Beantwoording raadsvragen GGD rapport Incidentie en prevalentie van kanker in de regio Kennemerland 2004 – 2018.pdf

GEMEENTE VELSEN

Beantwoording vragen van de raad

Datum collegevergadering

8-7-2021

Zaaknummer

84006-2021

Naam raadslid

Peter Stam

Fractie

LGV

Portefeuillehouder(s)

M. Steijn

Onderwerp: GGD rapport “Incidentie en prevalentie van kanker in de regio Kennemerland 2004 – 2018 Toelichting bij de vragen:

Met verbijstering heeft de fractie van LGV kennisgenomen van de manipulatie in bovengenoemd GGD rapport. Berichtgeving over deze manipulaties was onder andere te lezen in het Noordhollands Dagblad op 03/07/2021 en diezelfde avond werd er ook aandacht aan besteed in het NOS programma Nieuwsuur. LGV (levendig en Gezond Velsen) strijdt al lange tijd voor verbetering van de luchtkwaliteit en daarmee ook voor de gezondheid van onze inwoners. Eén zaak die ons bijzonder trof is de bemoeienis van ook de gemeente Velsen, dit in ieder geval met de aanbiedingsbrief. Het citaat “Aanbevelingen in de brief die zijn gericht op het bestrijden van luchtverontreiniging, moeten eruit, vindt het gemeentebestuur van Velsen” baart ons grote zorgen en LGV heeft daarom de volgende vragen.

Vraag 1

Op welk bestuurlijk niveau is beslist over de aanpassingen in de aanbiedingsbrief van de GGD? Antwoord vraag 1

Wij begrijpen dat u vragen en zorgen heeft over de totstandkoming van het GGD rapport en de berichtgeving hierover. De zorgen van inwoners, de gemeenteraad, en van het college, over de luchtkwaliteit in de IJmond en de effecten daarvan op de gezondheid zijn groot. De aanbiedingsbrief is opgesteld door de GGD. Voor een verklaring over wat hierin wel of juist niet is opgenomen verwijzen wij u daarom naar de GGD. Hierover geven zij uitleg in de aanbiedingsbrief zelf. Wij gaan hieronder verder in op de rol van de gemeente Velsen bij het tot stand komen van de aanbiedingsbrief. De GGD vroeg alle negen gemeenten van de regio Kennemerland te reageren op de aanbiedingsbrief. Gemeente Velsen gaf dus op verzoek opmerkingen en suggesties mee. Het is vervolgens aan de GGD geweest om suggesties al dan niet over te nemen.

GEMEENTE VELSEN Wij gaven aan dat alle aanbevelingen in de concept aanbiedingsbrief aandacht moeten krijgen, en dat een aantal breder waren dan de onderzoeksresultaten en de bevindingen in het rapport. Die aanbevelingen zouden een plek moeten krijgen in bijvoorbeeld het Programma Tata Steel, of het Programma Gezondheid en Luchtkwaliteit. Die stukken waren we op dat moment samen met de andere IJmond gemeenten, de provincie, de omgevingsdiensten en de GGD aan het opstellen. Vraag 2

“Aanbevelingen in de brief die zijn gericht op het bestrijden van luchtverontreiniging, moeten eruit, vindt het gemeentebestuur van Velsen”. A. Waarom vond/vindt het gemeentebestuur dat die aanbevelingen eruit moesten? B. Zijn die aanbevelingen er inderdaad uitgehaald? C. Wat was de oorspronkelijke tekst van de aanbiedingsbrief en wat is het uiteindelijk na de “inmenging” geworden? D. Zijn er buiten Velsen meer gemeenten die zich met het rapport/aanbiedingsbrief hebben bemoeid? Antwoord vraag 2

Het college staat achter de aanbevelingen van de GGD op het gebied van gezondheid en luchtkwaliteit. Een aantal aanbevelingen waren breder dan de onderzoeksresultaten en de bevindingen in het rapport. Wij gaven aan dat die aanbevelingen een plek zouden moeten krijgen in bijvoorbeeld het Programma Tata Steel, of het Programma Gezondheid en Luchtkwaliteit. De aanbevelingen zijn uiteindelijk door de GGD samengevoegd, waardoor de aandacht voor de hele breedte van het rapport evenrediger is. Het is aan de GGD om een concept versie van hun aanbiedingsbrief al dan niet openbaar te maken. De volledige tekst van de definitieve aanbiedingsbrief sturen we mee in de bijlage. De GGD heeft aan alle gemeenten in Kennemerland gevraagd om suggesties en opmerkingen te geven over de aanbiedingsbrief. Of dit ook door andere gemeenten gedaan is, is ons niet bekend. Vraag 3

Het gemeentebestuur van Velsen is betrokken geweest bij inhoud van de aanbiedingsbrief. Is er, op welke wijze dan ook betrokkenheid geweest bij één of meerdere van de 31 concepten van het rapport? Antwoord vraag 3

Wij hebben over de aanbiedingsbrief op verzoek van de GGD suggesties en opmerkingen meegegeven. Zie hiervoor verder het antwoord op vraag 1 en 2. Het onderzoek is uitgevoerd door de GGD en het rapport is door de GGD opgesteld. Er was een klankbordgroep waarin onder andere ambtenaren van gemeente Velsen deelnamen. In deze klankbordgroep namen ook ambtenaren uit andere gemeenten deel en inwoners uit de IJmond. Die klankbordgroep is in januari 2020 éénmalig bijeengekomen. Daar is een conceptversie van het rapport besproken. In de bijeenkomst van de klankbordgroep in januari 2020 zijn technische vragen over het rapport gesteld en is het rapport op leesbaarheid en begrijpelijkheid voor inwoners bekeken. Na deze bijeenkomst ontving de klankbordgroep eind januari een nieuwe conceptversie van het rapport. De definitieve versie van het rapport ontvingen we half juni 2020 en werd toen besproken in een ambtelijk overleg van de commissie publieke gezondheid en maatschappelijke zorg waarin ambtenaren uit de negen gemeenten uit de regio Kennemerland deelnemen. Wij hebben verder geen tussentijdse versies of concepten van het rapport gezien.

GEMEENTE VELSEN Vorig jaar rond de zomer ontstonden er vanuit de media voor het eerst vragen over het niet vermelden van Tata Steel in dit GGD rapport. Hierover stelde ook uw raad in juni 2020 raadsvragen. De GGD haalde de naam ‘Tata Steel’ uit het rapport en verving dit voor ‘basismetaalindustrie’. Het college werd hier toen van op de hoogte gesteld. Naar aanleiding daarvan is uitleg gevraagd aan de GGD. De GGD is vervolgens op de redenen voor deze keuze ingegaan in de aanbiedingsbrief (als bijlage bij deze beantwoording) bij het rapport en in de reactie die de GGD zaterdag 3 juli jl. publiceerde op haar website. Wij vonden de toelichting in de aanbiedingsbrief afdoende. Vooral omdat we toen al opdracht hadden gegeven voor het RIVM gezondheidsonderzoek waar wel naar oorzaken wordt gekeken. Dat was geen onderdeel van het GGD onderzoek. De gemeente Velsen vindt het van groot belang om verder onderzoek te doen naar de exacte oorzaken van het meer voorkomen van gezondheidsklachten in de IJmond. Op basis daarvan kunnen we de juiste maatregelen inzetten. Daarom gaven we samen met de andere IJmond gemeenten en de provincie opdracht voor het RIVM gezondheidsonderzoek. Het RIVM levert dit gezondheidsonderzoek in drie delen op. Het eerste deel werd in april 2021 gepubliceerd.

Zoals we ook hierboven beschreven, bevatte dat onder andere een vergelijking van het aantal gezondheidsklachten in de IJmond, vergeleken met andere gebieden met veel industrie. Rond de zomer levert het RIVM het tweede deel van het gezondheidsonderzoek op dat gaat over depositie (neerslag van stof in de leefomgeving). Dan weten we voor bepaalde stoffen of die buiten- en binnenhuis voorkomen, wat daarvan mogelijke gevolgen zijn en welke maatregelen ingezet kunnen worden. In het najaar van 2021 volgt naar verwachting een vervolg op het onderdeel “Luchtkwaliteit en inhaleerbare fractie op ervaren (on)gezonde dagen” waarmee door bron- en patroonherkenning wordt getracht verder inzicht te krijgen in de bijdragen van verschillende emissiebronnen aan de concentraties van stoffen in de lucht die mensen kunnen inademen. Met dit derde deel van het onderzoek weten we dus uit welke bronnen de stoffen komen. Vraag 4

Ondanks dat de GGD in opdracht werkt van en gefinancierd wordt door de gemeenten moeten ze kunnen werken als een onafhankelijke organisatie, zonder tussenkomst van opdrachtgever en/of financier. Hoe staat het gemeentebestuur hierin en waarom? Antwoord vraag 4

De onafhankelijke rol van de GGD is voor ons college een groot goed. Het is belangrijk voor onze inwoners dat gezondheidsonderzoeken vanuit de GGD betrouwbaar zijn. We onderschrijven daarmee dat het van belang is dat ze als onafhankelijke organisatie werken. Alleen dan kunnen we als gemeenten de juiste besluiten en maatregelen nemen om de gezondheid zo goed mogelijk te waarborgen. Ondertussen kondigde het dagelijks bestuur van de Veiligheidsregio Kennemerland op maandag 5 juli aan dat er een onafhankelijk extern onderzoek komt naar het afstemmingsproces binnen de GGD bij de totstandkoming van het rapport ‘Incidentie en prevalentie van kanker in de regio’. Het is voor alle partijen van belang dat hier snel duidelijkheid over komt. De uitkomsten van dit onderzoek wachten wij af voordat wij een oordeel vormen over dit afstemmingsproces.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Velsen