RV_Vaststellen Duurzaamheidsagenda

*629453*

Datum besluitraad: Zaaknummer: Portefeuillehouder: Datum oordeelraad: Datum B en W: Programma begroting: Taakveld:

1 juli 2025 25.057 / 542547 M. Giesbertz 10 juni 2025 13 mei 2025 7 7.05

Raadsvoorstel Vaststellen Duurzaamheidsagenda Beslispunten 1. 2.

De Duurzaamheidsagenda ‘Duurzaam denken en doen’ vast te stellen. De borging van benodigde capaciteit en middelen voor de uitvoering van de Duurzaamheidsagenda en de monitoring te laten lopen via de Planning & Control cyclus.

Inleiding Uitdagingen en kansen voor de toekomst Onze ambitie, zoals beschreven in de Visie op gemeente Veldhoven, is dat Veldhoven in 2040 een duurzame, leefbare en inclusieve gemeente is. Een groene, vitale en veilige leefomgeving is essentieel voor de gezondheid van huidige en toekomstige inwoners. We lopen echter tegen grenzen aan, wat te merken is aan problemen zoals netcongestie, wateroverlast en stijgende kosten voor reststromen. Samen met partners, inwoners en ondernemers moeten we onze lokale verantwoordelijkheid nemen. Veldhoven is bovendien volop in ontwikkeling. Dit moet zorgvuldig gebeuren om de kwaliteit van de leefomgeving te behouden. Deze groei biedt kansen om de leefomgeving te versterken en toe te werken naar een toekomstbestendig Veldhoven. Grip en sturing vanuit de gemeente zijn hierbij noodzakelijk. Duurzaamheidsagenda als sturingsinstrument binnen brede welvaart In opvolging van het advies van de rekenkamercommissie (Naar meer zicht op Duurzaamheid, mei 2021), heeft de raad het college de opdracht gegeven om het onderwerp nader te duiden en tot een duurzaamheidsagenda te komen. De Duurzaamheidsagenda is een kaderstellend document en laat zien wat er nodig is om op een samenhangende manier te sturen op een duurzame gemeente, die klaar is voor de toekomst.

De Duurzaamheidsagenda is toegespitst op het domein ecologie van brede welvaart (naast sociaal en economie). Binnen het ecologische domein hebben we vijf thema’s bepaald, die relevant zijn voor onze gemeente. De agenda biedt inzicht in de opgaven voor de deze duurzaamheidsthema’s en wat hiervoor nodig is. We doen dit op basis van de koers die in de Visie op gemeente Veldhoven is ingezet, keuzes die in de Omgevingsvisie zijn opgenomen en bovenlokale afspraken en kaders die gelden. Tot slot geven we in de agenda aan op welke wijze deze is verwerkt in de P&Cdocumenten. Beoogd effect Aan de hand van de Duurzaamheidsagenda ‘Duurzaam denken en doen’ geeft de gemeente Veldhoven vorm en inhoud aan haar duurzaamheidsopgaven. Hiermee dragen we bij aan een leefbaar en toekomstbestendig Veldhoven voor huidige en toekomstige generaties. Argumenten

1.1

De Duurzaamheidsagenda is een uitwerking van de koers die in de Visie op gemeente Veldhoven is ingezet. De Visie op gemeente Veldoven geeft een globaal beeld van waar we willen staan in 2040. In deze visie is een aantal keuzes gemaakt waar we als gemeente op in zetten voor een aantrekkelijk, groen en veilig Veldhoven. De vergezichten uit deze visie geven daarnaast richting voor vervolgstappen. Vooral Klaar voor de toekomst en Goed gegroeid hangen sterk samen met de Duurzaamheidsagenda. Deze agenda is de vertaalslag naar de stappen die nodig zijn om dit wat betreft de ecologische kant van duurzaamheid te realiseren en een nadere invulling van wat dit betekent. 1.2

Met de Duurzaamheidsagenda geven we uitvoering aan de opdracht van de Raad op basis van het advies van de rekenkamercommissie. Om meer grip te krijgen op duurzaamheid als integrale opgave, heeft de rekenkamercommissie geadviseerd om een duurzaamheidsagenda op te stellen, en het begrip duurzaamheid duidelijk uit te leggen (zie bijlage 4: Naar meer zicht op Duurzaamheid). College en Raad hebben besloten om het advies over te nemen voor doelmatig beleid en uitvoering op duurzaamheid. Met deze Duurzaamheidsagenda geven we uitvoering aan deze opdracht. De adviezen van de Rekenkamer zijn verwerkt in het document. 1.3

Om een toekomstbestendige leefomgeving te waarborgen en goed te groeien, is overzicht en integrale sturing op duurzaamheid noodzakelijk. De gemeente Veldhoven heeft de verantwoordelijkheid om een veilige, leefbare en toekomstbestendige omgeving te waarborgen. Dit vraagt om investeringen, waarbij de focus ligt op preventie in plaats van herstel. Er wordt al gewerkt aan diverse duurzaamheidsopgaven en verplichtingen vanuit het Rijk, maar door gebrek aan overzicht en integrale sturing worden kansen gemist en krijgen sommige thema’s onbedoeld minder aandacht. De Duurzaamheidsagenda brengt deze opgaven en benodigde stappen in kaart. Veldhoven zit bovendien midden in een schaalsprong, met vele ruimtelijke en economische ontwikkelingen. Deze ontwikkelingen brengen kansen, maar zeker ook uitdagingen met zich mee als het gaat om duurzaamheid. Het is belangrijk om de verschillende ontwikkelingen op een gebalanceerde, toekomstbestendige manier aan te pakken. De Duurzaamheidsagenda geeft ons inzicht in waar we op in moeten zetten en wat we hiervoor nodig is. 1.4

Om te kunnen sturen op brede welvaart inclusief onze duurzaamheidsopgave, is gedegen beleid en passend instrumentarium nodig. In de Visie op gemeente Veldhoven wordt aanbevolen om beleid te voeren om de negatieve impact op de aarde en het klimaat te verminderen en maatregelen te nemen tegen klimaatverandering. De Duurzaamheidsagenda is de eerste stap. De vervolgstap is het uitwerken van uitvoerbaar beleid op duurzaamheidsthema’s. Beleid is nodig voor inhoudelijke afwegingen en biedt duidelijkheid en handelingsperspectief aan inwoners, ondernemers en initiatiefnemers. Het beleid helpt daarnaast om de rol van de gemeente en de inzet van instrumenten te verduidelijken en in te vullen, zoals de ruimtelijke instrumenten van de Omgevingswet (o.a. Omgevingsplan), maar ook bijvoorbeeld financiële prikkels voor inwoners en ondernemers (zoals subsidies) en publiek-private samenwerkingen. 1.5

Aanvullende beleidscapaciteit is nodig om effectief en efficiënt te werken aan duurzaamheidsthema’s. Op de thema’s Groen, Klimaatbestendig en Schoon, gezond en veilig is er momenteel geen beleidscapaciteit binnen onze gemeente. Een deel van de uitvoeringscapaciteit wordt ingezet om beleidsmatig te adviseren, wat niet tot de kerntaken van deze medewerkers behoort en zonder beleidskaders gebeurt. Dit maakt de invulling van de thema’s in plannen en projecten situationeel afhankelijk. Door structureel te investeren in beleidscapaciteit ontstaat er meer focus, rolduidelijkheid en verlichting van de uitvoeringscapaciteit. Een beleidsmatige medewerker zorgt voor overzicht op het thema en speelveld, zodat we goed kunnen anticiperen op opgaven en kansen

2/4

benutten. Structurele beleidscapaciteit helpt ook bij het inschatten van effectieve maatregelen in de uitvoering. 2.1

De Planning & Control cyclus is het instrumentarium voor de Raad om op integrale wijze inhoudelijke en financiële afwegingen te maken. De Duurzaamheidsagenda is een kaderstellend en richtinggevend document. De agenda geeft aan welke stappen we als gemeente de komende jaren moeten zetten om integraal te sturen op Duurzaamheid. Voor de uitvoering van de activiteiten onderzoeken we welke mogelijkheden er zijn binnen bestaande formatieruimte en dekking. Wat aanvullend nodig is, nemen we mee in de P&C cyclus, zodat de Raad hierover een integrale afweging kan maken. Bijlage 3 van de Duurzaamheidsagenda biedt een overzicht van de samenhang tussen de Duurzaamheidsagenda en de P&Cproducten. Met elke stap die we zetten in de uitvoering van de Duurzaamheidsagenda krijgen we meer grip op wat er op de langere termijn nodig is om duurzaamheid goed te borgen. Een deel van de onderwerpen kent al indicatoren (afval, energie). Voor een aantal duurzaamheidsthema’s zijn nog geen duidelijke indicatoren op te nemen, omdat er geen operationele doelen in beleid zijn gevat. Deze slag kan gemaakt worden zodra meer uitgewerkt beleid aanwezig is. Voorstel is om via de P&C producten te rapporteren over de voortgang via de Duurzaamheidsparagraaf. Kanttekeningen en risico’s 1.1

Om beleid te ontwikkelen en de Duurzaamheidsagenda in uitvoering te brengen zijn op korte termijn investeringen nodig. Het overgrote deel van de activiteiten vanuit de Duurzaamheidsagenda zijn gekoppeld aan bestaande begrotingsactiviteiten en/of kunnen gedekt worden vanuit bestaande middelen, zie bijlage 3 van de Duurzaamheidsagenda. Voor enkele onderdelen zijn zowel incidentele als structurele investeringen nodig, met name om beleid te kunnen maken en onderhouden. Investeren in beleid kan echter uiteindelijk financieel voordeliger zijn. Zo is een vastgestelde Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie op basis van lokaal beleid een voorwaarde om in aanmerking te komen voor cofinanciering vanuit Waterschap de Dommel voor uitvoeringsmaatregelen. Hoe eerder het beleid gereed is, hoe eerder we gebruik kunnen maken van deze financieringsmogelijkheden. 1.2

De Duurzaamheidsagenda leidt op middellange termijn mogelijk tot meer werk en kosten voor de gemeente. Zoals in de Duurzaamheidsagenda te lezen is, zijn er activiteiten die naar verwachting leiden tot nieuwe of andere werkzaamheden en kosten in de uitvoering. Denk aan het toepassen van het geadviseerde beleidskader Groen en Klimaatadaptatie en het opvolgen van acties na een verkenning Circulariteit. Wat dit van onze gemeente vraagt, hangt af van de keuzes die we maken in het te ontwikkelen beleid en in welk tempo we dit willen bereiken. Door nu te investeren in beleidscapaciteit ontstaat bovendien meer zicht op het speelveld, inclusief kansen voor aanvullende financieringsmogelijkheden, bijvoorbeeld vanuit het Rijk, provincie, EU en partnerschappen. Daarnaast leiden sommige werkzaamheden niet altijd tot extra capaciteit en kosten voor de gemeente. In het IMBK zijn bijvoorbeeld middelen vastgelegd voor uitvoeringsactiviteiten in de openbare ruimte. Na het opstellen van het beleidskader Groen en Klimaatbestendig zal bepaald worden hoe we deze middelen doelmatig kunnen blijven inzetten om (een deel van) de uitvoering Groen en Klimaatbestendig te bekostigen. Voor activiteiten buiten het kader openbare ruimte van het IMBK zal worden onderzocht welke middelen extra nodig zijn.

Tot slot brengen we met de activiteiten van de duurzaamheidsagenda andere partijen in positie om (ook) bij te dragen aan een toekomstbestendige leefomgeving. Financiën Bijlage 3 van de Duurzaamheidsagenda biedt een overzicht van de samenhang tussen de Duurzaamheidsagenda en de Kadernota en Begroting. De eerste tabel biedt een overzicht van hoe de duurzaamheidsthema's zijn opgenomen in de doelen van de kadernota. Ook is er een overzicht opgenomen met de activiteiten die voortvloeien uit de Duurzaamheidsagenda. Voor de uitvoering hiervan onderzoeken we welke

3/4

mogelijkheden er zijn binnen bestaande formatieruimte en dekking. Wat aanvullend nodig is, nemen we mee in de betreffende P&C-documenten, zodat uw Raad hierover een integrale afweging kan maken. Met elke stap die we zetten in de uitvoering van de Duurzaamheidsagenda krijgen we meer grip op wat er op de middellange en lange termijn nodig is om duurzaamheid goed te borgen. We rapporteren over de voortgang via de P&C-documenten in de Duurzaamheidsparagraaf. Communicatie en samenspraak Omdat de Duurzaamheidsagenda een leidraad is voor onze gemeentelijke organisatie, communiceren we niet breed hierover middels een campagne richting inwoners en ondernemers. Wel delen we de Duurzaamheidsagenda met onze samenwerkingspartners, zoals woningbouwcorporaties, Veldhoven Duurzaam en welzijnsorganisaties. De Duurzaamheidsagenda is een eerste stap richting duurzaam denken en doen in de gehele gemeentelijke organisatie. Uiteindelijk hebben we onze hele organisatie en partners nodig om onze doelen te bereiken. Communicatie en participatie (zowel intern als extern) maakt dan ook een belangrijk onderdeel uit van de vervolgstappen. Hoe we dit precies in de praktijk uitvoeren, kan verschillend zijn per thema en activiteit. We sluiten hiervoor aan bij de Visie op Participatie.

Uitvoering / planning Na vaststelling van de Duurzaamheidsagenda starten we met het voorbereiden van de eerste activiteiten die we nog in 2025 zullen starten. Ondertussen gaan we door met de uitvoering van de diverse duurzaamheidsthema’s. We houden uw raad via de jaarlijkse P&C cyclus op de hoogte over de stand van zaken van de diverse activiteiten uit de Duurzaamheidsagenda. Bijlagen 1. Duurzaamheidsagenda ‘Duurzaam denken en doen’ 2. Naar meer zicht op Duurzaamheid (Rekenkamercommissie, mei 2021) Resultaat van de behandeling in de oordeelsvormende raad

Reactie college n.a.v. behandeling in de oordeelsvormende raad

Burgemeester en wethouders van Veldhoven,

J.H.J. Sanders gemeentesecretaris/algemeen directeur

4/4

M.J.A. Delhez burgemeester