E10 Indienen Sleutelprojecten Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat en Cluster Energie Strategie Noordzeekanaalgebied.pdf

GEMEENTE VELSEN

Collegebericht Weeknummer: 26

Datum vergadering

29-06-2021

Ambtenaar

V.C. van Vuuren

Zaaknummer

75577-2021

Telefoonnr.

06 22249089

Portefeuillehouder(s)

F. Bal

E-mailadres

vvuuren@odijmond.nl

Bijlagen

-

Onderwerp: Indienen Sleutelprojecten Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat en Cluster Energie Strategie Noordzeekanaalgebied

Geachte leden van de raad, Wij informeren u over de wijze waarop wij, samen met de andere overheden, de industrie en de netbedrijven in het Noordzeekanaalgebied, de energietransitie in onze regio willen versnellen en een CO2 reductie van 4,3 miljoen ton CO2 willen realiseren in 2030. Dit betekent een afname van de CO2 uitstoot in de IJmond van bijna 50%. Actieve samenwerking Wij zetten actief in op de energietransitie in onze regio. Dat doen wij met onze buurgemeenten via de Regionale Energie Strategie (RES), waarin het opwekken van schone energie op land centraal staat. Dat doen we via het Regionale Mobiliteitsplan, voor de verduurzaming van de mobiliteit. En dat doen we door mee te werken aan de Cluster Energie Strategie voor het Noordzeekanaalgebied, die specifiek ingaat op de transformatieopgave van de industrie in onze regio (CES). Het Bestuursplatform Energietransitie NZKG moet de CES voor 15 september indienen bij het Rijk. Cluster Energie Strategie NZKG (CES) In de CES brengt het industriecluster haar plannen in beeld om de uitstoot van broeikasgassen met bijna de helft te verlagen. De bedrijven geven daarbij ook aan wat zij van de overheid en andere partijen nodig hebben om dat te kunnen doen. Dat zijn vooral infrastructurele voorzieningen (leidingnetten voor elektriciteit, gas CO2, waterstof, warmte), maar het gaat ook om regelgeving.

Bij het in beeld brengen van de benodigde energie-infrastructuur, wordt ook rekening gehouden met de benodigde energie-infrastructuur voor het verduurzamen van de gebouwde omgeving, de mobiliteit en de RES. We krijgen daardoor niet alleen een beeld van wat rand voorwaardelijk is voor de energietransitie in de regio, maar ook inzicht in wat dat vraagt aan ruimte vraag, boven en onder de grond. We zijn verheugd dat het VNG de motie van de IJmond ‘Nu als één overheid aan de slag met de ruimtelijke inpassing van de energietransitie’ 16 juni 2021 heeft aangenomen. Hiermee vragen wij aandacht van het Rijk voor de impact van de energietransitie op onze ondergrond en de vraagstukken die er liggen ten aanzien van de ruimtelijke inpassing ervan.

GEMEENTE VELSEN Bovengemiddelde uitdaging In het NZKG-gebied hebben we te maken met een bovengemiddelde uitdaging als het om de energietransitie en de aanleg van de basis energie infrastructuur gaat. Ten eerste komt dat door de aanwezigheid van veel zware industrie. Ten tweede draagt het feit dat de MRA niet zelfvoorzienend kan zijn bij aan de complexiteit van het vraagstuk. De MRA is ook afhankelijk van de productie van energie op zee. Ten derde functioneert het NZKG-gebied in het nationale energiesysteem als een energie-hub. Naast opwekken en transport van energie spelen opslag en conversie een belangrijke rol om het toekomstige systeem in evenwicht te houden. Niet alleen regionaal maar ook (inter)nationaal. Dit wordt veroorzaakt door de reeds gevestigde bedrijven, de aanwezigheid van kennisintensieve clusters en de geografische ligging van het NZKG. Tot slot speelt de bestemde en nog beschikbare (fysieke en milieu) ruimte een belangrijke rol bij realiseren van de energietransitie. Want de ruimte die we nog hebben is beperkt. En gezondheid en leefbaarheid zetten die ruimte nog eens extra onder druk.

Versnellen via het Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (MIEK) Parallel aan de voorbereiding van de Cluster Energie Strategie willen de gezamenlijke partijen zo snel mogelijk kunnen starten met de aanleg van drie sleutel-energie-infrastructuurprojecten, die noodzakelijk zijn om de transitiepaden van de industrie tijdig te faciliteren. Daarom dient het Bestuursplatform Energietransitie NZKG deze sleutelprojecten op het gebied van elektriciteit, waterstof en CO2 afvang nog voor de zomer in bij het Meerjarenprogramma infrastructuur Energie en Klimaat van het Rijk (MIEK). Via het MIEK wordt de gehele energie-infrastructuur die op nationaal niveau nodig is vanuit de behoefte van Gebouwde Omgeving, Industrie, Mobiliteit, Elektriciteit en Landbouw gefaciliteerd.

Drie sleutelprojecten Het gaat om de volgende projecten: 1. Verzwaring en uitbreiding van het elektriciteitsnet in de regio, om de groeiende vraag naar elektriciteit van de industrie (en de bebouwde omgeving) te faciliteren; 2. Aanleg van een ‘Regional Integrated Backbone’ voor waterstof tussen IJmuiden (Nobian/Tata Steel) en de industrie in het Amsterdamse (en Zaanse) havengebied en als onderdeel van de landelijke H2-backbone; 3. Ontsluiting van het CO2-netwerk onder de Noordzee, voor CO2 opslag vanuit Tata Steel en andere regionale industrieën (project Athos) om daarmee bijdrage te leveren aan 49% afspraak in het Klimaatakkoord. CCS/CCU is een katalysator voor meerdere projecten in het NZKG. Haalbaarheidsstudie De recent aangekondigde haalbaarheidsstudie van Tata en FNV kan nog invloed hebben op de omvang van deze sleutelprojecten. Want als Tata Steel volledig overschakelt op staalproductie met waterstof zal er minder CO2-afvang nodig zijn dan nu de geschatte 5,5 miljoen ton per jaar, tot geen CO2-afvang in 2050. De vraag naar elektriciteit zal enorm toenemen: met 3 tot 4 keer in 2030 en met 3 tot 7 keer in 2050. De vraag naar waterstof zal mogelijk toenemen tot 580.000 ton in 2050 (equivalent met zo’n 10 gigawatt benodigde elektriciteit van bijvoorbeeld wind-op-zee). Afhankelijk van de resultaten van de haalbaarheidsstudie zal dit verwerkt worden in de CES 1.0 van september.

GEMEENTE VELSEN Vervolgproces In het Klimaatakkoord is gepleit om een CES te maken vanuit een bottom-up benadering. De industrie, netbeheerders, energiebedrijven, gemeenten, provincie hebben in de Ontwikkelingsstrategie Energietransitie NZKG aangegeven hoe en met wie zij deze keuzes maken. In het Bestuursplatform Energietransitie NZKG zijn deze partijen vertegenwoordigd. Alle stakeholders zijn betrokken in een traject vanuit het NOVI van omgevingsmanagement. Daarnaast worden de effecten van de nationale en regionale infrastructuurprojecten getoetst door TNO. • • •

Begin september is de CES 1.0 compleet (inclusief een weergave van de ruimtelijke en milieu impact op hoofdlijnen). Begin september worden de raden over de inhoud geïnformeerd door middel van een regionale raadsinformatiebijeenkomst. Daarna wordt de CES 1.0 als één geheel voorgelegd aan de colleges.

De CES 1.0 geeft een overzicht wat nodig is aan projecten. De afzonderlijke projecten kennen vervolgens een eigenstandige planologische procedure (hierin worden ook alternatieven in beeld gebracht). Het is aan de gemeenteraad om op termijn de kaders die volgen uit de CES vast te leggen in het omgevingsbeleid. De CES wordt elke twee jaar gemonitord en geactualiseerd.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Velsen