E12 Jaarverslagen welstand 2018 en 2019.pdf
Tekst van het document
GEMEENTE VELSEN
Collegebericht Weeknummer: 5
Datum vergadering
2-2-2021
Ambtenaar
M. Gemser
Zaaknummer
8896-2021
Telefoonnr.
0255 567536
Portefeuillehouder(s)
S.Y. Dinjens
E-mailadres
mgemser@velsen.nl
Bijlagen
3
Onderwerp: Jaarverslagen welstand 2018 en 2019
Geachte leden van de raad, Het college van burgemeester en wethouders en de commissie Stedelijk Schoon zijn verplicht jaarlijks een verslag voor te leggen aan de gemeenteraad. Hierin geven zij aan hoe zij zijn omgegaan met het uitoefenen van welstandstoezicht en de uitgebrachte adviezen. Met een goed welstandstoezicht wordt continu gezocht naar een evenwicht tussen eigen identiteit en samenhang binnen een gebied of straat. Iedere omgevingsvergunning wordt door de commissie Stedelijk Schoon getoetst aan de gemeentelijke Welstandsnota. In 2018 en 2019 zijn 555 aanvragen getoetst. Hiervan kregen 237 aanvragen direct een positief oordeel, de overige aanvragen waren akkoord na aanpassingen. Slechts één aanvraag is geweigerd op basis van welstandseisen. Het college en de commissie Stedelijk Schoon zijn bovendien erg positief over de kwaliteit van ontwikkelingen als De Binnenhaven, Het Nieuwe Vroeger, de muziekkapel op het Broekbergenplein en de realisatie van kantoorruimte in de monumentale Sint Jozefkerk. Een aandachtspunt vindt de commissie de trend om bouwmogelijkheden steeds vaker maximaal te benutten door middel van de binnenplanse afwijkingsmogelijkheid van 10%. De vraag doet zich voor of dit niet leidt tot afbreuk van de omgevingskwaliteit. De commissie geeft dit ter overweging mee bij het opstellen van de nieuwe Omgevingsplannen in het kader van de nieuwe Omgevingswet.
De volledige evaluatie van het welstandsbeleid in 2018 en 2019 is vastgelegd in bijgevoegde jaarverslagen. Door personele wisselingen en onvoldoende overdracht/borging worden de jaarverslagen later aangeboden dan gebruikelijk. Dit is voor het jaarverslag van 2020 geborgd.
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Velsen
1
COMMISSIE STEDELIJK SCHOON VELSEN JAARVERSLAG 2018
2 COMMISSIE STEDELIJK SCHOON VELSEN JAARVERSLAG 2018
3
Voorwoord “Ruimtelijke kwaliteit gaat over bebouwde en onbebouwde ruimte. Over structuur en samenhang. Over de grote schaal en de individuele woning. In dit hele spectrum is overleg en samenwerking essentieel.“ Jacques Warmerdam, adviseur EWR, gemeente Velsen
Dakopbouwen; niet een thema waarvan je op het eerste gezicht zegt dat het aanzien van Velsen erdoor wordt bepaald. Het grote aantal aanvragen laat zien dat het een veel voorkomend fenomeen is. Begrijpelijk, gezien de schaarse woningmarkt en de behoefte aan meer woonruimte. Die behoefte weerspiegelt zich in de diversiteit en de letterlijke omvang van de aangevraagde opbouwen en dakkapellen. De welstandsnota laat een overzichtelijk aantal mogelijkheden zien die zijn toegestaan. Toch vraagt de behandeling van aanvragen veel van onze tijd en aandacht. Enerzijds om te kijken of er, ondanks strijdigheid met de nota, toch tegemoet gekomen kan worden aan de behoefte van de aanvrager. Anderzijds om te kijken of een individuele opbouw of dakkapel die wel is toegestaan, toch geen afbreuk doet aan de architectonische eenheid van een ritje of een tweekapper. De diversiteit van Velsen, van Oud IJmuiden tot Santpoort Noord en Zuid, is groot. Een samenstelsel van voormalige dorpen en wijken uit verschillende periodes, met verschillende bouwstijlen. Dit vraagt om meer mogelijkheden om daar met dakopbouwen op in te spelen. Misschien vraagt het ook wel om een verschillend regime per wijk dat beter aansluit bij de woningbehoefte en het karakter van wijk of buurt.
Hoe dan ook, daken zijn de vijfde gevel van een woning en het daklandschap heeft een groot effect op het aanzien van de straat of buurt. Een belangrijk thema dus! Ir. Miranda Reitsma Voorzitter Commissie Stedelijk Schoon Velsen
4 COMMISSIE STEDELIJK SCHOON VELSEN JAARVERSLAG 2018
5
Inhoud 1.
Ruimtelijke kwaliteitsadvisering: nu en straks
7
2.
Commissie, beoordelingskaders en werkwijze
8
GROOT PLAN: De Binnenhaven
14
3.
Wat wij u adviseerden in 2018
16
WONING OP EEN BIJZONDERE LOCATIE: Hoofdstraat 272, Santpoort-Noord
18
MONUMENTEN ADVIES: Zonnepanelen op een rijksmonument Rijksweg 112
22
4. Dilemma’s bij de kwaliteitsadvisering
24
BIJZONDER/ KLEIN PLAN: De Muziekkoepel Broekbergerplein Santpoort
26
5.
Evaluatie en aanbevelingen
29
KLEUR GEEFT KARAKTER: Driehuizerkerkweg 12, Driehuis
30
Colofon
32
6 COMMISSIE STEDELIJK SCHOON VELSEN JAARVERSLAG 2018
7
Hoofdstuk 1 Ruimtelijke kwaliteitsadvisering: nu en straks In dit jaarverslag vertellen we hoe de advisering door de Commissie Stedelijk Schoon Velsen in 2018 is verlopen en waar we als Commissie – met ondersteuning van stichting MOOI Noord-Holland – aan werken. Dit eerste hoofdstuk gaat over de taak die wij voor u uitvoeren. Door de Omgevingswet gaat die taak veranderen. Hoe ziet de ruimtelijke kwaliteitsadvisering er nu en straks uit? 1.1 Nu Van oudsher voert de welstandscommissie een wettelijke taak uit. Maar in veel gemeenten is dat inmiddels anders. De afgelopen jaren heeft onze moederorganisatie MOOI Noord-Holland zichzelf heruitgevonden als adviseurs omgevingskwaliteit. Het werk is waar mogelijk integraler geworden. Veel gemeenten zijn overgestapt van sectorale welstands- en monumentencommissies naar brede adviescommissies met meerdere vormen van deskundigheid. De ruimtelijke kwaliteitsadvisering heeft zich ontwikkeld tot een constructieve dialoog. Het gesprek beperkt zich niet tot het uiterlijk van een bouwwerk maar gaat ook over de betekenis van een plan voor de plek en voor de maatschappij. De commissie weegt in haar advisering af of het plan bijvoorbeeld ook sociale, duurzame of gebruikskwaliteiten met zich meebrengt. Niet alleen het uiterlijk of de schoonheid, maar de balans tussen belevingswaarde, gebruikswaarde en toekomstwaarde bepaalt de ruimtelijke kwaliteit.
De afweging wordt gemaakt vanuit het publieke belang, waarbij zoveel mogelijk recht wordt gedaan aan private belangen. Als onafhankelijk adviseur van uw gemeente zien we het samenbrengen van publieke en private belangen als onze belangrijkste opdracht. Het beste resultaat ontstaat als de commissie in staat wordt gesteld vanaf een vroeg moment mee te denken, samen met de lokale ambtelijke specialisten op het terrein van landschap, stedenbouw en erfgoed. Daarbij is het voeren van een constructief gesprek met de initiatiefnemer – gericht op het creëren van meerwaarde – eigenlijk belangrijker dan de finale (meer traditionele) beoordeling.
1.2 Straks Daarom is ‘nu’ eigenlijk al een beetje ‘straks’. Waar MOOI Noord-Holland als organisatie op heeft voorgesorteerd, wordt straks werkelijkheid. De Omgevingswet zal naar verwachting in 2021 worden ingevoerd. Dan zullen de vertrouwde kaders, posities en instrumenten verder veranderen. Van sommige tradities zullen we afscheid nemen, andere werkwijzen worden verder ontwikkeld en vernieuwd. In een wereld die niet meer functioneert volgens sectorale kaders en lineaire processen, waar de lokale overheid uitnodigend en faciliterend te werk gaat, zullen we moeten zoeken naar de invulling van het begrip ‘goede omgevingskwaliteit’. Het begrip welstand verdwijnt uit de wet, de nieuwe term in de Omgevingswet is ‘het uiterlijk van bouwwerken’. De zorg voor het uiterlijk van bouwwerken moet geregeld worden in het omgevingsplan en de daaraan gekoppelde beleidsregels. De oude scheiding tussen bestemmingsplan en welstand zal verdwijnen. De beleidsregels kunnen worden verbreed tot beleidsregels voor ruimtelijke kwaliteit: erfgoed, stedenbouw, landschap, architectuur en openbare ruimte in onderlinge samenhang. Door ook duurzaamheid, en eventueel gezondheid, veiligheid en natuur toe te voegen worden het beleidsregels voor omgevingskwaliteit – nog integraler. Dit betekent natuurlijk nogal wat voor de uitvoering van de kwaliteitsadvisering.
In hoofdstuk 4 zullen we dieper ingaan op enkele dilemma’s die kunnen ontstaan bij de ‘nieuwe’ ruimtelijke kwaliteitsadvisering.
8 COMMISSIE STEDELIJK SCHOON VELSEN JAARVERSLAG 2018
9
Hoofdstuk 2 Commissie, werkwijze en beoordelingskaders 2.1 Even voorstellen Het goed beoordelen van alle ruimtelijke aspecten van een ruimtelijke ingreep in de leefomgeving vraagt vakmanschap. De Commissie Stedelijk Schoon Velsen is benoemd door de gemeenteraad en samengesteld uit ervaren en vakbekwame adviseurs met kennis die nodig is binnen de gemeente Velsen.
De commissie werd ondersteund door: Mariette Bruin bureau commissiecoördinator MOOI Noord-Holland.
Ir. Miranda Reitsma
Masja Gemser
voorzitter, stedenbouwkundige. Miranda werkte als stedenbouwkundig ontwerper bij de dienst RO en Stadsvernieuwing te Rotterdam en Groningen, was afdelingshoofd Planontwikkeling te Zaanstad en hoofd stedenbouw aan de Academie van Bouwkunst. Van 2007 – 2011 was Miranda Reitsma Provinciaal Adviseur Ruimtelijke Kwaliteit Noord-Holland en heeft per 2008 haar eigen bureau Reitsma Stedenbouw, visie en strategie. Miranda heeft deelgenomen aan diverse kwaliteitsteams, zowel als lid en als voorzitter en was tevens lid van de Commissie voor Welstand en Monumentenzorg te Amsterdam. Zij heeft diverse onderzoeken en publicaties op haar naam staan, was lid van jury’s en heeft onderwijservaring. Miranda Reitsma is sinds 1 januari 2012 aan MOOI Noord-Holland verbonden, onder andere als voorzitter van de Monumenten- en Welstandscommissie Waterland en Commissie Stedelijk Schoon Velsen.
Casemanager
Karel Toth Casemanager
David Pilon Casemanager
Marcel Heijmans architect-secretaris Marcel is zelfstandig architect met een eigen praktijk en is sinds 2006 verbonden aan MOOI Noord-Holland. Vanaf 2010 is hij lid van de Commissie Stedelijk Schoon van de gemeente Velsen. Naast architect is Marcel inmiddels ook monumentenadviseur en als zodanig verbonden aan de Monumentencommissie van Beverwijk, Schagen en de Erfgoedcommissie van MOOI Noord-Holland. Vanuit deze functie maakt hij ook deel uit van het team dat adviseert bij de versterking van de Afsluitdijk.
Laurens Golverdingen Casemanager
Marieke Mulder Stedenbouwkundigen van de gemeente
Barbara Schmitt Stedenbouwkundigen van de gemeente
Cees Hooyschuur restauratie-architect, erfgoedadviseur. Sinds 2002 verbonden aan MOOI Noord-Holland als lid van de Welstands- en Monumentencommissie gemeente Hoorn; lid van de regionale Welstandscommissie WestFriesland; lid van de Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit Bergen en Heiloo; lid van de Erfgoedcommissie MOOI Noord-Holland. Adviseur van het Landelijk Hofjesberaad; lid van de begeleidingscommissie stichting bouw research (SBR); Sinds 2015 lid van de Commissie Stedelijk Schoon Velsen als restauratiearchitect.
Jacques Warmerdam Stedenbouwkundigen van de gemeente
10
11 COMMISSIE STEDELIJK SCHOON VELSEN JAARVERSLAG 2018
2.2 Werkwijze De Commissie Stedelijk Schoon Velsen adviseert de gemeente Velsen en komt op donderdag in de even weken van het jaar in Velsen bij elkaar. De vergaderingen zijn openbaar; aanvragers maar ook belanghebbenden en geïnteresseerden zijn van harte welkom om een toelichting te geven of gewoon te luisteren. De Commissie biedt een gespreksomgeving waarin de direct betrokkenen aan bod komen in het gesprek over omgevingskwaliteit. Over het algemeen worden de plannen digitaal en analoog gepresenteerd door de casemanagers van de gemeente. Indien aanwezig licht de initiatiefnemer of de ontwerper het plan verder toe. Bij de grotere plannen is de afdeling stedenbouw of de stedenbouwkundige van de gemeente aanwezig om de Commissie te informeren. Dat gebeurt bij voorkeur in een zo vroeg mogelijk stadium. De vergaderdata voor uw gemeente vindt u via deze link.
De Commissie aan het werk
De adviezen Van elke planbehandeling stelt de Commissie een advies op. We streven ernaar dat het advies begrijpelijk is voor iedereen; dus helder geschreven en zonder gebruik van onnodig jargon. Bovendien moet het advies juridisch houdbaar zijn. De casemanager zorgt voor het openbaar maken en versturen van de adviezen naar het college, de aanvrager en eventuele andere belanghebbenden. Planregistratiesysteem De adviezen worden gerubriceerd in een door MOOI Noord-Holland ontwikkeld planregistratiesysteem, genaamd CorSys. De commissiecoördinator, de casemanagers en de commissieleden hebben toegang tot dit systeem en kunnen te allen tijde de geschiedenis van de planbehandeling raadplegen. Momenteel wordt een nieuw, verbeterd systeem voorbereid om de overstap naar volledig digitaal werken te kunnen maken. In 2019 zal dit nieuwe systeem in werking gaan onder de naam (MOOI) DARS (Digitaal Advies Registratie Systeem). De gemeenten kunnen hier gebruik van maken, ook voor de plannen die ambtelijk beoordeeld worden. MOOI Noord-Holland zal de gebruikers begeleiden bij de toepassing ervan.
Preadviezen De Commissie gaat bij grote, ingewikkelde of voorbeeldstellende plannen graag al vóór de vergunningaanvraag in gesprek met de initiatiefnemer om de mogelijkheden en de kans op maatschappelijke meerwaarde te verkennen. Dit wordt meestal aangeduid met de termen vooroverleg of preadvies. Op deze manier komt het advies van de Commissie op een logisch moment in het planproces en kan de inbreng van de Commissie nog relatief eenvoudig worden meegenomen. Dit bevordert ook een snelle beoordeling van de definitieve vergunningaanvraag. Vooroverleg wordt door veel initiatiefnemers als een welkome inbreng ervaren. Ambtelijke behandeling Niet alle plannen worden door de voltallige Commissie behandeld. Op basis van sneltoetscriteria zijn de casemanagers gemandateerd kleine plannen zelfstandig af te handelen. Bij twijfel kan de casemanager er alsnog voor kiezen een plan op de agenda van de voltallige Commissie te plaatsen. Contact met afdeling EWR De Commissie heeft intensief contact met EWR, de stedenbouwkundige afdeling binnen de gemeente Velsen. Iedere vergadering wordt voorafgegaan door circa een half uur gezamenlijk doornemen van ‘gevoelig liggende’ bouwplannen of te verwachten ontwikkelingen binnen de gemeente. De adviseurs van EWR en de leden van de Commissie maken gebruik van elkaars expertise, hetgeen de planbehandeling ten goede komt.
12 COMMISSIE STEDELIJK SCHOON VELSEN JAARVERSLAG 2018
13
“Herbestemming van religieus erfgoed is een lastig vraagstuk. Het is zoeken naar een invulling die recht doet aan het erfgoed en het behoud ervan mogelijk maakt. De St. Jozefkerk in Velsen-Noord is een mooi voorbeeld. De nieuwe kantoorfunctie combineert duurzame instandhouding met behoud van de historische betekenis van het gebouw.”
2.3 Beoordelingskaders Er zijn meerdere beoordelingskaders waar de Commissie rekening mee houdt. De welstandsnota vastgesteld in 2015 door de gemeenteraad, is het belangrijkste. Via deze link kunt u de welstandsnota voor uw gemeente inzien. Naast de welstandsnota zijn er ook criteria of richtlijnen opgenomen in diverse beeldkwaliteitsplannen. Onder andere voor industrieterrein Grote Hout en de bouw van de Nieuwe Zeesluis.
Masja Gemser, beleidsmedewerker monumenten, gemeente Velsen
De beoordelingskaders zijn naar onze mening over het algemeen goed toepasbaar en dragen bij aan de constructieve dialoog die we voeren met initiatiefnemers. De kaders maken duidelijk wat de gemeente wil bereiken met het kwaliteitsbeleid en bieden houvast bij de begeleiding en de beoordeling van plannen. Erfgoedbeleid De adviezen over ingrepen aan monumenten worden gebaseerd op de gemeentelijke Monumentenverordening.
15 PROJECT GROOT PLAN
IJMUIDEN
Binnenhaven Nieuwbouw van 50 woningen Schetsontwerp Binnenhaven
Dit betreft de bouw van 50 grondgebonden woningen. De opzet bestaat uit vier blokken in een carrévorm, gelijkend op een gesloten bouwblok. Op de plek waar het een gepland zorgcomplex ontmoet is een hoek van het bouwblok opengehouden. Het binnengebied is geheel gevuld met privétuinen, bergingen en parkeerplaatsen. De woonblokken bestaan uit twee recht opgaande bouwlagen en een setback. De gevels zijn hoofdzakelijk opgebouwd uit metselwerk en een houten beschieting. Een lange gevel aan de parkzijde was door verschil in steentype en kleur opgedeeld in drie delen. De Commissie heeft het plan in nauw overleg met de afdeling EWR beoordeeld. Zij stelde vragen over het opengewerkte deel van het bouwblok. De Commissie voorzag een open plek zonder duidelijke bestemming of functie. De open ruimte was bovendien niet ingedeeld en in het plan ontbrak informatie over de aangrenzende gevels. Ten aanzien van de gevel aan het park verzocht de Commissie de architect deze meer af te stemmen op bestaande bebouwing in de directe omgeving. Omdat het bestemmingsplan drie volledige lagen toestaat adviseerde de Commissie om de uitbreidingen van de setback als opties mee te nemen in het plan. De architect kwam in de loop van het proces met passende voorstellen en oplossingen. De Commissie keek met belangstelling uit naar de verdere uitwerking van het plan.
Tabel 1
16 COMMISSIE STEDELIJK SCHOON VELSEN JAARVERSLAG 2018
Hoofdstuk 3 Wat wij u adviseerden in 2018
SOORT AANVRAAG
AANTAL AANVRAGEN
AANTAL BEHANDELINGEN
Omgevingsvergunning 17 waarvan een monument
243
343 21
35
waarvan nieuwbouw
48
72
waarvan verbouwing
174
236
Preadvies*
23
25
Reclameaanvraag
4
4
Advies ruimtelijke plannen
1
1
Overige vergaderonderwerpen
7
12
Totaal
278
385
* Dit zijn de preadviezen waarvoor nog geen omgevingsvergunningaanvraag is ontvangen. Het totaal aantal preadviesaanvragen was 37.
3.1 Cijfers In 2018 heeft de Commissie Stedelijk Schoon Velsen 278 vergunningaanvragen behandeld, waarvan 30 betrekking hadden op aanvragen van voorgaande jaren. In verband met plannen die meerdere behandelingen nodig hadden, was het totaal aantal planbehandelingen 385.
Aantal planbehandelingen ten opzichte voorgaande jaren: Tabel 2
Aantal planbehandelingen
Het aantal nieuwe plannen is met ca. 21% gedaald ten opzichte van 2017. Het aantal behandelingen In 2018met heeft Commissie Stedelijk Schoon daalde ca.de 14% ten opzichte van het vorigeVelsen jaar. 278 vergunningaanvragen behandeld, waarvan 30 betrekking hadden op aanvragen van voorgaande jaren. In verband met plannen die meerdere behandelingen nodig hadden, was het totaal aantal planbehandelingen 385. Het aantal nieuwe plannen is met ca 21 % gedaald ten opzichte van 2017. Het aantal behandelingen daalde met ca 14 % ten opzichte van het vorige jaar.
SOORT AANVRAAG
2018
2017
2016
Nieuwe aanvragen
248
315
287
Aanvragen van voorgaande jaren
30
25
18
Herhalingen
107
109
119
Totaal behandelingen
385
449
424
2018
2017
2016
247
314
289
Hoe vaak behandeld?
Aantal planbehandelingen Tabel 1 SOORT AANVRAAG
AANTAL AANVRAGEN
AANTAL BEHANDELINGEN
ADVIEZEN AAN B&W
Omgevingsvergunning
243
343
Totaal nieuwe aanvragen*
Hoe vaak behandeld? Tabel 3
waarvan een monument
21
35
Bij eerste behandeling akkoord
43 %
48 %
44 %
waarvan nieuwbouw
48
72
waarvan verbouwing
174
236
Bij eerste behandeling niet akkoord tenzij (kleine aanpassing nodig)
18 %
19 %
16 %
Bij tweede behandeling akkoord (of niet akkoord tenzij)
11 %
12 %
11 %
Bij derde of verdere behandeling akkoord (of niet akkoord tenzij)
10 %
5%
7%
Nog in behandeling of definitief niet akkoord of aanvraag ingetrokken
17 %
12 %
18 %
Plan wel akkoord op hoofdlijnen maar nog geen aanvraag voor vergunning
2%
4%
3%
Preadvies*
23
25
Reclameaanvraag
4
4
Advies ruimtelijke plannen
1
1
Overige vergaderonderwerpen
7
12
Totaal
278
385
* Dit zijn de preadviezen waarvoor nog geen omgevingsvergunningaanvraag is ontvangen. Het totaal aantal preadviesaanvragen was 37.
Aantal planbehandelingen ten opzichte voorgaande jaren:
Aantal planbehandelingen ten opzichte voorgaande jaren: Tabel 2 SOORT AANVRAAG 2018
2017
2016
Nieuwe aanvragen
248
315
287
Aanvragen van voorgaande jaren
30
25
18
Herhalingen
107
109
119
Totaal behandelingen
385
449
424
* Dit zijn alle nieuwe aanvragen exclusief beleidsadviesaanvragen en handhaving aanvragen.
Op de gemeentepagina van Velsen op onze website zijn meer cijfers te vinden.
Hoe vaak behandeld? Tabel 3 ADVIEZEN AAN B&W
2018
2017
2016
18 PROJECT WONING OP BIJZONDERE LOCATIE
19
Hoofdstraat 272 Santpoort-Noord Dit plan heeft betrekking op de bouw van een nieuwe woning op het perceel naast een
GEVELAANZICHTEN TOTAAL
Situatiefoto’s locatie) bron: Leeuwenkamp architecten
This document is for presentation purposes only and remains the property of Leeuwenkamp Architecten. This document contains material protected under international copyright laws and treaties. Any unauthorized reprint or use of this document or the designs included in this document is prohibited. No part of this book may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying, recording, or by any information storage and retrieval system without express written permission from Leeuwenkamp Architecten and would otherwise be considered copyright infringement.
02
PROJECTNAAM:
WOONHUIS SANTPOORT-NOORD
Referentie foto’s bron Leeuwenkamp architecten
03
This document 38540 is for presentation purposes only and remains the property of Leeuwenkamp Architecten. This document contains material protected PROJECTNUMMER:
REFERENTIENUMMER:
LA_38540_I_VO62.O_WELSTAND
REVISIE:
GEBRUIKER:
SPR
DATUM:
under international copyright laws and treaties. Any unauthorized reprint or use of this document or the designs included in this document is C prohibited. No part of this book may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying, recording, or by any information storage and retrieval system without express written permission from Leeuwenkamp Architecten and would 21/02/18 otherwise be considered copyright infringement.
PROJECTNAAM:
REVISIE: DATUM:
De architect gaf aan de hand van referentiebeelden aan een schuurwoning voor ogen te hebben die zou passen in het bijzondere ensemble. De massa bestaat uit een kelder, met GEVELAANZICHTEN TOTAAL GESLOTEN
In het eerste ontwerp constateerde de Commissie dat de woning niet het karakter had van een schuur, maar dat van een bungalow. Omdat het zeer dicht bij het monument
Totaal gevelaanzichten en gevelaanzichten gesloten, bron: Leeuwenkamp architecten
komt te staan was er sprake van teveel concurrentie. Met name grote dakoverstekken en opvallende dakkapellen gaven de woning teveel expressie. De Commissie adviseerde de woning terughoudender vorm te geven, zodat deze zich in een meer ondergeschikte vorm in het monumentale ensemble zou voegen.
This document is for presentation purposes only and remains the property of Leeuwenkamp Architecten. This document contains material protected under international copyright laws and treaties. Any unauthorized reprint or use of this document or the designs included in this document is prohibited. No part of this book may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying, recording, or by any information storage and retrieval system without express written permission from Leeuwenkamp Architecten and would otherwise be considered copyright infringement.
GEVELAANZICHTEN
10
PROJECTNAAM:
WOONHUIS SANTPOORT-NOORD
PROJECTNUMMER:
38540
REFERENTIENUMMER:
LA_38540_I_VO62.O_WELSTAND
REVISIE:
C
GEBRUIKER:
SPR
DATUM:
21/02/18
NOORD- EN WESTGEVEL
De architect begreep de opmerkingen van de Commissie en toonde in een volgende vergadering een gewijzigd ontwerp. In de voorgevel waren nu openingen samengevoegd. De architect voorzag daarbij de vensters van louvres om zodoende nog meer aan te sluiten bij het gesloten schuurkarakter. De dakkapellen waren vereenvoudigd en de waterborden en windveren werden in eenzelfde donkere kleur als de gevels uitgevoerd. De Commissie ontving het ontwerp enthousiast en concludeerde dat daarmee in voldoende mate respect werd getoond voor het nabijgelegen rijksmonument. Met het verschijnen van dit Jaarverslag is gebleken dat het getoonde plan niet zal worden uitgevoerd. Inmiddels is er een nieuwe aanvraag voor een alternatief plan.
This document is for presentation purposes only and remains the property of Leeuwenkamp Architecten. This document contains material protected under international copyright laws and treaties. Any unauthorized reprint or use of this document or the designs included in this document is prohibited. No part of this book may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying, recording, or by any information storage and retrieval system without express written permission from Leeuwenkamp Architecten and would otherwise be considered copyright infringement.
11
PROJECTNAAM:
WOONHUIS SANTPOORT-NOORD
PROJECTNUMMER:
38540
REFERENTIENUMMER:
LA_38540_I_VO62.O_WELSTAND
REVISIE:
C
GEBRUIKER:
SPR
DATUM:
21/02/18
GEVELAANZICHTEN ZUID- EN OOSTGEVEL
WESTGEVEL
NOORDGEVEL
Noord- en westgevel en zuid- en oostgevel, bron: Leeuwenkamp architecten
This document is for presentation purposes only and remains the property of Leeuwenkamp Architecten. This document contains material protected under international copyright laws and treaties. Any unauthorized reprint or use of this document or the designs included in this document is prohibited. No part of this book may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying, recording, or by any information storage and retrieval system without express written permission from Leeuwenkamp Architecten and would otherwise be considered copyright infringement.
ZUIDGEVEL
12
PROJECTNAAM:
WOONHUIS SANTPOORT-NOORD
PROJECTNUMMER:
38540
REFERENTIENUMMER:
LA_38540_I_VO62.O_WELSTAND
REVISIE:
C
GEBRUIKER:
SPR
DATUM:
21/02/18
OOSTGEVEL
PROJECTNUMMER:
LA_38540_I_VO62.O_WELSTAND SPR
achttiende-eeuwse stal met een status van rijksmonument.
daarboven één laag, afgedekt met een zadeldak.
WOONHUIS SANTPOORT-NOORD
REFERENTIENUMMER: GEBRUIKER:
20 COMMISSIE STEDELIJK SCHOON VELSEN JAARVERSLAG 2018
21
3.2 Effect van de adviezen De adviezen zijn openbaar en worden uitgebracht aan het college van B&W. In het jaar 2018 zijn alle adviezen van de Commissie overgenomen door het college van B&W. 3.3 Adviezen ruimtelijke plannen De advieswerkzaamheden van MOOI Noord-Holland voor behoud en ontwikkeling van omgevingskwaliteit in Noord-Holland gaan verder dan de gemeentelijke adviescommissies. Voor Velsen hebben wij de volgende ondersteunende activiteiten uitgevoerd:
Dijk Fort Benoorden
Wethoudersdiner
De afdeling EWR heeft in samenspraak met de Commissie een notitie opgesteld voor te plaatsen bijgebouwen en erfafscheidingen bij de woonboten langs het Liniepad. Dit omdat in het bestemmingsplan is opgenomen dat voor bebouwing in de directe omgeving van de Stelling van Amsterdam moet worden aangetoond of de cultuurhistorische waarde wordt aangetast of niet. Omdat het ontbrak aan handvatten om dit te kunnen beoordelen zijn in deze notitie de aspecten opgenomen waarop plannen in de rechtstreekse omgeving van Fort Benoorden beoordeeld kunnen worden. Deze richtlijnen betreffen een vertaling van het provinciale beeldkwaliteitsplan dat voor de gehele Stelling van Amsterdam van toepassing is. In het verleden is dit ten koste gegaan van de cultuurhistorische waarden van het gebied. Met deze notitie hopen EWR en de Commissie voldoende richtlijnen te kunnen meegeven om te voldoen aan het bestemmingsplan, waardoor de groene zone langs de dijk in de komende jaren weer gerepareerd gaat worden. 3.4 Steunpunt Monumenten & Archeologie Noord-Holland De gemeente Velsen heeft ook gebruik gemaakt van het Steunpunt Monumenten & Archeologie Noord-Holland; een vraagbaak voor gemeenten met vragen over erfgoed, cultuurlandschap, Omgevingswet, herbestemming en archeologie.
Het Steunpunt is een samenwerking tussen MOOI Noord-Holland en Stichting NMF en wordt mogelijk gemaakt door de provincie Noord-Holland en de RCE. Medewerkers
en bestuurders van Noord-Hollandse gemeenten kunnen bij het Steunpunt terecht met vragen over alles wat met erfgoed te maken heeft. Het Steunpunt organiseert diverse netwerk- en kennisbijeenkomsten door het jaar heen. Beleidsmedewerkers monumenten, Masja Gemser, en beleidsmedewerkster archeologie, Joke Groot, hebben meerdere keren aan deze bijeenkomsten deelgenomen. Ook kunnen gemeenten concrete zaken voordragen voor een expertmeeting, een onderzoek of als interessant voorbeeldproject op het gebied van herbestemming of het inpassen in een kwetsbaar cultuurlandschap. Kijk voor inspiratie en voorbeelden eens op www.steunpunterfgoednh.nl. Cultuurnetwerkdiner voor wethouders Wethouders van Cultuur en Ruimtelijke Ordening van Noord-Hollandse gemeenten zijn uitgenodigd voor een cultuurnetwerkdiner op woensdag 5 september in de grote kerk in Naarden. Het doel van de avond: kennismaking, netwerk, inspiratie en informatie. Thema: transformatie. Op gemeenten komen uiteenlopende transformatieopgaven af, zoals bijvoorbeeld leegstand en herbestemming van (monumentaal) vastgoed, de energietransitie, de woningbouwopgave, klimaatadaptatie en massatoerisme. Cultureel erfgoed staat hierbij onder druk, maar kan ook als inspiratiebron en aanjager werken bij de aanpak van deze transformatieopgaven.
Wat is provinciaal beleid op deze onderwerpen en hoe kunnen gemeenten omgaan met deze ingrijpende vraagstukken? De directeur van de Grote Kerk in Naarden benadrukte in haar welkomstwoord de functie van de kerk als klankkast tijdens concerten. En ze trok de parallel met de functie van gemeentebestuurders als klankkast van de samenleving. Om haar beeldspraak kracht bij te zetten speelde het orgel vervolgens – een aangename verrassing. Wethouder Jeroen Verwoort van gemeente Velsen was hierbij aanwezig.
22 PROJECT MONUMENTEN ADVIES
23
VELSEN
Zonnepanelen op een Rijksmonument Bij monumenten en in beschermde stads- of dorpsgezichten zijn zonnepanelen in
Luchtfoto Rijksweg 112
beginsel alleen toegestaan als de cultuurhistorische waarden van het gebouw of een gebied niet worden aangetast. Dit kan worden bereikt door een aantal algemene uitgangspunten in acht te nemen. Het aan het zicht onttrekken van de installatie, inclusief alle bijbehorende onderdelen is daarvan een van de belangrijkste. De Commissie ontving een dergelijke aanvraag voor het voormalig koetshuis, dat onderdeel uitmaakt van buitenplaats Waterland. Het koetshuis is gebouwd in 1921 en ontworpen door architect J.A.G. van der Steur. Het pand heeft tegenwoordig een woonfunctie. De eigenaren werden geconfronteerd met de noodzaak het zinkenroevendak te vernieuwen. Zij wilden dit combineren met het aanbrengen van zonnepanelen op het bovenste dakvlak van het monument. Door de zeer geringe dakhelling van het monument, de ruime afstand van de panelen ten opzichte van de dakranden en doorgaande zinken afdeklijsten zijn de panelen vanuit de omgeving niet waarneembaar. Met oog op de noodzakelijke vernieuwing van het zinken dak wordt ook geen historisch materiaal aangetast. De Commissie concludeerde dat hiermee geen monumentale waarden worden aangetast en ging daarom akkoord. Voor de constructie en uitvoering heeft Kasteel Nijenhuis in Diepenheim als referentieproject gefungeerd.
Rijksweg 112 Zonnepanelen op dak monument Rijksweg 112
24 COMMISSIE STEDELIJK SCHOON VELSEN JAARVERSLAG 2018
25
Hoofdstuk 4 Dilemma’s bij de kwaliteitsadvisering. Wie adviseert over omgevingskwaliteit? De Omgevingswet draagt ons allen op om te zorgen voor goede omgevingskwaliteit. Het gaat om de kwaliteit van de ruimte waarin het leven van mensen zich afspeelt. Plannen met een goede omgevingskwaliteit zijn duurzaam en dragen bij aan de gezondheid en het welbevinden. In het ontworpen Nederland wordt het belang van cultureel erfgoed, architectonische en stedenbouwkundige kwaliteit en goede kwaliteit van natuur en landschap hooggewaardeerd. In de toelichting van de Omgevingswet worden deze aspecten dan ook benoemd als de pijlers van goede omgevingskwaliteit. Goede omgevingskwaliteit begint bij het agenderen van kwaliteit in alle plan- en ontwerpprocessen. Hoe doe je dat? Wie adviseert over omgevingskwaliteit? Welke vorm van advisering vinden gemeenten bij zich passen? Dat waren de hoofdvragen tijdens de expertmeeting die MOOI Noord-Holland en Over Morgen, ondersteund door het Ministerie van Binnenlandse Zaken, organiseerden op 17 april 2018. Het werd duidelijk dat er geen vaste receptuur meer bestaat voor de ruimtelijke kwaliteitsadvisering. Maar kunnen we dan wel een menukaart maken voor een goed gesprek over omgevingskwaliteit? Tijdens de expertmeeting werden de dilemma’s verkend die in het debat naar voren komen.
De komst van de Omgevingswet vraagt een cultuurverandering en vergt dat we gezamenlijk gaan nadenken over het ontrafelen van deze knoop van dilemma’s. De commissieleden willen graag met betrokkenen binnen de gemeente in gesprek om plannen te maken voor de kwaliteitsadvisering in de toekomst. Als we dan op goede ideeën komen stellen we ook voor om er – daar waar het kan – mee te gaan experimenteren. Op weg naar moderne kwaliteitsadvisering met nieuwe, uitnodigende wettelijke kaders. U kunt het hele pamflet ‘Dilemma’s bij de kwaliteitsadvisering. Wie adviseert over omgevingskwaliteit?’ via deze koppeling lezen.
DILEMMA 1 Advisering door deskundigen en/of maatschappelijke participatie? – Leidt maatschappelijke participatie tijdens het planproces vanzelfsprekend tot goede omgevingskwaliteit? Hebben we nog wel advies van deskundigen nodig? Het lijkt de kunst om maatschappelijk(e) initiatief en participatie te versterken door de advisering door deskundigen. Deskundigen brengen kennis, vaardigheden en kansen in. Zij hebben het vermogen om verder te kijken dan de initiatiefnemer en andere belanghebbenden, naar andere schaalniveaus en toekomstige omstandigheden.
DILEMMA 2 Advisering als proces en/of als momentopname aan het eind? – Sectoraal advies (zoals ruimtelijke ordening, welstand of monumenten) volstaat niet meer. Integrale advisering is het nieuwe devies en dat is gebaat bij vroege betrokkenheid bij de stedenbouwkundige en landschappelijke besluitvormingsprocessen. Maar daar zitten wel haken en ogen aan. Hoe waarborg je de onafhankelijkheid van het adviesteam? In welke fasen van het proces wordt geadviseerd? En hoe verhouden begeleiden en beoordelen zich tot elkaar? Deugdelijke advisering is continu, regelmatig en staat in verhouding tot de betekenis van een plan. De advisering moet helder, transparant, neutraal en gefundeerd zijn.
DILEMMA 3 Gemeentelijke adviescommissie en/of een andere constructie? – De Omgevingswet stelt een gemeentelijke adviescommissie verplicht die werkt volgens wettelijke vereisten. Het staat de gemeente vrij om ook andere adviesteams of adviseurs te benoemen. Die kunnen intern, gemengd of extern zijn. Het is belangrijk dat de adviescommissie of het adviesteam een duidelijke plek biedt voor het gesprek over ruimtelijke kwaliteit, en kennis van andere belangen en schaalniveaus inbrengt. Als de commissie of het team extern en onafhankelijk is, kan zij ook als derde neutrale partij fungeren. Maar hoe zorg je ervoor dat de advisering niet als extra drempel wordt gezien?
DILEMMA 4 Advies over grote ingrijpende plannen en/of kleine dagelijkse ingrepen? – De nieuwe ruimtelijke kwaliteitsadvisering is integraal en gaat altijd over het verbinden van de fysieke omgeving met sociaal-maatschappelijke vraagstukken. Die advisering kan een langdurig, allesomvattend proces zijn. Maar dat is niet altijd nodig. Het is het dilemma van proportionaliteit: hoe zorg je dat de advisering in verhouding staat tot de betekenis van een plan, zonder dat dit leidt tot rechtsongelijkheid? Hoe organiseer je het zo dat iedere initiatiefnemer de route vindt die het beste past bij de vraag? Wordt over kleine, veelvoorkomende gevallen even intensief geadviseerd als over grote ingrijpende plannen? Hoe leg je dat vast, en wie bepaalt dat?
DILEMMA 5 Regelen en/of anders kijken? – Meer regels leiden niet tot betere omgevingskwaliteit. Het doel van ruimtelijke kwaliteitsadvisering is niet het toetsen aan regels. Het gaat om een interpretatie: wat draagt een ingreep in de leefomgeving bij aan de ruimtelijke doelstellingen van de gemeente? Hoe verhoudt die ingreep zich tot kernkwaliteiten, principes en potenties? Regels zijn slechts de (onmisbare) hefboom die leidt tot overleg. De ‘nieuwe adviseur’ vinkt geen criteriasets af, maar hanteert een constructieve gesprekstechniek op basis van inspiratie en vakmanschap. De burger én de bestuurder worden hiermee verleid tot goede omgevingskwaliteit.
27
27 PROJECT BIJZONDER PLAN
SANTPOORT
Muziekkoepel Broekbergerplein Met de bouw van deze muziekkoepel, ontstaan vanuit uit het burgerinitiatief ‘Aart Aarts Fonds’, ging een lang gekoesterde wens van vele Santpoorters in vervuling. De Muziekkoepel is gerealiseerd met donaties en gebouwd als eerbetoon aan de overleden dorpsgenoot Aart Aarts die veel voor Santpoort heeft betekend. Bij de presentatie van het eerste ontwerp gaven de initiatiefnemers uitleg over het te volgen proces en het ontwerp. Het getoonde ontwerp had de uitstraling van een muziekpodium dat zich eenzijdig naar het plein richtte. Het zou worden uitgevoerd in hout en staal. Bij de totstandkoming van dit eerste ontwerp was naar de mening van de Commissie vooral functioneel gedacht. Om te voorkomen dat er een achterkantsituatie zou ontstaan adviseerde de Commissie een ronde en alzijdige koepel te ontwerpen. Daarbij gaf de Commissie de voorkeur aan een goed uitgewerkt betaalbaar klassiek model boven dat van een modern model dat vanwege het beperkte budget aan uitstraling zou inboeten. De initiatiefnemers konden zich vinden in de uitleg van de Commissie en kwamen kort daarna opnieuw in de vergadering met een aangepast ontwerp. Na enkele overleggen werd het definitieve ontwerp gepresenteerd met een alzijdige uitstraling. Dit uiteindelijke ontwerp, nog in hetzelfde jaar gerealiseerd, voegt zich naadloos in de stedenbouwkundige setting van het plein.
28 COMMISSIE STEDELIJK SCHOON VELSEN JAARVERSLAG 2018
29
Hoofdstuk 5 Evaluatie en aanbevelingen 5.1 Evaluatiegesprek portefeuillehouder Als onafhankelijk adviseur dragen wij bij aan een goede omgevingskwaliteit in uw gemeente. Die zorg delen we samen met de initiatiefnemers en met u als gemeente. Elk jaar bespreken we tijdens een evaluatiegesprek met de portefeuillehouder de belangrijkste ontwikkelingen binnen uw gemeente en formuleren we aandachtspunten voor de toekomst. Op 2 december 2019 vond dit jaarlijkse evaluatiegesprek plaats over het jaar 2018. 5.2 Overige aanbevelingen door de commissie Vanuit haar ervaringen en inzichten doet de Commissie Stedelijk Schoon Velsen nog de volgende aanbevelingen: • De Commissie wordt sinds kort geconfronteerd met aanvragen van plannen die wel passen binnen de regels van het bestemmingsplan, maar conflicteren met de criteria in de gemeentelijke welstandsnota. De Commissie is zich ervan bewust dat het bestemmingsplan planologisch/ juridisch een hogere status heeft dan de welstandsnota en zij zal daarom altijd zoeken naar oplossingen en compromissen die hieraan recht doen. Toch zijn er situaties waarbij de ruimtelijke kwaliteit ernstig wordt aangetast, wanneer alle ruimte binnen het bestemmingplan wordt benut. De Commissie zal hierbij de uitwerking van het omgevingsplan aandacht voor vragen. • Denk na over de integraliteit van ruimtelijke opgaven en ruimtelijk beheer.
Welke opgaven kunnen gekoppeld worden? Hoe kan het publieke domein zorgvuldig worden ingericht en onderhouden? Wat is een goede kwaliteit van de fysieke leefomgeving? • Blijf in uw gemeente steeds het debat voeren over de vraag hoe ruimtelijke kwaliteit kan worden ingezet als pijler voor de omgevingsvisie en het omgevingsplan. Gebruik hierbij bijvoorbeeld de tien principes uit het Schetsboek voor een Omgevingsplan op Kwaliteit van Mooiwaarts;
• Begin of continueer een gesprek over de dilemma’s bij de kwaliteitsadvisering (hoofdstuk 4). Welke gevolgen heeft de ‘nieuwe’ ruimtelijke kwaliteitsadvisering voor uw gemeente en hoe gaat u deze organiseren? Wij willen u hierbij graag ondersteunen. De tijd is kort: bij het inwerking treden van de Omgevingswet (verwacht op 1 januari 2021) moet dit geregeld zijn. De welstands- en monumentenadvisering valt namelijk niet onder de ‘bruidsschat’ van de Omgevingswet; • Maak gebruik van de kennis en ervaring die aanwezig is bij medewerkers en adviseurs van het Steunpunt Monumenten & Archeologie Noord-Holland. Het Steunpunt verwelkomt u graag tijdens activiteiten en bijeenkomsten. 5.3 Tot slot Met dit jaarverslag geven we inzicht in de manier waarop de Commissie Stedelijk Schoon Velsen aan de hand van de geldende beleidskaders, adviseert over goede omgevingskwaliteit binnen uw gemeente. Een doel waar wij ons graag voor inzetten en aan bijdragen. In het jaarverslag is een aantal plannen uit het jaar 2018 aan bod gekomen. Het is slechts een greep uit de vele en uiteenlopende plannen waarover de Commissie heeft mogen adviseren. We doen dat zoveel mogelijk in het openbaar en in dialoog met betrokkenen. Wij nodigen u van harte uit om in 2019 bij ons binnen te lopen en zelf te ervaren hoe boeiend en genuanceerd de advisering over omgevingskwaliteit is.
30 PROJECT KLEUR GEEFT KARAKTER
DRIEHUIS
Driehuizerkerkweg 12 Het schilderen van gevels, kozijnen, deuren en lijstwerk geeft kleur aan een straat. De kleur van het schilderwerk is daarom een belangrijk element in de ervaring van de omgeving. Halverwege de vorige eeuw hanteerde men een vrij vast kleurenpatroon voor erfgoed, waarbij het zogenaamde “monumentengroen” en een witte of Bentheimer kleur overheerste. Dit nogal eenduidige kleurbeeld leverde een eentonig straatbeeld op, zoals vaak op monumenten en in beschermde stads- en dorpsgezichten te zien is. Dankzij kleurhistorisch onderzoek is steeds duidelijker geworden dat de oorspronkelijke kleurstelling veel kleurrijker was dan lang gedacht. Elk gebouw heeft zijn eigen kleurgeschiedenis, zowel wat betreft het exterieur als het interieur. De kleuren weerspiegelen meestal een bepaalde periode en de toen heersende smaak, zij zijn een belangrijk onderdeel van de geschiedenis en geven het monument karakter. Voor nieuw schilderwerk aan het gemeentelijk monument De Huif aan de Driehuizerkerkweg 12 heeft een kleuronderzoek geresulteerd in een expressionistisch kleurbeeld, passend bij de bouwtijd en het karakter van de woning, die is gebouwd in 1922 in de stijl van de Amsterdamse School.
Nieuwe kleuren Driehuizerkerkweg 12
31
32
Colofon Auteurs Mariette Bruin, bureaucoördinator Commissie Stedelijk Schoon Velsen Miranda Reitsma, voorzitter Commissie Stedelijk Schoon Velsen Marcel Heijmans, architect-secretaris Commissie Stedelijk Schoon Velsen Cees Hooyschuur, restauratie-architect Commissie Stedelijk Schoon Velsen Met bijdragen van José van Campen, Woord en Plaats Jef Mühren, directeur MOOI Noord-Holland Dorine van Hoogstraten, adjunct-directeur MOOI Noord-Holland Renate de Visser, bureaucoördinator MOOI Noord-Holland Primo Reh, communicatiemedewerker MOOI Noord-Holland Basisontwerp Funcke Creatieve Partners Uitwerking IAAY | Merijn Groenhart MOOI Noord-Holland adviseurs omgevingskwaliteit Alkmaar, april 2019
MOOI NOORD-HOLLAND ADVISEURS OMGEVINGSKWALITEIT Emmastraat 111 1814 DP Alkmaar T 072 520 44 59 info@mooinoord-holland.nl www.mooinoord-holland.nl @overmooinh
Jaarverslag Welstandstoezicht 2018 en 2019
Opgesteld door: In kader van: Aangeboden aan:
het college van burgemeester en wethouders van Velsen artikel 12 c van de Woningwet Gemeenteraad van Velsen
INHOUD
1
Inleiding
3
2
Wettelijke verantwoording
3
3
Wabo
3
4
Werkwijze
3
5
Aanvragen
4
6
Afwijken van het advies van de commissie
5
7
Aanschrijvingen krachtens artikel 13a van de Woningwet (welstandsexcessen)
6
2
1 Inleiding Het college van burgemeester en wethouders is wettelijk verplicht jaarlijks een verslag op te stellen voor de gemeenteraad over de wijze waarop zij is omgegaan met het uitoefenen van welstandstoezicht en de adviezen van de welstandscommissie (commissie Stedelijk Schoon Velsen). Ook de commissie Stedelijk Schoon is wettelijk verplicht jaarlijks een verslag op te stellen voor de gemeenteraad over haar verrichte werkzaamheden. Laatstgenoemde legt gescheiden een verslag aan de raad voor. Met deze rapportages wordt op grond van de Woningwet verantwoording afgelegd aan de raad over het welstandsproces. Voor u ligt het verslag over de jaren 2018 en 2019 van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Velsen. In dit verslag wordt u geïnformeerd over de wijze waarop ons college in 2018 en 2019 met de uitoefening van het welstandstoezicht is omgegaan. Door omstandigheden worden de jaarverslagen later aangeboden dan gebruikelijk.
2 Wettelijke verantwoording Op grond van de Woningwet legt het college van burgemeester en wethouders de gemeenteraad eenmaal per jaar een verslag voor waarin zij tenminste het volgende uiteenzet: - op welke wijze zij is omgegaan met de adviezen van de welstandscommissie; - in welke gevallen, waarin het uiterlijk van te bouwen bouwvergunningvrije bouwwerken en bestaande bouwwerken in ernstige mate in strijd is met redelijke eisen van welstand, zij is overgegaan tot oplegging van een last onder bestuursdwang of oplegging van een last onder dwangsom.
3 Wet algemene bepalingen omgevingsrecht Op 1 oktober 2010 is de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) in werking getreden. De invoering van deze wet heeft ook gevolgen gehad voor het welstandstoezicht binnen Velsen. Zo zijn meer bouwactiviteiten vergunningsvrij en dus welstandsvrij geworden. Er zijn daarvoor twee typen aanvragen in de plaats gekomen. Het grootste deel wordt gevormd door aanvragen met een reguliere voorbereidingsprocedure. Complexe aanvragen volgen de uitgebreide voorbereidingsprocedure. Bij de meeste aanvragen voor een bouwactiviteit is welstandsadvies noodzakelijk.
4 Werkwijze Domein Fysieke Leefomgeving, team Vergunningen, Toezicht en Handhaving (tot 1 juni 2020 afdeling Publiekszaken, werkeenheid Vergunningen) is belast met het behandelen van de aanvragen voor een omgevingsvergunning. De aanvragen worden getoetst aan redelijke eisen van welstand. De welstandscriteria zijn vastgelegd in de Welstandsnota gemeente Velsen 2015. De commissie Stedelijk Schoon toetst bouwplannen aan de criteria uit de welstandsnota. De commissie Stedelijk Schoon adviseert het college ook over het belang van de monumentenzorg bij aanvragen voor een omgevingsvergunning voor een wijziging van een gemeentelijk, provinciaal of rijksmonument. Daarnaast is er de mogelijkheid om bouwplannen in de voorbereidende fase als principeverzoek ter beoordeling voor te leggen aan de commissie Stedelijk Schoon.
3
In het geval van een besluit op een bezwaarschrift, brengt de commissie op verzoek een nader gemotiveerd advies uit richting Domein Bedrijfsvoering, Team Advies en Projecten. Niet alle plannen worden door de commissie Stedelijk Schoon behandeld. Op basis van sneltoetscriteria zijn de casemanagers gemandateerd kleine plannen, zoals bijvoorbeeld dakkapellen, zelfstandig af te handelen. Bij twijfel kan de casemanager er alsnog voor kiezen een plan op de agenda van de voltallige commissie te plaatsen. De vergaderingen van de commissie Stedelijk Schoon zijn openbaar en door iedereen bij te wonen. De vergunningaanvragers en/of ontwerpers hebben de gelegenheid hun plannen toe te lichten. De commissie Stedelijk Schoon heeft intensief contact met stedenbouw (Domein Fysieke Leefomgeving, team Ruimte en Ontwikkeling). Iedere vergadering wordt voorafgegaan door het gezamenlijk doornemen van ‘gevoelig liggende’ bouwplannen of te verwachten ontwikkelingen binnen de gemeente. De adviseurs van Team Regie en Ontwikkeling en de leden van de commissie maken gebruik van elkaars expertise, wat de planbehandeling ten goede komt. De commissie Stedelijk Schoon adviseert aan ons college of aanvragen voldoen aan de welstandscriteria.
De werkeenheid Vergunningen stelt vast of de door de commissie uitgebrachte adviezen op de juiste wijze tot stand zijn gekomen en beoordeelt inhoudelijk of deze op de juiste welstandscriteria zijn gebaseerd, ofwel: is er een juiste interpretatie aan de criteria gegeven. In de regel neemt de werkeenheid Vergunningen namens burgemeester en bethouders de welstandsadviezen over. In uitzonderlijke gevallen kan door burgemeester en wethouders worden afgeweken van de welstandsadviezen. Dit kan te maken hebben met economische of sociale aspecten (zoals de huisvesting van een mindervalide), maar ook met de aanwezigheid van precedenten of eigen beleid voor specifieke plantrajecten. 5 Aanvragen In 2018 zijn totaal 278 en in 2019 zijn totaal 277 nieuwe plannen ter beoordeling voorgelegd aan de commissie Stedelijk Schoon. De beoordeling van bouwplannen door de commissie kan tot de volgende conclusies leiden: - Akkoord op hoofdlijnen: de commissie staat positief tegenover de ingeslagen weg.
Het plan komt nader uitgewerkt ter beoordeling in de commissie; - Akkoord: het plan heeft een definitief positief advies en komt niet terug in de commissie; - Niet akkoord: het plan heeft een negatief advies en moet aangepast of nader uitgewerkt terugkomen in de commissie; - Niet akkoord, tenzij: de commissie gaat niet akkoord met het plan, tenzij een aantal eenduidige, kleine aanpassingen wordt doorgevoerd. Het ambtelijke apparaat handelt dit zelf verder af. Het plan komt niet terug in de commissie; - Aanhouden: Het plan kan niet beoordeeld worden omdat de aangeboden gegevens onvoldoende zijn. Een plan kan ook worden aangehouden wanneer tijdens de planbehandeling duidelijk wordt dat aanvullende informatie noodzakelijk is. In 2018 was 43% en 2019 42% van de plannen bij de eerste behandeling akkoord. Bij de overige plannen ging de commissie over het algemeen na twee behandelingen en de nodige aanpassingen akkoord.
4
Adviezen 2018 In 2018 heeft het college alle uitgebrachte adviezen van de commissie overgenomen en ten grondslag gelegd aan de besluiten op vergunningsaanvragen. In het jaar 2018 zijn er geen aanvragen voor een omgevingsvergunning om welstandsredenen geweigerd. Daarnaast is er in totaal 24 keer een advies uitgebracht over voorgenomen bouwplannen. Deze adviezen op ontwikkelingsplannen en principeaanvragen zijn meegenomen in de beoordeling van conceptbouwplannen en zijn (schriftelijk) medegedeeld aan de aanvrager. Beoordeling van bouwplannen in het kader van vooroverleg zorgt doorgaans voor een vlottere behandeling van een concrete aanvraag voor een omgevingsvergunning. Ook is er drie keer een advies uitgebracht in het kader van toezicht en handhaving. Adviezen 2019 In 2019 heeft het college, op één na (zie onder 6) alle uitgebrachte adviezen van de commissie overgenomen en ten grondslag gelegd aan de besluiten op vergunningsaanvragen. In het jaar 2019 zijn twee aanvragen voor een omgevingsvergunning om welstandsredenen geweigerd. Het ging hierbij om de volgende aanvragen: -
-
Bosbeeklaan 22 Santpoort-Noord, plaatsen dakkapel De dakkapel voldeed niet aan de welstandscriteria in de Welstandsnota wat betreft plaatsing in het dakvlak en positie ten opzichte van de al aanwezige dakkapel. Rijnstraat 61 IJmuiden, plaatsen dakopbouw Het aangevraagde type dakopbouw voldeed niet aan de in de welstandsnota verbeelde mogelijkheden.
Daarnaast is er in totaal 25 keer een advies uitgebracht over voorgenomen bouwplannen. Deze adviezen op ontwikkelingsplannen en principeaanvragen zijn meegenomen in de beoordeling van conceptbouwplannen en zijn (schriftelijk) medegedeeld aan de aanvrager. Beoordeling van bouwplannen in het kader van vooroverleg zorgt doorgaans voor een vlottere behandeling van een concrete aanvraag om omgevingsvergunning. Ook is er 4 keer een advies uitgebracht in het kader van toezicht en handhaving.
6
Afwijken van het advies van de commissie
In 2018 heeft het college alle uitgebrachte adviezen van de commissie overgenomen voor wat betreft de toetsing aan de welstandscriteria. In 2019 is er eenmaal aanleiding geweest om het advies van de commissie Stedelijk Schoon niet over te nemen. Het ging daarbij om: - Lierstraat 93 IJmuiden, vergroten van de zolderverdieping De betreffende woning maakt deel uit van een rij. Op deze rij hebben reeds vergrotingen plaatsgevonden in de vorm van een ‘over de nok’ dakopbouw. De aangevraagde vergroting bestond uit het verhogen van de nok, waardoor de dakhelling wijzigde. Hierdoor werd de eenheid in het blok aangetast. De commissie was van mening dat een vergroting op eenzelfde manier gerealiseerd moet worden als de reeds aanwezige trendsetters. Het bouwplan voldeed aan het bestemmingplan. Hierin zijn goot- en bouwhoogte gereguleerd en daarmee impliciet de dakhelling ook. Het college is van mening dat de welstandsbeoordeling zich dient te richten naar de bouwmogelijkheden van het 5
bestemmingsplan. De wet en jurisprudentie overwegende is het advies van de commissie Stedelijk Schoon niet overgenomen.
7
Aanschrijvingen krachtens artikel 13a van de Woningwet (welstandsexcessen)
In artikel 13a van de Woningwet is geregeld dat het college de bevoegdheid heeft een oplegging van een last onder bestuursdwang of oplegging van een last onder dwangsom uit te brengen indien het uiterlijk van een bouwwerk in ernstige mate in strijd is met redelijke eisen van welstand. Een bouwwerk is in strijd met redelijke eisen van welstand indien sprake is van een exces, dat wil zeggen buitensporigheden in het uiterlijk die ook voor niet-deskundigen evident zijn. Vaak heeft dit betrekking op het afsluiten van een bouwwerk voor zijn omgeving, het ontkennen of vernietigen van architectonische bijzonderheden, armoedig materiaalgebruik, toepassing van felle of contrasterende kleuren, te opdringerige reclames of een te grove inbreuk op wat in de omgeving gebruikelijk is. Zowel in 2018 als in 2019 is er geen aanleiding geweest om bestuursdwang in de zin van artikel 13a Woningwet toe te passen.
6
1
COMMISSIE STEDELIJK SCHOON VELSEN JAARVERSLAG 2019
2 COMMISSIE STEDELIJK SCHOON VELSEN JAARVERSLAG 2019
3
Voorwoord De juridisering van het ontwerp Er is een nieuwe, landelijke tendens in de planontwikkeling. Het afgelopen jaar hebben we er ook in Velsen veel mee te maken gehad. Het komt tot uiting in de wens van initiatiefnemers om hun planologisch juridische mogelijkheden als vertrekpunt te kiezen voor hun vergunningaanvraag. Dat vindt zijn weerslag in het ontwerp voor hun woning of bedrijf. De omvang van het voorgestelde bouwwerk wordt tot op de bestemmingsplangrens opgerekt - en soms er overheen. Er wordt standaard uitgegaan van de binnenplanse afwijkingsmogelijkheid van 10%. Dat is 10% meer dan conform het eigenlijke bestemmingsplan. Zo zien we ontwerpen die niet primair de schoonheid van het bouwwerk als vertrekpunt kiezen of die aansluiting zoeken bij de omgeving. We zien de virtuele contouren van het bestemmingsplan, losgezongen van iedere context. Bij verbouwingen zien we dat de beoogde uitbreiding weinig van doen heeft met de architectuurstijl van het bestaande pand. Het effect hiervan is dat nieuwbouw in bestaande wijken vaak een schaalsprong maakt en daarmee detoneert met de rest van de straat. In onze beoordeling geven we suggesties mee waarvan we hopen dat die aanknopingspunten bieden voor verdere, incidentele nieuwbouw in de straat. Bij verbouwingen zien wie vooral dakopbouwen die qua schaal het daklandschap ruw verstoren.
Ook hier geven we suggesties mee om dit effect te verzachten en in te spelen op mogelijke, nieuwe initiatieven. Inmiddels zijn er voldoende voorbeelden om een beeld te krijgen wat hier het overall effect van is. De vraag doet zich voor of de mogelijkheden voor de een - veel ruimte - niet leiden tot de afbreuk van omgevingskwaliteit - het straatbeeld en de privacy van de ander. We willen die overweging aan u meegeven bij het opstellen van de nieuwe Omgevingsplannen in het kader van de nieuwe Omgevingswet. Miranda Reitsma, voorzitter Commissie Stedelijk Schoon Velsen.
4 COMMISSIE STEDELIJK SCHOON VELSEN JAARVERSLAG 2019
5
Inhoud 1.
Ruimtelijke kwaliteitsadvisering: nu en straks
7
2.
Commissie, beoordelingskaders en werkwijze
8
GROOT PLAN: Nieuwbouw 21 woningen “Het Nieuwe Vroeger “, Oud–IJmuiden
14
3.
Uw adviezen in 2019
16
HERBESTEMMING: Herbestemming en restauratie St. Jozefkerk, Velsen Noord
20
BIJZONDER PLAN: Villa ‘De Syrinx’ van Gerrit Rietveld, Santpoort-Zuid
22
4.
Evaluatie en aanbevelingen
25
HOE IS HET MET?: Uitbreiding Fitness en wellnesscentrum Duin- en Kruidberg
26
Colofon
28
6 COMMISSIE STEDELIJK SCHOON VELSEN JAARVERSLAG 2019
7
Hoofdstuk 1 Omgevingswet zet de toon Terugkijkend op het afgelopen jaar zien we dat de Noord-Hollandse gemeenten zich intensief aan het voorbereiden zijn op de Omgevingswet. Het is een immense opgave om op tijd klaar te zijn met de nieuwe vergunningprocessen en het digitale stelsel. De omgevingsvisie en het omgevingsplan moeten gestalte krijgen. En dan komt ook het vraagstuk van de kwaliteitsadvisering om de hoek kijken. Dat is urgent, want voor het inwerkingtreden van de Omgevingswet moeten alle gemeenteraden in Noord-Holland hun gemeentelijke adviescommissie ingesteld hebben. Zelfs als u niets wilt veranderen aan de advisering, moet de adviescommissie opnieuw worden ingesteld omdat de wettelijke grondslag van de oude commissie vervalt. Wel is het daarbij mogelijk om de oude commissie(s) over te laten gaan naar de nieuwe commissie.
Handreiking om uw kwaliteitsadvisering ‘Omgevingswet-proof’ te maken Het afgelopen jaar heeft MOOI Noord-Holland actief meegewerkt aan de totstandkoming van een handreiking voor het adviesstelsel onder de Omgevingswet. Deze handreiking werd gemaakt in opdracht van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en de Federatie Ruimtelijke Kwaliteit (FRK). Op 17 februari 2020 werd het eerste deel van de handreiking gepubliceerd. Deel twee, met voorbeeldregels voor het instellingsbesluit van de nieuwe gemeentelijke adviescommissie is ver gevorderd en volgt spoedig. De handreiking is een handig hulpmiddel om in de komende periode de advisering over goede omgevingskwaliteit ‘Omgevingswet-proof’ te maken.
Dilemma’s Het afgelopen jaar bent u al geïnformeerd over de veranderingen ten aanzien van de advisering, zoals die in de Omgevingswet zijn opgenomen. In het voorgaande jaarverslag hebben we stilgestaan bij een aantal dilemma’s die daarmee samenhangen. Zoals de vraag hoe maatschappelijke participatie en advisering door deskundigen elkaar kunnen versterken. En de vraag of de advisering wordt ingezet tijdens het hele plan- of ontwerpproces, of alleen als een check aan het eind. Ook het dilemma van de proportionaliteit kwam aan de orde: hoe zorg je dat de advisering in goede verhouding staat tot de betekenis/invloed van een plan op de publieke ruimte, en hoe organiseer je het zo dat iedere initiatiefnemer de route vindt die het beste past bij de vraag? En last but not least: is kwaliteit een kwestie van regelgeving of van anders kijken? Het doel van de ruimtelijke kwaliteitsadvisering is niet het toetsen aan regels. Het gaat om een zorgvuldige en begrijpelijke afweging: draagt een initiatief bij aan de prettige leefomgeving die de gemeente en de gemeenschap voor ogen heeft.
Hoe zit het precies? Na het inwerkingtreden van de Omgevingswet blijft veel beleid en regelgeving gewoon van kracht. Hier zorgt de ‘bruidsschat’ voor die het Rijk aan de gemeenten meegeeft. Uw bestemmingsplannen, maar ook uw welstandsnota en lokaal cultureel erfgoedbeleid gaan automatisch over naar de nieuwe situatie en maken straks direct of indirect onderdeel uit van het omgevingsplan. Uw huidige Commissie Stedelijk Schoon Velsen is echter niet in die ‘bruidsschat’ opgenomen. In artikel 17.9 van de Omgevingswet wordt namelijk een nieuwe commissie geïntroduceerd: de gemeentelijke adviescommissie. Gemeenten hebben de taak om zelf invulling te geven aan deze commissie. Art 16.15a van de wet stelt dat gemeenten in ieder geval advies vragen aan de gemeentelijke adviescommissie bij een ingreep aan een rijksmonument en bij alle andere door de gemeenteraad en/of het college van B&W aangewezen gevallen. Dit kan zowel over omgevingsvergunningen als over beleid gaan. Op den duur kan in het omgevingsplan precies worden aangeven bij welke activiteiten advies gevraagd moet worden aan de commissie.
Keuzes Met uitzondering van de genoemde advisering over rijksmonumenten, bepaalt u dus zelf hoe de advisering over omgevingskwaliteit wordt ingevuld en welke adviseurs daarbij worden ingeschakeld. De huidige adviescommissie kan vrij eenvoudig overgaan in de nieuwe gemeentelijke adviescommissie. Maar de gemeente kan ook kiezen voor verdere doorgroei naar bredere en vroegtijdige advisering, waarvoor de Tweede Kamer in een vrijwel unaniem aangenomen motie zijn voorkeur heeft uitgesproken. Ook de VNG, opdrachtgever van de handreiking, benadrukt dit streven: brede en vroege kwaliteitsadvisering is nodig bij uitnodigend en meer op ondersteuning van de initiatiefnemer gericht omgevingsbeleid. Dat gebeurt bij voorkeur in een helder en samenhangend adviesstelsel, zodat iedereen weet wie wanneer over wat adviseert. En waarbij de onafhankelijke advisering de ambtelijke processen aanvult en ondersteunt. Verder met advisering over goede omgevingskwaliteit Voor zover wij weten is er in uw gemeente nog geen plan gemaakt voor het nieuwe adviesstelsel. Wij willen graag in de aankomende ronde van regulier overleg met de portefeuillehouders (voorjaar 2020) met behulp van de VNG-handreiking verder praten over uw nieuwe adviesstelsel.