Beantwoording raadsvragen Wijzigingen in het rapport van de GGD over het voorkomen van kanker in Kennemerland.pdf

GEMEENTE VELSEN

Beantwoording vragen van de raad

Datum collegevergadering

8-7-2021

Zaaknummer

83976-2021

Naam raadslid

Robert van Koten

Fractie

PS

Portefeuillehouder(s)

M. Steijn

Onderwerp: Wijzigingen in het rapport van de GGD over het voorkomen van kanker in Kennemerland Toelichting bij de vragen:

In de IJmuider Courant en andere media is d.d. 03-07-2021 vermeld dat in het rapport over het voorkomen van kanker in Kennemerland elk verband tussen de staalfabriek Tata Steel en longkanker is geschrapt. De fractie van Politiek Sociaal heeft naar aanleiding van deze berichten besloten om de volgende vragen aan het college te stellen: Vraag 1

Heeft het college kennis genomen van de berichtgeving in o.a. de IJmuider Courant d.d. 03-07-2021 waarin wordt vermeld dat in het rapport over het voorkomen van kanker in Kennemerland elk verband tussen de staalfabriek en longkanker is geschrapt? Zo ja was het college daarvan al eerder op de hoogte gesteld en wat is daarover nu uw oordeel? Antwoord vraag 1

Ja, het college heeft kennis genomen van deze berichtgeving. Wij begrijpen de onrust die hierover is ontstaan en de vragen die hierover leven. De zorgen van inwoners, de gemeenteraad, en van het college, over de luchtkwaliteit in de IJmond en de effecten daarvan op de gezondheid zijn groot. De afgelopen periode hebben nieuwe onderzoeksresultaten tot aanvullende inzichten geleid. Er werden onder andere nieuwe onderzoeksresultaten bekend in het RIVM-briefrapport (‘Tussentijdse resultaten gezondheidsonderzoek IJmond’) dat in april 2021 uitkwam. Dit RIVM onderzoek laat bijvoorbeeld zien dat er in de IJmond ook in vergelijking met andere industriële gebieden significant meer gezondheidsklachten zijn. De zorgen over de luchtkwaliteit en gezondheid onderschrijven wij dus. Dat het beter moet en hiervoor maatregelen nodig zijn is duidelijk. Tegelijkertijd zien wij dat het beeld dat in de media is ontstaan over het doel van het GGD kankerincidentieonderzoek niet juist is. De GGD voerde dit onderzoek uit en stelde het rapport op. Het onderzoek ging over het aantal gevallen van verschillende soorten kanker in de hele regio Kennemerland. Er is niet gekeken naar de oorzaken van deze gevallen.

GEMEENTE VELSEN De GGD gaf in hun rapport en aanbiedingsbrief aan dat het aannemelijk is dat de basismetaalindustrie in de IJmond een rol heeft als risicofactor voor het aantal gevallen van longkanker. In het rapport staat bijvoorbeeld: ‘Het is bekend dat de luchtverontreiniging in de woonen leefomgeving in de IJmond van onder meer fijnstof hoger was dan gemiddeld in Nederland, vooral vanwege de aanwezigheid van de basismetaalindustrie in dit gebied (blz. 41). Daarnaast is bekend dat luchtverontreiniging door fijnstof een risicofactor is voor het ontstaan van longkanker (blz. 41). Het is daarom aannemelijk dat de luchtverontreiniging in het verleden een rol heeft gespeeld bij een deel van de verhoogde incidentie van longkanker in Beverwijk.’ Vorig jaar rond de zomer ontstonden er vanuit de media voor het eerst vragen over het niet vermelden van Tata Steel in dit GGD rapport. Hierover stelde ook uw raad in juni 2020 raadsvragen. De GGD haalde de naam ‘Tata Steel’ uit het rapport en verving dit voor ‘basismetaalindustrie’. Het college werd hier toen van op de hoogte gesteld. Naar aanleiding daarvan is uitleg gevraagd aan de GGD. De GGD is vervolgens op de redenen voor deze keuze ingegaan in de aanbiedingsbrief (als bijlage bij deze beantwoording) bij het rapport en in de reactie die de GGD zaterdag 3 juli jl. publiceerde op haar website.

Wij vonden de toelichting in de aanbiedingsbrief afdoende. Vooral omdat we toen al opdracht hadden gegeven voor het RIVM gezondheidsonderzoek waar wel naar oorzaken wordt gekeken. Dat was geen onderdeel van het GGD onderzoek. De gemeente Velsen vindt het van groot belang om verder onderzoek te doen naar de exacte oorzaken van het meer voorkomen van gezondheidsklachten in de IJmond. Op basis daarvan kunnen we de juiste maatregelen inzetten. Daarom gaven we samen met de andere IJmond gemeenten en de provincie opdracht voor het RIVM gezondheidsonderzoek. Het RIVM levert dit gezondheidsonderzoek in drie delen op. Het eerste deel werd in april 2021 gepubliceerd. Zoals we ook hierboven beschreven, bevatte dat onder andere een vergelijking van het aantal gezondheidsklachten in de IJmond, vergeleken met andere gebieden met veel industrie. Rond de zomer levert het RIVM het tweede deel van het gezondheidsonderzoek op dat gaat over depositie (neerslag van stof in de leefomgeving). Dan weten we voor bepaalde stoffen of die buiten- en binnenhuis voorkomen, wat daarvan mogelijke gevolgen zijn en welke maatregelen ingezet kunnen worden.

In het najaar van 2021 volgt naar verwachting een vervolg op het onderdeel “Luchtkwaliteit en inhaleerbare fractie op ervaren (on)gezonde dagen” waarmee door bron- en patroonherkenning wordt getracht verder inzicht te krijgen in de bijdragen van verschillende emissiebronnen aan de concentraties van stoffen in de lucht die mensen kunnen inademen. Met dit derde deel van het onderzoek weten we dus uit welke bronnen de stoffen komen. Vraag 2

Zijn de aanbevelingen in de aanbiedingsbrief, die gericht zijn op het bestrijden van luchtverontreiniging verwijderd, om te voorkomen dat het rapport voor Tata Steel geen ongewenste commotie zou veroorzaken? Zo ja, wat was daarbij de rol, taak en opvatting van de gemeente Velsen? Antwoord vraag 2

Nee, wij gaven op verzoek van de GGD opmerkingen en suggesties mee op de aanbiedingsbrief. De aanbiedingsbrief is opgesteld door de GGD. Voor een verklaring over wat hierin wel of juist niet is opgenomen verwijzen wij u daarom naar de GGD. Hierover geven zij uitleg in de aanbiedingsbrief zelf. Ook kondigde het dagelijks bestuur van de Veiligheidsregio Kennemerland op maandag 5 juli aan dat er een onafhankelijk extern onderzoek komt naar het afstemmingsproces binnen de GGD bij de totstandkoming van het rapport ‘Incidentie en prevalentie van kanker in de regio’ . Het is voor alle

GEMEENTE VELSEN partijen van belang dat hier snel duidelijkheid over komt. De uitkomsten van dit onderzoek wachten wij af voordat wij een oordeel vormen over dit afstemmingsproces. Wij gaan hieronder verder in op de rol van de gemeente Velsen bij het tot stand komen van de aanbiedingsbrief. De GGD vroeg alle negen gemeenten van de regio Kennemerland te reageren op de aanbiedingsbrief. Gemeente Velsen gaf dus op verzoek opmerkingen en suggesties mee. Het is vervolgens aan de GGD geweest om suggesties al dan niet over te nemen. Wij gaven aan dat alle aanbevelingen in de concept aanbiedingsbrief aandacht moeten krijgen, en dat een aantal breder waren dan de onderzoeksresultaten en de bevindingen in het rapport. Die aanbevelingen zouden een plek moeten krijgen in bijvoorbeeld het Programma Tata Steel, of het Programma Gezondheid en Luchtkwaliteit. Die stukken waren we op dat moment samen met de andere IJmond gemeenten, de provincie, de omgevingsdiensten en de GGD aan het opstellen. Vraag 3

Is er door de gemeente Velsen contact geweest met en druk gezet op de GGD, en wel vanuit de aangesloten gemeenten, om de aanbiedingsbrief waarmee het rapport naar de IJmondgemeenten is verstuurd te wijzigen? Zo ja wat was de aanleiding en de noodzaak daartoe? Antwoord vraag 3

De GGD vroeg alle negen gemeenten van de regio Kennemerland te reageren op de aanbiedingsbrief. Gemeente Velsen gaf op verzoek opmerkingen en suggesties mee. Er is contact geweest over de aanbiedingsbrief, maar er is op geen enkele wijze druk gezet op de GGD. Het is aan de GGD geweest om suggesties al dan niet over te nemen. Zie verder het antwoord op vraag 2. Vraag 4

Vindt het college dan dat men alles heeft gedaan om luchtverontreiniging te doen verminderen door de aanbevelingen in de aanbiedingsbrief, die gericht zijn op het bestrijden van luchtverontreiniging, te laten verwijderen? Zo ja, op welke wijze is met deze actie dit te legitimeren? Antwoord vraag 4

Het college staat achter de aanbevelingen van de GGD op het gebied van gezondheid en luchtkwaliteit. Zoals ook hierboven benoemd, hebben wij op verzoek van de GGD, een aantal opmerkingen en suggesties meegegeven over de aanbiedingsbrief. Een aantal aanbevelingen waren breder dan de onderzoeksresultaten en de bevindingen in het rapport. Wij gaven aan dat die aanbevelingen een plek zouden moeten krijgen in bijvoorbeeld het Programma Tata Steel, of het Programma Gezondheid en Luchtkwaliteit. Zie hiervoor verder het antwoord op vraag 2. Zie voor de inzet van het college om luchtverontreiniging tegen te gaan verder het antwoord op vraag 5. Vraag 5

Is het college het eens met de fractie van Politiek Sociaal eens dat met het aanbrengen van wijzigen in het rapport en de aanbiedingsbrief geen volledig recht is gedaan aan de vastgestelde bevindingen uit het onderzoek? Zo nee, wat is daarbij uw oordeel? Antwoord vraag 5

Nee, daar is het college het niet mee eens. Het doel van het onderzoek van de GGD was om inzicht te bieden in het aantal gevallen van kanker in de regio Kennemerland. Het was geen onderdeel van het onderzoek om te kijken naar de oorzaken van die gevallen. De GGD voerde het

GEMEENTE VELSEN onderzoek uit en stelde het rapport op. Het was dus ook aan de GGD om suggesties op de aanbiedingsbrief al dan niet over te nemen. De GGD heeft uitleg gegeven over de keuzes die ze hierin maakten in hun aanbiedingsbrief en in de reactie die ze 3 juli jl. op haar website publiceerde. Zoals we ook hierboven aangeven staat het college achter de aanbevelingen van de GGD als het gaat over de luchtkwaliteit en gezondheid in de IJmond. In de IJmond is plek voor Tata Steel, maar onder de voorwaarde dat de luchtkwaliteit in de IJmond beter moet en ook beter kan. Het is belangrijk dat we hiervoor de juiste maatregelen nemen. Daar zet het college zich voor in. Met de aanbevelingen zijn we inhoudelijk verder gegaan. Volledigheidshalve geven we hieronder aan hoe we dat gedaan hebben. De aanbevelingen zijn ondertussen verder uitgewerkt in het Programma Tata Steel, de Visie Gezondheid en Luchtkwaliteit en het concept Programma Gezondheid en Luchtkwaliteit. De GGD was ook betrokken bij het tot stand komen van deze stukken. Het Programma Tata Steel werd in november 2020 vastgesteld door het college. Met het programma laten de provincie Noord-Holland en de gemeenten Velsen, Heemskerk en Beverwijk zien dat er als gezamenlijke overheden gewerkt wordt aan een gezondere en veilige IJmond.

Dit doen wij met ondersteuning van onze uitvoerende diensten: Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, Omgevingsdienst IJmond en de GGD Kennemerland. In het programma staan verschillende concrete maatregelen die aansluiten op de aanbevelingen van de GGD over de luchtkwaliteit en gezondheid in de IJmond. Bijvoorbeeld het intensiveren van de VTH (Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving) taken. Onderdeel daarvan is het inventariseren van de Zeer Zorgwekkende Stoffen om vervolgens in te kunnen zetten op minimalisatie daarvan. Daarnaast staat de gezamenlijke visie van de Provincie en de IJmondgemeenten in “Onze visie op een gezondere leefomgeving IJmond”. Deze visie stelde het college vast in mei 2021.Om van ambitie tot uitvoering te komen, hebben de IJmondgemeenten het concept Programma Gezondheid en Luchtkwaliteit ontwikkeld. Deze lag vanaf 12 mei 2021 zes weken ter inzage en wordt daarna ter besluitvorming aan uw raad voorgelegd. Ook hierin hebben de aanbevelingen van de GGD een plek gekregen. Uitgangspunt is bijvoorbeeld dat gezondheid een prominenter onderdeel wordt van de belangenafweging in ruimtelijk beleid. Ook richting het Rijk zetten wij verschillende acties uit om de luchtkwaliteit en gezondheid in de IJmond te kunnen verbeteren.

Bijvoorbeeld naar aanleiding van het hierboven genoemde onderzoek van het RIVM riepen wij de staatssecretaris op om gezamenlijk te onderzoeken welke regels aangescherpt kunnen worden. Zo ontbreekt voor een aantal Zeer Zorgwekkende Stoffen een normering. Wij moeten hier met het Rijk en de Provincie over in gesprek om te onderzoeken waar normen en regels aangescherpt kunnen worden om zo te zorgen voor een gezondere leefomgeving voor onze inwoners in de IJmond.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Velsen