6. Startprogramma.docx

STARTPROGRAMMA 2022

Gemeente Velsen

Startprogramma

2022

Geachte raadsleden (en steunfractieleden), Na de raadsverkiezingen van maart 2022 bieden we een startprogramma aan. Het is belangrijk dat de gemeenteraad, als hoogste orgaan van de gemeente, goede ondersteuning krijgt en direct aan de slag kan. Het startprogramma is een dynamisch document en er zullen vanuit de griffie, of op verzoek van raadsleden, gedurende de raadsperiode trainingen worden toegevoegd en/of nader worden ingevuld. Een goede ondersteuning van de volksvertegenwoordiging is essentieel en mag geen politieke kwestie zijn waarover een coalitiemeerderheid kan besluiten. Een zelfbewuste en eigenstandige gemeenteraad vertegenwoordigt een groter democratisch belang dan partijpolitieke belangen. De uitgangspunten van de dualisering moeten het vertrekpunt zijn voor de bestuurlijke verhoudingen. Goed bestuur is gebaat bij spreiding van macht, met checks and balances. Een stevige gemeenteraad is goed voor bestuur in balans.

Om met Herman Tjeenk Willink te spreken: zonder tegenwicht geen evenwicht. En: ‘Elk tegenwicht wordt onmiddellijk gezien als tegenstand, en dat is een misverstand.’

Naast het vertegenwoordigen van de eigen achterban hebben raadsleden bovenal een gezamenlijke verantwoordelijkheid om met elkaar de gehele bevolking te vertegenwoordigen. Daarbij is het stellen van kaders een belangrijke taak maar het geven van ruimte aan tegenspraak en het controleren van de uitvoering door het college is ook een wezenlijk deel van onze democratie, zoals op dit moment landelijk actueel is bij bijvoorbeeld de toeslagenaffaire. Er wordt daarom aandacht besteed aan de verschillende taken, de rolopvatting van raadsleden en de gewenste cultuur in de gemeenteraad die bijdraagt aan het goed functioneren van de gemeenteraad als geheel. Daarnaast zijn er de benodigde trainingen en opleidingen voor het vergroten van de individuele kennis en vaardigheden. Bij de vaardigheidstrainingen wordt vooral gebruik gemaakt van externe trainers en adviseert de griffie doorlopend. Hiermee creëren we een omgeving die ruimte biedt voor oefening en krijgen deelnemers objectieve feedback en tips. De kennisonderdelen worden vooral ingevuld door medewerkers van de gemeente Velsen. Hiermee verzekeren we dat de aangeboden kennis optimaal aansluit op wat speelt in de 2

Gemeente Velsen

Startprogramma

2022

gemeente waarvoor u bent gekozen. Het programma is daarmee ook een belangrijk netwerkinstrument. Gaandeweg leert u steeds beter wie u waarvoor in het gemeentehuis moet hebben. Waar nodig wordt aanvullend gebruik gemaakt van externe expertise.

Wij hopen dat velen van jullie met plezier zullen deelnemen, dat het inspireert en dat het helpt uw doelen voor de inwoners van Velsen invulling te geven. Suggesties voor aanvullingen of voor een volgend programma zijn vanzelfsprekend welkom. Vragen/opmerkingen of aanvullende wensen kunnen doorgegeven worden via griffie@velsen.nl.

3

Gemeente Velsen

Startprogramma

2022

Hoe werkt het? Alle raadsleden en steunfractieleden kunnen aan vrijwel alle onderdelen van het inwerkprogramma deelnemen met uitzondering van de tweedaagse op 7 en 8 april. Deze is alleen bedoeld voor de raadsleden. Het is noodzakelijk dat alle raadsleden aanwezig zijn en ook het Presidium hecht eraan dat het geen vrijblijvende opgave voor deelname wordt. Er wordt immers door de griffie en organisatie van de gemeente Velsen veel tijd en energie ingestoken. Daarnaast worden vanuit het raadsbudget ook kosten gemaakt voor faciliteiten en trainers. Mocht je echt niet aanwezig kunnen zijn geef dit dan zo spoedig mogelijk door via griffie@velsen.nl. Aan de hand van de inhoudsopgave volgt hierna een uitwerking per programmaonderdeel. Hierin zijn de onderdelen geclusterd aan de hand van drie blokken, te weten Vaardigheden, Kennis en Regionale bijeenkomsten. Aan het eind treft u de data en tijdstippen in een agenda, of te wel een ordening in de tijd. Indien bekend wordt tevens de locatie vermeldt. In het raadsinformatiesysteem worden locaties toegevoegd en worden ook de wijzigingen bijgehouden. Daar vindt u dus altijd alle actuele informatie over het inwerkprogramma.

4

Gemeente Velsen

Startprogramma

2022

1. Vaardigheidstrainingen Bij vaardigheden ligt de nadruk op ‘kunnen’. Het betreft hier niet alleen leren door luisteren (kennis), maar ‘ervarend leren en leren door doen’. Succesvol raadslid zijn betekent effectief kunnen optreden en invloed weten uit te oefenen, in de politieke arena, in contact met maatschappelijke partijen en in relatie tot B&W. Daarbij kan het gaan om het versterken van eigen individuele, persoonlijke vaardigheden als raadslid, maar ook om collectieve vaardigheden voor de raad als geheel. De rol en positionering van de gemeenteraad. Leerinterventies betreffen oefenen en experimenteren, met aandacht voor een breed palet aan communicatieve vaardigheden en overtuigend optreden.

Opbouw programma De huidige raad van Velsen kent een prettige sfeer en een goede cultuur. Raadsleden zijn doorgaans tevreden met de manier waarop de raad vergadert. Toch zijn er een aantal verbeteringen mogelijk in de nieuwe raad: zo kan de voorzitterspoule sterker en bestaan er soms grote verschillen in opvatting over de rol van de sessies binnen het vergadermodel en de positie van de raadsleden zelf. Daarom is het belangrijk dat we in het inwerkprogramma niet alleen aandacht besteden aan vaardigheden, maar ook aan de vergadercultuur en de vraag: wat doen we op welk moment? Wie is aan zet? Het inwerkprogramma voor het trainen van vaardigheden bestaat daarom uit de volgende onderdelen: ❖ Onderwerpen gericht op de rol van de raad als collectief (wat voor raad wil je zijn en wat verwacht je van het college?) waarbij aandacht voor: raad en samenleving, samenspel raad, college en organisatie en positionering Velsen in regio, landelijk en in samenwerkingsverbanden ❖ Integriteit, ondermijning en agressie en geweld tegen politieke ambtsdragers. ❖ Juniorenconvent (voor de nieuwe gezichten in de raad) ❖ Effectief politiek bedrijven met het Velsense BOB-vergadermodel (Beeldvorming – Oordeelsvorming – Besluitvorming) ❖ Fractietrainingen ❖ Politieke debatvaardigheden en voorzitterstraining

Onderwerpen gericht op de gemeenteraad als collectief In meerdere trainingsavonden tijdens de tweedaagse en een heidag in september komen verschillende aspecten aan de orde zoals: ❖

Rollen van de raad (volksvertegenwoordiger, verbinden, kaderstellen en controleren) 5

Gemeente Velsen

Startprogramma

2022

❖

Advisering, coaching en ondersteuning door de griffie

❖

bevoegdheidsverdeling tussen raad en college

❖

relatie met college en collegeleden

❖

integriteit, agressie en geweld tegen politieke ambtsdragers, oneigenlijke beïnvloeding

❖

regionale samenwerking

❖

samenspel tussen raad en samenleving

❖

Effectief politiek bedrijven met het BOB-model (Beeldvorming, Oordeelsvorming en Besluitvorming)

❖

Prioritering

❖

Opdrachtgeverschap/nemerschap

Fractietrainingen In aansluiting op de trainingen tijdens de tweedaagse en in september worden de fracties van Velsen getraind. We bieden iedere fractie de training die hen helpt nog meer te bereiken, maar bewaken daarbij wel een algemeen doel om de vergaderingen van Velsen te versterken. We oefenen met individuele vaardigheden en maken afspraken met fracties over de wijze waarop zij zich voorbereiden op debatten. Door fracties te laten ervaren hoe ze hun doelen kunnen bereiken met de juiste strategie motiveren we hen om meer te richten op onderlinge discussie en beïnvloeding, om vragen zoveel mogelijk voor de sessie te stellen en om niet te vervallen in discussies over de procedure. De training wordt gepland in de periode voorafgaand aan de behandeling van de perspectiefnota in 2023, het belangrijkste kaderstellende document van de gemeenteraad.

Het resultaat: een debatcultuur waarin alle fracties via onderlinge interactie een kans hebben om hun doelen te bereiken.

Politieke debatvaardigheden Wat maakt politieke debatvaardigheden zo cruciaal voor raadsleden? Als hoofd van de gemeente bent u verantwoordelijk voor een adequate besluitvorming. Bovendien vertrouwen uw inwoners erop dat uw raad een weloverwogen en herkenbaar debat voert. Voor een goed debat moet u samen het antwoord geven op vragen als: wat verwachten wij van een goed debat? Wat is precies onze rol daarin? En wat betekent dat voor de voorbereiding? En hoe laten we dit optimaal tot zijn recht komen in ons BOB model?

6

Gemeente Velsen

Startprogramma

2022

In de training Politieke Debatvaardigheden van 1 dagdeel krijgt u het inzicht en de essentiële vaardigheden van ervaren debattrainers aangereikt. We starten de training met een kort overzicht van de doelen en verwachtingen, aansluitend bij de wensen van de deelnemers. Met actieve werkvormen, praktische tips en persoonlijke feedback gaan we daarna direct aan de slag in 3 groepen zodat iedereen kan oefenen. De oefeningen nemen de vorm aan van een simulatie waarbij we zoveel mogelijk raadsleden tevens de mogelijkheid geven om te oefenen als voorzitter. De deelnemers oefenen met verschillende technieken om het debat in de raad interactiever, levendiger en constructiever te maken. Denk bijvoorbeeld aan: ❖ Hoe spreek je zonder voorlezen in eerste termijn? ❖ Hoe formuleer je kort en bondig je standpunt? ❖ Hoe gebruik je interrupties om invloed te vergroten? ❖ Hoe overtuig je andere fracties van je standpunt? ❖ Hoe stuur je een debat in de gewenste richting? ❖ Hoe reageer je effectief op felle kritiek?

Afsluitend worden de belangrijkste uitdagingen voor de deelnemers geformuleerd en wordt stil gestaan bij de gewenste vervolgstappen.

Vasthouden verbeteringen Na deze training heeft u een goede eerste stap gezet. Maar elk raadslid weet dat goed leren debatteren een zaak is van de opgedane kennis opfrissen, veel oefenen en op de juiste momenten feedback krijgen. Daarom staat er ook een online programma klaar waar deelnemers zelf aan de slag gaan met het beter beheersen van hun politieke debatvaardigheden. Het programma beslaat drie componenten, namelijk kennis, feedback en ondersteuning.

Kennis In de online module komen de verschillende debatvaardigheden uitgebreid aan bod. Deelnemers leren van een ervaren debattrainer hoe ze een eerste termijn opzetten, goed kunnen interrumperen en effectief hun politieke invloed kunnen vergroten. De modules bestaan uit een mix van korte video’s en concrete opdrachten om in de praktijk mee aan de slag te gaan.

7

Gemeente Velsen

Startprogramma

2022

Vaardigheden Goed oefenen doen we door gerichte feedback te geven. Daarom heeft elk raadslid of steunfractielid de mogelijkheid om twee maal een eerste termijn op te nemen en concreet om feedback te vragen van Debat.NL. Zo helpen we iedereen in de gemeente Velsen aan de punten waar hij of zij mee aan de slag wilt gaan.

Ondersteuning Vragen gaandeweg het programma? Deelnemers kunnen tot een jaar na de start vragen stellen aan de begeleider. Omdat sommige vragen nu eenmaal niet in de training naar boven komen, maar pas na een paar maanden oefenen.

Jaarlijkse opvolging Goede debatvaardigheden vragen om onderhoud, volop oefenen en feedback. Daarom laten we de sessie jaarlijks terugkomen. Een digitale intake wordt gestuurd naar raadsleden en steunfractieleden en een raadsvergadering en voorbereidende sessie wordt geobserveerd waardoor een goed beeld ontstaat van de behoefte die er is voor de vervolgtraining.

Voorzitterstraining In de politiek telt één zekerheid: u zult vergaderen. Omdat die vergaderingen verschillende doelen met bijbehorende afspraken kennen is een goede voorzitter onmisbaar. Hoe zorgt u er als voorzitter voor dat raadsleden zich naar de (on)ongeschreven regels gedragen? En wanneer en hoe grijpt u in? Welke knelpunten brengt de digitale omgeving en welke kansen? Verstevig uw grip op de voorzittershamer met de training Slagvaardig Voorzitten. U krijgt theoretische en praktische handvatten om uw rol van voorzitter te versterken. Leer hoe u vergaderingen voortvarend opent, leidt en afsluit. Ontdek hoe u in controle blijft dankzij technieken om subtiel bij te sturen. Oefen met verschillende interventiestijlen en maak – als u met meerdere voorzitters bent – afspraken waarop u samen één lijn trekt in wat wel en niet is toegestaan. We trappen de eerste training af door kort te bespreken wat de training voor u moet opleveren. Aan de hand van uw eigen vergadermodel oefent u vervolgens met verschillende situaties waarbij wij u voorzien van persoonlijke tips en feedback. Daarbij kijken we onder meer naar thema’s als: ❖ De praktijk van een goede opening ❖ Hoe bent u nonverbaal aanwezig? ❖ Hoe kunt u sterk en actief voorzitten? ❖ Hoe kunt u subtiel discussies sturen? ❖ Effectief ingrijpen in moeilijke situaties

8

Gemeente Velsen

Startprogramma

2022

❖ Samen afspraken maken over handhaving van de spelregels

In deze eerste training leggen we de fundamenten voor technisch voorzitterschap. Uit ervaring weten we dat voorzitters na verloop tijd graag hun voorzittersvaardigheden verdiepen: wat zijn de ervaringen, tegen welke cultuur loopt men aan, hoe kunnen bepaalde situaties beter worden gehanteerd? Vandaar dat Debat.NL adviseert om na twee of drie vergadercycli een vervolgsessie met de voorzitters te houden. Ter voorbereiding daarop kiezen de griffie en de voorzitters zelf fragmenten uit vergaderingen die ze aan onze ervaren voorzitterstrainer voorleggen.

Intake Slagvaardig Voorzitten Ook voor de training Slagvaardig Voorzitten ontvangen alle deelnemers een digitale intake voorafgaand aan de sessie. Hierin peilen we het ervaringsniveau, de wensen en de opvattingen van de voorzitters over de rol van de voorzitters in de gemeente Velsen.

De praktijk in Als het programma is afgerond zorgen wij dat de geleerde lessen en praktische tips blijven hangen. Van Debat.NL krijgen de deelnemers een half jaar lang maandelijks een reminder van hun ingevulde voornemens. Ook bespreekt onze trainer met u de vorderingen en de manieren om de verdere ontwikkeling van de deelnemers te ondersteunen.

Nog in te plannen trainingen Er zijn nog twee trainingen die (onder voorbehoud) ingepland gaan worden: ❖ Mediatraining en social Media ❖ Snellezen en mindmappen

9

Gemeente Velsen

Startprogramma

2022

2. Kennis Kennis betreft de inhoudelijke component van het raadslidmaatschap. Het gaat hier om het vergroten van kennis en inzicht in relevante inhoudelijke vraagstukken, het bekend zijn met de bevoegdheden, rechten en plichten van het raadslidmaatschap en om de kennis en goed begrip van het systeem waarin raden en raadsleden functioneren. Succesvol raadslid zijn is afhankelijk van kennis, maar als raadslid is het niet nodig om alles te weten en onmogelijk om evenveel kennis over ieder dossier te hebben als bijvoorbeeld beschikbaar binnen het ambtelijk apparaat. De nadruk ligt hier op hetgeen je moet weten als raadslid om richting te kunnen geven aan de eigen (politieke) prioriteiten en op niveau met B&W in gesprek te gaan. De leerinterventies zijn gericht op kennisoverdracht en informatieverschaffing. De nadruk ligt op het cognitieve vlak: het gaat om ‘weten en begrijpen’.

Algemene kennis voor individuele (nieuwe) raadsleden ❖ algemene en huishoudelijke zaken ❖ algemene bevoegdheden en instrumenten voor de raad ❖ commissies en werkgroepen van de raad ❖ vergaderstructuur en vergaderschema ❖ stukkenstroom/RIS ❖ ondersteuning, advisering en coaching door de griffie ❖ gemeentelijke organisatie (taken, werkwijze en belangrijke producten) ❖ informatie (en ondersteuning) vragen bij de ambtelijke organisatie

Nadere kennismaking met de verschillende afdelingen “Open gemeentehuis” waarbij raadsleden en steunfractieleden op bezoek gaan bij de diverse afdelingen.

Planning & Control: Bijeenkomst met de accountant en de afdeling Financiën Mede ter voorbereiding op de bespreking van de Jaarrekening in een sessie in juni. Toelichting op de Planning & Controlcyclus, de rollen van de raad en de daarbij behorende documenten. De accountant is de belangrijkste adviseur van de raad waar het gaat om controle op de uitgaven en beheersing van de risico’s door de gemeente en de kaderstellende rol van de gemeenteraad. Vanuit de raad is de wens geuit om van de accountant voorlichting te ontvangen aan het begin van een raadsperiode over de jaarstukken en de controles door de accountant. Waar moet je op letten als raadslid, waar kun je op sturen en aan welke knoppen kan gedraaid worden. Tevens wordt uitgelegd hoe de accountant kijkt naar risicobeheersing en winstneming. Ook zal vooruit gekeken worden naar de actualiteiten zoals de wijzigingen van de rechtmatigheidsverantwoording. 10

Gemeente Velsen

Startprogramma

2022

Omgevingswet Het Rijk werkt aan een volledige herziening van de wet- en regelgeving die betrekking heeft op de fysieke leefomgeving. Met de Omgevingswet wil de overheid de regels voor ruimtelijke ontwikkeling vereenvoudigen en samenvoegen. Zodat het straks bijvoorbeeld makkelijker is om bouwprojecten te starten. De invoeringsdatum is al verschillende malen gewijzigd maar is nu voorzien op 1 januari 2023. In deze bijeenkomst komen vragen aan de orde zoals: wat is de Omgevingswet, waar staan we in het proces en welke keuzes kunnen gemaakt worden?

Nog in te plannen: Inhoudelijke thema’s op hoofdlijnen gericht op de rol van de raad, door ambtelijke organisatie Een inhoudelijke toelichting op onderwerpen waar de raad de komende jaren mee te maken krijgt

worden op een later tijdstip ingepland. De inhoud van deze onderwerpen wordt

voorbereid door de organisatie in samenwerking met de griffie. Verdieping vindt plaats via themabijeenkomsten, bij voorkeur kort voordat een onderwerp op de raadsagenda komt.

Regionale trainingen en introductiebijeenkomsten (Gezamenlijk met IJmond en Z-Kennemerland) Gemeenschappelijke regelingen, Metropoolregio Amsterdam (MRA) en andere verbonden partijen

19 april met IJmondgemeenten Doel: Kennismaking met regionale samenwerking met de raden van Beverwijk en Heemskerk. Introductie door de burgemeesters en vervolgens in gesprek over regionale samenwerking met Marije van de Berg en Maarten Hageman.

8 juni met IJmondgemeenten en gemeenten Zuid Kennemerland Doel: Kennismaking met regionale samenwerking met de raden van Haarlem, Zandvoort, Bloemendaal, Heemstede, Beverwijk en Heemskerk. Introductie en gesprek over regionale samenwerking met Marije van de Berg en Maarten Hageman.

11

Gemeente Velsen

Startprogramma

2022

3. Agenda inwerkprogramma raadsleden 04 April 2022

Kennismaking met elkaar en met de werkwijze van de

17.00-22.00

gemeente Onderwerpen: ❖ Kennismaken met de griffie en wat kan/mag je verwachten van de griffie (ondersteuning, advisering en coaching) ❖ Algemene en huishoudelijke zaken ❖ Algemene bevoegdheden en instrumenten voor de raad ❖ Commissies en werkgroepen van de raad ❖ Vergaderstructuur (BOB model en bespreekvoorstel) en vergaderschema ❖ Stukkenstroom/raadsinformatiesysteem ❖ Gemeentelijke organisatie (taken, werkwijze en belangrijke producten) ❖ Informatie

en

ondersteuning

vragen

bij

de

ambtelijke

organisatie 7 en 8 april 2022

Tweedaags programma inclusief overnachting Vertrek vanuit het gemeentehuis Velsen 7 april om 9.00 uur naar Texel. We verwachten 8 april uiterlijk 18.00 uur weer terug te zijn in IJmuiden. We verblijven in Grand Hotel Opduin, midden in de duinen vlakbij het strand. Onderwerpen die aan de orde komen: ❖ Onderwerpen gericht op de rol van de raad als collectief (wat voor raad wil je zijn?) waarbij aandacht voor: raad en samenleving, samenspel raad, college en organisatie en positionering Velsen in regio, landelijk en in samenwerkingsverbanden ❖ Integriteit, ondermijning en agressie en geweld tegen politieke ambtsdragers. ❖ Juniorenconvent

12

Gemeente Velsen

Startprogramma

2022

11 April 2022 19.30-22.00

Debattraining/voorzitterstraining

12 april 2022 13.00-17.30

Excursie langs alle kernen en diverse projecten die komende raadsperiode op de agenda van de raad komen

12 april 2022 19.30-21.00

Raadsinformatiesysteem (keuze 12 of 13 april)

13 april 2022 19.30-21.00

Raadsinformatiesysteem (keuze 12 of 13 april)

19 april 2022 19.30-22.00

IJmondbijeenkomst met IJmondgemeenten

17 mei 2022 19.30-22.00

Omgevingswet

18 mei 2022 16.00-18.00

“Open Gemeentehuis” Raadsleden en steunfractieleden gaan op bezoek bij diverse afdelingen. Datum en tijd onder voorbehoud.

30 mei 2022 19.30-22.00

Themabijeenkomst Planning en Control/ financiën Bijeenkomst door ambtelijke organisatie en de accountant waarbij ook de jaarstukken 2021 aan bod komen.

8 juni 2022 19.30-22.00

Regionale introductiebijeenkomst Samen met Heemskerk, Beverwijk en Zuid-Kennemerland

6 juli 2022 19.30-22.00

Introductiebijeenkomst, prioriteiten nieuwe gemeenteraad

13 september 2022 Rol en positionering van de raad

13.30-22.00

Onderwerpen: ❖ Samenwerking in de raad én met college en ambtelijke organisatie ❖ Effectief politiek bedrijven met Velsense vergadermodel ❖ (Beeldvorming-Oordeelsvorming-Besluitvorming)

1e kwartaal 2023

Fractietrainingen Voorbereiding op de perspectiefnota per fractie

13