B3 Oplossingsrichtingen voor knelpunten in het Recycletarief.pdf

Oplossingsrichtingen voor knelpunten in het Recycletarief Versie 12-2-2021

Inhoudsopgave Aanleiding richtingennotitie....................................................................................................................2 Raadsessie ...........................................................................................................................................2 Doel .....................................................................................................................................................3 HOOFDSTUK 1 aanleiding en proces tot recycletarief.............................................................................3 Meer Waarde Uit Afval........................................................................................................................3 Benchmark afvalscheiding...................................................................................................................4 Proces van besluitvorming over recycletarief .....................................................................................6 Stap 1 ......................................................................................................................................................6 Vooruitblik ..............................................................................................................................................6

Participatie..............................................................................................................................................6

HOOFDSTUK 2 oplossingsrichtingen voor knelpunten in het recycletarief (maatwerk) .........................8 Persoonlijke omstandigheden en de woonsituatie .............................................................................8 Speciale doelgroepen en ‘vermeende’ doelgroepen ..........................................................................8 Afval bij hoogbouw (bovenwoningen)....................................................................................................8 Weinig ruimte in huis..............................................................................................................................9 Huishoudens die zijn ingericht op kleine afvalzakken...........................................................................10 Huishoudens met incontinentiemateriaal, luiers en/of met medisch afval .........................................11 Bewoners die hun gemeentelijke belastingen niet kunnen betalen (Minima).....................................12 Bewoners die zwerfafval opruimen ......................................................................................................12 Woningen waar de inzameling nog niet op orde is ..............................................................................13

HOOFDSTUK 3 grof restafval en de milieustraat ...................................................................................14 Effect van de milieustraat .................................................................................................................14 Minder grof restafval ophalen...........................................................................................................14 Bedrijfsafval op de milieustraat.........................................................................................................14 Ontmoedigen van de milieustraat (wegen).......................................................................................14

Aanleiding richtingennotitie Raadsessie In de raadsessie van 8 oktober 2020 is gesproken over het recycletarief en had de raad vragen en bedenkingen over het toepassen van het recycletarief bij huishoudens in hoogbouw. In de raadsessie is daarom gevraagd om een knelpuntennotitie daarover. Deze richtingennotitie moet duidelijkheid geven over de oplossingsrichting van de genoemde knelpunten. Behalve bewoners in hoogbouw zijn er ook andere bewoners die bijzondere aandacht verdienen in de besluitvorming. Daarom zijn ook die categorieën bewoners in dit memo beschreven.

2

Doel Dit memo is bedoeld om de raad te informeren over hoe we kunnen omgaan met verschillen tussen bewoners als we het recycletarief invoeren.

HOOFDSTUK 1 aanleiding en proces tot recycletarief Meer Waarde Uit Afval Dit memo is een aanvulling op eerdere documenten die de raad ontving over het recycletarief: de HVC folder Recycletarief en het inlegvel: Recycletarief Velsen. Onder de titel ‘Meer Waarde uit Afval’ verbetert Velsen sinds 2015 de scheiding van huishoudelijk afval. Het Recycletarief is een middel om de huidige afvalscheiding verder te verbeteren, de VANG doelstelling van 100kg restafval per inwoner te halen en bovendien de kosten van het huishoudelijk afval te beperken. Het recycletarief is een methode om bewoners financieel te stimuleren hun afval te scheiden. Die methode wordt ook wel ‘Diftar’ genoemd. Zie ook paragraaf Benchmark afvalscheiding De hoeveelheid afval in Velsen wordt bepaald door het afvalscheidingsgedrag van bewoners. Met de wijze van afvalinzameling kan je dat gedrag beïnvloeden en sturen op de hoeveelheid restafval. Als je niks verandert aan de wijze van afvalinzameling zal ook de hoeveelheid restafval niet veranderen.

De belangrijkste reden om een recycletarief in te voeren is het verbeteren van afvalscheiding zodat we aan landelijke doelstelling voldoen. Een gunstig neveneffect is dat de kosten dalen.

3

Benchmark afvalscheiding. Elke 2 jaar doet Velsen mee aan de Benchmark afvalscheiding van de NVRD en Rijkswaterstaat. In 2020 namen ruim 100 gemeenten deel aan de Benchmark (met hun afvalcijfers over 2019). In de Benchmark vergelijken gemeenten hun wijze van afvalinzameling, de inzamelresultaten en de kosten. Uit de onderstaande figuur uit de Benchmark blijkt het positieve effect van Diftar op afvalscheiding.

In deze figuur is het effect weergegeven van het inzamelsysteem op de hoeveelheid restafval en de afvalbeheerkosten. Er zijn 4 systemen weergegeven: een basis systeem (waar geen stimuleren maatregelen zijn voor afvalscheiding), een service systeem (basis plus, met stimuleringsmaatregelen, zoals: restafval op afstand en een oranje container. Dit is de categorie van Velsen), een basis systeem met diftar, een servicesysteem met diftar (diftar plus).

4

In de Benchmark afvalscheiding 2020 waren er 18 deelnemende gemeenten met een vergelijkbare hoogbouwklasse als Velsen. Ook in dit overzicht van die 18 gemeenten is zichtbaar dat Diftar gemeenten minder kosten en lagere afvalkosten hebben dan niet Diftar gemeenten. We kunnen overigens ook afleiden dat Velsen met €248,- afvalbeheerkosten zo’n €80,hoger zit dan het gemiddelde van hoogbouwklasse B in de Benchmark.

5

Proces van besluitvorming over recycletarief Stap 1 Bij de behandeling in de raadsessie van 8 oktober was er terughoudendheid bij raadsleden over de positie van bepaalde groepen bewoners. Als de gemeenteraad na het bespreken van de oplossingsrichtingen in dit memo positief is over het recycletarief en ook geen andere bezwaren ziet spreken we van een voornemen tot het recycletarief (stap 1). We vervolgen besluitvorming over het recycletarief in nog 2 stappen: Gebaseerd op het gevoel van de raad over de voorgestelde richtingen voor doelgroepen zal HVC in kaart brengen welke aanpassing dat geeft in de huidige manier van huisvuilinzameling. HVC zal een ‘offerte‘ uitbrengen voor die aanpassingen. Gebaseerd op de gekozen richting brengen we tevens in kaart wat de effecten zijn voor de gemeentelijke organisatie (de kosten van handhaving/ maatwerk/ belastingheffing). Voordat het college de dienstverlening met HVC aanpast en dergelijke organisatie aanpassingen doorvoert betrekt het opnieuw de gemeenteraad om alle kostenaspecten daarvan te bespreken (stap 2). Als Velsen het eens is over alle kosten (en verwachte opbrengsten) die het recycletarief tot gevolg heeft kan Velsen vervolgens bepalen welk belastingtarief ze in rekening wil brengen bij bewoners. Ook daarover zal het college in een 3e raadsessie met de gemeenteraad van gedachte wisselen en een aantal opties voorleggen.

Die besluitvorming moet uiteraard aansluiten bij de reguliere planning en controll cyclus. Pas als Velsen besluit de belastingtarieven aan te passen is er sprake van een definitief besluit om het recycletarief in te voeren (stap 3). Om structuur aan te brengen in de besluitvorming bereiden we deze 3 stappen inhoudelijk voor met verschillende memo’s. In stap 1: informatie over knelpunten en doelgroepen. In stap 2: informatie over de kosten (en baten) die samenhangen met de besluitvorming over een recycletarief. In stap 3: informatie die ingaat op de belastingtarieven. Omdat je de 3 stappen in besluitvorming niet helemaal los kan zien. Immers voor een goed beeld van de knelpunten toch ook een indicatie nodig van het uiteindelijk belastingtarief. Bij elke stap is er daarom al een korte vooruitblik naar de vervolgstappen. Uiteraard is niks in beton gegoten. Velsen kan elk moment besluiten een stap terug te doen of verder te gaan in het ontmoedigen van restafval. Investeringskosten zijn uiteraard blijvend. Tijdens stap 2 wordt duidelijk welke verplichtingen Velsen aangaat. Vooruitblik Bij de invoering van het recycletarief dalen de afvalbeheerkosten ongeveer €10,- per huishouden. Naar verwachting heeft een tarief tussen de €1,- en €2,- per vuilniszak van 60 liter voldoende effect om tot significante verbetering te leiden.

Voor het aanbieden van afval hebben verschillende volumes ieder een eigen tarief maar dezelfde eenheidsprijs. Participatie Via het burgerpanel hebben we bewoners na de invoering van de oranje rolcontainers gevraagd wat ze ervan vinden als bewoners die minder restafval aanbieden ook minder

6

betalen. Van de bijna 3000 deelnemers was 60% daar positief over. Als onderdeel van de invoering van het recycletarief raadplegen en informeren we bewoners. Tegen dit soort veranderingen bestaat van nature een weerstand en het roept vragen op. Door in de verschillende woonkernen inloopavonden te houden, willen we bewoners de gelegenheid geven vragen te stellen of met ze in gesprek gaan. Over de eventuele verandering informeren we bewoners uiteraard met brieven en via verschillende media. Daarnaast schuiven we aan in bestaande overleggen met bewoners zoals vergaderingen van wijkplatforms en huurdersverenigingen om een toelichting te geven.

7

HOOFDSTUK 2 oplossingsrichtingen voor knelpunten in het recycletarief (maatwerk) Persoonlijke omstandigheden en de woonsituatie Het recycletarief betekent voor bewoners die vaak restafval aanbieden dat ze meer betalen. Echter scheiden van afval is niet voor iedereen even makkelijk. Soms scheiden bewoners wel goed maar hebben ze toch ‘gewoon’ veel restafval. Er zijn uiteenlopende redenen waardoor bewoners moeilijk afval kunnen scheiden en/ of veel restafval hebben. De woonomstandigheden spelen daarin een rol maar ook medische of andere persoonlijke omstandigheden zijn niet voor iedereen gelijk. We omschrijven deze bewoners in verschillende doelgroepen. Hoe gaan we om met het aspect dat niet iedereen gelijk is of woont? Je kan de persoonlijke omstandigheden van bewoners meewegen in het tarief dat ze betalen voor hun afval. Dat kan door verschillende tarieven te hanteren en of bewoners (gedeeltelijk) vrijstelling of een tegemoetkoming in de kosten te geven. Een systeem met veel uitzonderingen (maatwerk) kan echter arbeidsintensief en kostbaar zijn. Voor uitzonderingen moeten er objectieve en meetbare criteria zijn.

Speciale doelgroepen en ‘vermeende’ doelgroepen Er zijn een aantal doelgroepen die veel restafval hebben of door het invoeren van een recycletarief een financieel nadeel ondervinden. Die groepen en ‘hun’ nadeel omschrijven we onderstaand met daarbij een advies voor een oplossingsrichting. In deze fase nemen we nog geen definitief besluit over de oplossingsrichting. Maar horen we graag van de raad in welke richting hun voorkeur ligt. Veel voorgestelde oplossingsrichtingen zijn liggen in de sfeer van een aangepast (maximaal) belastingtarief of aangepaste afvalinzameling. Het wel of niet aanpassen van de afvalinzameling besluiten we in stap 2 (zie paragraaf Proces van besluitvorming over recycletarief). Het vaststellen van de belastingtarieven en eventuele uitzonderingen is onderdeel van stap 3. ‘Benadeelde’ doelgroepen gaan niet per definitie meer betalen dan in het huidige belastingsysteem. Het betekent wel dat zij meer moeite moeten doen dan anderen bewoners en/of meer restafval hebben dan andere bewoners. Het zegt in veel gevallen ook niks over de financiële draagkracht. Het is goed mogelijk dat iemand in een appartement met veel medisch afval financieel draagkrachtiger is dan iemand met een groot gezin in een kleine ééngezinswoning.

Een vraagstuk in dat geval is: voor welke doelgroep wil ik een uitzondering maken? Nauwkeurige definities van de doelgroep zijn daarom belangrijk en ook de doelstelling van de maatregel. Afval bij hoogbouw (bovenwoningen) Op dit moment staan er bij een klein deel van de hoogbouwwoningen containers voor GFT en PDB (Plastic, Blik Drankkartons) om zo eenvoudig afval te scheiden. Met het project Meer Waarde Uit Afval( MWUA) Hoogbouw is het de bedoeling dat in 2021 bij ‘alle’ hoogbouw woningen containers voor GFT en PDB (Plastic, Blik Drankkartons) komen.

8

Zogenaamde ‘bovenwoningen’ zijn vaak gelegen boven bedrijfspanden of duplexwoningen. Dat zijn vaak kleinschalige aantallen woningen, soms zelfs solitair gelegen. Door deze kleine schaal is het (te) kostbaar om bij deze woningen separaat ondergrondse container te plaatsen voor grondstoffen. Die bovenwoningen kunnen ‘straks’ als volgt hun grondstoffen (papier, GFT en PBD) aan huis aanbieden: 1. Via rolcontainers aan huis (als ze daar ruimte voor hebben); 2. Via PBD inzameling met zakken aan huis (elke 2 weken haalt HVC die zakken op vanaf aangewezen plekken) 3. Een GFT cocon op een geschikte plaats in de openbare ruimte. Mogelijk dat vanuit het project ‘MWUA hoogbouw’ nog niet bij alle woningen containers staan om afval te scheiden Dat is een knelpunt en staat omschreven in de paragraaf; ‘Woningen waar de inzameling nog niet op orde is’. Vooropgesteld willen we vóór we een recycletarief invoeren, dat het overgrote deel van de hoogbouw voorzien van containers. In de raadsvergadering van 8 oktober werd gesuggereerd dat bewoners van hoogbouw vaak kleine afvalzakje gebruiken en dat ze weinig ruimte in huis hebben. Beide situaties zijn niet kenmerkend voor hoogbouw. Het moeilijk scheiden van afval in huis is bijvoorbeeld meer aan kleine woningen toe te wijzen dan aan gestapelde bouw.

Het is overigens lastig te definiëren of en wanneer een woning ‘te klein’ is om afval te scheiden (zie paragraaf weinig ruimte in huis). Zie daarnaast de paragraaf ‘kleine afvalzakken’ Advies: voor hoogbouw gelden met het recycletarief geen bijzondere regels. Argument: Voor hoogbouw is het niet per definitie moeilijker afval scheiden. De hoeveelheid ruimte in huis weegt zwaarder (zie volgende paragraaf) en bewoners die kleine afvalzakjes gebruiken worden eveneens apart toegelicht. Weinig ruimte in huis Om afval te scheiden heb je in huis meerdere prullenbakken/ voorzieningen nodig. Kleine woningen (soms zonder tuin) hebben daardoor meer moeite om afval in huis te scheiden.

oplossingsrichting: Door middel van communicatie over tips en tricks helpen we deze bewoners met specifieke informatie. Dat doen we uiteraard ook voor andere bewoners. We wijzen ze op de webshop van HVC met goede hulpmiddelen of ideeën. Velsen kan overwegen of ze bewoners een bedrag wil schenken (tegoedbon) om uit te geven in de HVC webshop. Die kosten verhalen we echter op bewoners via de afvalstoffenheffing. Velsen kan voor kleine huizen ook aparte tarieven vaststellen omdat in huis minder mogelijkheden zijn om afval te scheiden. Het is echter lastig te definiëren of? en wanneer? een woning ‘te klein’ is om afval te scheiden. Toch kunnen we een aantal vierkante meter bepalen waarbij afval scheiden moeilijk is. Voor die kleine woningen geldt dan bijvoorbeeld een lager variabel tarief, zodat er wel een stimulans blijft bestaan om afval te scheiden.

9

Advies: Niet te kiezen voor een aangepast tarief voor kleine huizen. In de communicatie aandacht geven aan hulpmiddelen voor afvalscheiding. Geen tegoedbon voor geven voor de HVC website. Argument: Een uitzondering voor kleine huizen blijft discutabel. 1 Meter meer of minder maakt dan het verschil. Bovendien speelt een aspect van beschikbare algemene (buiten)ruimte ook een rol. In de uitvoering kan een verschil tussen grote en kleine huizen onrechtvaardig overkomen. Mensen maken graag gebruik van ‘gratis weggeven of korting’ voor een webshop. Het leidt echter ook tot aankoopgedrag ‘omdat het gratis is’ en niet omdat het nodig is. Dat leidt op termijn tot extra afval omdat ze die producten niet gebruiken. Een dergelijke actie is daarom niet duurzaam en bovendien zonde van het geld. Bewoners kunnen het beste elkaar helpen met adviezen en voorbeelden om afval makkelijk te scheiden. Dat vinden bewoners waardevoller dan wanneer ‘de gemeente’ het zegt. Huishoudens die zijn ingericht op kleine afvalzakken Sommige bewoners zijn gewend om restafval in kleine zakjes naar de ondergrondse afvalcontainer te brengen. De redenen daarvoor lopen uiteen. In sommige gevallen omdat hun fysieke mogelijkheden beperkt zijn. In een systeem met betaling, per keer dat je afval aanbiedt, is deze gewoonte ongunstig. We kunnen daarom gebruik maken van 2 soorten containers.

Containers met een grote of kleine inworp opening met elke een eigen tarief. Dit kan alleen op locaties waar binnen redelijke afstand meerdere containers staan. Zo kunnen bewoners in een buurt zowel grote als kleine afvalzakken aanbieden. Oplossingsrichting: • De mogelijkheid creëren om op sommige plekken een kleine afvalzak te storten tegen lager tarief dan een grote zak • Er bestaan ook ondergrondse containers met 2 trommels (30L en 60L) vervanging van bestaande containers door nieuwe heeft effect op de afschrijvingskosten en verhoogt de DVO inzamelkosten • Geen maatwerk Advies: mogelijkheid te creëren om op toepasselijke plekken een kleine afvalzak (30 liter) te storten tegen lager tarief dan een grote zak (60 liter). Waar het op basis van geplande vervanging mogelijk is, zo veel mogelijk containers met dubbele trommels toe te passen. Argument: het doel is dat bewoners beter gaan afval scheiden, dat kan je ook met kleine (30L) trommels bereiken. Containers aanpassen met een kleinere trommel kan vrij eenvoudig (goedkoop). Dan kan er echter geen grote zak meer in, wat voor andere huishoudens juist lastig is. Het voorstel is op plekken waar meerdere containers dicht bij elkaar staan zowel een container met een 60L als 30L trommel te plaatsen. Via een app kunnen bewoners zien welke type container op welke plek staat.

Het risico is dat bewoners een grote zak in een kleine trommel ‘proppen’. Daardoor kan de afvalzak ‘klem’ komen te zitten en raakt de container buiten bedrijf.

10

Huishoudens met incontinentiemateriaal, luiers en/of met medisch afval Zolang we luiers niet apart kunnen recyclen* zijn luiers restafval. Ook stoma’s en ander medisch afval zijn restafval en leiden tot extra verwerkingskosten. De vraag is of het redelijk is dat we huishoudens die veel incontinentiemateriaal of vaak medisch afval als restafval aanbieden daarvoor belasten. De financiële draagkracht van deze huishoudens is gevarieerd. *Velsen denk via de Metropool Regio Amsterdam mee aan oplossingen voor hergebruik van luiers en incontinentiemateriaal. Op dit moment zijn er enkele initiatieven/ test-opstellingen in Nederland om de grondstoffen uit luiers te recyclen. Er zijn echter nog geen voorbeelden waar dat op ‘grote’ schaal lukt.

We onderscheiden de volgende soorten huishoudens met luiers, incontinentiemateriaal of een andere vorm van ‘veel’ medisch afval. Dat zijn huishoudens met: 1. baby’s, deze categorie heeft ‘slechts’ een bepaalde periode luiers. Babyluiers is vaak een bewuste keuze; 2. ouderen/ mensen met een lichamelijke beperking. Bij deze categorie bewoners is incontinentiemateriaal vaak voor ‘onbepaalde tijd’ van toepassing. Deze situatie overkomt bewoners en het is geen bewuste keuze. 3. Bewoners die door ziekte of aandoening chronisch gebruik maken van zaken (bijvoorbeeld stoma’s) of andere vormen van medisch afval dat een groot volume heeft of bijvoorbeeld vanuit hygiëne niet lang in huis bewaard kan worden en vaak als restafval aangeboden moet worden. Huishoudens met bovengenoemde vormen van medisch afval bieden soms significant vaker restafval aan. Dat merkt deze categorie huishoudens met een recycletarief in hun afvalstoffenheffing. De financiële draagkracht van deze huishoudens is gevarieerd. Oplossingsrichting: 1. Deze bewoners met veel medisch gerelateerd afval (zoals stoma’s en incontinentiemateriaal) krijgen ‘een compensatie’ op hun afvalstoffenheffing vergelijkbaar aan de kosten van hun medisch afval. Voor hun extra medisch afval worden ze zo gecompenseerd. Babyluiers worden niet als medisch afval gezien. 2. Wijkcontainer voor luiers (zodra hergebruik van luiers mogelijk is) 3.

Geen maatwerk Advies: bewoners met veel medisch afval krijgen ‘een compensatie’ voor hun medisch afval. Deze compensatie wordt vastgesteld als onderdeel van de belastingtarieven en zou bijvoorbeeld het bedrag van 20 vuilniszakken kunnen zijn. De compensatie is persoonsgebonden. Jonge gezinnen met babyluiers krijgen geen compensatie. Argument: ouderen/ mensen met lichamelijke beperking of veel medisch afval zijn onbewust in deze situatie beland en krijgen daardoor hogere kosten. Het recycletarief is bedoeld om afval beter te laten scheiden. Dat is voor medisch afval niet mogelijk. Voor hun ‘extra’ medisch afval worden ze gecompenseerd en kost geen of beperkt extra geld. Als ze toch goed scheiden hebben dankzij de compensatie een voordeel

11

De periode met babyluiers is te overzien. Babyluiers is bovendien vaak een bewuste keuze die deel uitmaakt van bijna ieders levenscyclus. De administratieve lasten (heeft uw baby nog luiers?) zijn bewerkelijk en daardoor relatief hoog. Bewoners die hun gemeentelijke belastingen niet kunnen betalen (Minima) Voor deze categorie huishoudens is onder de huidige omstandigheden sprake van kwijtschelding afvalstoffenheffing. Het blijft van belang dat ook in een ander belastingsysteem toe te passen. Gehele kwijtschelding zou de stimulans voor afvalscheiding wegnemen. We willen daarom een systeem met een stimulans zonder dat deze bewoners er op achteruit gaan. Als oplossingsrichting krijgen deze huishoudens: 1. kwijtschelding vaste deel, wel het variabele deel heffen (eventueel verlaagd) Als ze toch goed scheiden hebben ze voordeel, doen ze dat niet kost ze dat beperkt geld. 2. Geen maatwerk maar gehele kwijtschelding net als nu Advies: bewoners die geen gemeentelijke belastingen kunnen betalen kwijtschelding te geven van vaste deel afvalstoffenheffing en bij hen een verlaagd variabel recycletarief heffen. Hen tevens een vaste compensatie te geven zodat ze er ten opzichte van de huidige situatie niet op achteruit gaan Argument: ook in het huidige beleid kennen we kwijtschelding voor bewoners met weinig draagkracht.

Door toch een financiële stimulans in te voeren stimuleren we ook deze bewoners om de gemeentelijke duurzaamheiddoelen te halen. Bij bewoners met weinig financiële middelen kan een laag tarief per vuilniszak al een groot effect hebben. Als ze straks ‘iets’ moeten gaan betalen ook al scheiden ze goed is dat een achteruitgang ten op zicht van de huidige situatie en dus geen beloning. We kunnen dat oplossen door minima straks een vaste compensatie te geven. Als ze gemiddeld scheiden wordt hun afvalstoffenheffing gelijk aan de compensatie, als ze goed scheiden houden ze zelfs wat geld over van de compensatie. Degene die helemaal niet scheiden gaan ondanks de compensatie dan toch wat betalen.

Dit aangepaste tarief en de compensatie worden vastgesteld als onderdeel van de belastingtarieven en zou bijvoorbeeld 25% van het bedrag van het normale tarief kunnen zijn. De vaste compensatie die ze krijgen is zodanig dat een gemiddelde scheider financieel in balans is. De compensatie en tarieven zijn persoonsgebonden. Bewoners die zwerfafval opruimen Er is in Velsen een grote groep bewoners die zwerfafval opruimen. Het afval dat zij opruimen gooien zij weg in een ondergrondse container of hun eigen restafval rolcontainer. Als de hoeveelheid zwerfafval die zij oprapen er voor zorgt dat deze bewoners vaker de ondergrondse container gebruiken of vaker de rolcontainer langs de weg zetten, leidt dat tot extra kosten voor die bewoners. Dat is ontmoedigend voor het goede werk dat zij doen. Als oplossingsrichting voor deze vrijwilligers  blijft het mogelijk om het zwerfafval weg te gooien in prullenbakken in de openbare ruimte of via de zwerfafvalklep aan de zijkant van elke ondergrondse container. De opening daarvan is voldoende voor een plastic boodschappentas maar niet voor een volle vuilniszak. Het betekent mogelijk een kleine aanpassing van hun werkwijze  kunnen ze zakken zwerfafval brengen op de milieustraat of gemeentelijke wijkposten  een compensatie/ tegemoetkoming voor hun goede werk. 12

Advies: zeer terughoudend te zijn zwerfvuil-vrijwilligers financieel te compenseren voor hun goede werk. Argument: Het is voor vrijwilligers te overzien om voortaan met kleinere tassen zwerfafval op te ruimen en deze ‘kleine tassen’ te legen in prullenbakken of zwerfvuilkleppen op ondergrondse containers in de openbare ruimte. De controle van een systeem met tegemoetkoming is arbeidsintensief. Wie ruimt wekelijks zwerfafval en wie doet dat 1x per jaar? Bewoners ruimen zwerfafval vanuit een intrinsieke motivatie. Die willen daarvoor hun werkwijze aanpassen. Overduidelijke vrijwilligers met grote productie geven we een financiële compensatie. Ook voor opruimevenementen bieden we oplossingen. Woningen waar de inzameling nog niet op orde is Bij een recycletarief is het belangrijk dat technisch en organisatorisch het inzamelsysteem op orde is. Dat wil zeggen dat bewoners vergelijkbare mogelijkheden hebben om hun afval te scheiden en minder restafval over te houden. Daarnaast moet de registratie van het aantal keer dat huishoudens afval aanbieden correct en transparant verlopen. Dat betekent:

•

(nieuwe) rolcontainers aan huis voor restafval met chips

•

Verzamelcontainers met toegangscontrole

• Er zijn voor iedereen voldoende voorzieningen om grondstoffen te scheiden, bijvoorbeeld cocons voor gft en etensresten, PBD inzameling en extra glasbakken. •

Adressenbestand op orde en continu beheer

•

Aanpassing belastingenstelsel inclusief afspraken met ‘uitvoerende belastingdienst’

Mogelijk dat door onvoorziene omstandigheden er straks woningen zijn waar dit nog niet op orde is. Dat zou zich met name bij bovenwoningen of kleinschalige hoogbouw kunnen voordoen Oplossingsrichting: Als er huishoudens zijn waar er door omstandigheden slechts beperkte inzameling van grondstoffen aan huis mogelijk is, krijgen deze bewoners een compensatie. Als ze toch goed scheiden hebben ze voordeel, doen ze dat niet worden ze gecompenseerd. Deze compensatie wordt vastgesteld als onderdeel van de belastingtarieven en zou bijvoorbeeld het bedrag van 20 vuilniszakken kunnen zijn. De compensatie is adresgebonden. Advies: Als er toch woningen zijn waar we geen afvalscheiding aan huis mogelijk is, krijgen deze huishoudens ‘een compensatie’. Argument: Het is uitdrukkelijk de bedoeling dat bij alle woningen afvalscheiding mogelijk is als we een recycletarief invoeren. deze categorie bewoners profiteren van een lager tarief als ze extra moeite doen. Als dat niet lukt krijgen ze compensatie.

13

HOOFDSTUK 3 grof restafval en de milieustraat Effect van de milieustraat De milieustraat is de plek waar bewoners afval scheiden. Dat heeft een positief effect op de hoeveelheid restafval. Daarom stimuleren we dat bewoners met grof afval naar de milieustraat komen. Een goede stimuleringsmaatregel die leidde tot meer bezoek aan de milieustraat en meer gescheiden afvalstromen was het afschaffen van de maximaal ‘500kg regel’.

Minder grof restafval ophalen Het ophalen van grof restafval ‘aan huis’ moeten we ontmoedigen. Het ophalen van grof restafval met een vuilniswagen leidt namelijk tot een grote hoeveelheid ongescheiden restafval. Alles gaat immers in 1 bak/ vuilniswagen. Dat afval kan je op de milieustraat waarschijnlijk scheiden in verschillende containers. Om minder afval via de grofvuilroute op te halen kan je de milieustraat aantrekkelijker maken of ophalen aan huis ‘minder aantrekkelijk’ maken. Dat laatste is eenvoudig te realiseren door het instellen van een ‘ophaaltarief’. Het tarief kan worden vastgesteld als onderdeel van de belastingtarieven

Bedrijfsafval op de milieustraat We zagen afgelopen jaar dat op de milieustraat in Velsen dat er meer grof afvalstromen aangeboden werd dan voorgaande jaren. Mogelijk komt dat door bedrijfsmatig afval van zelfstandig ondernemers (zogenaamde bedrijfsbusjes) die in Velsen wonen. Inmiddels ziet HVC strenger toe op het toelaten van bedrijfsmatig afval door ‘bedrijfsbusjes’. Ze sturen om die reden vaker bezoekers weg dan in de eerste helft van 2020. Uit de afvalcijfers over 2021 zal blijken of de strengere controles leiden tot minder grofvuil.

Ontmoedigen van de milieustraat (wegen) Wegen van afval kan momenteel technisch alleen in Velsen-Zuid. Op de milieustraat in Beverwijk is geen weegbrug. Instellen van een maximaal gewicht afval dat je mag brengen is ‘tegengesteld beleid’. Het ontmoedigt bewoners om naar de milieustraat te gaan. We willen juist graag dat bewoners naar de milieustraat komen om hun afval te scheiden. Als we daartoe besluiten kunnen we registreren hoe vaak bewoners op de milieustraat komen en afleiden of er bewoners zijn die buitensporig vaak afval aanbieden op de milieustraat. Dat wijst mogelijk op bedrijfsmatig afval. Afhankelijk van dergelijke uitkomsten kan Velsen alsnog besluiten tot beperkende maatregelen op de milieustraat. Advies: Met betrekking tot grof huishoudelijk afval stellen we voor om een tarief in te stellen voor het ophalen van grof huishoudelijk restafval. Bijvoorbeeld €15,- per keer om grof restafval op te laten halen. Argument: bij deze vorm van afval aanbieden komt er 1 vuilniswagen waardoor afval vermengt, daarna gesorteerd en vervolgens als restafval verbrand. Op de milieustraat scheiden bewoners afval in zo’n 20 verschillende containers. De ophaalkosten van het grof restafval met de vrachtwagen zijn ruim €100.000,. Daarnaast sorteert HVC dat grof restafval en verbrandt het. Dat betekent dat inclusief ophalen dit grof restafval zo’n €280,- per ton kost.

Grof restafval via milieustraat kost zo’n €185,- per ton om te verwerken (dit sorteert HVC niet meer). Veel grof restafval dat HVC nu ophaalt belandt op de milieustraat in containers met herbruikbare stromen. De hoeveelheid grof restafval daalt dus als bewoners het brengen. Ophalen van grof restafval (ruim 1000 ton per jaar) is dus duurder dan brengen. Het huidige ophalen van grof restafval is voor bewoners zonder auto aantrekkelijk. Zij hebben niet altijd hulp. Een deel van deze bewoners krijgt door deze maatregel hogere kosten. Veel producten kan je overigens laten ophalen door de leverancier van nieuwe artikelen. De leverancier van je nieuwe bankstel of wasmachine neemt de oude ook weer mee terug.

14