bijlage 1 Gemeente Velsen Stappenplan recycle-tarief

Stappenplan Invoering recycle-tarief in Velsen

Wat betekent het voor onze inwoners?

Versie 1-12-2021

Inhoud 1. Aanleiding ............................................................................................................................................ 3 Stappenplan met tijdslijn .................................................................................................................... 3 2 Wat betekent recycle-tarief voor de laagbouw en hoogbouw ............................................................ 4 2.1 Huidige en toekomstige situatie.................................................................................................... 4 2.1 Laagbouw ...................................................................................................................................... 5 2.2 Hoogbouw ..................................................................................................................................... 5 2.3 Grof afval tegen betaling ............................................................................................................... 5 3. Maatwerk voor specifieke doelgroepen ............................................................................................. 6 Minima ................................................................................................................................................

6 Inwoners met medisch afval ............................................................................................................... 6 Inwoners die zwerfval verzamelen...................................................................................................... 6 4Betrekken van onze inwoners bij het recycle-tarief.............................................................................. 7 4.1 Participatie: wat is al gedaan......................................................................................................... 7 4.2 Participatie: korte termijn ............................................................................................................. 7 4.3 Participatie: lange termijn ............................................................................................................. 7 4.4 Communicatie ............................................................................................................................... 7 Communicatieplan .......................................................................................................................... 7 Afvalcoaches .................................................................................................................................... 8 Afval-app van HVC met directe terugkoppeling inwoners .............................................................. 8

Stappenplan invoering recycle-tarief Velsen

2

1. Aanleiding Voor u ligt het ‘Stappenplan invoering recycle-tarief’, als bijlage op het voorstel van datum. In dit stappenplan schetsen we wat de invoering van het recycle-tarief betekent voor inwoners van zowel laagbouw als hoogbouw in Velsen. We gaan ook in op maatwerk voor specifieke doelgroepen en op inwonersparticipatie en communicatie. Met dit document sluiten we aan bij eerder gestelde vragen door de raad.

Stappenplan met tijdslijn Hieronder schetsen wij de stappen die Velsen al heeft gezet op weg naar betere afvalscheiding. En de nog te nemen stappen. Zo krijgt u op hoofdlijnen een indruk van het proces van besluitvorming over recycle-tarief. Geplande tijdlijn / stappenplan stap 1 2 3 4 5 6 7 8

actie Klanttevredenheidsonderzoek HVC over o.a. recycle-tarief Informatiesessie raadsleden Aandachtspuntennotitie in gemeenteraad Participatieavond met huurderscommissies en wijkraden Draagvlakonderzoek recycle-tarief Raadsvoorstel in commissie, nog niet besluitrijp Start pilot bronscheiding Zeewijk en start monitoring resultaten Inwonersbijeenkomst met wijkraden en huurderscommissies

tijdstip (september 2020) (oktober 2020) (voorjaar 2021) (juni 2021) (mei – juni 2021) (september 2021) (oktober 2021) (december 2021)

Principebesluit Participatie Inwoners over onder andere maatwerk Definitief besluit (perspectiefnota) Communicatie: online, offline, afvalcoaches Opdracht naar HVC en Plaatsen en vervangen containers Opdracht aan BSGR en Vaststellen tarieven en verordeningen Start recycle-tarief Presenteren resultaten uit pilot Zeewijk Monitoring overige resultaten Definitieve keuze hoogbouw: bronscheiding / nascheiding / hybride Invoering definitieve inzameling hoogbouw

(januari 2022) (heel 2022) (juni 2022) (juli 2022 – juli 2023) (juli – december 2022) (juli - november 2022) (januari 2023) (2023) (2023) (2024) (januari 2025)

NU 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19

We vragen de raad nu om haar intentie uit te spreken vanwege de verdere voorbereiding van het recycle-tarief. Hoewel we geen omkeerbare stappen zetten, is voor de invoering van het recycletarief voorbereidingstijd nodig. Het stappenplan geeft daarvan een indruk. Als de raad haar intentie uitspreekt, gaan we samen met HVC en onze belastingdienst (BSGR) verder met de voorbereiding. Zoals gezegd zetten we geen onomkeerbare stappen en we doen dan ook geen grote investeringen in containers. Maar we zetten alles wel ‘in de startblokken’. Is de raad eind juni positief over het recycle-tarief, dan kunnen we opdrachten verstrekken en de inzamelmiddelen tijdig aanpassen, zodat dit eind 2022 gereed is.

Stappenplan invoering recycle-tarief Velsen

3

2 Wat betekent recycle-tarief voor de laagbouw en hoogbouw 2.1 Huidige en toekomstige situatie Om het voorgestelde recycle-tarief uit te kunnen voeren, passen we het huidige inzamelsysteem aan. De onderstaande tabel geeft aan wat die aanpassing van het huidige inzamelsysteem per afvalstroom inhoudt Huidige situatie en voorstel nieuwe situatie Afvalstroom

Huidige situatie

Verandering

Fijn huishoudelijk restafval

Laagbouw: 5000 laagbouw woningen hebben een ongechipte grijze rolcontainer aan huis.

Laagbouw: 5000 Laagbouw woningen krijgen een chip in de grijze rolcontainer. Zo registreren we van alle woningen hoe vaak ze restafval aanbieden, via de chip in de rolcontainer aan huis of via de afvalpas.

De rest van de laagbouw en de hoogbouw gebruikt nu een verzamelcontainer voor restafval en heeft een gechipte afvalpas.

Rest van de laagbouw en de hoogbouw: geen verandering. GFT en etensresten

Laagbouw: groene rolcontainer aan huis. Hoogbouw: geen voorziening.

Laagbouw: geen verandering. Hoogbouw: inzameling in GFEcocons met afvalpas.

Plastic, blik en drinkpakken (PBD)

Laagbouw: oranje rolcontainer aan huis.

Laagbouw: Geen verandering.

Hoogbouw: nascheiding uit restafval en bronscheiding via verzamelcontainers op buurtniveau en bij winkelcentra. Uitzondering Zeewijk: hier is geen nascheiding, we gebruiken alleen verzamelcontainers.

Hoogbouw: definitieve keuze maken we later op basis van resultaten uit de pilot in Zeewijk en ervaringen bij andere gemeenten.

Papier

Laagbouw: blauwe rolcontainer aan huis (op vrijwillige basis). Hoogbouw: verzamelcontainers bij winkelcentra.

Laagbouw: blauwe rolcontainer aan huis op vrijwillige basis blijft. Voor zowel laagbouw als hoogbouw: Uitbreiding naar meer verzamelcontainers.

Voor zowel laagbouw als hoogbouw: Verzamelcontainers, voldoende capaciteit.

Voor zowel laagbouw als hoogbouw: Geen verandering.

Glas

De in de tabel genoemde veranderingen worden hieronder toegelicht.

Stappenplan invoering recycle-tarief Velsen

4

2.1 Laagbouw Huidig Ongeveer 70% van onze huishoudens woont in laagbouw. Voor laagbouw verandert er qua inzameling weinig. Afgelopen jaren is het serviceniveau op gescheiden afvalscheiding bij laagbouw woningen vergroot door invoering van de oranje rolcontainer voor plastic, blik en drankpakken (PBD). Voor glasinzameling bestaat al voldoende capaciteit. Daarnaast konden we de service op restafval verlagen: we legen deze rolcontainers aan huis minder vaak. Deze rolcontainers aan huis staan bij circa 25% van de inwoners van laagbouw (circa 5.000 woningen). Bij 75% van de inwoners van laagbouw passen we ‘omgekeerd inzamelen’ toe. Hierbij brengen inwoners hun restafval in zakken naar een ondergrondse container. Deze ondergrondse restafvalcontainers zijn alleen nog toegankelijk met een afvalpas. Verandering De verandering die we na besluitvorming voor het recycle-tarief doorvoeren, betreft het fijn huishoudelijk restafval. Bij circa een kwart van de huishoudens ruilen we dan de huidige grijze rolcontainer voor restafval om voor een rolcontainer met chip. Deze chip is nodig om te registreren hoe vaak het huishouden de afvalcontainer aanbiedt. Zie stap 13 uit eerder genoemd stappenplan.

2.2 Hoogbouw Huidig Velsen heeft een hoogbouw-percentage van ongeveer 30 %. Afval wordt hier ingezameld via verzamelcontainers. Verandering Afvalscheiding is voor inwoners van hoogbouw nog niet in dezelfde mate mogelijk als voor inwoners van laagbouw. Bij invoer van het recycle-tarief, verhogen we het serviceniveau bij hoogbouw voor verschillende afvalstromen. Voor groente, fruit, tuinafval en etensresten (GFTe) plaatsen we cocons bij alle hoogbouwcomplexen. Dit zijn bovengrondse verzamelcontainers voor groente, fruit en etensresten. Deze cocons zijn toegankelijk met een afvalpas. Daarnaast plaatsen we extra containers voor papier. Deze veranderingen staan in stap 13 van de tijdlijn. De definitieve keuze om bij hoogbouw grootschalig plastic, blik en drankpakken (PBD) in te zamelen is nog niet gemaakt. Om ervaring op te doen om tot een goede keuze te komen, voeren we met HVC een pilot uit in Zeewijk. We verzamelen sinds oktober 2021 bij 1400 hoogbouwwoningen in Zeewijk PBD in ‘bij de voordeur’. Hier staan ook containers voor PBD en GFE (groente fruit Etensresten) naast de containers voor restafval. We monitoren de resultaten in Zeewijk intensief. In stap 16 van ons stappenplan presenteren we de resultaten. Bij stap 19 is de invoering van de inzameling van PBD.

2.3 Grof afval tegen betaling Bij het huidige beleid kan iedereen thuis gratis grof huisvuil laten ophalen door HVC. Dit is ongunstig voor de hoeveelheid restafval. Gratis ophalen van grof huishoudelijk afval houdt in dat er geen prikkel is om duurzaam te zijn. Het leidt tot veel ‘ongescheiden’ restafval. Alles gaat immers in één vuilniswagen en wordt niet op de milieustraat gescheiden in verschillende containers. Met een prijsprikkel voor ‘aan huis’ ophalen van grof restafval, gaan inwoners vaker naar de milieustraat waar ze het grof restafval scheiden. Veel gemeenten hanteren een tarief voor het ophalen van grof restafval, ook gemeenten zonder recycle-tarief. Bij invoering van recycle-tarief (stap 15) gaat ook deze maatregel in.

Stappenplan invoering recycle-tarief Velsen

5

3. Maatwerk voor specifieke doelgroepen In raadsessies hebben we gesproken over het toepassen van maatwerk voor bepaalde doelgroepen. Dat stond beschreven in de notitie: ‘Oplossingsrichtingen voor knelpunten in het recycle-tarief’ (bijlage). Het college stelt voor om straks maatwerk te hanteren voor: • Minima; • Inwoners met veel medisch afval (stoma’s, incontinentiemateriaal); • inwoners die zwerfafval inzamelen en dit als restafval aanbieden. We nemen onze inwoners intensief mee in dit onderdeel van het traject. Zie het volgende hoofdstuk over participatie & communicatie. Bij de behandeling van de belastingverordening over het recycle-tarief doen we een voorstel over de inrichting en hoogte van maatwerk.

3.1 Minima Huishoudens met een laag inkomen (hierna minima) krijgen momenteel kwijtschelding van hun afvalstoffenheffing. Bij het recycle-tarief krijgen ze kwijtschelding van het vaste deel én kwijtschelding van het variabele deel tot een maximaal aantal afvalzakken (of kliko’s). Dat maximum bepalen we op basis van het gemiddeld aantal zakken dat bewoners in Velsen weggooien. Het ‘gemiddelde aantal’ zal in de praktijk blijken. Als minima meer dan vijf zakken boven het gemiddelde komen, brengen we de extra aangeboden zakken in rekening. Zo stimuleren we ook deze groep om afval te scheiden. Rekenvoorbeeld: in gemeente X is het gemiddelde 25 zakken restafval. Minima krijgen kwijtschelding van maximaal 30 (25+5) afvalzakken. Daarboven brengen we extra zakken in rekening.

3.2 Inwoners met medisch afval Voor bewoners met medisch afval (circa 300 huishoudens) gaan we uit van de gemiddelde hoeveelheid ‘normaal’ restafval van huishoudens. Dat is de hoeveelheid afval die deze maatwerkgroep maximaal betaalt voor het variabele tarief. Andere gemeenten met recycle-tarief passen dit ook zo toe. Het ‘gemiddeld aantal’ zakken dat bewoners in Velsen weggooien zal in de praktijk blijken. We zullen dit systeem ook bespreken met de doelgroep. Rekenvoorbeeld gemeente X: Als bewoners gemiddeld 25 afvalzakken (of zes kliko’s) per jaar aanbieden, dan betalen bewoners met medisch afval maximaal voor 25 afvalzakken (of zes kliko’s) ook als ze meer afval aanbieden.

3.3 Inwoners die zwerfval verzamelen Er zijn inwoners die regelmatig zwerfafval inzamelen. Een goed initiatief dat waardering verdient en geen financieel nadeel moet opleveren. Voor deze inwoners zoeken we een maatwerk oplossing. Mogelijk een methode waarbij ze dit zwerfafval niet met hun eigen afvalpas hoeven aan te bieden.

Stappenplan invoering recycle-tarief Velsen

6

4. Betrekken van onze inwoners bij het recycle-tarief Velsen en HVC hebben inmiddels op diverse manieren inwoners geraadpleegd. Ook na besluitvorming over en implementatie van het recycle-tarief, blijven we dit doen.

4.1 Participatie: wat is al gedaan Velsen en HVC hebben inwoners meermalen en op diverse manieren geraadpleegd. De stapnummers verwijzen naar het stap in het stappenplan op pagina 3. •

• •

Stap 1: Klanttevredenheidsonderzoek door Velsen in 2019 en HVC in 2020. Doel: inzicht krijgen in algemene tevredenheid en meten van draagvlak voor recycle-tarief. Uitkomst: 60% staat positief of neutraal tegenover recycle-tarief . Stap 4: Participatieavond met Velsen, HVC, huurdersraden, wijkplatforms en een aantal inwoners. Doel: informeren en de gelegenheid bieden om vragen te stellen. Stap 5: Draagvlakonderzoek door Velsen. Doel: onderzoeken wat onze inwoners van recycletarief en afval scheiden vinden. De belangrijkste uitkomsten: o 80% van de respondenten vindt afvalscheiding belangrijk; o 44% van de respondenten vindt invoering van het recycle-tarief (onder voorwaarden) een goed idee; o 75% van de respondenten wil graag zelf invloed hebben op hun afvalkosten.

4.2 Participatie: korte termijn Stap 8: In december 2021 staat een extra digitale bijeenkomst gepland. Met afzonderlijke inwoners, vertegenwoordigers van huurderscommissies en wijkplatforms bespreken we de wijze waarop inwoners betrokken willen worden bij diverse aspecten rond invoering van het recycle-tarief.

4.3 Participatie: lange termijn Voor verdere verbetering van de afvalscheiding zijn meer maatregelen nodig. Dat willen we bespreken met een op te richten klankbordgroep van inwoners (Stap 10). Deelnemers uit de klankbordgroep willen we op verschillende manieren werven. Dit bespreken we in december ook met de deelnemers aan die bijeenkomst. De klankbordgroep gaat meepraten over ervaringen met het recycle-tarief, met als doel om waar nodig verbeteringen in beeld te brengen en door te voeren. Voor de samenstelling van de klankbordgroep willen we een evenwichtige mix realiseren van inwoners uit hoog- en laagbouw, van jong en oud, van alleenstaand en gezinnen, et cetera.

4.4 Communicatie Voor, tijdens en ook na de invoering van recycle-tarief in Velsen zal er een grote behoefte zijn aan informatie. Inwoners moeten immers wennen aan het nieuwe systeem en aan bewuster afval scheiden. Daarom is intensieve communicatie onmisbaar. Het communicatiedoel is inwoners voorzien van de juiste kennis over afvalscheiding en de werking van het systeem. We zetten in op actief, tijdig en begrijpelijk informeren over de nieuwe wijze van afvalstoffen inzamelen, het begrijpen van de systematiek van de afvalstoffenheffing en hoe je als inwoner zelf invloed hebt op de hoogte van je rekening. We informeren over afval scheiden in het algemeen, op het aanleveren van grof afval bij de milieustraat en het voorkomen van afvaldumpingen en zwerfafval.

Communicatieplan Met input van de klankbordgroep ontwikkelt Velsen in samenwerking met HVC een communicatieplan. De middelenmix bestaat uit online, offline en persoonlijke communicatiemiddelen. Hierbij houden we rekening met verschillende doelgroepen. De afvalcoaches zijn hierin een belangrijk element (zie hieronder). We communiceren frequent. Op ‘formele’ momenten en tussentijds.

Stappenplan invoering recycle-tarief Velsen

7

Formele momenten zijn de besluitvorming over de invoering, omwisseling van de restafvalrolcontainers, bekend maken van de tarieven, de start van het recycle-tarief en de eerste aanslag afvalstoffenheffing na invoering. Tussentijdse communicatie is onder meer gericht op het vergroten van betrokkenheid bij de duurzaamheidsdoelstelling op het gebied van afvalinzameling. De kernboodschap is: Beter afval scheiden en minder restafval overhouden. Dat is goed voor het milieu én je krijgt invloed op de hoogte van je afvalstoffenheffing. Recycle-tarief helpt daarbij. Het is een nieuwe manier van het berekenen van de afvalstoffenheffing. Het beloont de goede afvalscheider en het daagt anderen uit ook beter hun best te doen. Uitgangspunten voor de communicatie: • • • • • •

Persoonlijk contact is een belangrijke pijler (buurtwerk, gebiedsregisseurs, afvalcoach); Communicatie is een mix van online en offline kanalen en daarnaast persoonlijk contact; Communicatie wordt lokaal en herkenbaar gepresenteerd; Communicatie wordt waar nodig in meerdere talen aangeboden; Velsen sluit met de communicatie aan bij het communicatiepakket van HVC; We geven lokale ambassadeurs een rol in de communicatie.

We bouwen voort op de ervaring van HVC met inwoners-communicatie en op ervaringen van gemeenten die ons voorgingen bij de introductie van recycle-tarief. Twee manieren van communicatie lichten we hier uit: afvalcoaches en de HVC afval-app.

Afvalcoaches Communicatie op maat is een pijler in de communicatie rondom het recycle-tarief. De inzet van afvalcoaches bij de introductie van recycle-tarief is hiervoor onmisbaar. We zetten afvalcoaches in om inwoners te informeren over wat er verandert. Het doel is om inwoners te helpen om zo goed mogelijk hun afval te scheiden, zodat er weinig restafval overblijft. In een persoonlijk gesprek kunnen afvalcoaches drempels wegnemen door vragen van inwoners te beantwoorden. Eenvoudige tips helpen vaak enorm om veel minder restafval over te houden.

Afval-app van HVC met directe terugkoppeling inwoners HVC heeft een app die inwoners inspireert om zuiniger en minder vervuilend te leven. De app is de digitale afvalcoach die inwoners helpt om hun restafval te verminderen. Met de app wordt afval scheiden makkelijker. In de app zie je in een oogopslag wanneer HVC het afval ophaalt en welk afval in welke bak hoort. De app geeft advies op maat en stuurt herinneringen op belangrijke momenten. Zo krijgt de inwoner tips en advies, passend bij de persoonlijke woonsituatie. Inwoners maken een persoonlijk account aan en kunnen zelf bepalen welke zaken ze wel of niet met HVC willen delen. Geheel volgens de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). In de app kunnen inwoners straks zien hoe vaak hun rolcontainer voor restafval is geleegd, of hoe vaak zij de ondergrondse container voor restafval hebben gebruikt. Dit inzicht geeft de inwoner regie op het variabele deel van recycle-tarief en motiveert om afval goed te scheiden. In de app kan de inwoner zichzelf een doel stellen, gericht op het aantal keer dat hij/zij restafval laat ophalen/de ondergrondse container gebruikt. Met recycle-tarief dagen we de inwoner uit zo min mogelijk restafval over te houden. Dat is goed voor een duurzamer Velsen. En de nieuwe app die de huidige HVC-app gaat vervangen, helpt hierbij.

Vertrouwde elementen zoals de inzamelkalender, de foto- en barcode scanner voor afval blijven uiteraard onderdeel uitmaken van de nieuwe app. Stappenplan invoering recycle-tarief Velsen

8