20210913 reactie PR op concept beleidskader Participatie.pdf

Beleidskader Participatie Velsen Visie en rol Participatieraad Velsen, xx september 2021

Beste …, In de afgelopen vier jaar is de Participatieraad in meer en mindere mate betrokken geweest bij diverse participatie-initiatieven in het sociaal domein. Er zijn successen geboekt, maar we worstelen ook om echt participatief, samen met inwoners, de gemeente en andere belanghebbenden, het sociaal domein vorm te geven. Als input voor het Beleidskader Participatie delen wij graag de lessen die wij in de afgelopen vier jaar hebben geleerd. En hebben we, mede op basis hiervan, onze rol en in het concept Beleidskader Participatie aangescherpt. We lichten onze bevindingen en aanbevelingen uiteraard graag mondeling toe. Met vriendelijke groet, Participatieraad Velsen

1

ERVARINGEN Onze reflecties op vier jaar participatie in Velsen. Succesfactoren: • In de beginfase kennismaking tussen ambtenaren en Participatieraad. • De gemeente is gestart met het maken van een overzichtelijke (jaar)planning van projecten en activiteiten in het sociaal domein. Dit overzicht wordt regelmatig geactualiseerd. • Wij zijn eenduidig over onze eigen rol: procesadviseurs gericht op wie je hoe en wanneer betrekt. NB: wij zijn niet inhoudelijk deskundig noch belangenbehartigers. • De Participatieraad heeft een procesbeschrijving (stappenplan) voor participeren in Velsen. • Aan de voorkant in alle openheid met alle belanghebbenden nadenken over een vraagstuk, zoals bij Ontmoeten in Velsen en de Armoedevisie. • Sterke leider en coördinatie per participatievraagstuk. Goede ervaringen met externen zoals bij 7Zebra’s en Daan Strebbelaar. Worstelingen: • Participatie zit nog niet in het DNA van de gemeente. Er is nog geen structuur, geen proces, noch gewoonte om participatie vorm te geven. De werkwijze is ad hoc en voelt soms als een verplicht nummer. • De rol van de Participatieraad is voor anderen (ambtenaren, raad en inwoners) onduidelijk en onzichtbaar. Onze potentiële meerwaarde wordt onvoldoende gezien en benut.

Of zijn we er vooral om te voldoen aan de wettelijke verplichting om (cliënt-) participatie in het sociaal domein te regelen? • De Participatieraad wordt vaak laat en/of oneigenlijk ingeschakeld (voor het benaderen van inwoners). • Er is weinig direct contact tussen de Participatieraad en ambtenaren in het sociaal domein. • De meeste participatietrajecten gaan niet verder dan raadplegen/consulteren. De gemeente schrijft een concept plan en vraagt inwoners (via een enquête of – online – bijeenkomst) om feedback (oa: Visie op Velsen, Beleidskader Participatie). Wij ervaren dit als een reactieve vorm van participatie, waar maar een beperkte groep inwoners voor te porren is (de usual suspects). • Consultatie is in onze ogen onvoldoende inspirerend en uitnodigend voor actieve betrokkenheid van inwoners. Het blijft meedenken met de overheid. Staat de inwoner wel centraal genoeg? Hoe gaan we van consulteren naar participeren: samen denken, samen maken en samen beslissen? • Bij de meeste trajecten is het doel van de participatie (de centrale vraag) onvoldoende helder geformuleerd. Het blijft vaak bij een thema (doelgroepenvervoer, doorontwikkeling sociale wijkteams). Of het doel is alleen geformuleerd vanuit het perspectief van de gemeente (overheid). • Voor een vraag die niet met en door inwoners is gemaakt, is het moeilijk om relevante inwoners actief te betrekken.

Durft de gemeente zich kwetsbaar op te stellen, de controle los te laten en de inwoner daadwerkelijk invloed te geven? • Wij zien versnippering van domeinen, en daarmee projecten en geldstromen, binnen de gemeente. Terwijl vraagstukken vanuit het perspectief van de inwoner vaak integraal zijn. • Er zijn veel wisselingen van de wacht. Bij de gemeente en bij de Participatieraad. • Terugkoppeling van de oogst en de verwerking van de input gebeurt steeds vaker. Tussentijdse monitoring en evaluatie achteraf nog maar mondjesmaat. Dit is noodzakelijk om inwoners betrokken te houden en voor continue leren.

2

Beleidskader Participatie 4. Participatieraad Velsen De Participatieraad is een groep vrijwillige inwoners van de gemeente Velsen die adviseert over de inrichting van participatieprocessen in het sociaal domein. Denk hierbij aan vraagstukken rondom jeugd, werk en inkomen, maatschappelijk ondersteuning en armoedebestrijding. De Participatieraad is ingesteld door de gemeenteraad om gemeente en inwoners onafhankelijk te ondersteunen en/of begeleiden in het (complexe) participatieproces. De Participatieraad Velsen is in 2018 gestart. Ons doel is om inwoners eerder, breder en vaker betrekken bij het maken en uitvoeren van beleid. Omdat belanghebbenden – inwoners, cliënten, welzijnsorganisaties, zorgaanbieders, commerciële partijen en de gemeente – elkaar nodig hebben om samen betere plannen te kunnen maken. Rol Participatieraad De Participatieraad denkt vanuit het perspectief van inwoners mee over participatieprocessen. Zodat inwoners geïnspireerd worden en zich genodigd en geroepen voelen om zélf mee te denken, praten en werken aan de vraagstukken die zij belangrijk vinden. NB: De Participatieraad is nadrukkelijk geen belangenbehartiger voor specifieke (cliënten)groepen in de samenleving. Ook zijn wij geen inhoudsdeskundige in het sociaal domein. Hoe werken wij De Participatieraad heeft een stappenplan gemaakt om participatieprocessen vorm te geven.

Zie: https://padlet.com/ParticipatieraadVelsen/StappenplanParticipatie Per vraagstuk denken wij mee over: • Het scherp formuleren van de participatievraag – relevant, urgent en inspirerend voor alle stakeholders; • Het in kaart brengen van belangengroepen; • Het ontwerp en de uitvoering van participatietrajecten, waaronder het gewenste niveau van participatie, inspirerende werkvormen en communicatie. Daarnaast geven wij gevraagd en ongevraagd advies over participatie in brede zin en signaleren wij vragen in de samenleving waarop (meer) participatie zou moeten worden ingezet. Randvoorwaarden Om onze rol goed te kunnen vervullen hebben wij een aantal zaken nodig: • Een gedeelde visie op participatie in brede zin. • Korte lijntjes met ambtenaren in het sociaal domein. • Helderheid over en zichtbaarheid van onze rol, zowel voor ambtenaren als inwoners. • Een gezamenlijk stappenplan participatie dat telkens systematisch wordt doorlopen, van het samen helder formuleren van de vraag tot monitoring, evaluatie en leren. • Vroegtijdige betrokkenheid bij participatievraagstukken in het sociaal domein. • Een gemeente die de controle los durft te laten en aan de voorkant in alle openheid met belanghebbenden samen hardop durft na te denken, zonder vooropgezette uitkomsten.

3

Aanbevelingen 1. Formuleer bij aanvang van elk participatietraject een helder doel en centrale vraag. Doe dit samen met belanghebbenden, zodat doel en de centrale vraag relevant, urgent en inspirerend zijn voor alle stakeholdergroepen. Alleen dan is het mogelijk om die groepen ook daadwerkelijk om tafel te krijgen. Neem hier de tijd voor, dit is misschien wel het lastige deel van het proces. 2. Zet inwoners centraal. Vraag ze niet om mee te denken met beleid van de overheid, maar nodig ze uit om samen betere plannen voor hun gemeente/stad/dorp te maken. 3. Zie inwoners als cruciale ervaringsdeskundigen, met niet alleen belangen en emoties, maar ook met waardevolle kennis die nodig is om plannen te maken waar inwoners baat bij hebben. 4. Reflecteer met regelmaat op de lopende dienstverlening en onderzoek specifiek waar (meer) participatie nodig/wenselijk is. Zodat de basisdienstverlening op orde is en blijft. 5. Zie participatie als een cyclisch proces, met tussentijdse reflecties, aanpassingen en terugkoppeling naar inwoners en andere betrokkenen. Om samen te leren en verbeteren.

4