Algemene uitkering daalt in de meicirculaire collegebericht.pdf

GEMEENTE VELSEN

Collegebericht Weeknummer: 23

Datum vergadering

10-6-2021

Ambtenaar

C.M. Bakker

Zaaknummer

69576-2021

Telefoonnr.

0255 567491

Portefeuillehouder(s)

J. Verwoort

E-mailadres

cbakker@velsen.nl

Bijlagen

Onderwerp: Algemene uitkering daalt in de meicirculaire

Geachte leden van de raad,

Een groot deel van de inkomsten van gemeenten is afkomstig van het Rijk via het gemeentefonds. De ontwikkeling van het gemeentefonds bepaalt in belangrijke mate de financiële ruimte van gemeenten. Met de meicirculaire worden de inkomsten van het Rijk bijgesteld. In dit collegebericht lichten wij het financiële effect voor Velsen voor de jaren 2021 t/m 2025 op hoofdlijnen toe. Algemeen Het gemeentefonds wordt verdeeld naar gemeenten via een algemene uitkering en is gebaseerd op kenmerken van de gemeente (maatstaven), landelijke normbedragen en indexering (accres). Driemaal per jaar actualiseert het Rijk de algemene uitkering, met (aanpassing van de) beleidsvoornemens en bijgestelde prognoses, zoals het effect van de economische ontwikkeling. Dit wordt met een circulaire bekend gemaakt. Uitgangpunt is het ‘samen de trap op, trap af’principe. Dit wil zeggen: vallen de inkomsten van het Rijk tegen of dalen de uitgaven dan krimpt het gemeentefonds. Als het Rijk meer uitgeeft of de inkomsten stijgen dan neemt het gemeentefonds toe. Samenvatting Deze meicirculaire laat zien dat het voor gemeenten lastig sturen en begroten is door de onzekerheid die het gevolg is van de ‘trap op trap af’-systematiek. De rijksbegroting(en) wordt aangepast met lagere compensatie voor prijsindexering. Dit werkt direct door op onze inkomsten uit de Algemene uitkering.

Deze zijn lager en laten een oplopend tekort zien van € 1,5 mln in 2025 ten opzichte van de “tussenstand” uit de decembercirculaire. Om, als raad en college, een toekomstgericht financieel beleid te kunnen voeren is aanpassing van de ‘trap op trap af’-systematiek noodzakelijk. Dit wordt ook onderschreven door een rapport van de Raad voor Openbaar Bestuur: ‘Advies Toepassing Normeringssystematiek’. Ook is een positieve ontwikkeling zichtbaar. Voor 2021 ontvangen we een aanvullende compensatie voor corona en jeugdhulp. Daarnaast is de korting voor OZB-woningen verlaagd, wat een jaarlijks voordeel geeft.

GEMEENTE VELSEN Effect op het meerjarenperspectief Door het ‘trap op, trap af’-principe groeit of krimpt het gemeentefonds mee met de uitgaven van het Rijk. Het Rijk verlaagt de begroting de komende jaren door de prijsindexatie naar beneden bij te stellen. Dit betekent ook dat de omvang van het gemeentefonds afneemt. Onze inkomsten nemen daardoor af. Deze verlaging heeft een cumulerend effect, een daling over 2022 werkt structureel dat geldt ook voor de daling in 2023, etc. Dit betekent dat de daling van het gemeentefonds over het jaar 2023 bestaat uit de bijstelling van 2022 en 2023. Daardoor loopt de verlaging van het gemeentefonds op en nemen de inkomsten van het Rijk voor ons jaarlijks af. Naast deze verlaging ook een aantal maatstaven (kengetallen) aangepast o.b.v. gewijzigde metingen of inzichten. Met name de verwachte groei van het aantal bijstandsgerechtigden was in september te somber ingeschat. Deze verwachting is in deze circulaire verlaagd en geeft ook een nadeel. Door een meevaller van de korting op OZB-woningen wordt het tekort vanaf 2022 gedempt. Mede door dit voordeel en de incidentele inkomsten voor het jaar 2021 is het effect van deze meicirculaire de eerste jaren positief. Meerjarenperspectief Bedragen x € 1.000

Eindstand Kadernota en 1e Burap

2021

2022

2023

2024

2025

-€ 1.186

-€ 3.531

-€ 2.968

-€ 1.738

-€ 1.409 € 700

Toevoeging extra jaar Meicirculaire

€ 2.238

OZB-waarde

€ 677

-€ 218

-€ 1.042

-€ 1.858

€ 353

€ 358

€ 362

€ 368

BTW compensatiefonds

€ 195

Corona compensatie

€ 870

Specifieke budgetten

€ 308

€ 246

€ 245

€ 254

€ 262

Oormerk specifieke budgetten

-€ 1.178

-€ 246

-€ 245

-€ 254

-€ 262

Jeugdhulp

€ 1.689

PM*

PM*

PM*

PM*

Totaal meicirculaire

€ 4.122

€ 1.030

€ 140

-€ 680

-€ 1.490

-€ 2.501

-€ 2.828

-€ 2.418

-€ 2.199

Tussenstand meerjarenperspectief

€ 2.936

* wij verwachten structurele compensatie voor de tekorten in jeugdhulp (zie ook: overige ontwikkelingen)

Voor specifieke en geoormerkte taken hebben we aanvullend budget ontvangen. Dit betreft de voorschoolse opvang peuters (€18.000), voogdij 18+ (€ 50.000) en inburgering (€ 83.000). De uitvoeringsbudgetten worden met dit bedrag verhoogd en daarmee wordt dit budget geoormerkt. Ook hebben we budget ontvangen voor de bommenregeling € 131.000). Dit betreft een compensatie voor de gemaakte kosten uit 2020. Incidentele inkomsten voor 2021 Voor het jaar 2021 is er goed nieuws, in deze circulaire hebben we extra incidentele compensatie ontvangen. Deze worden hieronder toegelicht.

GEMEENTE VELSEN BTW-compensatiefonds In 2020 is niet het gehele fonds besteed. Het resterende saldo is toegevoegd aan de gemeentefonds en verdeeld over de gemeenten. Voor een deel hebben wij in de begroting al rekening gehouden met deze teruggave. Per saldo geeft dit € 0,2 mln aan extra inkomsten. Coronacompensatie In maart heeft het Rijk een 4e pakket coronacompensatie bekend gemaakt. In deze circulaire hebben wij deze gelden ook daadwerkelijk ontvangen. Het pakket is vooral gericht op de ondersteuning en preventie van kwetsbare groepen: • Activiteiten en ontmoeting jeugd en jongerenwerk (€ 155.000); • Mentale ondersteuning jeugd (€ 41.000) om laagdrempelige activiteiten te organiseren om mentale weerbaarheid te vergroten; • Bestrijding Eenzaamheid ouderen (€ 147.00); • Extra begeleiding kwetsbare groepen (€ 145.000) met begeleiding voor bijv. alternatieve dagbesteding, aangepast vervoer of aanpassing van locaties; • TONK-regeling voor de bijzondere bijstand (€ 231.000) ter ondersteuning van inwoners voor noodzakelijke kosten omdat zij niet (geheel) gebruik kunnen maken van andere ondersteunende regelingen, zoals de Tozo; • Heroriëntatie zelfstandigen (€ 23.000); • Voorschoolse voorziening peuters (€18.000). Deze middelen oormerken we binnen de begroting om de extra activiteiten uit te kunnen (laten) voeren.

De uitvoeringsbudgetten worden met het bedrag van de inkomsten verhoogd. Ook hebben wij voor jaar 2020 een bedrag ontvangen ter compensatie van de extra kosten afvalinzameling en verwerking (€ 109.000). Voor 2022 verwachten wij aanvullende compensatie zoals de onlangs aangekondigde extra middelen voor cultuur, zie ook ‘overige ontwikkelingen’. Jeugdhulp Het kabinet heeft, na overleg met de VNG, voor 2021 extra middelen beschikbaar gesteld voor jeugdhulp (in totaal € 613 mln). Het Rijk geeft aan dat deze middelen bestemd zijn voor o.a. het terugdringen van de wachtlijsten en het versterken van de positie praktijkondersteuner huisarts. Het grootste deel van deze middelen is in deze circulaire verdeeld naar de gemeenten. Wij hebben € 1,7 mln ontvangen. Deze middelen zien wij als onderdeel van de noodzakelijke extra middelen voor gemeenten. De arbitrage uitspraak over structureel extra middelen bevestigt voor ons dit standpunt (zie ook collegebericht ‘Reële compensatie voor gemeenten’). Wij zetten deze middelen in als algemene dekkingsmiddelen. Nieuwe taken, extra middelen Ook in deze circulaire worden voor een aantal nieuwe taken nieuw budget beschikbaar gesteld. Dit betreft: - Wet open overheid: voor de uitvoering van deze wet ontvangen we vanaf 2022 € 67.000, dit loopt op naar € 135.000 voor 2026 en latere jaren.

Voor de implementatie is € 80.000 beschikbaar voor een periode van 5 jaar; - Rijksvaccinatieprogramma voor meningokokken jaarlijks een bedrag van € 15.000; - Prenataal huisbezoek jeugdgezondheidszorg (€18.000); - Energielabel C-kantoren, voor de handhavingstaken ontvangen wij jaarlijks bedrag van € 6.000; - Versterking anti-discriminatievoorziening: jaarlijks een bedrag van € 27.000.

GEMEENTE VELSEN Deze inkomsten oormerken wij vooralsnog centraal in de begroting. Dat wil zeggen dat de uitgaven met het zelfde bedrag worden verhoogd als de inkomsten die wij van het Rijk ontvangen. Op basis van een nadere onderbouwing worden de benodigde bedragen toegevoegd aan het desbetreffende programma. Overige ontwikkelingen Doorkijk septembercirculaire Rondom gemeente financiën spelen verschillende zaken. Wij verwachten de komende maanden meer duidelijkheid te krijgen over: - Coronacompensatie: op basis van aanvullende onderzoeken zal het kabinet besluiten over een aanvullende compensatie voor het jaar 2021. Ook verwachten wij nog een compensatie over 2020 m.b.t. gederfde inkomsten zwembad en toeristenbelasting; - Herijking algemene uitkering: in juni 2021 wordt een gewijzigd verdeelmodel gepresenteerd. Wij zullen u over de effecten hiervan informeren met een collegebericht; - Extra middelen jeugdhulp: een eerste stap voor reële compensatie voor de jeugdzorg, om de ontstane tekorten te compenseren is gezet. Wij verwachten nog duidelijkheid over: o Inzet extra middelen 2020 voor tijdelijke uitbreiding crisiscapaciteit jeugd-GGZ, beter passend maken van accommodaties en vereenvoudiging en verbetering van de jeugdbeschermingsketen.

Landelijk gaat dit om € 120 mln, deze wordt in de septembercirculaire verdeeld; o het kabinet heeft extra middelen voor 2022 toegezegd, deze worden in de septembercirculaire verdeeld over de gemeenten; o structureel extra middelen vanaf 2023: zoals het er nu naar uitziet wordt dit aan het nieuwe kabinet gelaten. Eerder duidelijkheid over de omvang is noodzakelijk om als gemeente een reële meerjarenbegroting op te kunnen stellen; - Evaluatie normeringssystematiek: op basis van het rapport van de ROB zal het nieuwe kabinet afspraken maken met de VNG over de aanpassing van de huidige systematiek van met als doel een stabielere Algemene uitkering’; - Reële bekostiging gemeenten: voor alle taken die wij uitvoeren willen we een reële vergoeding ontvangen om onze taken naar behoren uit te kunnen voeren. Deze noodzaak is ingebracht voor de kabinetsonderhandelingen. Het nieuwe kabinet zal hier meer duidelijkheid over geven; - Wijziging woonplaatsbeginsel jeugd: met ingang van 2022 wijzigt de definitie en daarmee landelijk een verschuiving van de kosten. Op dit moment zijn de kosten van deze zorg de verantwoording voor de gemeente waar het bevoegd gezag (ouder, voogdij bij de jeugdbescherming) van de kinderen staat ingeschreven. Een verschuiving van de kosten betekent ook een verschuiving van de compensatie van deze kosten via de Algemene uitkering.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Velsen