E17 Aanvraag Just Transition Fund.pdf

GEMEENTE VELSEN

Collegebericht Weeknummer: 11

Datum vergadering

15-03-2022

Ambtenaar

V.C. van Vuuren

Zaaknummer

30237-2022

Telefoonnr.

06 22249089

Portefeuillehouder(s)

F. Bal

E-mailadres

vvuuren@odijmond.nl

Bijlagen

Geen

Onderwerp: Aanvraag Just Transition Fund

Geachte leden van de raad, De Europese Unie heeft het Just Transition Fund (JTF) opgericht om regionale clusters in Europa te ondersteunen bij een rechtvaardige transitie naar een duurzame industrie. Nu leunen deze clusters nog sterk op fossiele brandstoffen. Dat moet veranderen. De IJmond is zo’n cluster, onder meer vanwege Tata Steel. De IJmond is aangewezen als één van de zes Nederlandse regio’s die in aanmerking komt voor budget uit het JTF. De IJmond-gemeenten en de provincie Noord-Holland werken als één JTF regio samen met de andere JTF-regio’s en het ministeries EZK en SZW (hierna: Rijk) om een bedrag van € 623 miljoen voor het JTF-programma 2021-2027 aan Europese middelen aan te vragen. Hiervan van is €58,5 miljoen voor de IJmond en is bedoeld als cofinanciering. We willen de bijdrage uit het JTF gebruiken om op drie gebieden de gevolgen van de energietransitie op te vangen. Met een duurzamere industrie in de IJmond, een diversificatie van de economie en een betere aansluiting tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. De energietransitie geeft kansen om van werk naar werk te komen, voor omscholing, bijscholing en verandering van werkzaamheden. De verduurzaming van de IJmond en de bredere regio (Noordzeekanaalgebied en de Metropoolregio Amsterdam) biedt economische kansen voor de IJmond.

Door in te zetten op nieuwe werkgelegenheid in andere sectoren dan de staalindustrie, verkleint de regio de economische afhankelijkheid van de staalsector. Voor onze regio is het JTF een belangrijke steun in de rug om de leefbaarheid en luchtkwaliteit te verbeteren die mede door Tata Steel onder druk staat. Het college heeft ingestemd met het indienen van een gezamenlijke aanvraag van Rijk en regio’s voor het Just Transition Fund voor 22 maart 2022 bij de Europese Commissie en met de bestuurlijke afspraken om de samenwerking tussen Rijk en regio’s te regelen. Regionale Transitieplan JTF vormt de basis Afgelopen najaar stelde het college het regionale Transitieplan JTF IJmond vast. Dit vormt de basis voor de inzet van de JTF-middelen in de IJmond en voor het regionale hoofdstuk in de nationale JTF-aanvraag. Het regionale Transitieplan JTF is een strategie op hoofdlijnen. Het plan beschrijft het ‘transitiepad’ naar een duurzame (staal)industrie in de IJmond en het Noordzeekanaalgebied. Het beschrijft aan welke activiteiten het JTF-geld in de IJmond nuttig besteed kan worden en welke

GEMEENTE VELSEN consequenties dit heeft voor vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Opleidings- &Onderwijsfondsen kunnen hierbij als cofinanciering dienen. De IJmond gemeenten en de provincie stelden het plan op in nauwe samenspraak met stakeholders in de IJmond: regionale overheden, arbeidsmarktregio’s, kennis- en onderwijsinstellingen en een vertegenwoordiging vanuit het bedrijfsleven. De IJmond-gemeenten en de provincie Noord-Holland stelden het plan vast met als doel de IJmond binnen de nationale JTF aanvraag te positioneren. Zo landen onze regionale ambities goed in het nationale plan en dragen de JTF-middelen zo effectief mogelijk bij aan de transitie in de IJmond. De JTF gelden dragen bij aan een zachte landing van de energietransitie. De totale kosten bedragen veel meer. De recente keuze van Tata Steel om de overstap te maken naar groene waterstof is hierbij relevant. De JTF gelden kunnen slechts ten dele de gehele energietransitie realiseren. JTF is een vliegwiel, bedoeld om al voorgenomen inzet en investeringen een extra zet te geven. Subsidie IJmond wil de JTF-middelen inzetten in de vorm van subsidie aan bedrijven, instellingen en overheden. Dit gaat om de pijler-1 middelen van het Just Transition Mechanism (JTM).

Voor één of meerdere warmtenetten en/of voor regionale waterstofnetten/-infrastructuur in de IJmond bekijken we – in samenspraak met het Ministerie van EZK en de Europese Investerings Bank - of gebruik kan worden gemaakt van pijler 3 (een publieke leenfaciliteit) van het JTM in combinatie met pijler 2 (garanties vanuit InvestEU). Van inhoudelijke transitiepaden naar landelijke JTF-sporen Met het JTF stimuleert de regio IJmond de rechtvaardige transitie naar een duurzame industrie en economie, langs vier parallelle ‘transitiepaden’: 1. Duurzame en schone staalindustrie als toekomstbestendige werkgever. 2. Benutten kansen verduurzaming NZKG. 3. Verduurzaming overige industriële bedrijvigheid IJmond. 4. Transitie naar toekomstbestendige arbeidsmarkt. De vier transitiepaden passen in de drie landelijke sporen van 1. Versterking infrastructuur, 2. Diversificatie van de economie en 3. Arbeidsmarkt. Het JTF-transitieplan bevat geen selectie van projecten; pas na afronding van het programmeringsproces met het Rijk en de Europese Commissie (begin september 2022) volgt uitwerking (door stakeholders), indiening, beoordeling en toewijzing van JTF-projecten. Verdeling van de JTF middelen naar innovatie/ infrastructuur vs arbeidsmarkt Het Rijk heeft bepaald dat de JTF middelen 50-50% worden verdeeld tussen economie en arbeidsmarkt met een mogelijke afwijking van 10%.

Uit onze inventarisatie blijkt dat er relatief minder projecten op gebied van arbeidsmarkt spelen. We hebben met het Rijk besproken dat de IJmond minimaal 40% van het budget inzet op arbeidsmarkt, op basis van de behoefte in de IJmond. Dit zal niet alleen via het spoor Arbeidsmarkt zijn, maar ook via de andere twee sporen door een bijdrage te vragen van 5% ten behoeve van Social Return, de afspraak om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan werk te helpen. De gemeenten en provincie leggen in het bestuursakkoord met het Rijk de onderlinge samenwerking vast en ook de gewenste verdeling van de middelen. Operationeel programma Er is één landelijk Operationeel Programma (OP) in het JTF, waarbinnen elke regio, en dus ook de IJmond, een eigen prioriteit en regiohoofdstuk heeft. Het regionale hoofdstuk IJmond in het OP is een technische vertaling van het inhoudelijke regionale hoofdstuk IJmond (uit het nationale Just

GEMEENTE VELSEN Transition Plan ) om de budgetten, indicatoren en streefdoelen vast te leggen. Binnen de JTFsystematiek zet de IJmond in op een breed scala aan maatregelen. Governance Rijk en regio’s werken op gelijkwaardige wijze samen aan de uitvoering van het Nederlandse deel van het JTF. Het Rijk en de regio’s hebben over de bevoegdheids- en verantwoordelijkheidsverdeling tussen Rijk en regio’s bestuurlijke afspraken gemaakt (zie bijlage). • Het Rijk legt verantwoording af aan de Europese Commissie(EC) en houdt toezicht op de regio’s. • De uitvoering wordt verricht door de regio’s. De inhoudsbepaling en de uitvoering van de plannen ligt in de regio. De JTF-regio’s zijn inhoudelijk verantwoordelijk voor de openstelling en uitvoering van het JTF-programma in de regio’s. • De uitvoeringsorganisatie Kansen voor West uitgevoerd door de stad Rotterdam is de intermediaire organisatie (II) voor regio’s IJmond en Rijnmond. • De regio IJmond krijgt een stuurgroep om de II te adviseren bij hun uitvoeringstaken. Naast de IJmond gemeenten, zijn sociale partners, kennisinstellingen en energie coöperaties hierin vertegenwoordigd. • Vanuit de regionale stuurgroep neemt één afgevaardigde plaats in het monitoringscomité. De regionale bestuurders controleren de rechtmatige en doelmatige uitvoering van de respectievelijke regionale plannen door de II’s.

• Het Rijk stelt op voordracht van de regionale stuurgroep voor elke JTF-regio een onafhankelijke deskundigencommissie in voor de inhoudelijke beoordeling van de projecten. • De Omgevingsdienst IJmond voert het secretariaat uit van de regionale stuurgroep en vervult de helpdesk functie voor de projectaanvragers. • Hieruit volgend sluiten het Rijk en de II’s uitvoeringsovereenkomsten, net als de II en de regio. Financiën JTF gaat uit van cofinanciering van 50%. De co-financieringsplicht wordt zo veel mogelijk gerealiseerd door het slim koppelen van subsidiestromen en cofinanciering door het bedrijfsleven. Als er aanvullende bijdragen van de gemeente noodzakelijk zijn, dan leggen we dit via een voorstel aan de raad voor. We zien mogelijkheden om projecten die al in bestaand beleid zijn opgenomen, bijvoorbeeld het werkgeversservicepunt, onder te brengen in het JTF programma. Op die manier kunnen we ook als gemeente gebruik maken van middelen uit het subsidiebudget. De subsidieaanvraag levert ons dan dekking op voor de cofinanciering. Uitvoeringskosten van het JTF programma Als de EU ons de subsidie toekent, mogen we maximaal 4% besteden aan de uitvoeringskosten van het programma. Het Rijk ontvangt 1% en de regio ontvangt 3% voor de overige uitvoeringskosten. Iedere partij moet zelf zorgen voor de cofinanciering.

De gemeenten zijn met de provincie Noord-Holland in overleg over een bijdrage van twee derde van de benodigde cofinanciering voor deze uitvoeringskosten Een derde van deze cofinanciering moeten de gemeenten bekostigen in de looptijd van het programma 2021-2027. Het gaat om een bedrag van 585.000 euro. Het plan is om deze cofinanciering in zeven jaar om te slaan naar de gemeenten Velsen, Beverwijk en Heemskerk naar rato van inwoneraantal. Voor de gemeente Velsen zal dit per jaar voor de periode vanaf 2022 -2028 een gevraagde bijdrage betekenen van circa 38.500,euro. Dit wordt in de komende begroting- en control cyclus als voorstel ingebracht.

GEMEENTE VELSEN Betrokkenheid van uw raad De IJmond koos bewust voor een inventarisatie van kansen en opgaven binnen bestaande beleidskaders. Het gaat met 58,5 miljoen euro om een groot bedrag dat een grote impact kan hebben op onze regio. Gedeputeerde staten en de colleges informeerden de raden en staten bij aanvang van het project (voorjaar 2021) met een college-/ raadsinformatiebrief en nogmaals na het vaststellen van het Regionaal Transitieplan. Tevens hielden we een raadinformatiebijeenkomst in het najaar van 2021. Medio 2022 organiseren we een volgende informatiebijeenkomst. Hierin inventariseren we wensen voor het voordragen van projecten. Tenslotte zullen we u frequent informeren over de uitvoering van het JTF door middel van een nieuwsbrief. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Velsen