkt het bestuur van Velsen met een tevreden naar de manier waarop in Velsen het woningtekort is opgelost!

Duurzaam Verbonden

27

Koers bepalen

Vergrijzing

We worden steeds ouder. Daaruit volgt, dat er ook steeds meer mensen alleen wonen. Ouderen die in Velsen wonen, moeten de mogelijkheid krijgen makkelijk door te stromen naar een kleinere woning. Velsen heeft de afgelopen periode het accent gelegd op het aanbieden van woonruimte en voorzieningen voor jonge mensen. Maar senioren hebben net zo goed een gelijkwaar­ dige plaats in de Velsense gemeenschap. Eerder dan in ver­ zorgingshuizen, wonen ze in woonvormen met gedeelde zorg­ voorzieningen en samen met verschillende generaties.

In de wijken

Zo wordt saamhorigheid en hulpvaardigheid van en voor de verschillende generaties heen gestimuleerd. Momenteel is Velsen sterk vergrijsd, maar dat kan in de periode tot 2050 omslaan. Door de hoge huizenprijzen in het centrum van de MRA zullen jonge gezinnen naar de randgemeenten trekken, naar Velsen bijvoorbeeld. De huizenprijzen zijn hier en in andere randgemeenten rela­ tief laag. Velsen kan daarom in de toekomst veranderen in een gemeente met meer jonge inwoners. Dat geeft een andere dynamiek en zorgt voor reuring en vertier.

De toekomstige samenleving zal sterk individualistisch zijn. Tel daarbij op dat veel digitaal plaatsvindt en je kunt je voorstellen dat toevallige ontmoetingen, in je buurt of wijk, steeds belangrijker worden. Op de speelplaats spreek je je buren, op dat mooie pleintje geniet je samen van de zon, op het sportveld en de skatebaan leer je nieuwe vrienden kennen en in de openbare pierenbadjes raak je vertrouwd met water. De leefomgeving van 2050 vraagt om extra aandacht. Als tegenwicht voor een wereld waarin je kunt leven via een scherm, maar waar veel mensen zich eenzaam voelen. We zullen behoefte hebben aan leuke plekken waar het veilig en prettig is. Waar je elkaar ‘in het echt’ kunt ont­ moeten, belangrijk om tegenstellingen tussen mensen en verharding in de samenleving tegen te gaan. Als verschil­ lende mensen elkaar ontmoeten en contact maken ontstaat een inclusieve samenleving. Vroeger heette het de bibliotheek. In 2050 noemen we het een kennis- en ontmoetingscentrum. Een bruisende plek waar je komt om kennis te halen of bijvoorbeeld digitaal vaardiger te worden. Waar je in het voorbijgaan ook even

op de Talentenbank kijkt of er iemand in de buurt is die je ergens mee kunt helpen. De gemeente heeft de Talenten­ bank ingericht zodat elke Velsenaar zijn talent in kan zetten voor de gemeenschap. De gemeente speelt hierbij ook een rol. Door ruimte te geven aan initiatieven en door het gemeen­ tehuis en de buurthuizen open te stellen voor inwoners en organisaties. Zo bouwen we aan ‘Huizen van de wijk’. Die ‘Huizen’ zijn een ontmoetingsplek en zorgen voor verbinding en creativiteit.

In 2050

In 2050 kent Velsen dan ook nog steeds een bloeiend verenigingsleven, horeca en cultuuraanbod. Ontmoeting als voorwaarde voor de leefomgeving: dat nemen we mee voor de Visie Velsen 2050. Kunst, cultuur en mu­ziek zijn ook belangrijk. Want via een mooi beeld, een schitterende voorstelling, een goede film of een bruisend festival ontmoet je andere tijden. Kunst, cultuur en muziek verbinden je met andere mensen en maakt je blik op de wereld wijder.

We zullen behoefte hebben aan plekken waar het veilig en prettig is. Waar je elkaar ‘in het echt’ kunt ontmoeten

28

Visie op Velsen 2050

Duurzaam Verbonden

29

Koers bepalen

Volwassen in 2050

Omwenteling

Sem over fairtrade Sem (17) ”Er gaat vast superveel veranderen in de komende dertig jaar. Ik studeer

gekeken. Zo zal er vast nog steeds handel

Digitale levens

die handel dan wel is. Of ik hoop dat in ieder geval.

Economische ontwikkeling

zo makkelijk mango’s

oplevert. Minstens zo belangrijk is het hoe

Leren en werken

dat ze als zinvol ervaren. Armoede is in Velsen en het economisch beleid dient meerdere maatschappelijke en ecologische doelen. een grote rol speelt in de ontwikkeling van die nieuwe economie en het werk dat we doen.

uit Zuid-Amerika, bijvoorbeeld. Of

Smart City

E-commerce en retail

nieuwe economie hebben alle mensen werk

De verwachting is dat de verdere digitalisering

Toerisme en recreatie

op elkaar afgestemd. Met data worden mensen, machines en voorwerpen gestuurd. Dat is slim en handig, maar soms ook bedreigend. Data zijn het nieuwe goud.

mensen zich erbij voelen (het welbevinden

verleden tijd. Het welvaartsbegrip is breed

Waarschijnlijk halen mensen dan niet meer

worden succes en vooruitgang niet alleen

van mensen) en hoe duurzaam het is. In die

‘groener’ en fairtrade

‘We zijn mensen en met elkaar kunnen we heel veel bereiken’

De wens voor 2050. In de nieuwe economie maar beoordeeld aan wat het economisch

E-commerce en retail

zijn. Het is wat we hier al eeuwen doen en waar we ook goed in zijn. Maar ik denk dat

Digitalisering

Naar een nieuwe economie

International Business in Den Haag en in mijn studie wordt ook wel naar de toekomst

2

Digitale levens

Er is, nog meer dan nu, een deeleconomie. Producten worden als dienst aangeboden: mobi­ lity as a service. Waarom een auto voor de deur die je maar een uurtje per dag gebruikt? Die huur je gewoon – en dan is ‘ie nog zelfsturend, ook. Be­schikbaar op het moment dat je hem nodig hebt. Goedkoper, duurzamer en de straten zien er zonder geparkeerde auto’s veel aan­ trekke­lijker uit!

extreem goedkope kleding en andere spullen uit Azië. Slecht voor het milieu en niet rechtvaardig voor mensen die daar voor veel te weinig

De inwoners van Velsen leven digitaal. Dat bete­ kent niet: allemaal thuis op de bank met je tele­ foon in de hand. Het betekent wel dat de digitale en fysieke werkelijkheid vermengd is.

geld werken. Veel problemen van nu en straks spelen niet alleen in Velsen, maar wereldwijd. Neem global warming. Ik denk dat die problemen ons ook verbinden, omdat we moeten samenwerken om ze op te lossen. Daar ben ik best wel optimistisch over. Toch wel. We zijn mensen en met elkaar kunnen we heel veel bereiken.”

30

Visie op Velsen 2050

Digitale technologie ondersteunt, beïnvloedt en stuurt nog meer ons levens en ons werk. Er is een nieuw soort economie ontstaan. Fabrieken 4.0 bijvoorbeeld, innoveren, ontwerpen, produ­ ceren en vervoeren hun producten automatisch. Ze doen dat op basis van data die de fabriek tot zijn beschikking heeft met een optimale produc­ tie als resultaat. Alle ketens en processen zijn

IJmuiden centrum is in 2050 een full service centrum. Een stadshart waar mensen elkaar ook kunnen ontmoeten. Het centrum is meer dan een winkelcentrum. De winkels die er zitten verkopen onderscheidende en ambachtelijke producten met een boodschap waar mensen zich in herkennen. Duurzaam en lokaal. Winkelen is een belevenis én een ontmoeting. Naast winkels zijn er ook horeca, entertainment, fitness, wellness, gezondheidszorg, gedeelde kantoorruimtes en woningen. Mensen hebben zo ‘balans’ in hun dagelijks leven, omdat

Duurzaam Verbonden

31

Koers bepalen

ze dichtbij hun woonplek voorzieningen hebben voor belang­ rijke levensbehoeften. Economische ontwikkeling

Met de combinatie van digitale kennis en ‘hoofd en handen’ is Velsen voorloper in de innovatieve maakindustrie. Als Ener­ giehub* zijn we een nationale koploper in de energietransitie*. Bedenken en kunnen maken is onze kracht. De hoge dichtheid van technische bedrijven, technische opleiders en onderzoeks­ instituten in de regio zijn een voedingsbodem voor innovatie. Net als de samenwerking die ze samen hebben. Als slimme werkplaats weet IJmond hoe belangrijk scholing en opleiding is. Op alle niveaus en zowel praktisch als theoretisch. Velsen ligt gunstig ten opzichte van Schiphol en Amsterdam. Ook de ligging aan het water met de zeehaven is uniek. Meer samenwerking in de regio is nodig, want de MRA is voor Velsen cruciaal als het gaat om ondernemerschap. De economie van Velsen wordt gedragen door de maak- en onderhoudsindustrie, met Tata Steel als veruit het belangrijkste bedrijf dat voor werk zorgt, al is dat soms indirect. Tata heeft een stuwend effect op innovatie en ondernemerschap in het brede bedrijvencluster. De uitdagingen van nu in de maakindustrie: verduurzaming, digitalisering en het vinden en behouden van goed opgeleide werk­nemers. Verdere ontwikkelingskansen liggen er bijvoor­beeld in de offshore windindustrie en Techport: schone en slimme maak- en onderhoudsindustrie. De basis voor de maakindustrie 4.0 is digitale kennis.

Maar zelfs in een digitale wereld blijven vakmanschap en handwerk van levensbelang. Velsen blijft dus een plek waar (technische) ‘hoofden en handen’ nodig zijn.

32

Visie op Velsen 2050

Duurzaam Verbonden

33

Koers bepalen

Leren en werken

Hoe verdien jij je geld in 2050? Of je (klein)kinderen? Futuro­ loog Farid Tabarki ziet dan heel nieuwe functies: wellnesscon­ sultant, lichaamsdelenmaker, nanoarts, verticale tuinbouwer, avatarmanager of personal brandmanager. Om er maar een paar te noemen. Voor Velsen kun je denken aan: ontwerper van automatische besturing van schepen, data-visser (die door data visgronden vindt en bevist met inventieve en duur­ zame vangmethoden), procesbewaker van de waterstoffabriek (die vroeger technisch medewerker in de staal was en zich omschoolde). Of de persoon die onderdelen maakt voor de offshore* wind, zonnepanelen plaatst en kabels legt. Een grote uitdaging voor het (beroeps)onderwijs: hoe leid je leerlingen op voor beroepen die nu nog niet bestaan? Hoe pas je bestaande (vak)opleidingen aan? De technische vooruit­ gang zal de banen van de toekomst ingrijpend veranderen. Ondanks voorspellingen over het verlies van banen blijkt dat er door automatisering juist banen bijkomen, op verschil­ lende niveaus. Bovendien heeft de coronacrisis ons geleerd dat het aantrekkelijk is om zaken dicht bij huis te produce­ ren. Door het terughalen van bepaalde werkzaam­heden, ont­ staat er ook (nieuw) werk.

Praktisch opgeleide vakmensen zijn nodig, nu en straks. Mensen die kennis en ervaring combineren in beroepen als loodgieter, bakker, schoonmaker, metselaar, kapper of monteur. Veel banen zullen in de toekomst veranderen. De vraag is wie met die veranderingen mee kan gaan. Hoe flexi­ bel ben je? Snel dingen oppikken, omgaan met verschillende mensen en je kunnen inleven in wat een ander wil of nodig heeft. Het zijn vaardigheden die in de nieuwe economie nog belangrijker zijn. Mensen die dat niet kunnen, komen eerder in de problemen dan vroeger. Vooral beperkt opgeleide werknemers, oudere werknemers en werknemers met een niet-westerse achtergrond zijn kwetsbaar. Investeren in mensen is daarom belangrijk. Alleen zo ga je ongelijkheid tegen en geef je mensen een eerlijke kans om een plek op de arbeidsmarkt te vinden. Welk werk iemand ook doet: digitalisering heeft ermee te maken. Voor inwoners en ondernemers van Velsen bete­ kent dat dat zij mee moeten kunnen in de digitale omslag. De sleu­tel daarvan ligt in onderwijs. Digitale (bij)scholing en om­scholing zijn cruciaal, vooral in het midden- en kleinbedrijf.

In 2050

Leren doe je je hele leven. Het onderwijs in Velsen heeft alle faciliteiten voor scholing, herscholing, omscholing en bijscholing. Werknemers en inwoners die door het tempo van de technologische vernieuwing achterop dreigen te raken, worden snel bijgeschoold. Alles in samenwerking met bedrijfsleven, gemeente en inwoners. Techport is nog steeds het netwerk waar alles samenkomt. Onderwijs, ondernemers, overheid en inwoners werken er samen (Quadruple Helix model*). Techport is een nationaal begrip, een plek waar jongeren kiezen voor een dynamische carrière in de techniek. Zegt iemand ‘Velsen’, dan denkt iedere Nederlander onmiddellijk aan Techport. In onze regio zit excellente onderhouds-, en maakindustrie. Leerlingen die kiezen voor de combinatie van werken en leren, kunnen dit direct in de praktijk toepassen in de technische bedrijven hier. Techport is ook dè plek voor omscholing. Techport Centre is de (fysieke) plek waar vakmanschap zichtbaar is en waar

innovatiekracht heerst. Technische medewerkers, onder­ zoekers, studenten, docenten, starters en ontwikkelaars werken samen aan de technologie van morgen. Met Techport positioneert Velsen zich als koploper in de maak- en onderhoudsindustrie van Nederland. Naast inno­ vatief is deze industrie schoon en duurzaam. Met Techport, de Energiehaven, Offshore wind en een duurzame staalin­ dustrie heeft Velsen er in 2050 voor gezorgd dat de ener­ gietransitie in Nederland geslaagd is. De gemeente Velsen zet dan ook onverkort in op de voorzetting, verbreding èn versterking van Techport. Om de mismatch op de arbeidsmarkt te voorkomen zijn er ook Zorgpoort en House of Skills. Naast extra handen in de techniek blijven er immers ook onvermin­ derd extra handen in de zorg nodig. Beide projecten zorgen ervoor dat mensen die werkloos zijn (of dreigen te raken) zich kunnen omscholen naar werk waar in de toekomst nog wel vraag naar is.

Een uitdaging voor het (beroeps)onderwijs: hoe leid je leerlingen op voor beroepen die nog niet bestaan?

34

Visie op Velsen 2050

Duurzaam Verbonden

35

Koers bepalen

Toerisme en recreatie

Toerisme en recreatie zijn in 2050 nog steeds een belangrijk onderdeel van ons bestaan. Door bevolkingsgroei en ver­stedelijking is de behoefte aan verblijf in de natuur en ontspanning alleen maar toegenomen. ‘IJmuiden Rauw aan Zee’ trekt bezoekers uit de MRA en heel Noord-Holland om te genieten van het brede avontuurlijke strand en de overheerlijke vers gevangen vis in het havengebied van IJmuiden. De stranden zijn hotspots voor wind -en watersport en trekken bezoekers uit heel Europa. Allemaal mensen die willen genieten van de unieke golfslag en hoogwaardige en duurzame voorzieningen die er zijn voor deze doelgroep. Er vinden jaarlijks verschillende EK’s en WK’s plaats: kitesurfen, blokarten en golfsurfen, bijvoorbeeld. De projectontwikkeling van de kust is tot wasdom gekomen in de Kustplaats IJmuiden aan Zee. Daarmee is IJmuiden

Smart City

aan Zee een volwaardige, unieke en duurzame badplaats met (meer) verblijfsaccommodaties, een mooi strandplein en veel mogelijkheden om te wonen. Het Nationaal Park Zuid-Kennemerland is nog altijd een plek waar je je even kunt terugtrekken en bij kunt komen van alle drukte. Aandacht voor duurzaam toerisme en het reguleren van bezoekersstromen hebben ertoe bijgedragen dat elke bezoeker kan genieten van de rust en natuur van dit bijzondere park. In Spaarnwoude Park zijn natuur, landschap en cultuur­ historie belangrijke onderdelen van dit park. Zo is er een goede balans ontstaan tussen natuur en recreatie. De fietsbereikbaarheid vanuit de steden is sterk verbeterd. En je kunt zelfs met de metro naar het park. Spaarnwoude Park is uitgegroeid tot een park waar de bezoekers uit de Metropoolregio Amsterdam van harte welkom zijn.

Smart Mobility Slimme verkeerslichten spelen in op vraag en aanbod en bevorderen zo bevorderen de door­ stroming en veiligheid van het verkeer.

Smart* Governance Je kunt nog steeds langs bij de gemeente. Of bellen. Maar de dienstverlening van de gemeente aan inwoners en ondernemers is vooral digitaal. De vergunning voor een verbouwing, bijvoorbeeld, vraag je aan via het Digitale Omgevingsloket. Binnen een seconde weet je of de vergunning is verleend.

Smart Environment De vuilnisophaal is duurzaam en draagt bij aan de energietransitie. Sensors geven bijvoorbeeld een seintje als de vuilcontainer vol is en regelen het ophalen. Smart Living Het is de nieuwe naam voor domotica: techniek in en om je huis. Denk daarbij aan een deurbel die inbraak voorkomt, een verwarming van je huis die duur­ zamer en goedkoper is en techniek die je helpt bij zorgtaken in huis.

Smart Citizen Dit kan Velsen versterken als inclusieve samenleving. Een samen­ leving waar iedereen naar vermogen mee kan doen. Denk aan enquêtes naar je voorkeuren, voor digitale participatie, en digitale transparantie van de gemeente – zodat je het reilen en zeilen goed kunt volgen.

De gemeente hoeft het smart-wiel niet uit te vinden, maar Velsen is in 2050 wel een van de koplopers in het slim en veilig toepassen van data voor maatschappelijke doeleinden

36

Visie op Velsen 2050

Duurzaam Verbonden

37

Koers bepalen

Volwassen in 2050

Pluk over energie en kleur

Omwenteling

Tata Steel IJmuiden

ik zeggen dat ik mezelf later wel auto zie

Stel je voor dat… mens en natuur in 2050 op gelijke voet staan. Dat de aarde niet wordt uitgeput en het milieu niet wordt aangetast.

Energiehub Duurzame visserij

bedreigt. We produceren zonder afval en heb-

Duurzame haven

De koers is duidelijk: we moeten onze impact op het klimaat verkleinen. We moeten ons ook voorbereiden op een veranderend klimaat en een stijgende zeespiegel. Het een staat niet los van het ander. Daarvoor is het nodig dat onze economie duurzaam* en circulair* wordt. Volgens de nationale ambities moet die duur­ zame circulaire economie er in 2050 in zijn in Nederland.

ben onze ecologische voetafdruk verkleind.

rijden. In eentje met een ster. Inderdaad een Mercedes. Zo’n 300 SL

‘Energiebronnen die nog milieu­ vriendelijker zijn, daar hoop ik op’

met van die zilveren vleugels, dat zou te gek zijn. Dat is toch wel mijn droomauto.

Offshore Wind

Die is in 2050 helemáál een oldtimer. Ik wil daar dan best een

Duurzame woningen

accu inzetten om elektrisch te rijden. Het is natuurlijk wel zo dat ook een accu niet heel milieuvriendelijk is,

Groen Velsen en de klimaat­verandering

uiteindelijk. Maar ik heb hoop dat er tegen die tijd iets beters is uitgevonden. Ik wil zeker in Velsen blijven wonen en ik hoop dat IJmuiden dan meer kleur heeft. Ik hou van meer vrolijkheid op straat. Gekleurde kozijnen, planten, bloemen, perkjes, dat soort dingen. Dat heb je in Santpoort-Noord of Driehuis meer. Ik denk dat ik daar later liever woon. Daar is sowieso meer groen.”

38

Visie op Velsen 2050

Duurzame mobiliteit

ook dat we stoppen met de vervuilende uitstoot (= emissie) die het milieu, de wereld en onze gezondheid bedreigen.

Dat Nederland volledig CO2-neutraal* is. Dat er geen uitstoot meer is die het klimaat

denk dat er dan meer zorg nodig is. Een station zou ook best handig zijn. Al moet

Duurzaamheid

Naar een circulaire economie

Pluk (17): ”Het lijkt me wel handig als er in 2050 weer een ziekenhuis in Velsen is. Ik

3

Voor de energietransitie moeten we de produc­ tie van goederen en onze mobiliteit anders gaan invullen. Met andere techniek en andere brand­ stoffen. We willen toe naar een circulaire eco­ nomie: er is geen afval meer. Als er al afval is, is dat altijd weer een grondstof. Dit vanwege (toe­ komstige) schaarste van grondstoffen en om de ecologische voetafdruk van ketens en bedrijven te verkleinen. Een ecologische voetafdruk wil zeggen: hoeveel oppervlakte van de aarde heb­ ben we nodig om te kunnen leven? Die van ons in Nederland moet kleiner. Duurzaam betekent

We moeten een aantal dingen doen om de klimaatverandering op te vangen. Bijvoorbeeld: water opvangen en bewaren voor periodes van droogte. Ons voorbereiden op een bodem die zakt en verzilt, en een zeespiegel die stijgt. Op weer dat vaker extreem zal zijn: warmte, storm, hagel en wateroverlast. Bij veel inwoners van Velsen baart duurzaam­ heid zorgen. De uitstoot van de industrie wordt in alle gesprekken genoemd als belangrijkste aandachtspunt. Ook wordt de zorg geuit dat duurzaamheid voor veel inwoners een extra aanslag op hun portemonnee betekent. Om hier impact te maken, zijn geld, innovatie­ vermogen, doorzettingskracht en ambitie nodig. Bij de duurzaamheidstransitie liggen grote kansen als in de IJmond wordt samengewerkt. Velsen en de IJmond kunnen in de toekomst het toonbeeld voor de energietransitie zijn.

Duurzaam Verbonden

39 39

Koers bepalen

Tata Steel IJmuiden

Energiehub

Tata is van plan om volledig klimaatneutraal te pro­duceren. Dit door de inzet van waterstof en vernieuwing en verduurzaming van het productieproces.

aanzienlijk minder dan vroeger: Tata stoot ook andere stoffen uit. De luchtkwaliteit in Velsen is een punt van zorg. We verwachten dat de dalende uitstoot-trend zich voortzet.

Velsen is sterk afhankelijk van Tata. Tata is de grootste werkgever in de regio en zorgt voor veel aanvullende bedrijvigheid. De afhankelijkheid van Tata is zowel een kracht als een zwakte voor Velsen.

Gezien het belang van Tata voor de hele samenleving in de IJmond, kunnen en willen de gemeenten die vernieuwing en verduurzaming niet voornamelijk aan het bedrijf overlaten. Dat moet in dialoog gebeuren, waarbij in de toekomst voortdurend de wederzijdse verwachtingen op elkaar worden afgestemd. Als alle IJmondgemeenten hun krachten bundelen, zijn zij daarbij een invloedrijke gesprekspartner.

Tata IJmuiden is van oudsher een van de meest innovatieve staalbedrijven ter wereld. Maar tegelijkertijd is Tata een van de grootste producenten van CO2 in Nederland. Al is het

Rondom Tata en met het waterstofcluster als aanjager is in Velsen een hoogwaardige, groene, circulaire maakindus­ trie ontstaan. Die maakindustrie betrekt grondstoffen zoveel mogelijk uit het productieprocesen produceert volledig klimaatneutraal. In nieuwe productieprocessen is het ener­ gieverbruik sterk teruggebracht en is de energie die gebruikt wordt afkomstig van duurzame bronnen. Alle emissies (uitstoot) die het milieu en de gezondheid schaden behoren tot het verleden. De vissersschepen varen op groene brandstof­ fen die in de buurt worden geproduceerd. Tata zet in op de productie van staal met groene waterstof. Ambitie is om een van de grootste volledig groene waterstof­ fabrieken van Europa te ontwikkelen. De groene elektrici­ teit (die nodig is om de waterstof te produceren) komt van de windparken voor de kust van IJmuiden. Tata is een belangrijke afnemer van de geproduceerde waterstof. Daarnaast wordt via pijpleidingen de waterstof door de hele regio getranspor­ teerd. Zo zal een cluster van duurzame waterstof in de regio ontstaan, met IJmuiden als kern. Dat groene waterstofcluster biedt grote kansen voor een ver­duurzaming van de maakindustrie en mobiliteit. Door groene waterstof met koolstof te verbinden ontstaan groene plastics. Je hebt voor de productie van dat plastic geen aardolie meer nodig.

Door waterstof met CO2 te verbinden ontstaat groene brandstof die geschikt is voor scheepvaart, visserij en luchtvaart. Groene waterstof is ook de energiebron voor ver­ warming van huizen en kantoren en voor de automobiliteit.

Tata zet in op de productie van staal met groene waterstof. Ambitie is om een van de grootste volledig groene waterstoffabrieken van Europa te ontwikkelen

40

Visie op Velsen 2050

Duurzaam Verbonden

41

Koers bepalen

Duurzame visserij

Vis heeft nog altijd een belangrijke functie in het wereldwijde voedselsysteem. Een gezonde en eiwitrijke voedselbron. IJmuiden heeft haar functie als logistieke en handelsknoop­ punt versterkt. Waar de vis vandaan komt en hoe hij wordt geproduceerd is veranderd. Een combinatie van duurzame wildvangst, kweek en import/export vindt in 2050 via IJmuiden zijn weg naar de consument. Daarnaast zijn er ook nieuwe vormen van zilte zeebouw ontstaan, bijvoorbeeld in de vorm van zeewierboerderijen. In IJmuiden staat de visserij niet meer op zichzelf, maar is er een slim en duurzaam visserijcluster ontstaan. De sector heeft hier samen met wetenschappelijke instituten als Wageningen Marine Research en andere sectoren vorm aan gegeven. Ook is er verbinding gelegd met de food agenda’s in de MRA en Nederland. Velsen heeft hiermee slim ingespeeld op de voedseltransitie.

42

Visie op Velsen 2050

Duurzaam Verbonden

43

Koers bepalen

Duurzame haven

Duurzame woningen

Groen Velsen en de klimaatverandering

Duurzame mobiliteit

Het havencomplex biedt een divers aanbod aan werkzaam­ heden en draagt hiermee bij aan een inclusieve economie.

De woningvoorraad in Velsen is volledig verduurzaamd, dank­zij een samenwerking tussen gemeente, woningcor­ poraties en eigenaren. Door het hoge percentage woningen in corporatiebezit konden woningen in grote aantallen onder handen worden genomen om duurzamer te maken. Zo zijn alle naoorlogse woningen geïsoleerd en van zonnepanelen voorzien. We houden de woonlasten onder controle. De nabijheid van de waterstofhub en de duurzame wind­ parken op de Noordzee maakten het relatief eenvoudig om alle woningen van het gas af te krijgen. Dat proces werd nog voor 2050 afgerond. Zo zijn er diverse circulaire woonwijken gecreëerd met de Hofgeest en Kustplaats IJmuiden aan Zee als lichtende voorbeelden.

Velsen is letterlijk groener geworden. De natuur heeft uit­ lopers tot diep in de woonkernen. Je ziet het in het straatbeeld en op de daken. Er is veel groen. Ook in de naoorlogse wijken die in 2021 nogal stenig en ‘betonnerig’ oogden. Al dat groen is niet alleen mooi om te zien, het heeft ook verschillende functies. Zo loopt de temperatuur niet extra op, het is goed voor de biodiversiteit en mensen voelen zich aantoonbaar beter met meer groen om zich heen. ‘Voor iedere tegel een plant’. Bewoners planten hun eigen groen en geven zo zelf ‘smoel’ aan hun wijk.

E zijn slimme, zelfsturende voertuigen. Die rijden niet meer op fossiele brandstof als benzine, diesel of aardolie. Ze rijden op duurzame elektriciteit (er zijn genoeg laadpalen) of water­stof. Er zijn nieuwe vervoersdiensten en betere reizigers­ informatie. Die zorgen voor veranderende voor­keuren voor tijdstippen om te reizen. Ook al blijft de auto een favoriet vervoersmiddel, je hoeft er niet meer per se een te bezitten. Je kunt ‘m delen met anderen of huren. Het is ook normaal om niet meer alles met de auto te doen, maar dat te combi­ neren met het openbaar vervoer of de (elektrische) fiets. Er is in Velsen een samenhangend, veilig, comfortabel fiets­ netwerk en zijn er doorgaande fietsroutes bijvoorbeeld naar Amsterdam, Schiphol of Alkmaar.

Economische ontwikkelingen leidden de laatste decennia tot een enorme groei van havenactiviteiten. Schaalvergro­ ting in de scheepvaart en meer behoeften aan havenbedrijf­ sterreinen hadden intensivering van de haven en duurzaam ruimtegebruik tot gevolg. Vervoer en overslag zijn inmiddels volledig vrij van uitstoot en stil geworden. Deze technolo­ gische vernieuwingen maakten een sterkere verweven­ heid tussen haven en andere stedelijke functies mogelijk. De haven staat minder met zijn rug naar het centrum van IJmuiden: er is een sterke verbinding met andere stedelijke en recreatieve functies. Maar de haven is nog altijd een plek waar zichtbaar wordt gewerkt. De haven heeft de komende decennia de fysieke, milieu- en geluidsruimte gekregen om de transitie naar een duurzame economie mogelijk te maken.

De gemiddelde temperatuur is hoger dan dertig jaar geleden. Er is droogte en als het regent, is het vaak in heftige buien. Dat water wordt via waterdoorlatende bestrating opgevangen en bewaard. Bij droogte wordt er uit die waterreservoirs geput.

Naar verwachting zal het aantal inwoners, arbeidsplaatsen en toeristen in de regio de komende decennia fors toenemen. Daardoor zal ook het verkeer in en rond Velsen blijven groei-­ en. Vooral in de spits zal dat tot problemen leiden. Velsen heeft goede, maar kwetsbare autowegverbindingen. Het bestaande OV-netwerk in de MRA is niet goed berekend op de te verwachten groei van het aantal reizigers. Er is be­­hoefte aan een metropolitaan vervoerssysteem met hoge frequenties, korte stoptijden per station en korte overstap­ tijden. Daarom zet Velsen voor 2050 in op directe light-rail­ verbinding met Amsterdam.

Offshore Wind

Offshore Wind IJmuiden is uitgegroeid tot het centrum in Nederland voor offshore windenergie op de Noordzee. De zeehaven maakt grootschalige offshore projecten mogelijk,

44

Visie op Velsen 2050

net als de assemblage*, bouw en het onderhoud van de off­ shore windmolenparken in de Noordzee. Natuurlijk brengt dat cluster energie aan land voor Velsen en de hele regio.

Voertuigen rijden op duurzame elektriciteit of op waterstof en er zijn nieuwe vervoersdiensten. Al blijft de auto favoriet, je hoeft er niet een meer te te bezitten, je kunt ‘m delen

Duurzaam Verbonden

45

Koers bepalen

Volwassen in 2050

Omwenteling

Puck over zwerfafval

nieuwe verhoudingen

Veranderende relatie tussen bestuur en samenleving

Puck (12): ”In 2050 ben ik 41. Dan heb ik mijn eigen paard en ben ik dierenarts. Hoop ik. Maar dat is nog wel erg ver weg.

4

Velsen in de regio

In vergelijking met vroeger staat de gemeente

Ik ruim af en toe zwerfvuil op, samen met

Velsen nog meer in contact met haar inwoners.

anderen. Het is ongelooflijk wat je dan

Als inwoner wordt er regelmatig je mening

verzamelt. We hadden op een keer wel

gevraagd. Via een poll of digitaal discussie­

40 bierblikjes, whiskyflessen en dan nog

forum geef je die. Zijn er dingen waarvan je

‘Ik hoop dat de wereld in 2050 leefbaar is’

allemaal plastic fles-

ziet dat die anders en beter kunnen, dan kun

sen. Superveel. Het

je makkelijk je volksvertegenwoordigers

voelt dan wel goed

benaderen. De gemeente stelt haar beleid

om dat te doen.

na een periode bij en speelt in op de veran­

Al dat plastic en

deringen en behoeftes van haar inwoners,

ander afval vervuilt

organisaties en bedrijven. Velsen is koploper

de natuur, dat is heel

in Nederland als het gaat om het hebben

slecht. Maar het is

van een vitale, lokale democratie. Er is veel

wel zo dat je dan de

ruimte om invloed uit te oefenen of zelf het

rommel van iemand

heft in handen te nemen. De leefwereld van

anders loopt op te ruimen. Dat is best gek

de inwoner staat centraal, niet die van het

en dat zou niet nodig moeten zijn. Die rom-

systeem. Met afgrijzen kijkt men terug op de

mel hoort daar op de eerste plaats niet eens

Toeslagenaffaire in 2020. Hoe kon de overheid

terecht te komen! Ik hoop dat mensen later

haar inwoners zo in de kou laten staan!

hun eigen rotzooi opruimen. Ik hoop ook

Gemeente Velsen handelt vanuit vertrouwen

dat er later nog een goede wereld is en dat

en krijgt dat ook terug.

wij dan niet druk bezig zijn met het leefbaar maken voor onze kinderen, maar dat de

Velsen in de regio

wereld dan gewoon leefbaar ís.”

Velsen richt haar blik naar buiten en werkt slim samen. Daarbij kijkt de gemeente naar de inhoud. Wat moet er gebeuren? Wat willen we dat er gebeurt? Dat geldt voor de samen­

46

Visie op Velsen 2050

werking met de IJmond en Zuid-Kennemerland. Vinden we dezelfde thema’s, dan is er ook een samenwerking met de VNG (Verenigde Neder­ landse Gemeenten) en G40, met de kust- en grensgemeenten en met de MRA. Velsen is, en zo positioneren we ons ook, een slimme en be­trouwbare partner. Dat doen we bij de ener­ gietransitie in het Noordzeekanaalgebied en de (Europese) fondsen die daarvoor nodig zijn. Gemeenten krijgen steeds meer verantwoorde­ lijkheden als het gaat om beleid en uitvoering. Daarnaast zijn de vraagstukken waar gemeen­ ten mee te maken krijgen steeds complexer en taai­er. Veel ontwikkelingen zoals wonen, werken, opleidingen, winkelen, vervoer, zijn voor jou als inwoner lokale thema’s. Maar als gemeente kun je het niet meer alleen doen. Zo werken veel inwoners van Velsen in de regio. En er zijn veel inwoners van de regio die werken in Velsen. In de toekomst zal het belang van de regio ook daardoor toenemen: IJmond, ZuidKennemerland, het Noordzeekanaalgebied en de Metropoolregio Amsterdam. Dergelijke vraagstukken vragen veel van een middelgrote gemeente als Velsen. Eén antwoord op al die vragen is: keuzes maken. En: duidelijk

Duurzaam Verbonden

47

Koers bepalen

laten weten waar we als gemeente de komende jaren wél en geen energie (en geld) aan besteden. Een ander antwoord is om meer slagkracht te krijgen door samenwerking aan te gaan met de regio. Velsen en de IJmond zijn net zo belangrijk voor de MRA als de MRA belangrijk is voor Velsen en de IJmond. Zonder de bedrijven en instellingen in Velsen en de IJmond gaat de MRA zijn duurzaamheidsdoelstellingen niet halen. Velsen en IJmond zijn een factor van betekenis.

Velsen en de IJmond zijn net zo belangrijk voor de Metropoolregio Amsterdam als andersom

48

Visie op Velsen 2050

Duurzaam Verbonden

49

Koers bepalen

We kijken in dit boekje zo’n dertig jaar vooruit. Da’s best een hele tijd. Om in 2050 te bereiken wat we nu hardop wensen, zal er veel moeten gebeuren. Dat kan alleen stap voor stap. We zullen ook regelmatig onze vaarroute een beetje

En nu?

Hoe zetten we de koers in naar het ideale 2050?

moeten aanpassen om toch op koers te blijven. Het is een zekerheid dat we ook te maken zullen krijgen met zaken en ontwikkelingen die we nu (nog) niet kunnen bedenken. De eerstvolgende stap is dat we onze doelen concreet maken. Dat kan bijvoorbeeld in een uitvoerings­ programma of strategische agenda. Maar die blijken ook uit de (meerjaren)begroting. Daarmee kijken we telkens 5 tot 10 jaar vooruit. Op die manier houden we koers en blijven we toch wendbaar.

50

Visie op Velsen 2050

Duurzaam Verbonden

51

Koers bepalen

Woordenlijst Assemblage: het komt als losse onderdelen binnen en gaat als volwaardig product de deur weer uit. Circulaire economie: er zijn er geen afvalstoffen meer. Want de afvalstoffen die er zijn, worden weer gebruikt als grondstof. Circulair = rond, kringloop. CO2-neutraal: er is een evenwicht tussen de uitstoot van stoffen die slecht zijn voor ons milieu en de hoeveelheid die weer wordt opgenomen, bijvoorbeeld door bomen. Duurzaamheid: geeft aan dat iets op een manier gebeurt zodat het minder slecht is voor de aarde. Energietransitie: de overgang van het gebruik van fossiele brandstoffen (olie, gas, kolen) naar zon, water en wind als energiebronnen. Hub: middelpunt, centrum. IJmond: Velsen, Beverwijk en Heemskerk.

52

Visie op Velsen 2050

MRA: Metropoolregio Amsterdam. Het samen­ werkingsverband van 32 gemeenten rond Amsterdam in de provincies Noord-Holland en Flevoland. De kracht van de MRA is de diver­ siteit van de gemeenten: economisch, stedelijk en landschappelijk. De sterke punten van elke gemeente of deelregio’s versterken de MRA. Velsen zit in de MRA in de deelregio IJmond, samen met de gemeenten Beverwijk en Heemskerk. Offshore: weg van de kust, in de zee. Quadruple Helix model: de krachten van de overheid, de industrie en kennisinstellingen (bij elkaar de Triple Helix) én inwoners (Qua­ druple Helix) worden gebundeld. Dat niet alleen, bij elkaar zijn ze verantwoordelijk voor de oplos­ singen van de maatschappelijke uitdagingen. Smart: letterlijk betekent deze Engelse term ‘slim, intelligent’. Deze term gebruiken we in het Nederlands vaak voor technologie waarbij kunstmatige intelligentie en/of automatisering een grote rol speelt.

Duurzaam Verbonden

53

Een uitgebreidere en complete versie van deze visie kun je vinden op www.velsen.nl/velsensbeleid/visieopvelsen.

Visie op Velsen 2050 Duurzaam Verbonden