C17 Input raadsprogramma in brief cyberburgemeesters.pdf
Tekst van het document
Factsheet Cybercrime N-H Jaarbeeld 2021 Eenheid N-H Auteur: Analyse en Onderzoek NH
Cybercrime Jaarbeeld 2021 1. Waarom deze factsheet? Om een beeld op het gebied van cybercrime te geven is deze factsheet over het jaar 2021 opgesteld. De factsheet is aangevuld met input vanuit het Cybercrime Team Noord-Holland, de digitale platformen en digitale wijkagenten. In dit beeld wordt geen onderscheid gemaakt tussen gedigitaliseerde criminaliteit en cybercrime in enge zin. Beide zullen worden aangeduid als ‘cybercrime’. 2. Waar komen de cijfers vandaan? Alle cijfers die gebruikt zijn in deze factsheet zijn op basis van gedane aangiften en meldingen bij de politie. De slachtoffers /melders van deze incidenten zijn woonachtig of gevestigd binnen het geografisch gebied van de Eenheid Noord-Holland. Deze factsheet laat slechts het topje van de ijsberg zien van wat er daadwerkelijk gebeurt op het gebied van cybercrime. Ter illustratie, het slachtofferonderzoek van het CBS geeft aan dat het percentage slachtoffers van bijvoorbeeld hacken groter is dan het percentage slachtoffers van fietsendiefstal. De leeftijden op pag. 2 zijn ingedeeld op basis van computergeneraties (What’s Happening Online?, 2018). Deze generaties geven aan in hoeverre iemand is opgegroeid met ICT en de computervaardigheden behorende bij deze generaties. 3.
Aantal incidenten Het totaal aantal meldingen en aangiften in de eenheid Noord-Holland op het gebied van cybercrime in het gehele jaar 2021 is 3796. Dit is een stijging van ruim 30% ten opzichte van 2020. De stijging van het aantal cybercrime delicten in Eenheid NoordHolland zien we al enkele jaren.
4. Top 10 incidenten In naastgelegen tabel zijn de meest voorkomende soorten cybercrime in Eenheid Noord-Holland weergegeven van 2021. Enkele vormen krijgen extra aandacht in deze factsheet. Zo is het aantal aangiftes van Vriend-in-Nood fraude voor het eerst afgenomen vergeleken met voorgaande jaren. Vanuit diverse instanties is in 2021 erg geïnvesteerd in voorlichtingscampagnes omtrent deze delictsvorm. Mogelijk heeft dat dus een positief effect gehad op de hoeveelheid slachtoffers. Ook zien we in de aangiftes dat er steeds meer gebruik wordt gemaakt van een Remote Access Tool. Dit is legale software waarmee iemand de controle kan nemen over jouw apparaat. Remote Access Tools worden veelal gebruikt door bijvoorbeeld ICT-helpdesks. Niet te verwarren met Remote Access Trojans. Dat is illegale software die zonder medeweten van het slachtoffer wordt geïnstalleerd om controle te verkrijgen over het apparaat. In de vorige Cybercrime Factsheet (3e kwartaal 2021) was al aandacht besteed aan de
toename van de zogenaamde Bankmedewerker fraude. De laatste ontwikkelingen rondom deze fraude is dat de daders steeds gewiekster worden. Ze proberen het namelijk steeds meer te laten lijken alsof het slachtoffer zelf het geld overmaakt. Bijvoorbeeld door zichzelf toegang te verschaffen op de computer van het slachtoffer of om de pinpas en pincode te bemachtigen en in de buurt van de woonplaats van het slachtoffer te pinnen. De bank krijgt hierdoor minder snel argwaan en zal de rekening niet direct blokkeren. Ten slotte is er in de media veel aandacht
Top 10 Cybercrime 2021 2021 afgezet tegenover 2020, 2019, 2018 en 2017
2017
2018
2019
2020
2021
2021 t.o.v. 2020
Fraude bankgegevens / internetbankieren
44
83
758
1359
2262
▲903
Misbruik accounts voor bestellingen
94
97
293
435
280
▼155
Helpdeskfraude
228
152
171
245
265
▲20
Vriend-in-noodfraude
18
40
71
352
239
▼113
Factuurfraude
54
30
50
131
121
▼10
Diefstal cryptomunten
4
6
15
19
69
▲50
Telecomfraude
1
2
9
10
61
▲51
Sextortion
14
19
26
51
54
▲3
Beleggingsfraude
0
0
0
14
54
▲40
Smaad / laster / belediging
18
13
34
31
35
▲4
Overige cybercrime
338
469
490
263
356
▲93
Totaal
813
911
1917
2910
3796 ▲896
geweest rondom de gebeurtenissen bij de GGD, bijvoorbeeld de handel in valse QR-codes. 5. Schade in euro’s Het totale bedrag dat met cybercrime in de Eenheid Noord-Holland is buitgemaakt in 2021 is €12.109.136,31. Dat is een toename van €4.315.349,22 vergeleken met 2020. De totale schade is dus met ruim 55% gestegen sinds vorig jaar. Veruit de meeste schade is veroorzaakt door het delict Fraude bankgegevens/ internetbankieren, namelijk €7.501.194,52. Dit betreft ook het grootste aantal aangiftes in
Totale schade per jaar € 14.000.000,00 € 12.000.000,00 € 10.000.000,00 € 8.000.000,00 € 6.000.000,00 € 4.000.000,00 € 2.000.000,00 € 0,00
2017 2018 2019 2020 2021
2021. Op de tweede en derde plek van delicten met de meeste schade staan diefstal cryptomunten en beleggingsfraude. Dit is opvallend omdat daar in totaal maar 123 aangiftes van zijn binnengekomen in 2021. Toch zijn deze twee delictsvormen verantwoordelijk voor een schadebedrag van totaal €2.591.687,59. 6. Slachtoffers/ melders In 2021 is meer dan de helft van de slachtoffers/ melders een vrouw (51%). Dit is, vergeleken met voorgaande jaren, eigenlijk steeds hetzelfde. Het is opmerkelijk dat de verhouding man/
vrouw wel erg verschillend is per delict. Zo is bij misbruik accounts voor bestellingen en vriend-in-nood fraude de meerderheid van de slachtoffers vrouw. Maar bij helpdeskfraude is juist het grootste gedeelte van de slachtoffers een man. Top 3 per generatie Vanaf 2016 zijn de meeste slachtoffers /melders geregistreerd uit Generatie X, dat was in 2021 hetzelfde (33%). In tegenstelling tot vorig jaar, zien we nu bij de jongste drie generaties geen vriend-in-noodfraude meer in de Top 3 staan. Net als in 2020 is Fraude bankgegevens/ internetbankieren bij alle generaties veruit het meest voorkomende delict. Daarnaast is het opmerkelijk dat in 2021 de Babyboomers de meeste schade hebben geleden, terwijl Generatie X het meest aantal keren slachtoffer is geworden. Bij Millennials valt op dat deze generatie als enige diefstal cryptomunten in de top 3 heeft staan. Particulier vs Bedrijven Net als in 2020 zijn de meeste slachtoffers en melders particulier (97%). Bedrijven zijn in 2% van de gevallen aangever/ melder. In 1% van de gevallen worden stichtingen/ verenigingen, scholen, banken of zorginstellingen getroffen door cyberdelicten. De meeste schade wordt ook geleden door particulieren.
Digitieners (0-24)
10% (▼3%)
1. Fraude bankgegevens/internetbankieren (198) 2. Misbruik accounts van bestellingen (28) 3. Sextortion (20)
Millennials (25-39)
18% (▼2%) 1. Fraude bankgegevens/internetbankieren (365) 2. Misbruik accounts voor bestellingen (70) 3. Diefstal Cryptomunten (31)
Generatie X (40-59)
33% (▼3%) 1. Fraude bankgegevens/internetbankieren (625) 2. Helpdeskfraude (Tech Support Scam) (108) 3. Misbruik accounts voor bestellingen (105)
Babyboomers (60-75)
29%(▲4%) 1. Fraude bankgegevens/internetbankieren (638) 2. Vriend-in-Noodfraude (106) 3. Helpdeskfraude (Tech Support Scam) (91)
Vooroorlogse generatie (75+) 10% (▲4%) 1. Fraude bankgegevens/internetbankieren (280) 2. Vriend-in-Noordfraude (30) 3. Helpdeskfraude (Tech Support Scam) (16)
Totale schade per generatie € 3.000.000,00 € 2.500.000,00
97%
€8.043.952,71
2%
€3.724.235,55
€ 2.000.000,00 € 1.500.000,00 € 1.000.000,00 € 500.000,00
1%
€193.283,72
€ 0,00
7. Digitale wijkagenten In 2021 hebben we gezien dat er landelijk steeds meer digitale wijkagenten bijkomen. De digitale wijkagenten zijn afgelopen jaar druk geweest met onder andere de corona-rellen, die landelijk groot in het nieuws zijn geweest. Zo is er een voorbeeld uit Den Helder waarbij de digitale wijkagenten op social media opmerkten dat de organisator van zo’n anti-corona demonstratie in werkelijkheid wilde gaan rellen. Naar aanleiding hiervan is er met de gemeente om tafel gegaan, werd het aantal collega’s ter plaatse opgeschaald en is de ME ingezet. Toen de ‘demonstranten’ eenmaal waren aankomen, waren er al zoveel collega’s zichtbaar aanwezig dat de meeste na enkele minuten weer afdropen. In het kader van de corona-rellen werken de digitale wijkagenten ook samen met anderen eenheden. Een mooi staaltje grensoverschrijdend politiewerk dus! 8. Betaaldiensten/ waardedragers Een nieuwe trend die de laatste maanden is opgekomen, is het ‘pasloos pinnen’. Oftewel geld kunnen opnemen bij een geldautomaat zonder dat je daarbij een pinpas en pincode nodig hebt. Bij de ABN AMRO is deze manier van geld opnemen al geïntroduceerd. Klanten kunnen nu met hun mobiele telefoon geld opnemen door een QR code te scannen. Daarnaast zien we dat er door daders ook geldautomaten gebruikt worden in bijvoorbeeld de bouwmarkt of de supermarkt.
Bij deze automaten is het soms lastiger om scherp beeldmateriaal te verkrijgen van de pinner. Bovenstaande twee trends bieden weer nieuwe uitdagingen voor de opsporing.
9. Cijfers Cybercrime Team N-H In 2021 heeft het Cybercrime Team Noord-Holland (CCT N-H) aan diverse opsporingsonderzoeken gewerkt.
Zo is het onderzoek naar de remote acces trojan Imminent Monitor succesvol afgerond en is er een onderzoek uitgevoerd naar een particulier recherchebureau dat de naam van de politie misbruikte om gegevens op te vragen bij een groot social media bedrijf. Een mooi resultaat hierin was dat de vergunning van deze persoon niet is verlengd en hij/zij dus voorlopig geen recherchewerkzaamheden meer mag verrichten. Daarnaast zijn er ook nieuwe onderzoeken opgestart eind 2021. Een fenomeenonderzoek naar de handel in valse QR-codes van de GGD en een onderzoek naar een phishingpanel. Tevens lopen er veel andere initiatieven. Zo heeft het CCT N-H het eerste Book of Crime over Remote Access Trojans opgeleverd. Ook in 2022 gaat het team de inzet op dit thema verder voortzetten. Ten slotte worden er bijdrages geleverd aan andere onderdelen binnen de organisatie: bijvoorbeeld de analisten die een Cybercrime workshop geven binnen de DRIO, de financieel expert die betrokken is bij de oprichting van de regionale Vakgroep Cryptovaluta en de PPS’er die betrokken is bij het Meldpunt Cybersecurity Haven IJmuiden. 10. Cyber platformen districten In de drie districten hebben in 2021 meerdere cybercrime-onderzoeken gedraaid. In Noord-Holland-Noord (N-H-N) zijn er onderzoeken geweest naar onder andere phishing, betaallinkfraude en hacks.
Ook zijn er in District N-H-N vijf zij-instromers aangenomen om de Werkgroep Cybercrime te versterken. In Zaanstreek-Waterland is het succesvol onderzoek gedaan naar een verdachte die zichzelf wederrechtelijk toegang had verschaft tot de server van een multinational. In een ander onderzoek is de verdachte o.a. veroordeeld voor phishing en hacking. In Kennemerland zijn er on-
derzoeken geweest naar onder andere phishing, bankhelpdeskfraude en doxing. Ook is in dit district een onderzoek opgestart naar vaccinatiebewijsfraude bij de GGD. In dit onderzoek heeft Kennemerland uiteindelijk de samenwerking opgezocht met andere teams in onze eenheid. Door deze snelle samenwerking konden 5 verdachten worden aangehouden. Aantal incidenten en schades per district
1539
€ 3.061.612,44
868 € 2.105.757,84
1382 € 6.931.636,11 11. Opvallende casus Volgens de Fraudehelpdesk is er in 2021 ruim 7 miljoen euro schade geleden door online datingfraude, een forse toename sind 2020. Ook in de Eenheid Noord-Holland zien we dit terug. Zo was er een autistische jongen die online een vrouw ontmoette, daar gevoelens voor kreeg en ruim €23.000 naar haar overmaakte. Dit alles in de overtuiging haar dan te kunnen ontmoeten. Een ander voorbeeld is een Alkmaars slachtoffers die online een vrouw had ontmoet. Zij bleken opvallend veel overeenkomsten te hebben en de vrouw kon hem daardoor overtuigen geld te investeren in cryptovaluta. Uiteindelijk maakt het slachtoffer €19.000 over en trekt
vervolgens de zoon van het slachtoffer aan de bel. In beide voorbeelden lijkt het erop dat de zogenaamde online dames een vernuftige staaltje Social Engineering hebben toegepast om de slachtoffers voor zich te winnen. Naast de financiële schade is er bij dit soort fraude dan ook vaak emotionele schade bij de slachtoffers. 12. LMIO Het LMIO registreert de aangiftes van online handelsfraude waarbij digitaal aangifte is gedaan via Politie.nl. Ongeveer 20% van deze aangiftes wordt vervolgens weer ingetrokken. In deze rapportage wordt uitgegaan van het netto aantal aangiftes (binnengekomen aangiftes minus de ingetrokken aangiftes). 12.1 Aangifteverloop In 2021 zijn er landelijk 46.966 aangiftes van online handelsfraude gedaan. 9,1% (4269) van de aangevers woont in de eenheid Noord-Holland. Het aantal aangiftes is voor het eerst lager dan het jaar ervoor (daling van 11,9%). Het aantal aangiftes van online handelsfraude laat altijd een grillig verloop zien.
Het aangifteverloop is sinds de komst van corona nog grilliger. De invloed van versoepelingen en genomen coronamaatregelen (lockdowns) is duidelijk zichtbaar, met een piek aan aangiftes begin 2020, eind 2020 en begin 2021. Vanaf het begin van het tweede kwartaal van 2021 (versoepelingen in de detailhandel) nemen de aangiftes weer fors af en in het laatste
kwartaal van 2021 is weer sprake van een stijging. Echter blijft de stijging van het aantal aangiftes als gevolg van de coronamaatregelen in december 2021 beperkt. Schade NH 2021: Totaal schade: € 793.718,64 Gemiddeld: € 179,45 Hoogste schadebedrag: € 32.482,85. 12.2 Verdachtenbeeld - Katvangers/ oplichters In 2021 zijn er landelijk 8067 aangiftes van online handelsfraude gekoppeld aan bankrekeningen waarbij de rekeninghouder is geïdentificeerd én waarbij er sprake is van 3 of meer aangiftes tegen het betreffende rekeningnummer. Bij 9,8% (787) van deze aangiftes is de rekeninghouder woonachtig in de eenheid Noord-Holland. Deze aangiftes zijn te herleiden naar in totaal 187gebruikte bankrekeningen. In onderstaande tabel staat per district het aantal verdachte rekeninghouders en de bijbehorende aangiftes.
12.3 Verdachtenbeeld - Leeftijd verdachte rekeninghouders en slachtoffer per digi-generatie In naastgelegen grafieken is het aantal slachtoffers en verdachte rekeninghouders naar digitale generatie weergegeven.
54% van de verdachte rekeninghouders in Noord-Holland is 23 jaar of jonger. Dat percentage is hoger dan het landelijke percentage (44%)! 13. Interessante onderzoeken, literatuur en artikelen • Cybersecuritybeeld Nederland 2021 (CSBN) • NCSC Onderzoeksagenda 20192022 • Internet Organised Crime Threat Assessment 2021 (IOCTA) • Adviesrapport Integrale aanpak Cyberweerbaarheid 2021 (Cyber Security Raad) • Opsporen, vervolgen en tegenhouden van cybercriminaliteit 2021 (WODC) • Cyber-jaaroverzicht 2021 en vooruitblik op 2022 (Van der Voort, www.emerce.nl)
Focusblad
Digitale Veiligheid
Colofon Deze publicatie is gerealiseerd door BMC Advies en Management, in opdracht van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Tekst/inhoud: Jasper van Gaalen (BMC) Begeleiding: Kato Vierbergen (VNG), Shanna Fontaine (VNG)
2
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Dit Focusblad Digitale Veiligheid is gekoppeld aan het Kernbeleid Veiligheid, de VNG-methode voor lokaal integraal veiligheidsbeleid. Met enige regelmaat worden belangrijke veiligheidsvraagstukken die nog niet of niet volledig zijn opgenomen in het Kernbeleid Veiligheid apart uitgewerkt in een zogenaamd focusblad. Bij de volgende herijking van het Kernbeleid Veiligheid worden de belangrijkste aspecten uit dit focusblad overgenomen. Het doel van dit focusblad is dat de gemeentelijke rol op het thema Digitale Veiligheid verder kan worden vormgegeven, het handvatten biedt voor een goede verwerking van dit thema inhet lokale Integraal Veiligheidsplan (IVP) en het thema zowel operationeel als bestuurlijk geborgd en belegd kan worden. Het focusblad beschrijft de te onderscheiden veiligheidsrisico’s, de rol van de gemeente rond deze risico’s en het aanbevolen pad voor de uitwerking in het IVP. In het IVP worden vraagstukken integraal vormgegeven: de rollen en instrumenten van verschillende domeinen worden in samenhang gebracht. Dit geeft een stevige basis voor de benodigde integrale aanpak van digitale veiligheid. Rond dit thema hebben de afgelopen jaren veel ontwikkelingen plaatsgevonden en staan de betrokken partijen (waaronder gemeenten) voor belangrijke uitdagingen.
Gemeenten hebben zich via de Resolutie Digitale Veiligheid unaniem voor intensivering van de gemeentelijke inzet op dit thema uitgesproken. De Agenda Digitale Veiligheid van de VNG schetst hoofdlijnen van de aanpak en vormt mede het kader van dit focusblad. In dit focusblad wordt ingegaan op: 1. De urgentie van het thema en van positiebepaling door de gemeente; 2. Te onderscheiden risico’s en onderdelen van de aanpak; 3. Te zetten stappen voor de verwerking in het IVP. Dit focusblad is in samenwerking met gemeenten, de politie, de veiligheidsregio’s, de Informatiebeveiligingsdienst (IBD) en het Centrum voor Criminaliteitspreventieen Veiligheid (CCV) tot stand gekomen.
1. Digitale veiligheid – prioriteit voor gemeenten Digitalisering brengt veel goeds, in termen van onder meer procesefficiëntie en communicatie, duurzaamheid en sociale verbindingen, effectiviteit van ketens en innovatie. Daar tegenover staan echter stevige veiligheidsrisico’s. Groeiende afhankelijkheid van systemen heeft als keerzijde dat hapering van systemen grote gevolgen kan hebben, zowel digitaal als in de fysieke leefomgeving. Informatie in systemen kan in verkeerde handen terechtkomen, gemanipuleerd worden onbereikbaar worden of ’kwijt’ raken – met of zonder opzet, met alle gevolgen van dien. Berichtgeving en uitwisseling via internet kan maatschappelijke onrust veroorzaken, door polariserende ‘posts’ op social media of door nepnieuws. En inwoners, bedrijven en overheden kunnen slachtoffer worden van oplichting, diefstal, bedreiging en andere criminaliteit via het internet. Publieke partijen hebben een bijzondere positie bij het aanpakken en beheersbaar houden van deze risico’s. Enerzijds kunnen zij zelf slachtoffer worden van systeemverstoring, datalekken en gedigitaliseerde criminaliteit en dienen zich daartegen te wapenen. Anderzijds hebben publieke partijen veiligheidstaken rond deze risico’s en moeten zij de kans op en gevolgen van maatschappelijke verstoring en slachtofferschap zo klein mogelijk maken.
Waar deze twee sporen samenkomen, wordt het extra ingewikkeld. Hoe kan je een digitale crisis in de samenleving bestrijden als je er zelf ook door getroffen bent? Gemeenten hebben een belangrijke rol, met globaal dezelfde tweedeling. Binnen de gemeentelijke organisatie zijn zij verantwoordelijk voor weerbare systemen en de veiligheid van informatie in die systemen (- ‘beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid’). Daarnaast heeft de gemeente een rol in het weerbaar maken van de inwoners en ondernemers om slachtoffer- en daderschap te voorkomen. Ook het voorkomen van digitale ontwrichting en online aangejaagde ordeverstoringen zijn hierbij relevante aspecten. Daarbijkomt de mogelijkheid dat meerdere aspecten zich tegelijk aandienen. Zowel de veiligheidsrisico’s, beschikbare tools én – meer fundamenteel – te hanteren uitgangspunten, zijn nog verre van uitgekristalliseerd. Toch is koersbepaling in digitale veiligheid als gemeente nu cruciaal vanwege de groeiende veiligheidsrisico’s. Het is van belang in positie te komen, de beschikbare tools te operationaliseren en samen met publieke en private partners de risico’s te beheersen.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
3
2. Risico’s en hoofdlijn aanpak Kernbeleid Veiligheid maakt systematisch onderscheid tussen veiligheidsrisico’s enerzijds en de aanpak daarvan anderzijds. Dit onderscheid is namelijk cruciaal om tot een trefzekere aanpak te kunnen komen. Ook in dit focusblad wordt dit onderscheid consequent doorgevoerd, ten behoeve van een effectief stramien voor beleidsontwikkeling rond digitale veiligheid. Zowel wat betreft de risico’s als de in te zetten maatregelen op het vlak van digitale veiligheid is het beeld divers en complex. In verschillende kaders en programma’s wordt met verschillende ordeningen gewerkt. Toch is hier wel een rode draad in te onderscheiden. In de basis worden vier soorten risico’s (risicoclusters) en zes hoofdbestanddelen van de aanpak onderscheiden. De opzet wordt hieronder schematisch weergegeven. In de rechterkolom is de relatie met de veel gehanteerde Cyberwegenkaart van het CCV gemarkeerd. Vier van de zes hier te onderscheiden bestanddelen van de aanpak zijn opgenomen in de Cyberwegenkaart. Vanwege het toenemende belang van de overige twee worden ze in dit focusblad toch stevig gepositioneerd.
Aanpak
Risico’s
Risicocluster 1:
Kwetsbaarheid van informatie
Cyberwegen-
A1 Eigen huis op orde > veiligheid van informatie en systemen binnen de gemeentelijke organisatie
> diefstal, verlies, aantasting van informatie
A2 De keten op orde veiligheid van informatie en systemen bij ketenpartners van de gemeente Risicocluster 2:
Kwetsbaarheid van systemen > digitale ontregeling, ontwrichting, blokkades van systemen
A3 Preparatie op cyberincidenten en -crises ‘digitale ontwrichting’ met mogelijk fysieke impact bij publieke en private partijen
Cyberincidenten
B1 Inzet op weerbaarheid van inwoners, bedrijven, instellingen Risicocluster 3:
Gedigitaliseerde criminaliteit > voornamelijk vermogens- en geweldscriminaliteit ondersteund door internet
B2 Ontwikkeling interventies/ repressie
Risicocluster 4:
Online aangejaagdeordeverstoring > polarisatie/maatschappelijke onrust ondersteund door internet
C
Ontwikkeling en implementatie preventie-, signalerings- en responsketen
Hierna worden deze risicoclusters en onderdelen van de aanpak toegelicht. Er wordt telkens ingegaan op manieren waarop de risico’s zich kunnen manifesteren, specifieke risico’s voor de gemeente, aanpak/tools van de gemeente, regelgeving/wettelijk kader, partners en dilemma’s in de aanpak. NB Dit betreft nadrukkelijk géén uitputtende opsommingen. De beschrijving is – in de geest van het Kernbeleid Veiligheid – schetsmatig en bedoeld om voldoende houvast te geven voor de verdere ontwikkeling van een lokale maat-werkaanpak rond de kernpunten van digitale veiligheid.
4
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Risicocluster 1:
Risicocluster 2:
Kwetsbaarheid van informatie
Kwetsbaarheid van systemen
> diefstal, verlies, aantasting van informatie
> digitale ontregeling, ontwrichting, blokkades van systemen
Voorbeelden, modaliteiten, modus operandi:
Voorbeelden, modaliteiten, modus operandi:
Risico’s gemeente:
Risico’s gemeente:
A1 Eigen huis op orde Aanpak/tools gemeente • doorvoering Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO), interne trainingen en diverse awareness-tools, inwerken nieuwe medewerkers en borging bij leidinggevenden; • bovenlokale afstemming met (CISO’s/PO’s) van andere gemeenten;
• preparatie op incidenten, inclusief proactieve afstemming met strategische actoren en oefenen; • risicokaart cyber opstellen; • ‘blijven herhalen’; • logging en monitoring van informatie; • incidentresponsplan en -organisatie; • PPS, voorlichting aan ondernemers/bedrijven.
Dilemma’s, overwegingen • awareness en handelen rond risico’s zit niet in DNA gemeente; • gemeenten werken te compliance-gericht; • belang van strategische positionering bij gemeentesecretaris; • benodigde versus beschikbare capaciteit/middelen.
Regelgeving/wettelijk kader • Algemene Verordening Gegevensbescherming; • Baseline Informatiebeveiliging Overheid; • Gemeentewet; • Nationale crisisstructuur/ Nationaal Crisisplan Digitaal; • domeinwetten; • eisen stelselhouders.
Partners • Informatiebeveiligingsdienst (IBD); • veiligheidsregio; • regiogemeenten; • ketenpartners/leveranciers; • politie.
A2 De keten op orde Aanpak/tools gemeente • samenwerking/afstemming met (CISO’s/PO’s van) ketenpartners (fysiek en sociaal domein); • ontwikkeling gezamenlijk cyber-risicobeeld en monitoring-systematiek. Dilemma’s, overwegingen • benodigde vs. beschikbare capaciteit/ middelen; • prioritering/selectie ketens/partners.
Regelgeving/wettelijk kader • Algemene Verordening Gegevensbescherming; • Baseline Informatiebeveiliging Overheid; • Nationale crisisstructuur/ Nationaal Crisisplan Digitaal.
Partners • Informatiebeveiligingsdienst (IBD); • veiligheidsregio; • regiogemeenten; • ketenpartners; • politie; • leveranciers.
A3 Preparatie op cyberincidenten en -crises Aanpak/tools gemeente • brede preparatie op incidenten en crises, inclusief proactieve afstemming met strategische partners, inventarisatie kwetsbare systemen binnen gemeente, crisisstructuur en -oefeningen en continuïteitsplannen; • vaste check op cyber-risico’s bij gemeentelijke planvorming/nieuwe ontwikkelingen; • bij vergunningen, subsidies en aanbestedingen eisen stellen aan partijen (o.m. ISO 27002); • PPS, voorlichting aan ondernemers/bedrijven. Dilemma’s, overwegingen. • risico’s bij strategische partners – publiek en privaat (o.m. waterschappen, BRZO-bedrijven, mainports); • belang van strategische positionering bij gemeentesecretaris; • benodigde versus beschikbare capaciteit/middelen.
Regelgeving/wettelijk kader • Wet Veiligheidsregio’s; • Nationale crisisstructuur/ Nationaal Crisisplan Digitaal.
Partners • Informatiebeveiligingsdienst (IBD); • veiligheidsregio; • regiogemeenten; • Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC).
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
5
Gedigitaliseerde criminaliteit Voornamelijk vermogens- en geweldscriminaliteit
Voorbeelden, modaliteiten, modus operandi:
factuurfraude bedrijven of publiek orgaan ransomware algemeen: verschuiving van criminaliteit van offline naar online
Risico’s gemeente:
4
groeiend criminaliteitsvraagstuk onveiligheidsgevoelens onder inwoners/ondernemers beperkte zichtbaarheid en daardoor beperkte beheersbaarheid fenomenen ambtelijk en bestuurlijk onvoldoende kennis aanwezig
B1 Inzet op weerbaarheid van inwoners, bedrijven, instellingen Aanpak/tools gemeente • inzetten op vergroten digitale weerbaarheid inwoners en ondernemers; • doelgroepgerichte preventiecampagnes inzetten (jongeren, senioren, laaggeletterde en ondernemers). Zowel oog hebben voor slachtoffer- als daderpreventie. Denk bij daderpreventie aan bijvoorbeeld een interventie op geldezels of projecten waarbij jongeren met IT-talent wordt geleerd hoe zij die talenten op een goede manier kunnen inzetten; • agenderen aanpak gedigitaliseerde criminaliteit in de lokale driehoek; • nauwe samenwerking met veiligheidspartners en platforms als PVO; • bevorderen meldings- en aangiftebereidheid. Dilemma’s, overwegingen • interne borging/samenwerking met andere domeinen (sociaal domein); • belang van maatwerk per doelgroep; • meebewegen met innovatie aan daderzijde; • ontbreken van voldoende kennis bij gemeente (ambtelijk en bestuurlijk) en publieke partners; • benodigde versus beschikbare capaciteit/ middelen.
Regelgeving/wettelijk kader • Algemene wet bestuursrecht; • Wetboek van Strafrecht.
Partners • Politie (Cybercrime teams, COPS, digitale wijkagenten, LMIO); • jongerenwerk; • Bureau HALT; • welzijns- en onderwijsinstellingen; • Openbaar Ministerie; • Centrum voor criminaliteitspreventie en Veiligheid(CCV); • Digital Trust Centre(DTC); • Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC)..
B2 Ontwikkeling interventies/repressie Aanpak/tools gemeente • inzetten bestaande landelijk ontwikkelde methoden die wetenschappelijk zijn onderzocht. Het CCV heeft een database met lokale cyberprojecten aangelegd en jaarlijks kunnen gemeenten en samenwerkingsverbanden projecten indienen bij de Citydeal Lokale weerbaarheid en cybercrime; • daders van cyberdelicten aanpakken via de PGA of Top-X aanpak; • lokale uitwerking van een daderinterventie zoals de geldezel-aanpak; • maatwerk-projecten die kwaliteiten van cyber-daders centraal stellen; • impulsen aangiftebereidheid en kwaliteit aangifteproces (t.b.v. fenomeenbeelden); • ontwikkeling daderprofielen. Dilemma’s, overwegingen • benodigde versus beschikbare capaciteit/middelen; • gevarieerd en veranderlijk beeld qua kwetsbaarheden dadergroepen (o.m. op het financiële vlak); • innovaties qua modus operandi.
6
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Regelgeving/ wettelijk kader • Wetboek van Strafrecht.
Partners • Politie (Cybercrime teams, COPS, digitale wijkagenten, LMIO); • Bureau HALT; • Welzijns- en onderwijsinstellingen; • Openbaar Ministerie; • Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV); • Digital Trust Centre(DTC); • Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC)..
Risicocluster 4:
Online aangejaagde ordeverstoring polarisatie/maatschappelijke onrust ondersteund door internet
Voorbeelden, modaliteiten, modus operandi:
escalatie van demonstraties, maatschappelijk protest inzet nepnieuws voor maatschappelijke onrust ‘pedo-jagers’ escalatie van hetzes tegen ambtenaren/ bestuurders/politici desinformatie en ondermijning openbaar gezag evt. (indirect) door statelijke partijen
Risico’s gemeente:
verstoring openbare orde door escalaties dreiging van verschillende geweldsdelicten (ook tegen lokaal bestuur) maatschappelijke onrust, onveiligheidsgevoelens verhoogd veiligheidsrisico voor de gemeentelijke organisatie/gemeentehuis problematische verkeersdoorstroming, hinder hulpdiensten
C Ontwikkeling en implementatie preventie-, signalerings- en respons-keten Aanpak/tools gemeente • uitwisseling online signalen met partners als politie en jongerenwerk; • preventieve afstemming met veiligheidspartners; • opstellen lokaal protocol online monitoring; • binnen de crisisstructuur oefenen op grootschalige ordeverstoring; • bewaken van openbare orde en veiligheid door benodigde interventies (communicatief, bestuurlijk, juridisch) in te zetten. Een voorbeeld van een communicatieve interventie: delen van een online tegengeluid via bestaande communicatiekanalen.
Dilemma’s, overwegingen • grijs gebied van mogelijke bestuurlijke bevoegdheden; • online monitoring moet goed afgebakend zijn; • ook ethische vraagstelling: oppassen voor controlestaat; • benodigde versus beschikbare capaciteit/middelen; • veel signalen/relevante informatie is ‘gewoon’ te verkrijgen via de gebruikelijke offline werkvormen, netwerken en contacten.
Regelgeving/wettelijk kader • illegale content: Wetboek van Strafrecht, Algemenewet bestuursrecht; • onrechtmatige content: Burgerlijk Wetboek; • Algemene Verordening Gegevensbescherming; • Artikel 172 Gemeentewet, de burgemeester is belast met handhaving van de openbare orde; • Artikel 7 Grondwet vrijheid van meningsuiting; • Artikel 10 Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens vrijheid van meningsuiting.
Partners
• politie • jongerenwerk • Openbaar Ministerie • Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) • veiligheidsregio • regiogemeenten
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
7
Overstijgende inzet Bij de aanpak van de risico’s zijn slimme verbindingen mogelijk in de vorm van maatregelen die risico’s binnen meerdere risicoclusters tegelijk raken. Dit soort maatregelen hebben zeker een ‘streepje voor’, want sorteren immers extra rendement. Aan te bevelen is hier expliciet oog voor te hebben bij het ontwikkelen van de aanpak. Enkele voorbeelden van maatregelen/inzet die effect hebben op meerdere risicoclusters: Raakt welke risicoclusters?
Regionale afstemming en samenwerking met andere gemeenten (IV-ers en CISO’s en) en Veiligheidsregio inzake systeemstabiliteit (risicobeheersing) en crisisbeheersing bij ontwrichting (preparatie), impulsen beveiliging (bovenlokale) ketenpartners, ontwikkeling risicobeelden, kwetsbare ontwikkelingen binnen gemeenten, preventie en preparatie maatschappelijke onrust, uitwisseling risicobeelden online-opruiing, inzet (tools, structuren) weerbare inwoners en bedrijven.
1
2
3
4
•
•
•
•
•
•
•
Voorlichting/communicatie voor inwoners over preventie en follow-up slachtofferschap van gedigitaliseerde criminaliteit, hoe te handelen bij grote verstoringen, risico’s en preventie (incl. eigen rol) van online-agressie/-polarisatie. Voorlichting/communicatie voor ondernemers over risico’s en preventie van informatiediefstal, preventie en follow-up systeemverstoring, hoe te handelen bij grote verstoringen, preventie en follow-up slachtofferschap gedigitaliseerde criminaliteit.
•
•
•
Voorlichting/communicatie voor instellingen (zoals onderwijs, welzijn, zorg) over risico’s en preventie informatiediefstal, preventie en follow-up systeemverstoring, hoe te handelen bij grote verstoringen, risico’s en preventie (incl. eigen rol) onlineagressie/-polarisatie, preventie en follow-up slachtofferschap gedigitaliseerde criminaliteit.
•
•
•
Bij gemeentelijke subsidies, aanbestedingen, vergunningen eisen stellen met betrekking tot informatiebeveiliging en systeemstabiliteit (o.m. ISO 27002). Publieke en private partners zo verder in positie brengen. Vastleggen in generiekekaders, zoals subsidieverordening en aanbestedingsbeleid.
•
•
In scenario’s van crisisoefeningen (OTO) meerdere digitale verstoringen/risico’s combineren. Bijvoorbeeld: scenarioevenement binnenstad waarbij via social media berichten over naderend zwaar weer worden verspreid en tegelijk vluchtroutes geblokkeerd worden via hack van brugsystemen.
•
•
•
•
Uitgangspunten aanpak Belangrijke, generieke uitgangspunten voor de gemeentelijke inzet op digitale veiligheid zijn: • Iedereen heeft invloed op de digitale veiligheid. Dit vloeit logisch voort uit integrale digitalisering van het dagelijkse werk. Communiceer en operationaliseer dit statement consequent – ambtelijk en bestuurlijk, intern en extern, publiek en privaat. • Werk bij alle risico’s/risicoclusters integraal vanuit de veiligheidsketen. Voorkom waar mogelijk verstoringen en slachtofferschap,maar geeft ook invulling aan de preparatie van incidentbestrijding, crisisbeheersing en gevolgafhandeling. • Brede scope. Ook verstoringen bij private partijen, publieke partners en binnen de vitale infrastructuur kunnen lokaal stevig doorwerken en handelen van de gemeente vereisen. • Investeer in ketenweerbaarheid. Dus ook die van publieke partners en private partijen. Ook hier geldt: de keten is zo sterk als dezwakste schakel. • Onderhoud consequent de verbinding met de verschillende gemeentelijke beleidsdomeinen op dit cruciale onderwerp. Houd hetop de agenda, op het netvlies, ferm verankerd in het dagelijkse werk. • Tandem Veiligheid/OOV-CISO, zeker ook richting de interne partners. Beide taakgebieden zijn nadrukkelijk complementair in deaanpak van de geschetste risico’s. • Wees precies. Maak concreet waar de aangrijpingspunten zitten voor beleidsdomeinen.
Reik tools op maat aan voor de privatepartijen waar ze echt iets mee kunnen. Blijf zo weg van plechtige beloften, maar biedt handelingsperspectief! • Zorg voor blijvende awareness en betrokkenheid bij gemeentesecretaris, MT, burgemeester, college en raad. Werk aan draagvlakop strategisch niveau. • Leg de prioriteiten, aanpak en rollen van verschillende domeinen en randvoorwaarden strategisch vast in het IVP en in andere beleidskaders. Borg de aanpak zo voor langere tijd. • Onderken je rol én kwetsbaarheid als gemeente in geval van een grote cybercrisis. Prepareer je op situaties waarin de samenlevingverstoord is, maar ook de gemeentelijke organisatie. Ook dan moet de crisisbeheersing functioneren. • Begin dichtbij: Eigen huis op orde. Dit is de basis!
8
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
3. In het IVP Overwegingen Een robuuste en consequente inzet op digitale veiligheid, ook door gemeenten, is nodig. Hierboven is ingegaan op de risico’s en de hooflijnen van de gemeentelijke aanpak. Het is nu van belang deze inzet ook strategisch te borgen in gemeentelijk beleid. Een plausibel kader is het IVP. Enkele overwegingen: • De genoemde risico’s en benodigde inzet hebben vrijwel alle stevige raakvlakken met het taakveld Veiligheid/OOV (waaronder ook crisisbeheersing valt). • De onderdelen A1: Eigen huis op orde en B1: Weerbaarheid inwoners/bedrijven/instellingen zijn al onderdeel van het IVP conform Kernbeleid Veiligheid. • Belangrijke aspecten van de inzet op digitale veiligheid zoals publiek-private samenwerking, maatschappelijke weerbaarheid en ketenaanpak zijn ook vaste waarden in het IVP. • De IVP-cyclus is solide politiek-bestuurlijk ingebed en daarmee een ‘betrouwbaar’ vehikel voor strategische borging van inzet opdigitale veiligheid. • Het IVP is daadwerkelijk integraal, óók in de zin van het leggen van verbindingen tussen verschillende beleidsdomeinen met opgaven en tools rond dit vraagstuk. De verschillende beleidsdomeinen komen zo samen en afzonderlijk accuraat in positie. • De veiligheidsrisico’s zijn actueel, significant en worden alleen maar groter. Borging ervan in veiligheidsbeleid is hoe dan ook opportuun.
Stappenplan Het Kernbeleid Veiligheid bevat een stappenplan met zes hoofdstappen voor het voorbereiden, vaststellen en in uitvoering brengen van het IVP. De veiligheidsvelden en –thema’s die binnen ‘integrale veiligheid’ vallen (zie volgende kopje), worden hierbij alle systematisch meegenomen. Voor de hand ligt het thema Digitale Veiligheid op dezelfde wijze in het beleidsproces te integreren. De analyse en beleidsontwikkeling concentreren zich dan rond de hiervoor behandelde risicoclusters en bestanddelen van de aanpak. In schema: Risicoclusters:
Bestanddelen aanpak:
1: Kwetsbaarheid van informatie
A1: Eigen huis op orde A2: De keten op orde A3: Preparatie op cyberincidenten – en crises
2: Kwetsbaarheid van systemen 3: Gedigitaliseerde criminaliteit
B1: Inzet op weerbaarheid inwoners, bedrijven, instellingen B2: Ontwikkeling interventies/repressie
4: Online aangejaagde ordeverstoring
C: Ontwikkeling en implementatie v/e preventie-, signalerings- en respons-keten
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
9
De te zetten stappen zijn: Hoofdstappen IVP 1: Opstart IVP-proces
Uitvoering/deelstappen t.b.v. verwerking Digitale veiligheid in IVP • beknopte ambtelijke ‘preview’ door Veiligheid/OOV, CISO, PO, Communicatie van: risicobeeld digitale veiligheid > actualiteit ten aanzien van de vier risicoclusters; huidige inzet op risico’s/vormgeving van zes bestanddelen van de aanpak; wenselijke programmatische uitwerking aanpak digitale veiligheid: met welke partners/ wanneer/in welke vorm/…?; evt. benodigd specifiek onderzoek e.d. t.b.v. effectieve uitwerking digitale veiligheid in traject IVP; te betrekken partijen bij uitwerking digitale veiligheid in IVP; wenselijke vertegenwoordiging digitale veiligheid in brede IVP-werkgroep; • verwerking in startnotitie IVP (ter bestuurlijke vaststelling); • samenstellen IVP werkgroep incl. vertegenwoordiging digitale veiligheid; • startbijeenkomst werkgroep.
2: Veiligheidsanalyse
• nadere inventarisatie en analyse van: aard en omvang risico’s; huidige inzet op risico’s en omissies/verbeterpunten daarin; prioritair karakter van thema digitale veiligheid/deelthema’s daarvan.
3: Prioritering
• afweging en ‘tussenbesluit’ over prioritaire status in het IVP van digitale veiligheid (of deelthema’s daarvan); • in gesprek met de raadsleden; • indien niet prioritair: opnemen als strategisch thema in het IVP.
4: Opstellen IVP
• beleidsmatige uitwerking digitale veiligheid (als prioriteit of strategisch thema): afbakening/deelthema’s; doelstellingen; hoofdlijnen aanpak; partners. • inclusief markering eventuele integrale programmatische uitwerking > lokale Agenda Digitale Veiligheid.
5: Opstellen Uitvoeringsplan
• concretisering uit te voeren acties/in te zetten tools; • inclusief rolverdeling, tijdpad, begroting; • schets governance/P&C-systematiek (bijvoorbeeld: ambtelijke coördinatiegroep en stuurgroep digitale veiligheid).
6: Van beleid naar uitvoering
• voorbereidingsstappen eventuele integrale programmatische uitwerking > lokale Agenda Digitale Veiligheid; • implementatie governance/P&C-systematiek; • consequente doorvoering vastgestelde inzet/acties.
Een extra ‘veiligheidsveld’? Tot dusverre definieert Kernbeleid Veiligheid (edities 2003 t/m 2021) ‘integrale veiligheid’ aan de hand van vijf veiligheidsvelden, met daarbinnen telkens meerdere veiligheidsthema’s (zie hieronder). Dit spectrum vormt het vertrekpunt voor de beleidsontwikkeling, kader voor de veiligheidsanalyse en toetssteen voor de integraliteit van het IVP – dit dient immers, na de lokale ‘maatwerkordening’ van thema’s (prioriteiten en strategische thema’s) in stap 3 en verder van het stappenplan, nog steeds de vijf veiligheidsvelden effectief en integraal te bestrijken. Het thema Informatieveiligheid is ondergebracht in het vijfde veiligheidsveld: Integriteit en veiligheid.
10
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Veilige woon- en leefomgeving
Bedrijvigheid en veiligheid
Jeugd en veiligheid
Fysieke veiligheid
Integriteit en veiligheid
1.1 Sociale kwaliteit
2.1 Veilig winkelgebied
3.1 Jeugdoverlast
4.1 Verkeersveiligheid
5.1 Polarisatie en radicalisering
1.2 Fysieke kwaliteit
2.2 Veilige bedrijventerreinen
3.2 Jeugdcriminaliteit/ individuele probleemjongeren
4.2 Brandveiligheid
5.2 Georganiseerde/ ondermijnende criminaliteit
1.3 Objectieve veiligheid/ veel voorkomende en ‘high impact’-criminaliteit
2.3 Veilig uitgaan
3.3 Jeugd, alcohol en drugs
4.3 Externe veiligheid/ Omgevingsveiligheid
5.3 Weerbare overheid/ weerbaar bestuur
1.4 Subjectieve veiligheid
2.4 Veilige evenementen
3.4 Veilig in en om de school
4.4 Rampenbestrijding en crisisbeheersing
5.4 Informatie-veiligheid
2.5 Veilig toerisme
5.5 Ambtelijke en bestuurlijke integriteit
Gezien de omvang, actualiteit én dynamiek van risico’s op het vlak van digitale veiligheid, lijkt toevoeging van een extra, zesde veiligheidsveld Digitale veiligheid nu echter opportuun. Prominente positionering als separaat veiligheidsveld in Kernbeleid Veiligheid markeert het belang van deze vraagstukken en faciliteert effectieve uitwerking en operationalisering in het lokale beleidsproces, inclusief de dwarsverbanden met veiligheidsthema’s binnen andere velden. Bij de eerstvolgende herijking van het Kernbeleid Veiligheid wordt bepaald of en hoe deze aanpassing van de systematiek vormgegeven kan worden. Veilige woon-/ leefomgeving
Bedrijvigheid en veiligheid
Jeugd en veiligheid
Fysieke veiligheid
Integriteit en veiligheid
Digitale veiligheid 5.1 Kwetsbaarheid van informatie
A1: Eigen huis op orde A2: De keten op orde
5.2 Kwetsbaarheid van systemen
A3: Preparatie op cyberincidenten – en crises
5.3 Gedigitaliseerde criminaliteit
B1: Inzet op weerbaarheid inwoners, bedrijvenen instellingen B2: Ontwikkeling interventies/repressie
5.4 Online aangejaagde ordeverstoring
C: Ontwikkeling en implementatie v/e preventie-, signaleringsen respons-keten
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
11
Documentatie • Berenschot, Handreiking Cybergevolgbestrijding (CGB) G4-gemeenten (mei 2020). • CCV, Cybercrime. • CCV, Database lokale cyberprojecten. • CCV, Lokale Cyberwegenkaart (juni 2020). • Cybersecurity Alliantie, Cyberkompas voor Ondernemend Nederland. • Gemeente Amsterdam, Agenda Digitale Veiligheid (juni 2020). • Gemeente Den Haag, Agenda Digitaal Veilig Den Haag (oktober 2021). • IFV, Bestuurlijke netwerkkaarten crisisbeheersing. • IFV, Whitepaper digitale ontwrichting en cyber (september 2019). • Noord-Holland Samen Veilig, Jaarplan cyber 2022 (2022). • Stol, W., Bantema, W., Lokaal bestuur in een digitaliserende samenleving (oktober 2021). • VNG, Agenda Digitale Veiligheid (2020). • VNG, Resolutie Digitale Veiligheid (december 2020). • VNG, CCV, Inventarisatie cyberveiligheid (2017). • NCSC, Nationaal Crisisplan Digitaal (februari 2020).
12
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Vereniging van Nederlandse Gemeenten Nassaulaan 12 2514 JS Den Haag +31 70 373 83 93 info@vng.nl maart 2022
Pas op: bij een beperkte informatiepositie over sociale onrust onder burgers kunnen gemeenten en politie worden geconfronteerd met ordeverstoringen die online beginnen of online versterkt worden.
Lokale cyberwegenkaart 2.0
EIGEN HUIS OP ORDE
Burgemeester | Lokale driehoek
De vier wegen naar een cyberweerbare gemeente
Zorg voor duidelijke afspraken over procedures en rolverdeling rondom digitaal toezicht houden (monitoren/signaleren) en het offline én online handhaven (maatregelen).
Pas op: cybercriminelen kunnen het voorzien hebben op de gemeentelijke systemen en dataprocessen waardoor de dienstverlening in gevaar komt
Het CCV | Regionale samenwerkingsverbanden op veiligheid | Politie | VNG
Wethouder | Chief Information Security Officer (CISO) Zorg voor duidelijke procedures
De Informatiebeveiligingsdienst (IBD)
ONLINE AANGEJAAGDE ORDEVERSTORING
CYBERCRIME EN GEDIGITALISEERDE CRIMINALITEIT
Pas op: de openbare orde binnen en buiten een gemeente kan in gevaar komen als (grote) bedrijven, instellingen of voorzieningen lam gelegd worden door cybercriminelen
Pas op: bewoners en ondernemers kunnen slachtoffer worden van cybercriminelen die het voorzien hebben op hun geld, persoonlijke gegevens en/of bedrijfsgeheimen
Burgemeester | voorzitter van de veiligheidsregio | Nationaal Coordinator Terrorismebestrijding en Veiligheid
Burgemeester | Lokale driehoek
Oefenen met lokaal crisisteam
Instituut Fysieke Veiligheid (IFV)
CYBERINCIDENTEN EN -CRISIS
Neem preventiemaatregelen om de weerbaarheid van kwetsbare groepen te versterken. Het CCV | Regionale samenwerkingsverbanden op veiligheid | Politie
Koffiecolleges voor burgemeesters Wij kunnen ons voorstellen dat er behoefte bestaat om uw kennis over cybercrime en digitale criminaliteit te vergroten. En dat is begrijpelijk want de digitale wereld en haar mogelijkheden groeien exponentieel. Als overheid moeten we in een hoog tempo mee ontwikkelen. En dat is lastig. Vanuit het landelijk platform Cyberburgemeesters1 is het initiatief ontstaan voor koffiecolleges om meer kennis en expertise op te bouwen over cybercrime en digitale veiligheid. In 2022 zijn 4 sessies gepland. Tijdens een online-sessie neemt een expert u mee in de (vaak toch nog) wondere wereld van cyber. De eerstvolgende staat gepland op 25 maart 2022 van 10.00 uur tot 11.00 uur. Spreker is dr. Rutger Leukfeldt die ons meeneemt in de laatste inzichten over daders en slachtoffers van digitale criminaliteit en de interventies die (lokaal) mogelijk zijn. Wil je er de 25 ste graag bij zijn en/of de andere koffiecolleges in 2022 bijwonen? Meld je dan aan via secretariaat@rvs-mn.nl onder vermelding van de data + naam koffiecolleges die je bij wilt wonen. Je krijgt dan het vergaderverzoek met de links voor de online koffiecolleges alvast toegestuurd. Na afloop van het koffiecollege is het de bedoeling dat je de vergadering verlaat, waarna de cyberburgemeesters doorgaan met onze reguliere platformvergadering.
Koffiecolleges voor burgemeesters 25 maart ‘22 De razendsnelle digitalisering van criminaliteit 10.00-11.00 Laatste inzichten over (nieuwe) daders, slachtoffers en veelbelovende interventies van digitale criminaliteit 20 mei ‘22
Leren van de Rabobank
10.00-11.00
Banken bevinden zich net als overheden in een snel veranderende wereld. Hoe krijgt Mw. Haddouti het met haar wereldwijde team voor elkaar om tijdig te anticiperen op de cyberdreigingen zodat de impact beperkt blijft? En hoe kijkt ze vanuit die ervaring naar ons?
24 juni ‘22 10.00-11.00
Angst voor slachtofferschap en cybercrime Hoe werk angst voor slachtofferschap bij cybercrime? Welke emoties spelen een rol, hoe beïnvloedt het de beslissingen die mensen nemen en welke ‘haakjes’ kunnen we hieruit destilleren voor een preventieve aanpak? Burgemeester en online orde Een juridisch- ethisch koffiecollege over hoe je kunt signaleren en interveniëren op online aangejaagde ordeverstoringen
30 sept ‘22
10.00-11.00
1
Dr. Rutger Leukfeldt, als directeur verbonden aan het centre of expertise cybersecurity Mw. Mimoent Haddouti, verbonden aan de Rabo-bank als Global Head First Line Risk & Security (EVP).
Dr. Janne van Doorn en Dr. Jelle Brandsma, verbonden aan de Universiteit Leiden en het kenniscentrum voor victimologie Dr. Willem Bantema, als senior onderzoeker verbonden Thorbecke Academie van NHL Stenden
Het platform Cyberburgmeesters is in 2021 opgericht en bestaat uit de bestuurlijk ambassadeurs cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit uit alle regionale samenwerkingsverbanden (zoals Noord Holland Samen Veilig) in Nederland waardoor een landelijk netwerk is ontstaan van 19 burgemeesters. Het doel is om onderling kennis en ervaringen uit te wisselen, slim samen te werken en samen invloed aan te wenden om structurele aandacht en financiering te verwerven voor digitale veiligheid op regionaal en lokaal niveau.