20210708 Verslag online gesprek met inwoners over beleidskader participatie.pdf

Verslag online gesprek met inwoners, wijkplatforms en bewonersorganisaties over concept beleidskader Participatie. Donderdag 8 juli 2021 Bijlage 1: presentatie tijdens de bijeenkomst.

Aanwezigen bij het gesprek Inwoners:

Angelien Hensen, Frans van der Horst, Juliette Schut, Andre Petersen, Herman Westerhoud en Wouter Kind

Wijkplatforms/bewonersorganisaties:

Esther Otter, Janneke Kiekebos-Meijns, Jos Kortekaas, Johan Zwakman, Cees de Baare, Alex van der Molen en Michel Sjoers

Participatieraad

Danielle de Haan, Frank Vos

Platform Toegankelijkheid

Max Stork

Gemeenteraad

Kitty Wolfs, Marianne Vos

Gemeente Velsen

Bram Diepstraten (wethouder), Mirelle Kolnaar (voorzitter) en Edwin van ‘t Hart (adviseur Participatie)

1. Welkom en doel van het gesprek Het gesprek vindt plaats in het kader van de beleidsvoorbereiding Beleidskader Participatie. Het betreft de tweede ronde participatie, namelijk de fase waarin een concept van het beleidskader Participatie zowel intern als met de samenleving wordt besproken. Voor dit gesprek zijn inwoners en organisaties uitgenodigd waarmee eerder, eind 2020, ook is gesproken over het beleidskader. Het beleidskader moet richting geven aan hoe de gemeente Velsen in de komende 4 jaar vorm en inhoud geeft aan participatie.

2. Zorgen over het proces met de wijkplatforms Het proces tot nu toe bleek voor de wijkplatforms onduidelijk. Het concept beleidskader kwam onverwachts en de wijkplatforms hadden te kort de tijd om dit met hun leden te bespreken. Vooraf hadden de wijkplatforms van Zee- en Duinwijk en van Velsen-Noord gevraagd of er na de zomer informatie gegeven kon worden aan de actieve leden van de wijkplatforms. Afspraak 1: Gemeente en wijkplatforms/bewonersorganisaties gaan in augustus/september nog een keer met elkaar om tafel om input voor het beleidskader op te halen. Daarnaast vragen de wijkplatforms van Zee- en Duinwijk en Velsen-Noord de gemeente de volgende passage op te nemen in het beleidskader: “Er zal een nadere uitwerking plaatsvinden over de rol van de platforms (taken en bevoegdheden), het beschikbaar stellen van een jaarlijks budget en legitimatie door het instellen van verkiezingen voor de platforms”.

Afspraak 2: Dit onderwerp bespreken we samen in het kader van toekomstverkenning van de wijkplatforms (met Arie Verburg). Ook bij de nadere uitwerking van ‘Wijkgerichte participatie’, één van de hoofdthema’s van het beleidskader, komt de rol van de wijkplatforms, inwoners en bewonersverenigingen aan de orde.

3. Het voorbereidingsproces tot nu toe De gemeente geeft inzicht in het proces tot nu toe (zie ook bijlage 1). Startpunt voor het opstellen van het beleidskader waren: • Het programma Democratische Vernieuwing (2019-2020) • Wensen uit de samenleving ten aanzien van participatie (resultaten eerste ronde participatie najaar 2020, inclusief een burgerpanelonderzoek) • Ervaringen die de gemeente heeft opgedaan met participatie We zijn met elkaar op een digitale busreis gegaan om meer inzicht te krijgen in wijkgerichte participatie. Met het college en de gemeenteraad hebben we gesproken over een aantal specifieke thema’s (visie op participatie, wijkgericht werken, instrumenten van de raad). De uitkomsten van het proces tot nu toe zijn verwerkt in het concept beleidskader dat op 18 mei 2021 is vrijgegeven door het college van B&W om te bespreken met de samenleving en te toetsen op haalbaarheid. De gespreken in deze tweede participatieronde moeten leiden tot een versie van het beleidskader dat later dit jaar door de gemeenteraad wordt vastgesteld.

4. Input voor het beleidskader Tijdens de bijeenkomst ontstond een vraag-en-antwoordgesprek waarin de aanwezigen en de gemeente van gedachten wisselden over het concept-beleidskader en de uitgangspunten daarvoor. Onderstaande is een overzicht van de vragen die werden gesteld en de antwoorden daarop. De gemeente ziet de vragen als input waarmee we het concept-beleidsdocument kunnen verbeteren en aanscherpen.

Is er straks nog wel een rol voor de wijkplatforms?

Ja. Maar welke rol dat is zullen we samen nader moeten uitwerken. Dat doen we nadat het beleidskader Participatie is vastgesteld. Participatie is vooral een proces om: • waarden en belangen bij een bepaald initiatief in beeld te krijgen. • deze waarden en belangen dichter bij elkaar brengen • en daarbij gebruik te maken van kennis uit de samenleving. Wijkplatforms kunnen daarbij bijvoorbeeld adviseren door kennis in te brengen, door advies te geven op participatieplannen en door andere wijkgerichte organisaties bij het onderwerp te betrekken.

Komt dit participatiebeleid zomaar uit de lucht vallen?

Nee. Het huidige participatiebeleid is van 2010. De raad en het college willen dat actualiseren. Daarom hebben we op basis van het raadsakkoord en het collegeprogramma in de afgelopen jaren veel geëxperimenteerd met participatie. En heeft de gemeenteraad het thema democratische vernieuwing actief opgepakt. De ervaringen en bevindingen willen we nu in beleid vastleggen. Tegelijkertijd is participatie de afgelopen jaren in een aantal wetten opgenomen. Het beleidskader participatie bevat de visie van de gemeente op participatie. Het is de basis voor hoe we de komende jaren met participatie aan de slag willen gaan. Na vaststelling van het beleidskader worden verschillende thema’s uit het beleidskader nog nader uitgewerkt.

Hoe zit het met wijken die geen wijkplatforms hebben?

De intentie van de gemeente is om niet alleen in gesprek te gaan met de wijkplatforms, maar met andere bewonersorganisaties, verenigingen, groepen van inwoners en individuen. Ook omdat niet iedere wijk een wijkplatform heeft.

De ouderenbonden hebben geen uitnodiging ontvangen. Ook niet in een eerdere fase.

Dat klopt. Er zijn meerdere organisaties van en voor bewoners in Velsen actief (bijvoorbeeld sport, cultuur, maatschappelijk, ondernemers etc.). Niet alle organisaties zijn actief betrokken bij het beleidskader participatie. We hebben er bewust voor gekozen om de inbreng van de inwoners via het bewonerspanel, de wijkplatforms/wijkverenigingen en de participatieraad te laten lopen. Het is onze intentie om in de toekomst netwerken te organiseren die op wijkniveau actief zijn en de participatie bovenal via die netwerken vorm te geven (wijkgerichte participatie) Bij gemeente brede thema’s worden natuurlijk meerdere organisaties betrokken.

Kan er niet meer op wijkniveau gekeken worden of lokale organisaties een grotere rol kunnen krijgen. Het moet vanuit de wijk komen.

In het beleidskader wordt juist voorgesteld om participatie meer wijkgericht te organiseren. En op die manier meer verbinding te zoeken met onze inwoners (per wijk). En met diverse organisaties die in de wijken actief zijn. Zowel digitaal als persoonlijk. Hoe we dat willen gaan doen? Bijvoorbeeld door met elkaar twee keer per jaar in gesprek te gaan over de thema’s die belangrijk zijn in de wijk. Of door goed inzichtelijk te maken wel projecten er allemaal spelen in de wijk.

Voor wie is het beleidskader geschreven?

In het beleidskader geeft de gemeenteraad de kaders voor participatie weer. Het beleidskader wordt dus vastgesteld door de gemeenteraad en

wordt daarom ook vanuit dat perspectief geschreven. De gemeenteraad neemt besluiten over het beleidskader mede op basis van de uitkomsten van participatieprocessen. De uitgangspunten van het beleid moeten uiteraard duidelijk zijn voor iedereen. Na vaststelling van het beleidskader wordt het beleid nader uitgewerkt. In een handreiking voor alle betrokkenen bijvoorbeeld. En in een uitvoeringsplan voor wijkgerichte participatie. Kan er een publieksvriendelijke versie komen?

Het beleidskader is leidend voor de wijze waarop gemeente en haar ambtenaren werken, maar schept ook een verwachting richting initiatiefnemers (zoals ontwikkelaars, ondernemers, bewonersorganisaties, maatschappelijke instellingen, etc.) die iets in de gemeente willen realiseren. Een beleidskader moet dus ook duidelijkheid geven aan inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties over hoe participatie vorm en inhoud krijgt. Als dat nu niet voldoende duidelijk is, moet dat beter.

Kunnen er meer voorbeelden in komen?

Dat is zeker een overweging waard.

Waarom worden ook projectontwikkelaars genoemd? Dat zijn toch alleen maar leveranciers?

Nee. Ook zij zijn initiatiefnemers. Ook zij moeten (en willen) participatieprocessen uitvoeren. De gemeenteraad betrekt de uitkomsten uit deze participatieprocessen bij haar besluitvorming over het initiatief. Daarmee zegt het beleidskader ook wat over de verwachtingen die de gemeente heeft richting ontwikkelaars, ten aanzien van hun participatieprocessen.

Kan er meer duidelijkheid komen over het verschil tussen participatie en inspraak?

Participatie is het voorafgaande aan besluitvorming betrekken van de belanghebbenden bij een initiatief. Dat initiatief kan van de gemeente zijn. Maar ook van inwoners of van een projectontwikkelaar. We onderscheiden in het concept-beleidskader drie niveaus waarop de belanghebbenden kunnen worden betrokken (de zgn. participatieladder): meedenken, meepraten en meebeslissen. Inspraak is geen vorm van participatie. Het is een formele stap in een besluitvormingsproces waarbij belanghebbenden officieel kunnen reageren op een document waarover college en raad op korte termijn een besluit over gaan nemen. Bij voorkeur zijn de uitkomsten van een participatieproces al onderdeel van dat inspraakdocument.

Hoe participatie vorm wordt gegeven, wordt in een participatieplan bij een initiatief vastgelegd. Het VN-verdrag is niet meegenomen in het participatiebeleid. Hierdoor is er te weinig aandacht voor het betrekken van mensen met een beperking bij participatie.

Een initiatiefnemer en dus ook de gemeente moet per project bekijken welke groepen uit de samenleving een belang hebben bij het project. We kunnen ons voorstellen dat we bij veel projecten een extra inspanning leveren om mensen met een beperking ook aan het gesprek mee te laten doen. Maar dat geldt ook voor andere groepen uit de samenleving. Bijvoorbeeld voor jongeren. In het beleidskader willen we deze groepen wel benoemen, zodat duidelijk is dat we belang hechten aan het betrekken van die groepen, waaronder mensen met een beperking. We staan ook open voor suggesties om deze mensen aan tafel te krijgen. Want in de praktijk roepen we altijd mensen en belangengroepen op om mee te praten, maar zitten de ondervertegenwoordigde groepen niet of nauwelijks aan tafel. Afspraak 3: De gemeente gaat met het platform toegankelijkheid om tafel om te kijken hoe we de groep die wil meedenken en meepraten groter kunnen maken. Overigens is dit een belangrijk punt en doelgroep die in participatieplannen moet worden benoemd.

Is participatie bedoeld om met elkaar een bepaald doel te bereiken

Dat zou het mooiste zijn. Maar soms wordt juist duidelijk tijdens een participatieproces dat de belangen te ver uit elkaar liggen. De intentie is dan om deze belangen helder te krijgen en ze dichter bij elkaar te brengen. De raad (of het college) besluit uiteindelijk op basis van alle belangen die er spelen.

Is de gemeenteraad bereid om bevoegdheden t.a.v. besluitvorming te verleggen naar de wijken?

Dat is een mogelijkheid, maar hoe de gemeenteraad dat zou willen doen wordt na de vaststelling van het beleidskader pas verder uitwerken. In het beleidskader legt de raad in ieder geval vast dat “Samen beslissen”, waarbij de besluitvorming geheel of gedeeltelijk wordt overgelaten aan betrokkenen, als een van de drie niveaus van participatie geldt.

Het is de bedoeling dat de gemeente in de toekomst snel uitspraak doet over de medewerking die ze wil verlenen aan initiatieven van anderen. Is toetsing binnen 2 weken mogelijk? En wie gaat dan doen?

Voor wat betreft ruimtelijke projecten willen we dat doen aan de speciaal daarvoor in te richten intaketafel. Dat is een ambtelijk tafel, die waarschijnlijk eens per twee weken bij elkaar gaat komen, waar de wenselijkheid van een initiatief en de juridische haalbaarheid van een initiatief worden

bepaald. De Initiatiefnemers krijgen via de initiatieftafel snel te horen of de gemeente aan het initiatief mee kan en mee wil werken. Aan de initiatieftafel moet ook een participatieadviseur zitten. Op dit moment is de initiatieftafel nog niet georganiseerd. En we zullen als gemeente ook aan deze manier van werken moeten wennen. Na de intaketafel volgt straks de omgevingstafel. Daar wordt het initiatief meer uitgebreid besproken en komt ook het participatieplan aan de orde. Naast ambtenaren en de initiatiefnemer kunnen er ook vertegenwoordigers van belanghebbenden aan deze omgevingstafel zitten. Voorheen hadden verschillende organisaties hun eigen ingangen binnen de ambtelijke organisatie. Dat is niet meer zo. Ook was er bijvoorbeeld vier keer per jaar een gesprek met o.a. de ouderenbonden en de gehandicaptenraad. Dat is niet meer zo. Hoe vinden we dan een weg in de gemeente?

In algemene zin willen we bereiken dat de gemeente en haar ambtenaren makkelijker benaderbaar zijn. Iedere ambtenaar die met en voor inwoners en andere partijen werkt, is in onze ogen ook een relatiebeheerder waarbij je als inwoner terecht zou moeten kunnen. Voor specifieke doelgroepen is het interessant om te blijven werken met algemene klankbordgroepen.

Planning van participatieprocessen is erg belangrijk omdat een wijkplatform tijd nodig heeft om aan het gesprek deel te kunnen nemen

Dat is een terechte opmerking. De planning moet daarom ook deel uitmaken van het participatieplan. Daarin wordt ook duidelijk hoe lang een participatieproces zal duren en hoe en wanneer besluitvorming plaatsvindt. De planning is dan ook zichtbaar op het participatieplatform. Bij veel projecten in de openbare ruimte hebben we al met deze manier van werken geëxperimenteerd. Niet alleen planning is een belangrijk onderwerp maar ook de tijdige terugkoppeling van resultaten.

Hoe kun je alle initiatieven (online) inzichtelijk maken en dan ook aangeven of en waarom er wel of niet gekozen is voor een participatietraject.

De bedoeling is dat dit inzichtelijk wordt via www.samenspelvelsen.nl. Inwoners kunnen zich dan abonneren zodat ze via hun mailbox nieuws krijgen als er iets in hun eigen wijk speelt. Zeker voor de projecten waar de gemeente zelf initiatiefnemer is. De uitdaging is om ook externe initiatiefnemers zo ver te krijgen dat ze hun project gaan delen op deze website. Het is overigens niet zo dat als alles openbaar is, iedereen dat ook weet. Niet iedereen gaat wekelijks op de website kijken wat er nu weer op staat.

Er staat dat er geen verplichting aan derden wordt opgelegd om aan participatie te doen. Is het wel mogelijk om daar een sanctie op te leggen?

Er zijn verschillende initiatiefnemers. Als de gemeente initiatiefnemer is, wil de gemeente aan goede en transparante participatieprocessen doen.

Als een projectontwikkelaar initiatiefnemer is komen zij met een plan. Wat zij aan participatie moeten doen is geregeld in de Omgevingswet. 1. De gemeente kan op basis van de Omgevingswet participatie alleen verplicht stellen bij ingewikkelde initiatieven die niet passen binnen het bestemmingsplan (maar bijvoorbeeld wel bijdragen aan de doelstellingen van de gemeente) 2. De gemeente kan de projectontwikkelaars niet voorschrijven hoe ze het participatieproces moeten inrichten. 3. We zetten er wel op in om initiatiefnemers te bewegen om goed met de omgeving samen te werken en de belanghebbenden te betrekken bij de voorbereiding van initiatieven. 4. Financiële sancties zijn niet mogelijk. 5. De gemeente kan een initiatief ook niet afwijzen op basis van een slecht participatieproces. Betekent participatie het hebben van een gelijkwaardige positie?

Je bekijkt altijd vooraf wie belanghebbenden zijn. Iedereen start vanuit een gelijkwaardige positie. Ieders belang telt, maar belangen worden uiteindelijk wel afgewogen door diegenen die een besluit moeten nemen. Meestal is dit het college of de gemeenteraad. Maar samen beslissen hoort ook tot de mogelijkheden. Voorbeeld is het straatreferendum Santpoort-Zuid. De meerderheid besliste toen voor behoud van kastanjebomen. Toch bleef er een minderheid over die dus teleurgesteld werden.

Komt er uitbreiding in tijd, bijvoorbeeld voor de wijkrelatiemanager? Er zijn zorgen over het beperkt aantal uren dat zij heeft.

Bij de uitwerking van wijkgerichte participatie zal moeten blijken wat mogelijk is. In de project wijkgerichte participatie en relatiemanagement zullen we dieper ingaan op de behoeften, mogelijkheden en de organisatie van de gemeente.

Is de website van de gemeente geschikt voor blinden en slechtzienden?

De website van de gemeente (www.velsen.nl) wordt veranderd en verbeterd. De toegankelijkheid van www.samenspelvelsen.nl zullen we ook moeten verbeteren.

Wijkplatforms komen op voor het algemeen belang, terwijl andere groepen meer uitkomen voor hun eigen belang

Voor de gemeente is een wijkplatform daarom niet alleen een partner, maar ook een belangrijke klankbordgroep.

Kan er een apart stukje komen in het beleidskader over wat de rol van wijkplatforms is of gaat worden?

Ja, dat kan in algemene zin. Maar dit beleid nodigt ook uit om na te denken over de rol van de wijkplatforms bij participatieprocessen en initiatieven vanuit de wijken.

Velsen-Noord gaf aan dat een wijkplatform ook een klankbord voor de gemeente is. Dat kunnen we in het algemene beleidskader benoemen. Daarbij kunnen we opnemen dat we de rol van wijkplatforms verder in samenspel uitwerken binnen het programmaonderdeel wijkgerichte participatie. Maar dit algemene beleidskader over participatie in brede zin, nodigt ook uit om na te denken over de rol van de wijkplatforms bij participatieprocessen en initiatieven vanuit de wijken. Het doel is per thema, en liefst ook per wijk, de juiste inwoners en de belangengroepen te vinden om over het onderwerp in gesprek te gaan. Welke rol willen en kunnen de wijkplatforms daarin spelen. Een spin in het wijkweb? Het is onze bedoeling om de rol van wijkplatforms verder uit te werken binnen het project wijkgerichte participatie. De gesprekken daarover zijn natuurlijk ook al eerder gestart.