MRE - Programmabegroting 2027

PROGRAMMABEGROTING 2027 METROPOOLREGIO EINDHOVEN

Inhoudsopgave KERNGEGEVENS

4

LEESWIJZER

5

ALGEMEEN

6

PROGRAMMA’S EN THEMA’S

11

REGIONALE STRATEGIE EN SAMENWERKING INCL. LANDGOED GULBERGEN RUIMTE EN WONEN MOBILITEIT ENERGIETRANSITIE ECONOMIE WAT WILLEN WE SAMEN BEREIKEN? VITAAL LANDELIJK GEBIED REALISATIEBEDRIJF REGIONAAL HISTORISCH CENTRUM EINDHOVEN (RHCE) OVERHEAD

PARAGRAFEN WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOMANAGEMENT FINANCIERING VERBONDEN PARTIJEN GRONDBELEID ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN

FINANCIËLE BEGROTING 2027 OVERZICHT BATEN EN LASTEN TOELICHTING OP HET OVERZICHT BATEN EN LASTEN HERKOMST EN BESTEDING VAN MIDDELEN OORSPRONG BEGROTE BATEN MEERJARENRAMINGEN 2027-2030 STAAT VAN MATERIËLE VASTE ACTIVA STAAT VAN RESERVES STAAT VAN VOORZIENINGEN INCIDENTELE BATEN EN LASTEN 2027-2030 INWONERBIJDRAGE FORMATIE

11 14 16 18 21 23 26 29 32

34 34 37 40 41 41

42 42 43 46 48 49 50 50 51 51 51 52

OVERZICHT GEMEENTELIJKE BIJDRAGEN

53

BIJDRAGE PER GEMEENTE RHCE: KOSTENOPBOUW PER GEMEENTE 2027

53 54

Overzicht Metropoolregio Eindhoven

Gemeenschappelijke Regeling Vanaf 25 februari 2015 heeft de bestuurlijke samenwerking in de regio vorm gekregen in de Metropoolregio Eindhoven. Vanaf deze datum is dan ook de Gemeenschappelijke Regeling Metropoolregio Eindhoven in werking getreden. Op 1 juli 2022 is een wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) in werking getreden. Op basis hiervan is ook de gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling MRE per 1 juli 2024 in werking getreden. Deelnemende gemeenten

21

Algemeen bestuur

21 leden

Dagelijks Bestuur

Jeroen Dijsselbloem (voorzitter) Sjoerd Potters Greet Buter Judith Keijzers-Verschelling Giovanni Wouters (secretaris-directeur)

Adviseurs Dagelijks Bestuur

Suzan van de Goor-Gelens (Ruimte & Wonen) Mathijs Kuijken (Mobiliteit) Stijn Steenbakkers (Economie) Rik Thijs (Energietransitie) Fons d’Haens (Landelijk Gebied)

3

Kerngegevens Begroting 2027 Begroting 2026 Algemeen Inwoners Hectares

819.117 146.000

816.413 146.000

20.580 828 63.383 21.564 5.172 3.636 54.419

20.605 828 19.275 19.859 4.505 3.636 12.707

7.100.940 20.842.787 27.943.727 27.943.720

6.715.980 13.593.542 20.309.522 20.309.522

27,5 17,4 13,2 58,1

27,1 17,4 12,4 56,9

Metropoolregio Eindhoven Bijdrage Regionale opgaven Bijdrage Brainport Development Bijdrage Stimuleringsfonds

5,917 3,877 2,516

5,772 3,782 2,516

Regionaal Historisch Centrum Totaal

4,811 17,121

4,693 16,763

Indexering inwonerbijdrage Kadernota

2,85%

4,50%

Financieel Balans Materiële vaste activa Financiële vaste activa Vlottende activa Eigen vermogen Voorzieningen Langlopende schulden Vlottende passiva

(x € 1.000)

Lasten Personele lasten Programmalasten Totaal lasten Totaal baten Formatie (in fte's) Metropoolregio Eindhoven RHCe Bedrijfsvoering Totaal Gemeentelijke bijdragen

(per inwoner x € 1)

4

Leeswijzer Hierbij treft u de Programmabegroting 2027 aan van de gemeenschappelijke regeling Metropoolregio Eindhoven. Het betreft de eerste begroting in de bestuursperiode 2027-2030. In deze begroting zijn vier programma’s onderscheiden: 1.

Metropoolregio Eindhoven - Programmabureau, bestaande uit de thema’s: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Regionale strategie en samenwerking, incl. Landgoed Gulbergen Ruimte en wonen Mobiliteit, incl. GGA Energietransitie Economie, inclusief Investeringsfondsen en bijdrage Brainport Development Landelijk gebied

2.

Metropoolregio Eindhoven - realisatiebedrijf

3.

Regionaal Historisch Centrum Eindhoven (RHCe)

4.

Overhead

De programmabegroting 2027 bestaat uit een overzicht van de programma’s, de financiële begroting en (voorgeschreven) paragrafen. In deze paragrafen worden een aantal aspecten van de financiële huishouding toegelicht, zoals weerstandsvermogen, financiering en bedrijfsvoering. Ook wordt informatie gegeven over de verbonden partijen en grondbeleid.

5

Algemeen Doorpakken op de huidige koers: groei in balans én focus op realisatie De MRE werkt aan grote opgaven in de regio, die onderling nauw met elkaar zijn verweven. We streven naar een groei in balans. Met de focus op realisatie. Dit betekent: versnelling van de bouw van (betaalbare) woningen. Het uitvoeren van het regionale mobiliteitsprogramma met (hoogwaardig) openbaar vervoer, regionale fietspaden en mobiliteitshubs. Het werken aan een toekomstbestendig energiesysteem en voldoende stroomcapaciteit. En het intensiveren van bestaande werklocaties én het uitbreiden met nieuwe werklocaties (o.a. BIC Noord, Brainport-Oost). Bovendien werken we aan de regionale aanpak voor het mee (laten) groeien van de basisen topvoorzieningen. Verder zetten we met de programmatische doorontwikkeling van het thema Vitaal Landelijk Gebied in op het versterken van de groenblauwe verbindingen en een vitale agrarische sector. Om deze uitdagingen het hoofd te bieden, is in de afgelopen bestuursperiode stevig geïnvesteerd in regionale samenwerking en gezamenlijke koersbepaling. De basis hiervoor is gelegd in onze Regionale agenda 2023-2026.

Deze koers is verder uitgewerkt in onder meer de Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant richting 2040, de Regionale Mobiliteitsvisie 2040 en het Meerjarig Multimodaal Mobiliteitsprogramma (MMMP), de Regionale Energietransitie (RES) 1.0 en de Regionale Visie Werklocaties (inclusief uitvoeringsstrategie en -agenda). Deze visies en strategieën zijn geen losse plannen maar vormen samen een integrale benadering van de ruimtelijk-economische koers van onze regio. Ze geven richting aan hoe we willen groeien. Hoe we onze woningbouw, voorzieningen, bereikbaarheid en werklocaties vormgeven. En hoe we onze energievoorziening toekomstbestendig en duurzaam willen maken. We willen namelijk een regio zijn waarin mensen fijn kunnen wonen in een gezonde, groene leefomgeving. Een regio waar iedereen de kans krijgt om mee te doen en bij te dragen aan een sterke, toekomstbestendige economie. We willen daarom in regionaal verband samen blijven werken aan de hoofdopgaven Ruimte en Wonen, Mobiliteit, Energietransitie, Economie en Landelijk Gebied. Daarbij is Voorzieningen (basis én top) een vraagstuk dat we ook regionaal de komende jaren verder willen brengen, gekoppeld aan de versnelling van de woningbouw.

‘Beethoven’ in uitvoering, samen met onze partners De Brainportregio is een krachtige economische regio, waarbij een ruimtelijke schaalsprong voor werken en wonen essentieel is voor de verdere economische ontwikkeling, de veiligheid van Nederland en de strategische autonomie van Europa. In het convenant Beethoven van maart 2024 hebben Rijk en Regio daarom afgesproken om ruim 2,5 miljard euro te investeren in wonen, bereikbaarheid, wonen en talent. De aanvullende afspraken en maatregelen volgen op de eerdere investeringen op het gebied van bereikbaarheid en wonen in 2022 van 1,6 miljard euro (Brainportdeal). In totaal een pakket aan maatregelen van Rijk en Regio van ruim 4 miljard euro. Dit alles om een groei in balans mogelijk te maken. De MRE heeft zich in korte tijd ontwikkeld tot een regio met een herkenbaar profiel en een stevige positie in het bovenregionale en (inter)nationale krachtenveld. Het tot uitvoering brengen van deze Rijk-Regio afspraken betekent dat de MRE-gemeenten niet alleen actief zijn op lokaal, subregionaal en regionaal niveau, maar ook veelvuldig en goed samenwerkt met de provincie en Rijk om de afspraken over het realiseren van onze ambities na te komen

6

en onze regionale belangen goed te dienen. De organisatie van omgevingsdagen samen met de provincie en de inbreng in de Bestuurlijke Overleggen met het Rijk zijn hiervoor belangrijke instrumenten. Nauwe samenwerking tussen Rijk, provincie, regio en private partners blijft ook in 2027 essentieel voor een goede uitvoering. Door zoveel mogelijk parallel te werken proberen we snelheid te maken. Elk jaar stellen we een uitvoeringsprogramma op, ook voor 2027. Daarbij gaat het in het bijzonder om de ruimtelijke schaalsprong (verstedelijking en mobiliteit, incl. voorzieningen), congestie van het elektriciteitsnet, talent en concurrentievermogen. Indien nodig of gewenst kunnen via het Bestuurlijk Overleg Brainport specifieke thema’s worden toegevoegd. In het uitvoeringsprogramma worden alle afspraken en maatregelen van het BO Brainport (incl. Brainportdeal en Beethovenconvenant) uitgezet in de tijd. En worden gezamenlijk werkafspraken vastgelegd. Versterken uitvoeringskracht Om de uitvoeringskracht van de MRE-gemeenten te versterken is het Realisatiebedrijf MRE gestart. De regionale opgaven die versneld worden in het kader van de schaalsprong en het Beethovenconvenant vragen om extra uitvoeringskracht van de MRE/gemeenten, bovenop wat de gemeenten zelf voor eigen ontwikkeling en groei doen.

Bovendien is sprake van arbeidsmarktkrapte waardoor gemeenten onvoldoende capaciteit en expertise hebben om de noodzakelijke ruimtelijke opgaven te realiseren. Het Realisatiebedrijf MRE is opgericht om dit collectief te organiseren en te versterken. Het richt zich op casemanagement en projectmanagement van complexe ruimtelijke projecten. En bundelt expertise en capaciteit om belemmeringen in de uitvoering – inhoudelijk, juridisch, bestuurlijk of procedureel, weg te nemen. Daarmee versnelt het de realisatie van woningbouw, mobiliteit, energie-infrastructuur en werklocaties. Gemeenten zijn en blijven bestuurlijk aan het stuur zitten. Het Realisatiebedrijf MRE zorg in publiek-privaat samenspel voor doorbraken in de uitvoering. De financiering is gebaseerd op de afspraken in het kader van het convenant-Beethoven met een jaarlijkse bijdrage van het ministerie van Economische Zaken van 1 miljoen euro en de cofinancieringsbijdrage van 500.000 euro vanuit de bestemmingsreserve MRE. Ook worden de middelen ingezet op basis van de specifieke Rijk-Regio afspraken voor de uitvoering van de kortetermijnmaatregelen mobiliteit (KTM1 en KTM2). Daarnaast ontvangen we een jaarlijkse bijdrage van ruim 300.000 euro van het Brainport Partnerfonds voor het realisatieteam wonen. Daarnaast worden gericht provinciale en/of andere subsidies hiervoor aangewend.

Robuust fondsbeheer De MRE beheert reeds jarenlang het Stimuleringsfonds, met de focus op het versterken van de regionale economie. De focus van het fonds is verbreed naar de hoofdopgaven in de regionale agenda en meer gericht op brede welvaart. Het fonds bevat een jaarlijks budget van twee miljoen euro. In 2025 zijn hier twee actieve fondsen aan toegevoegd: het Regionaal Bereikbaarheidsfonds en de Regiodeal 'Thuis in Brainport’. Daarnaast is besloten het Beethoven Woonfonds eveneens via de MRE te beheren. Hiermee heeft de MRE een forse, aanvullende verantwoordelijkheid gekregen. In 2027 (vanaf medio 2026) wordt de structuur van het fondsbeheer van de MRE verstevigd met een BV-structuur, conform het besluit van het Algemeen Bestuur van 25 februari 2026. In 2027 moet deze structuur goed staan zodat het beheer van de verkregen middelen op regionaal niveau robuust en efficiënt is.

7

Vanaf 2027 zal het fondsbeheer een aparte begroting kennen. Fondsbeheer is een 100% dochter van de MRE en kent een eigen administratie. Zodra deze per 1 juli 2026 wordt opgericht zal zij ook een eigen P&C-cyclus kennen. In deze begroting volstaan we met een overzicht van de verwachte uitvoeringskosten en dekking ervan. Bovenregionale samenwerking om druk op de regio te verlichten De groei van onze regio is voelbaar binnen én buiten de regio. Het zogenoemde Daily Urban System wordt steeds groter. We willen de druk op de grote en snelle ontwikkelingen in onze regio verlichten. Daarom hebben we in 2025 samen besloten om nauwer te willen samenwerken met onze nabije buurgemeenten Meierijstad, Weert en Venlo. De samenwerkingagenda’s met deze gemeenten voeren we ook in 2027 uit. Dan volgt ook een eerste evaluatie. Daarnaast willen we – afhankelijk van verdere bestuurlijke besluitvorming in 2026 – tot mogelijke samenwerking komen rond de thema’s wonen, mobiliteit, economie/innovatie en talent komen met andere grensregio’s op basis van het huidige lopende verkennerstraject met Vlaanderen en o.a. Tilburg en Den Bosch. Landgoed Gulbergen ontwikkelen tot regionaal park De MRE voert de regie over de gebiedsontwikkeling van Landgoed Gulbergen (ca. 325 ha), gelegen tussen Eindhoven en Helmond op het grondgebied van Nuenen en Geldrop-Mierlo.

Alle inzet is gericht op de Ontwikkelvisie die in 2024 is vastgesteld tot uitvoering te brengen. De periode 2026- 2027 staat in het teken van de volledige vervreemding van het gebied, binnen de kaders van de Omgevingsvisie. Cruciaal daarbij is dat de ontwikkelingen passen binnen de ruimtelijke en beleidsmatige kaders. En dat de financiële afwikkeling budgettair neutraal verloopt voor betrokken gemeenten. Regionaal Historisch Centrum Eindoven (RHCe) Het RHCe richt zich primair gericht op het waarborgen van de minimale wettelijke archieftaken. Het duurzaam en toegankelijk beheer van de regionale archieven en de dienstverlening aan gemeenten en inwoners op een minimaal wettelijk kwaliteitsniveau vragen om een ontwikkelperspectief. Daarnaast treedt de nieuwe Archiefwet naar verwachting op 1 januari 2027 in werking en stelt deze nieuwe eisen aan de uitvoering van archief- en erfgoedtaken, met directe gevolgen voor digitale dienstverlening, beveiliging en juridische borging. In 2027 volgt bij het RHCe een nadere verkenning van prioritaire investeringen om het wettelijke basisniveau van beheer, toezicht, advisering en dienstverlening te borgen.

Daarbij wordt in samenhang verkend wat de effecten zijn van de digitalisering van de dienstverlening, nieuwe wettelijke verplichtingen en de mogelijkheden voor regionaal duurzaam digitaal archiefbeheer, conform de vernieuwde Archiefwet en regelgeving. Financiële uitgangspunten De financiële uitgangspunten voor het opstellen van deze begroting zijn vastgesteld in de Kadernota 2027. Volgens de vastgestelde systematiek wordt de gemeentelijke bijdrage voor 2027 voor de Regionale opgaven, Brainport Development en het Regionaal Historisch Centrum Eindhoven (RHCe) geïndexeerd met 2,85%.

8

De Begroting 2027 ziet er samengevat als volgt uit: Programma (bedragen x € 1.000)

Personele kosten

Begroting 2027 Totaal lasten

Programma kosten

Baten

Saldo

Metropoolregio Eindhoven - Regionale strategie en samenwerking - Landgoed Gulbergen

3.413 150

296 887

3.708 1.037

5.742 421

2.034 -616

- Ruimte en Wonen

0

49

49

0

-49

- Mobiliteit, incl. GGA

0

409

409

360

-49

- Energietransitie

0

614

614

565

-49

0 132 205 0

49 0 2.061 6.448

49 132 2.266 6.448

0 132 2.266 6.448

-49 0 0 0

- Landelijk gebied

0

49

49

0

-49

Realisatiebedrijf

0

6.971

6.971

6.471

-500

1.781

2.043

3.825

3.825

0

0

0

0

0

0

1.420

860

2.280

399

-1.881

Heffing VPB

0

6

6

0

-6

Bedrag onvoorzien

0

100

100

0

-100

7.101

20.843

27.944

26.628

-1.316

Mutaties reserves

0

0

0

1.316

1.316

Geraamd resultaat

7.101

20.843

27.944

27.944

0

- Economie 0 - Stimuleringsfonds - Bijdrage Brainport Development

RHCe Algemene dekkingsmiddelen Overhead

Geraamd saldo van baten en lasten

Bijdrage per inwoner Metropoolregio Eindhoven - Regionale opgaven - Brainport Development - Stimuleringsfonds - RHCe

5,917 3,877 2,516 4,811 17,121

* het bedrag per inwoner RHCe is een gemiddeld bedrag per inwoner op totaalniveau. De werkelijke bijdrage per gemeente wordt bepaald op basis van het aantal in gebruik zijnde m1 en TB in combinatie met het aantal inwoners.

9

Indexering gemeentelijke inwonerbijdrage Lonen en prijzen stijgen ieder jaar, er is sprake van inflatie. Goederen en diensten worden duurder, de kosten van personeel stijgen door bijvoorbeeld een nieuwe CAO en hogere (pensioen)premies. Om dezelfde werkzaamheden op hetzelfde niveau te kunnen blijven uitvoeren, dienen inkomsten en uitgaven met elkaar in evenwicht te blijven. Voor de Metropoolregio Eindhoven betekent dit dat de inwonerbijdragen voor Regionale opgaven, Brainport Development en het RHCe jaarlijks worden geïndexeerd conform een vastgestelde systematiek. Deze (financiële) uitgangspunten worden in de vorm van de kadernota aan het Algemeen Bestuur voorgelegd. Op 17 december 2025 heeft het Algemeen Bestuur de Kadernota begrotingsjaar 2027 vastgesteld waarin de indexering inwonerbijdrage is vastgesteld op 2,85 % ten opzichte van het begrotingsjaar 2026. Aantal inwoners Het aantal inwoners in de regio Zuidoost Brabant waarmee in deze Begroting 2027 rekening wordt gehouden, is bepaald op 819.117. Dit op basis van de aantallen per 1 januari 2026 zoals gepubliceerd door het CBS. Ten opzichte van de begroting 2026 is er sprake van een stijging met 2.704 inwoners. Verloop inwonerbijdrage 2022-2027 Onderstaande tabel geeft een overzicht van de inwonerbijdrage over de laatste 5 jaren: Jaar

Inwonerbijdrage Metropoolregio Eindhoven

Inwonerbijdrage RHCe *

2022 2023 2024 2025 2026 2027

10,017 10,105 10,235 11,740 12,038 12,310

4,153 4,210 4,292 4,693 4,678 4,811

* het bedrag per inwoner RHCe is een gemiddeld bedrag per inwoner op totaalniveau om inzicht te geven in het meerjarig verloop. De werkelijke bijdrage per gemeente wordt bepaald op basis van het aantal in gebruik zinde m1 en TB in combinatie met het aantal inwoners.

10

PROGRAMMA’S EN THEMA’S Regionale strategie en samenwerking incl. Landgoed Gulbergen Wat willen we samen bereiken? In 2027 werken we gezamenlijk door aan een sterk ambtelijk en bestuurlijk samenspel in de regio met de focus op realisatie. De gremia in onze regionale samenwerking zijn versterkt en de informatie- en kennisdeling met onze 21 gemeenten zijn verbeterd. De onderlinge werkwijzen zijn aanscherpt en de basis is op orde. De gemeenschappelijke regeling en P&Ccyclus blijven kwalitatief geborgd. Met het realiseren van onze regionale opgaven dragen we bij aan de brede welvaart in de regio. Bovendien hebben we verder geïnvesteerd in onze bovenregionale samenwerking met mogelijke partnergemeenten en -regio’s, provincie(s) en Rijk. Wat gaan we samen doen? Doorontwikkelen regionale en bovenregionale samenwerking en strategie ▪

Versterken gremia als het Algemeen en Dagelijks Bestuur, portefeuillehoudersoverleg, Raadstafel21 en raden door uniforme, tijdige en consequentie informatievoorziening, kennisdeling en (strategische) communicatie.

▪

Het uitvoeren van de gemaakte afspraken in de bovenregionale samenwerking met omliggende gemeenten en regio’s, provincie(s), Rijk, EU en andere relevante partijen en lobbytrajecten, die bij kunnen dragen aan onze regionale doelen en ambities.

▪

Organiseren en faciliteren van bijeenkomsten zoals de Regioconferenties, Omgevingsdagen en allerlei structurele, regionale overlegvormen.

▪

Borgen perspectief brede welvaart voor beleidsontwikkeling in de programma’s onder andere door monitoring, kennisdeling en gebruik van landelijke netwerken.

▪

Bewaken gemeenschappelijke regeling met kwalitatief goede P&C-producten.

▪

Faciliteren doorontwikkeling MRE door in de praktijk brengen verbetersuggesties in samenwerking met bestuursadviseurs, begeleiden proces nieuwe Regionale Agenda 2027-2030 etc.

Activiteiten 2027 Regionale samenwerking ▪

Versterken en ondersteunen Algemeen Bestuur en portefeuillehoudersoverleg vanwege verbinding portefeuillehouder/college/raad.

▪

Versterken en strategisch adviseren (vice)voorzitters portefeuillehoudersoverleg.

▪

Gezamenlijk ontwikkelen van de nieuwe Regionale Agenda 2027-2030, zoals afgesproken in de Gemeenschappelijke Regeling MRE.

▪

Inwerken nieuwe raads- en collegeleden. Gedeelde kennis over de huidige stand van zaken en opgaven waar we als regio voor staan, is van groot belang om goed te kunnen samenwerken.

11

▪

Zorgdragen voor uniforme, tijdige en consequente informatievoorziening, kennisdeling en (strategische) communicatie van en naar onze bestuurlijke gremia (Algemeen en Dagelijks Bestuur, portefeuillehoudersoverleg, raden en Raadstafel21) en de diverse ambtelijke gremia.

▪

In stelling brengen van de Raadstafel21, raden en griffies m.n. door tijdige, uniforme en consequente informatievoorziening, om de adviesrol van de Raadstafel21 richting het Algemeen Bestuur en de positie van de raden te versterken.

▪

Het doorontwikkelen van nuttige handvatten om de onderlinge samenwerking te verbeteren, zoals een bestuurs- en communicatiekalender.

▪

Het organiseren en faciliteren van diverse bijeenkomsten, zoals de Regioconferenties, coördinatie van de Omgevingsdagen en ondersteuning bij bijeenkomsten van de Raadstafel21; het organiseren en faciliteren van allerlei structurele overlegvormen (Algemeen en Dagelijks Bestuur, portefeuillehoudersoverleg, Raadstafel21, bestuursadviseurs etc.) en het organiseren van structurele en incidentele (digitale) sessies om ambtenaren en/of bestuurders mee te nemen op inhoud en proces van de ontwikkelingen in MRE-verband.

▪

Verdere uitrol doorlopend proces om met de bestuursadviseurs als ambtelijk gremium de onderlinge samenwerking te optimaliseren.

Bovenregionale samenwerking ▪

Start uitvoering samenwerkingsagenda’s met Weert, Meierijstad en Venlo, en vervolgacties in de samenwerking met Vlaanderen o.b.v. het samenwerkingscharter Brainport-Limburg-Kempen.

▪

Verdere verkenning en/of verdieping van de samenwerking andere gemeenten en regio’s, waaronder Tilburg en Den Bosch onder andere in het kader van de actualisatie van het MIRT-onderzoek.

▪

Het positioneren van de regionale belangen op (boven-)regionale strategische overlegtafels om gewenste besluitvorming, middelen en andere regionale prioriteiten in samenwerking met het Rijk, provincie e.a. te borgen, o.a. goed gecoördineerde inbreng regio aan de provinciale en Rijkstafel(s), waaronder het BO-Brainport en het bijbehorende coördinatieoverleg.

▪

Het verder verkennen van mogelijkheden voor benutten Europese, Rijks- en provinciale regelingen voor realisatie van (onderdelen van) onze regionale agenda.

P&C-cyclus en regionale aanpak brede welvaart ▪

Verdere uitrol proces om te komen tot de Regionale Agenda 2027-2030.

▪

Faciliteren overdracht voorafgaand en na gemeentelijke verkiezingen.

▪

Onderhoud Gemeenschappelijke Regeling en doorlopen bijbehorend proces.

▪

Het opleveren van P&C-producten (kadernota, begroting, bestuursrapportages, jaarrekening) volgens de gemaakte afspraken.

▪

Participeren in het nationaal netwerk brede welvaart en actief gebruik maken van onderzoeken op nationaal en provinciaal niveau, waarmee de schaalsprong in de breedte van brede welvaart wordt gerealiseerd. De MRE-organisatie maakt deze informatie toegankelijk voor alle 21 gemeenten en zet actief in op kennisdeling.

▪

Participatie in Nationaal netwerk brede welvaart door inbreng casus "schaalsprong" met partners: CBS, PBL, Pon-Telos, Provincie Noord-Brabant, SCP.

12

Landgoed Gulbergen Wat willen we bereiken? Prenazorg - Milieutechnisch verantwoord beheren van de stortplaats, totdat het moment dat deze kan worden overgedragen aan de Provincie voor eeuwigdurende nazorg. De stortplaats kan worden overgedragen aan de Provincie als het Nazorgplan gereed is. Dan kan de eindinspectie door de Provincie worden ingezet, waarna overdracht kan gaan plaatsvinden. Ontwikkelen van het landgoed – Tot een aantrekkelijk toeristisch en recreatief gebied met een sterke groene geleding en duurzame uitstraling, met aandacht voor het hoge ijkpunt van de stortplaats in de regio en passend binnen de Brainportambitie van de regio. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? Prenazorg In 2025 is het concept Nazorgplan ingediend bij de Provincie. In 2026 is dit plan besproken met de Provincie en geaccordeerd. De Provincie heeft in maart 2026 een heffing opgelegd. Uitgangspunt van deze heffing is dat de overdracht van het beheer van de stortplaats zal gaan plaatsvinden in 2030. Ontwikkeling In 2026 is het noordelijk deel van Landgoed Gulbergen verkocht. Hierdoor zijn wij als eigenaar niet meer verantwoordelijk voor de ontwikkeling en het beheer van dit gebied. Tevens zijn wij erin geslaagd voor het zuidelijke deel van het landgoed een partij te vinden.

Hier zal op de stortplaats een outdoor sportpark kunnen worden gerealiseerd en ook de voormalige stortkom zal een nieuwe bestemming krijgen. Wat mag dat kosten? Regionale strategie en samenwerking Omschrijving Personele kosten Programmakosten Lasten Baten Saldo

Begroting 2026 3.202.488 287.460 3.489.948

Begroting 2027 3.412.645 295.655 3.708.300

Saldo -210.157 -8.195 -218.352

5.624.320 2.134.372

5.741.890 2.033.590

117.570 -100.782

Begroting 2026 143.177 862.125 1.005.302

Begroting 2027 150.255 886.695 1.036.950

Saldo -7.078 -24.570 -31.648

617.740 -387.562

420.875 -616.075

-196.865 -228.513

Landgoed Gulbergen Omschrijving Personele kosten Programmakosten Lasten Baten Saldo

13

Ruimte en wonen Wat willen we samen bereiken? We werken samen vanuit één perspectief. Daarvoor hebben we in 2023, samen met de Provincie en waterschappen, de Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant opgesteld. Deze ontwikkelen we door, zodat deze actueel blijft. We zorgen ervoor dat deze waar nodig meer integraal wordt, om ook de groei in balans beter te kunnen faciliteren. Zo versterken we de Ontwikkelstrategie als ons gezamenlijk ruimtelijk perspectief op basis waarvan we integraal sturen. Dat betekent dus ook een nauwe connectie met alle domeinen. Op gebied van woningbouw werken we aan een aantrekkelijke woningbouwmarkt, die past bij de woonbehoefte en deze duurzaam accommodeert. Om de huidige krapte op de woningmarkt aan te pakken én de groei van de regio te faciliteren is het noodzaak de productie van woningbouw te versnellen. Dat doen we op basis van een herijkte Woondeal met het Rijk en mede met middelen uit het Convenant Beethoven. Daarnaast richten we ons op het beter benutten van de bestaande woningbouwvoorraad. Wat gaan we samen doen? Ontwikkelstrategie We benutten de Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant voor de ruimtelijke koers van onze regio en starten met de doorontwikkeling. Hiermee zorgen we ervoor dat de ontwikkelstrategie in de toekomst actueel blijft en wordt benut bij het sturen op ruimtelijke ontwikkeling en het maken van de keuzes hierin.

Woningbouw We werken aan regie op de woningbouwmarkt in onze regio, waarmee we kunnen versnellen en sturen naar een aantrekkelijke woningbouwmarkt, die past bij de woonbehoefte en deze duurzaam accommodeert. Activiteiten 2027 Doorontwikkeling Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant ▪

Het verrijken en actualiseren van de Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant. Onderdeel hiervan is het ontwikkelen van een instrument of afwegingskader dat voor lokale en regionale ontwikkelingen toepasbaar is als hulpmiddel bij het maken van integrale keuzes.

▪

Uitvoeren van de afspraken uit de Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant uit 2023.

▪

Het uitvoeren van de Rijk-regio-afspraken, waaronder vervolgafspraken uit het actualisatie MIRT-onderzoek.

▪

Op basis van de ontwikkelstrategie borgen we de samenhang tussen de ruimtelijke regionale opgaven, waarbij het perspectief van brede welvaart het richtinggevende kompas is.

▪

Een actieve rol vervullen in beleidsontwikkeling, lobby of anderszins, voor wat de ruimtelijke belangen van de regio met partners buiten de regio (zoals Rijk en Provincie) betreft.

▪

Ruimtelijke afstemming binnen de regio van ruimtelijke ontwikkelingen met een bovenlokale impact.

14

Versnelling woningbouw vanuit bestaande plannen ▪

Woningbouwregie voeren op basis van gemonitorde data en hiermee sturen op kwaliteit en kwantiteit.

▪

In de regio zetten we in op het combineren van realisatie nieuwbouw en beter/optimaal benutten van de bestaande voorraad, onder andere door herstructurering en transformatie.

▪

MRE-organisatie stuurt op thematieken zoals woonzorg, doelgroepenhuisvesting, duurzaamheid, procesoptimalisatie en voert regie op de vervolgacties uit het Woononderzoek 2025.

▪

Afsprakenkaders afstemmen en voortgang rapporteren t.o.v. de realisatie en uitvoering van de regionale Woondeal en herijking.

▪

Versnellen van nieuwbouw passend bij de Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant en de (herijkte) Woondeal.

▪

Verdere uitvoering van de financiële regelingen onder Convenant Beethoven om de woningbouw te versnellen.

▪

De MRE werkt vanuit de Regionale Versnellingstafel (publiek-privaat) aan het wegnemen van meer fundamentele knelpunten in relatie tot de versnellingsopgave.

▪

Met het Realisatiebedrijf MRE wordt gewerkt aan een casusgerichte aanpak voor lokale ondersteuning van de versnelling in de regionale woningbouwopgave.

Wat mag dat kosten? Omschrijving Programmakosten Lasten Baten Saldo

Begroting 2026 47.910 47.910

Begroting 2027 49.275 49.275

Saldo -1.365 -1.365

0 -47.910

0 -49.275

0 -1.365

15

Mobiliteit Wat willen we samen bereiken? We streven naar een robuust, duurzaam en samenhangend mobiliteitssysteem, dat de groei van reisbewegingen in de Brainportregio op een slimme manier in goede banen leidt. Belangrijk uitgangspunt hierbij is dat we ervoor zorgen dat nieuwe woningen, bedrijven en voorzieningen goed bereikbaar zijn. Dit doen we samen. De 21 gemeenten in ZuidoostBrabant vormen namelijk één Brainport-ecosysteem én de verschillende gemeenten in de regio dragen samen, met hun eigen kwaliteiten, bij aan de kracht van dit ecosysteem. We werken aan een slim, duurzaam en inclusief mobiliteitssysteem, waarin OV, fiets, hubs, deelmobiliteit en nieuwe technologie elkaar versterken. Dat is nodig om de schaalsprong te realiseren, die cruciaal is om de Brainportregio voor huidige én toekomstige generaties bereikbaar, leefbaar en toegankelijk te houden. Wat gaan we samen doen? Regionale strategie mobiliteit We houden de strategisch vastgestelde koers uit de mobiliteitsvisie actueel en benutten kansen ten behoeve van de realisatie. We agenderen de regionale strategische opgaven op de Rijks- en provinciale (regionale) bestuurlijke tafels, zodat we de intraregionale en internationale bereikbaarheid van de regio verbeteren.

Programmeren regionale mobiliteit We geven uitvoering aan het Meerjarig Multimodaal Mobiliteitsprogramma (MMMP) 2040, actualiseren deze met regelmaat en vertalen deze in kort termijn maatregelenpakketten. We intensiveren de samenwerking met omliggende regio’s en Vlaanderen. Coördinatie uitvoering – Korte Termijn Aanpakken We werken samen aan een schonere, gezondere en veiligere mobiliteit in de regio door het realiseren van programma's en projecten, die opgenomen zijn in het MMMP en een extra financiële impuls kennen vanuit o.a. het Rijk. MRE coördineert, verantwoordt en beheert alle financierings-arrangementen. Activiteiten 2027 Regionale strategie mobiliteit ▪

Monitoren nieuwe ontwikkelingen, in beeld brengen kansen voor de Brainportregio en vertalen naar impact op Regionale Mobiliteitsvisie en MMMP.

▪

Actualiseren van het MMMP in 2028, inclusief de daarvoor benodigde procedures.

▪

Identificeren kansen bij Provincie en Rijk (MIRT) voor financiering om de ambities uit de Regionale Mobiliteitsvisie en MMMP gerealiseerd te krijgen.

▪

Uitwerken strategische beleidskaders, die bijdragen aan de ambitie van de regio voor fiets, OV, hubs en gedrag.

▪

Het opvolgen van de uitkomsten MIRT-actualisatie Brainport (2025).

▪

Meewerken en coördineren van de input aan de nieuwe OV-concessie, die in 2029 in zal gaan.

16

Programmeren regionale mobiliteit ▪

Uitvoering geven aan het vastgestelde MMMP (december 2025) en vertalen van de agenda naar KTM-projecten en identificeren van de volgende lichtingen van projecten en programma’s via jaarlijkse plannen/agenda’s.

▪

Uitvoering geven aan het vastgestelde Regionaal Mobiliteitsplan (beoogde vaststelling 2025) t.a.v. verkeersveiligheid, verkeersmanagement. Dit samen met 21 gemeenten, waterschappen Aa en Maas & de Dommel en Provincie.

▪

Afstemming en mogelijk gezamenlijke uitvoering van afspraken met omliggende regio’s in het kader van bovenregionale samenwerking (Meierijstad, Weert en Venlo).

▪

Verder invulling geven aan een mogelijke samenwerking met Vlaanderen.

Coördinatie uitvoering – Korte Termijn Aanpakken ▪

Aansturen, coördineren, beheren en verantwoorden van de korte termijn programma's: Bereikbaarheidsakkoord, Korte Termijn Maatregelen uit de Brainportdeal (KTM1), Korte Termijn Maatregelen uit de Beethovendeal (KTM2), A67 maatregelenpakket door de MRE-organisatie.

▪

MRE-organisatie stuurt (via het opgezette Realisatiebedrijf) de uitvoeringsorganisatie Brainport Bereikbaar aan.

De MRE-organisatie werkt toe, vanuit opdracht Beethovendeal, naar oplossingsgerichte publiek-private samenwerkingen, die de versnelling op mobiliteit mede realiseren en de gemeenten helpt in hun opgave. Wat mag dat kosten? Omschrijving Programmakosten Lasten Baten Saldo

Begroting 2026 245.940 245.940

Begroting 2027 409.275 409.275

Saldo -163.335 -163.335

198.030 -47.910

360.000 -49.275

161.970 -1.365

17

Energietransitie Wat willen we samen bereiken? We werken in de regio aan een betrouwbaar, betaalbaar en duurzaam energiesysteem, waarin we keuzes op het gebied van warmte, waterstof, groen gas en elektriciteit in samenhang bekijken. Met als ambitie in 2050 om als regio klimaatneutraal te zijn, aansluitend op het landelijke Klimaatakkoord. We moeten regionaal volop inzetten op duurzame opwek van elektriciteit, besparing van energie in de gebouwde omgeving en het ontwikkelen van energiebronnen voor de warmtetransitie. Daarnaast focussen we op de versnelling van de aanleg van energie-infrastructuur: een robuust energienet is essentieel om de ruimtelijke en economische ambities van de regio te kunnen realiseren. De afspraken hierover tussen regiogemeenten, Provincie en waterschappen en netbeheerders zijn vastgelegd in de Regionale Energiestrategie (RES). De RES 2.0 zal in 2027 ter vaststelling worden voorgelegd aan de gemeenteraden en de besturen van Provincie en waterschappen. Wat gaan we samen doen? Energiesysteem ▪

Uitgewerkte strategie en afspraken over een toekomstbestendig afgestemd vraagaanbod energiesysteem in de RES 2.0.

▪

Zorgen voor samenhang van regionale (ruimtelijke/economische) ontwikkelingen met het (toekomstige) energiesysteem.

▪

Versnelling van de uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk in de regio.

▪

Meer inzet en opschaling van slimme oplossingen om het elektriciteitsnetwerk efficiënter te benutten.

Grootschalige opwek duurzame energie ▪

Realisatie zonne- en windparken conform de afgesproken ambitie in de Regionale Energiestrategie (RES).

▪

Realisatie zon op bedrijfsdaken en ‘restruimtes’ als taluds, op parkeergarages of bij vliegvelden.

▪

Alle gemeenten hebben beleid op het gebied van lokaal eigendom bij grootschalige winden zonprojecten.

▪

Monitoring op de RES-ambities.

Gebouwde omgeving / besparing ▪

Reductie van de CO2-uitstoot door besparing op en verduurzaming van energieverbruik door bewoners, bedrijven en gemeenten en deze doelgroepen (versneld) in beweging te krijgen.

▪

Realisatie projecten uit het Samenwerkings- en uitvoeringsprogramma RES op het gebied van besparing, warmte en verduurzaming van energiegebruik.

Warmte ▪

Gemeenten hebben hun beleid met elkaar afgestemd met betrekking tot het gebruik van duurzame warmtebronnen.

▪

Alle 21 gemeenten hebben een warmteprogramma opgesteld om zowel lokaal als regionaal (en bovenregionaal) optimaal bij te dragen aan de warmtetransitie.

18

Activiteiten 2027 Sturing en organisatie Programma energietransitie ▪

Uitwerking consultatieversie RES 2.0 naar een definitieve RES 2.0.

▪

Voorbereiding besluitvorming RES 2.0 door gemeenteraden en besturen van Provincie en waterschappen (vaststelling voorzien uiterlijk december 2027).

▪

Strategische inzet van ons netwerk met Provincie, Rijk en Europa. Inclusief deelname aan Brabantbreed Bestuurlijk Overleg Energie (BBOE en landelijk RES-beraad).

▪

Monitoring voortgang op ambities uit de RES 1.0 en bijsturing. Inclusief opstellen voortgangrapportage.

▪

Delen van innovaties via nieuwsbrieven en bijeenkomsten (i.s.m. Brainport Development). Onder de aandacht brengen van MRE Stimuleringsfonds.

▪

Zorgen voor kennisdeling (kennis- en leeragenda).

Energiesysteem ▪

Uitwerking regionale strategie en afspraken over de inzet van alternatieve energiedragers voor woningbouw, (proces)industrie en de glastuinbouw in de RES 2.0.

▪

Verbinden van de opgave van het energiesysteem aan regionale visies, zoals bijvoorbeeld over werklocaties of woningbouwopgave (onder andere Regionale Ontwikkelstrategie).

▪

Regionaal strategische inbreng organiseren voor het provinciaal en nationaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat (MIEK).

▪

Uitvoering geven aan de MIRT-actualisatie Verstedelijking en Mobiliteit Brainport 2040, die in 2025 is opgesteld.

▪

Inzetten, via het MRE Realisatiebedrijf, op versnelling van de uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk in de regio op laag- en middenspanningsniveau, op basis van het Uitvoeringsprogramma toekomstbestendig elektriciteitsnetwerk Brainport (UTEB).

▪

Inzetten op versnelling van de uitbreiding van de hoogspanningsnetten, via afstemming met Provincie, Rijk en Brainport Development. We zetten in op het verbeteren van de informatiepositie van gemeenten en bedrijven over de planning en impact van de verschillende projecten van de netbeheerders.

▪

Bijdrage aan de ontwikkeling/uitrol van slimme oplossingen bij netcongestie, samen met Brainport Development.

Grootschalige opwek duurzame energie ▪

Monitoring voortgang op ons ‘bod’ in de RES op het gebied van grootschalige opwek.

▪

Monitoring van het gemeentelijk beleid op het gebied van lokaal eigendom bij grootschalige wind- en zonprojecten in het online dashboard RES MRE.

▪

Samenwerking met de Rijksdiensten op de volgende OER-trajecten (‘Opwek Energie op Rijksgrond’): OER Brainport Infra (A2/A50/A67) en vliegbasis Eindhoven/legerplaats Oirschot.

▪

Ondersteuning gemeenten m.b.t. het thema ecologie en biodiversiteit rondom grootschalige wind- en zonneparken.

19

▪

Kennisdeling over participatie, lokaal eigendom, natuurinclusief ontwikkelen, publiek ontwikkelbedrijf en over goede voorbeelden.

▪

Stimuleren van maatregelen als zon-op-dak en zon-boven-parkeren.

Gebouwde omgeving / besparing ▪

Ondersteuning professionalisering lokale energiecoöperaties en versterken samenwerking tussen gemeenten en energiecoöperaties.

▪

Ondersteuning gemeenten bij het adviseren/begeleiden/ontzorgen van bewoners bij het verduurzamen van hun woning.

▪

Bij 29 bedrijventerreinen in onze regio: 1) Vergroten van de organisatiegraad en 2) en/of zorgen voor (meer) deelname aan verduurzamingsacties.

▪

Afstemming met de woningcorporaties uit de regio op het thema energietransitie.

▪

Ondersteuning coalities van gemeenten bij verduurzaming van woningen.

▪

Kennisdeling over kansrijke aanpakken, zoals over energieloketten, verduurzaming maatschappelijk vastgoed en aanpak energie-armoede.

Warmte ▪

Doorontwikkeling en up to date houden online platform Regionale Structuur Warmte.

▪

Faciliteren en stimuleren samenwerking tussen gemeenten in de warmtetransitie.

▪

Coördinatie en monitoring subsidies vanuit het Nationaal Programma Lokale Warmte (grotendeels ingezet ten behoeve van gemeentelijke coalities).

▪

Inzicht bieden in de systeemeffecten van keuzes voor een bepaalde warmtevoorziening op het totale (regionale) energiesysteem.

▪

Zorgen voor afstemming gemeentelijk beleid, zoals op de onderwerpen geothermie en groen gas.

▪

Kennisdeling over onderwerpen als wet- en regelgeving en de oprichting van een warmtebedrijf.

Wat mag dat kosten? Omschrijving Programmakosten Lasten Baten Saldo

Begroting 2026 771.766 771.766

Begroting 2027 613.945 613.945

Saldo 157.821 157.821

723.856 -47.910

564.670 -49.275

-159.186 -1.365

20

Economie Wat willen we samen bereiken? De economie in onze regio is sterk, innovatief en internationaal toonaangevend. Om deze positie te versterken, werken we aan de brede ontwikkeling van het vestigingsklimaat in onze regio. Binnen de kenmerkende triple helix samenwerking in de regio geven wij vanuit de overheid vorm aan de doorontwikkeling van de ruimtelijk-economische schaalsprong, als onderdeel van de (regionale) Brainportagenda en de Strategische Agenda Brainport met het Rijk. Uitgangspunt hierbij is dat gemeentes optimaal verbonden zijn hierop. De behoefte aan bedrijventerreinen is groot in de regio, maar de ruimte is maar beperkt beschikbaar. Met de regionale Uitvoeringagenda werklocaties zetten de gemeenten samen met de Provincie in op het ontwikkelen van een aantal nieuwe terreinen en het herstructureren en intensiveren van het gebruik van ruimte op bestaande terreinen. Er wordt een selectief beleid gevoerd, Er gaat hierbij aandacht uit naar bedrijven uit de hightech maakindustrie, maar ook het bredere ‘reguliere’ MKB, dat een verzorgende rol heeft voor de regio. Als onderdeel van ons vestigingsklimaat werken we aan de versterking van het voorzieningenniveau in de Metropoolregio. Zo wordt met de uitvoering van de Regiodeal ‘Thuis in Brainport’ geïnvesteerd in een aantal belangrijke voorzieningen met regionale impact.

Ook zetten we in op het regionaal meegroeien van de voorzieningen met onze uitvoeringsstrategie voorzieningen. Dit alles komt ook samen in een goede ruimtelijke afweging in nauwe samenhang met het thema ruimte en wonen. We werken met ons regionaal Stimuleringsfonds aan het versterken van het innovatieve ecosysteem en ketenwerking in het bedrijfsleven door de ontwikkeling van projecten en financiering. Wat gaan we samen doen? Verbinding Brainport en gemeentelijk economische agenda’s ▪

Gemeenten zijn goed verbonden op de strategische agenda Brainport en het hier onderliggende economische systeem van kennis, technologie en talentontwikkeling.

▪

We zorgen voor verbinding en afstemming op regionale schaal via het Portefeuillehoudersoverleg economie en in strategische afstemming met betrokken partners (o.a. Brainport).

Versterken vestigingsklimaat ▪

Werklocaties: Toekomstbestendige ontwikkeling van werklocaties, die passen bij de behoefte van de regio, door een goede regionale afstemming tussen de 21 gemeenten en in samenwerking met Provincie.

▪

Stimuleringsfonds: Innovatieve projecten tot uitvoering brengen, die ons innovatieve ecosysteem versterken en/of een bijdrage leveren aan onze regionale opgaven.

▪

Een voorzieningenstructuur in de regio ontwikkelen, die meegroeit met woningbouw, mobiliteit en demografische ontwikkeling, passend bij de schaalsprong van de regio.

21

Activiteiten 2027 Sturing en organisatie programma Economie ▪

Organiseren bijeenkomsten ten behoeve van bestuurlijke en ambtelijke aansturing van de economische opgave.

▪

Ondersteuning regionale bestuurlijke afvaardiging in bestuurlijke gremia.

▪

Monitoring voortgang op ambities uit Programma Economie.

Verbinding Brainport en gemeentelijk economische agenda’s ▪

Organiseren van de overheidsinbreng in de triple helixsamenwerking Brainport door de MRE-organisatie via het Portefeuillehoudersoverleg economie, de vertegenwoordiging van het Dagelijks Bestuur MRE in het Algemeen Bestuur van de Stichting Brainport.

▪

Versterken van de samenwerking tussen de 21 gemeenten door de lokaal economische agenda's te verbinden aan de (regionale) Brainportagenda en de Strategische Agenda Brainport, waarlangs de dialoog met het Rijk wordt gevoerd over de doorontwikkeling van de mainportstatus.

▪

Coördinatie uitvoering meerjarenfinanciering Brainport Development, op basis van afspraken nieuwe meerjarenfinanciering 2025-2032.

Versterken vestigingsklimaat ▪

Het organiseren van het regionale samenwerkingsproces werklocaties om te komen tot een adaptieve programmering van nieuwe werklocaties, zoals door 21 gemeenten vastgesteld in de uitvoeringsstrategie. In afstemming met de gemeenten uitvoering geven aan de acties uit de Uitvoeringsagenda werklocaties.

▪

Uitvoering geven aan de tenders Stimuleringsfonds, zoals geformuleerd in de Beleidsregel Stimuleringsfonds. Monitoring lopende projecten en resultaten.

▪

Het coördineren van de uitvoering van de Regiodeal ‘Thuis in Brainport’.

▪

Uitvoering geven aan een regionale strategie voorzieningen gericht op versterking van basis, regionale en topvoorzieningen.

Wat mag dat kosten? Omschrijving Personele kosten -Regio Deal - Stimuleringsfonds

Begroting 2026

Begroting 2027

Saldo

0 176.893

131.675 205.450

-131.675 -28.557

Programmakosten - Economie - Stimuleringsfonds - Bijdrage Brainport Development NV Lasten

47.910 2.054.095 6.269.369 8.548.267

49.275 2.060.900 6.448.050 8.895.350

-1.365 -6.805 -178.681 -347.084

- Economie - Stimuleringsfonds -Regio Deal - Bijdrage Brainport Development NV Baten Saldo

2.230.988 0 6.269.369 8.500.357 -47.910

2.266.350 131.675 6.448.050 8.846.074 -49.275

35.362 131.675 178.681 345.717 -1.365

22

Vitaal landelijk gebied Wat willen we samen bereiken? We verbeteren de woon- en leefkwaliteit van de regio door het bevorderen van een gezonde, economisch vitale en aantrekkelijke groene leefomgeving. Hiermee dragen we bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat en de fysieke en mentale gezondheid van alle inwoners, vanuit het ruimtelijk perspectief van brede welvaart. Een hogere kwaliteit van de groene leefomgeving biedt daarnaast in de toekomst volhoudbare ontwikkelruimte voor het energiesysteem en de duurzame ontwikkeling van wonen, werken, voedselproductie, voorzieningen en mobiliteit. We werken vanuit dit programma aan regionale brede welvaart en de kwaliteitssprong van de regio langs drie pijlers: ▪

Aantrekkelijk woon- en leefklimaat: Groen en blauw is bereikbaar, toegankelijk en beleefbaar voor alle inwoners vanaf de voordeur tot in het buitengebied. Bij een economische topregio hoort een top verblijfsklimaat, zodat mensen hier willen blijven wonen en komen werken. De groenblauwe basis van onze regio is hiervoor dé belangrijkste pijler, die we opwerken tot een netwerk van toplandschappen.

▪

Duurzaam ondernemend landschap: Alle grondeigenaren in het buitengebied hebben mogelijkheden met duurzaam geborgd landschapsbeheer, productie van voedsel of biobased materialen een toekomstbestendig verdienmodel te ontwikkelen dat bijdraagt aan een waardevol landschap. We stimuleren en ondersteunen duurzame verdienmodellen in het landelijk gebied, die door aantrekkelijk, gezond en gevarieerd landgebruik bijdragen aan de groene en blauwe kwaliteiten van de leefomgeving.

▪

Gezond voor mens en natuur: De kwaliteit van de leefomgeving ondersteunt een goede fysieke en mentale gezondheid voor alle inwoners. Alle inwoners hebben vanaf de voordeur toegang tot een robuust en gezond groenblauw netwerk buitende bebouwde omgeving – voor gezondheid, welzijn en welbevinden. We ondersteunen vanuit het perspectief van de inwoners de ontwikkeling van natuur: bodem, water en lucht gezond.

Wat gaan we samen doen? ▪

We klikken het Programma vitale groene leefomgeving en andere gebiedsoverstijgende programma's, de lopende regionale processen en ontwikkelingen aan elkaar. Denk hierbij aan NOVEX De Peel, Van Gogh Nationaal Park, NGP Groote Heide, de Regionale Ontwikkelstrategie 2.0, MIRT actualisatie en NOVEX Stedelijk Brabant.

▪

We werken aan de ontwikkeling van een robuust en aaneengesloten groenblauw netwerk via een gezamenlijk gedragen deelprogramma. MRE coördineert, jaagt aan een brengt alle mogelijkheden in beeld. De 21 gemeenten en terreinbeherende organisaties dragen samen verantwoordelijkheid voor de uitvoering.

23

▪

We zetten in op uitvoering met de uitvoeringsagenda door enerzijds te versterken en versnellen wat in de regio in gang is gezet en aan te haken bij projecten van externe partners en inzet en middelen te combineren. Anderzijds door een gezamenlijk bod te maken voor een regionale investeringsagenda, zodat gemeenten extra mensen en middelen ter beschikking krijgen voor (begeleiding van) uitvoering.

▪

We ontwikkelen handvatten om ‘groen groeit mee met rood’ toe te passen in ruimtelijke ontwikkelingen. We maken met een regionaal inzetbare waarderingssystematiek expliciet wat de waarde is van de vitale groene leefomgeving. Daarmee kunnen ambities uit het programma vertaald worden naar concrete doelen en kwantitatieve afspraken.

▪

We zetten in op het concreet maken van kansen voor langjarige verdienmodellen voor de grondgebonden agrarische sector, die bijdragen aan de vitaliteit en kwaliteit van de groene leefomgeving (onder andere via projecten voor agrarisch natuurbeheer, teelt van biobased materialen en voedsel voor regionale markten, landschapsontwikkeling, CO2 opslag).

▪

We organiseren kennisdeling en inspiratie voor de 21 gemeenten. In dit snel veranderende, werkveld is het belangrijk om iedereen aangehaakt en betrokken te hebben en houden. We doen dit met digitale kennissessies en door het uitnodigen van sprekers bij overleggen. Belangrijke landelijke en provinciale informatie wordt via de digitale nieuwsbrief en andere kanalen gedeeld.

Activiteiten 2027 Sturing en organisatie Programma vitale groene leefomgeving: ▪

Uitvoeringsagenda is door het Dagelijks Bestuur vastgesteld en in werking.

▪

Via regionale portefeuillehoudersoverleggen (poho's) en ambtelijke overleggen (AO's) sturing en voortgang op vastgesteld programma en uitvoeringsagenda.

▪

Deelprogramma voor een robuust en aaneengesloten groenblauw netwerk is gestart in uitvoering.

▪

Biobased teelten komen van de grond in onze regio en dragen bij aan een duurzame ontwikkeling van landschap en regionale opschaling van de biobased keten.

▪

Kennisdeling en -verdieping bij gemeenten op onderwerpen met betrekking tot buitengebied, transitie agrarische sector, ontwikkeling ruimtelijke kwaliteit en gezonde leefomgeving wordt via kennissessies en nieuwsbrieven aangeboden.

▪

Inzet op bestuurlijke en ambtelijke lobby door voorbereiding op en regionale afstemming over (vervolg op) Bestuurlijk Overleg Transitie Landbouw, (vervolg op) BO ALG (Aanpak Landelijk Gebied), stikstofoverleggen en ambtelijk aanjaagteam ALG en werkgroepen.

▪

Deelname aan relevante bovenregionale ambtelijke overleggen en netwerken.

▪

Programmaondersteunend netwerk bouwen en borgen met als doel belangenbehartiging, agendasetting en vergroten realisatiekracht (via mensen en middelen).

▪

Inzet vanuit gemeenten op programmaonderdelen is geborgd.

24

Wat mag dat kosten? Omschrijving Programmakosten Lasten Baten Saldo

Begroting 2026 47.910 47.910

Begroting 2027 49.275 49.275

Saldo -1.365 -1.365

0 -47.910

0 -49.275

0 -1.365

25

Realisatiebedrijf Wat willen we samen bereiken? De Metropoolregio Eindhoven staat voor een fysieke schaalsprong die samenhangt met de economische ontwikkeling van Brainport en de groei van onze regio. Die groei brengt een bovengemiddelde opgave met zich mee op het gebied van wonen, mobiliteit, energieinfrastructuur en werklocaties. Deze opgaven zijn deels verankerd in Rijk-Regio afspraken (onder andere binnen BO Brainport, BO MIRT en BO Leefomgeving) en deels het gevolg van onze eigen regionale ambities. In alle gevallen geldt dat de omvang en complexiteit veelal de reguliere uitvoeringskracht van onze 21 individuele gemeenten overstijgt. Het Realisatiebedrijf MRE draagt eraan bij dat deze opgaven niet alleen beleidsmatig worden voorbereid, maar daadwerkelijk worden gerealiseerd. Concreet richt het Realisatiebedrijf MRE zich op: ▪

Wonen Het versnellen van de realisatie van 62.100 woningen en 2.280 studenteneenheden met uiterlijke start bouw in 2030. Dit vraagt stevig casemanagement en actieve ondersteuning op projectniveau om knelpunten in procedures, capaciteit, samenwerking of financiering tijdig te doorbreken.

▪

Mobiliteit Het realiseren van regionale mobiliteitsopgaven zoals (snel)fietspaden, Brainporthubs en regionale hubs, bus op vluchtstrook en bijbehorende gedrags- en werkgeversaanpak. Deze mobiliteitsinvesteringen zijn randvoorwaardelijk voor woningbouw en economische groei.

▪

Energie-infrastructuur Het versnellen van ruimtelijke procedures en realisatie van middenspanningsstations, zodat netcongestie de woningbouw- en economische opgaven niet belemmert.

▪

Werklocaties Het ontwikkelen, versterken en beschermen van hoogwaardige regionale werklocaties die bijdragen aan het specifieke economische profiel van de regio en ruimte bieden aan bedrijven en kennisinstellingen.

Het Realisatiebedrijf MRE richt zich daarbij op de functionele opgave: het jaagt na, organiseert tempo, doorbreekt stagnatie en vergroot de slagkracht en uitvoeringskracht in concrete projecten. Dit alles in continu samenspel met de lokale (ambtelijke) organisaties. Gemeenten zijn en blijven bestuurlijk en beleidsmatig in the lead; het Realisatiebedrijf ondersteunt en/of versterkt aanvullend waar versnelling of bovenlokale samenwerking noodzakelijk is. Het beoogde resultaat in 2027 is dat regionale sleutelprojecten aantoonbaar voortgang boeken, uitvoeringsrisico’s beter beheerst worden en de gezamenlijke investeringen van gemeenten, Rijk, provincie en private partners leiden tot zichtbare realisatie.

26

Wat gaan we daarvoor doen? In 2027 werken wij vanuit een herkenbare uitvoeringsaanpak, zoals vastgelegd in het bedrijfsplan, langs vier samenhangende sporen: 1. Casemanagement op prioritaire projecten Wij zetten gericht casemanagement in op woningbouw-, mobiliteits-, energie- en werklocatieprojecten waar vertraging dreigt of extra regie nodig is. Dit betekent: ▪ Actieve voortgangsbewaking en risicosturing; ▪ Het organiseren van bestuurlijke en ambtelijke doorbraken bij knelpunten; ▪ Het verbinden van partners met een werkend mandaat; ▪ Het opschalen via regionale bestuurlijke lijnen indien nodig. Casemanagement zorgt ervoor dat projecten niet onnodig stilvallen en dat afspraken daadwerkelijk worden omgezet in uitvoering. 2. Inrichten van regionale projectteams Bij complexe of bovenlokale opgaven richten wij regionale projectteams in of versterken bestaande teams met aanvullende expertise en capaciteit. Dit doen wij onder andere bij: ▪ Brainporthubs; ▪ Gedrag- en werkgeversaanpak mobiliteit; ▪ Ontwikkeling van regionale bedrijventerreinen. Deze teams werken aanvullend op gemeentelijke organisaties en opereren binnen heldere resultaatafspraken. 3. Bundelen van expertise en capaciteit Wij organiseren flexibel inzetbare expertise op het gebied van projectmanagement, ruimtelijke procedures, ruimtelijke capaciteit, aanbesteding, contractmanagement en publiekprivate samenwerking.

Door regionaal te opereren: ▪ Vergroten we de aantrekkelijkheid voor marktpartijen; ▪ Benutten we schaalvoordelen; ▪ Verkorten we doorlooptijden; ▪ En versterken we de uitvoeringskracht van individuele gemeenten. 4. Monitoring, financiering en verantwoording Wij koppelen uitvoering structureel aan monitoring en transparante verantwoording. Dit betekent: ▪ Inzicht in voortgang en besteding van middelen via het Funding Partner Overleg; ▪ Aansluiting op de verantwoordingslijnen richting BO Brainport, BO MIRT en BO Leefomgeving; ▪ Actieve koppeling tussen projectenportefeuille en beschikbare Rijks-, provinciale, regionale en private middelen. Hiermee borgen we dat gezamenlijke investeringen aantoonbaar bijdragen aan versnelling en realisatie.

27

Wat mag dat kosten? Omschrijving Personele kosten Programmakosten Lasten Baten Saldo

Begroting 2026 0 0 0

Begroting 2027 0 6.971.000 6.971.000

-6.971.000 -6.971.000

0 0

6.471.000 -500.000

6.471.000 -500.000

Saldo

De programmakosten van het Realisatiebedrijf worden in zijn geheel gedekt uit incidentele middelen/ externe financiering en deels uit de bestemmingsreserve doorontwikkeling MRE. Voor de specificatie van de dekking verwijzen wij na de toelichting op pagina 40.

28

Regionaal Historisch Centrum Eindhoven (RHCe) Wat willen we samen bereiken? De overheid draait op informatie. Als regio dragen we gezamenlijk verantwoordelijkheid voor een goed functionerende informatiehuishouding bij de gemeenten en interbestuurlijke samenwerkingsverbanden in Zuidoost-Brabant[1] en voor het duurzaam en toegankelijk beschikbaar stellen van onze overheidsarchieven en historische collecties. Gemeenten creëren en gebruiken dagelijks grote hoeveelheden informatie: van beleidsstukken, e-mails en websites tot digitale en analoge dossiers, audiovisueel materiaal en berichten via sociale media en elektronische chatcommunicatie van bestuurders en managers. Ambtenaren hebben betrouwbare en vindbare informatie nodig om hun werk goed te kunnen doen. Tegelijkertijd wil de overheid transparant zijn: besluiten moeten herleidbaar zijn, beleid uitlegbaar en informatie openbaar waar dat kan. Een deel van deze informatie groeit uit tot cultureel erfgoed, dat we als overheid voor toekomstige generaties beschikbaar stellen voor onderzoekers en gebruik door het brede publiek. Het RHCe houdt dit geheugen van Zuidoost-Brabant vervolgens levend en toegankelijk. Een collectie van de veertiende eeuw tot nu. Om dit te realiseren vervult het RHCe drie samenhangende publieksrechtelijke rollen voor de uitvoering van de archief- en erfgoedtaken[2].

Als kennispartner ondersteunen we gemeenten en samenwerkingsverbanden met toezicht, advies en kennis op het gebied van de uitvoering van de Archiefwet. Als beheerder bewaren we de opgenomen archieven en collecties volgens de wettelijke normen, waarbij we de toekomstbestendigheid van het gebruik moeten borgen. Als publieke dienst stellen we de archieven beschikbaar voor het brede publiek en erfgoedpartners, met oog voor uitleg, vindbaarheid en regionale betekenis. Wat gaan we samendoen? Met het oog op 2027 richt het RHCe zich opnieuw op de wettelijke basis en de daarmee samenhangende ketensamenwerking met gemeentelijke partners. Hieronder wordt ieder taakgebied kort toegelicht. Overkoepelend geldt dat het RHCe werkt aan een ontwikkelperspectief om te voldoen aan de wettelijke basis en voldoende te anticiperen op ontwikkelingen zoals strengere wetgeving en digitalisering. Toezicht en advisering

▪

In de regio toetsen we de kwaliteit van het informatiebeheer aan de Archiefwet en andere relevante regelgeving. De streekarchivaris treedt daarbij op als toezichthouder.

De digitalisering van de overheid brengt nieuwe en nog niet volledig uitgekristalliseerde uitdagingen met zich mee. Het RHCe kan desgewenst nadrukkelijker optreden als adviseur

[1]

Met uitzondering van de gemeente Gemert-Bakel. Het RHCe is de archiefdienst van de gemeenten Asten, Bergeijk, Best, Bladel, Cranendonck, Deurne, Eersel, Eindhoven, Geldrop-Mierlo, Heeze-Leende, Helmond, Laarbeek, Nuenen, Oirschot, Reusel-De Mierden, Son en Breugel, Someren, Valkenswaard, Veldhoven en Waalre en van veertien gemeenschappelijke regelingen in Zuidoost-Brabant. De bestuurlijke verantwoordelijkheid ligt bij het Algemeen Bestuur van de MRE, dat via het Dagelijks Bestuur en de portefeuillehouder RHCe zorgdraagt voor de uitvoering van de archiefen erfgoedtaken van de regio.

29

[2]

De taken zijn: a. Het beheer van de documenten, die krachtens de Archiefwet 20xx naar de decentrale archiefdienst zijn overgebracht voor blijvende bewaring. b. Het beschikbaar stellen van de documenten, die voor blijvende bewaring opgenomen zijn bij de decentrale archiefdienst. c. Het toezicht op naleving van de Archiefwet 20xx door de gemeenten en de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden. d. Het adviseren van de gemeenten en de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden op het gebied van de inrichting van de informatiehuishouding. e. Het initiëren en stimuleren van en participeren in initiatieven op het gebied van cultuurhistorie en erfgoedbeheer.

Overbrenging en beheer

▪

De Archiefwet bepaalt dat bepaalde overheidsdocumenten permanent bewaard blijven en na overbrenging openbaar worden voor inwoners, tenzij tijdelijk nog beperkingen nodig zijn.

▪

Samen werken we eraan dat de te bewaren documenten zo toegankelijk mogelijk worden overgebracht naar RHCe. Hiermee wordt de publieke dienstverlening zo optimaal mogelijk. De regionale collectie, bestaande uit overheidsinformatie en aanvullende particuliere historische informatie, vormt het hart van de regionale identiteit en biedt waardevolle aanknopingspunten om op te reflecteren en op voort te bouwen.

▪

In het beheer volgens de wettelijke vereisten zetten we de komende periode verdere stappen, omdat we de toekomstbestendigheid van de toegankelijkheid moeten borgen. Toegankelijk aanbieden van de regionale collectie

▪

Wij moeten de regionale collectie zo aanbieden dat iedereen die er recht op heeft, weet dat zij bestaat en de informatie goed kan vinden. Met publieke dienstverlening creëren we publieke waarde namens de gemeenten. Daarin moeten we de komende periode stappen ondernemen, zodat de wettelijke basis op orde komt en (historische) informatie betrouwbaar (authentiek) en gebruiksvriendelijk beschikbaar komt. Daarbij is het onze taak te duiden welke vormen van beheer en toegankelijkheid passend zijn om de belangen van archivering uit de wet- en regelgeving te borgen.

▪

De collectie wordt in de loop van de jaren steeds diverser in leeftijd (van middeleeuwse brieven tot gemeentelijke administratie uit 2000) en wordt gebruikt voor uiteenlopende doeleinden: dagelijks gebruik (denk aan een digitale bouwtekeningen voor het aanvragen van een omgevingsvergunning), (wetenschappelijk) onderzoek, ruimtelijke ontwikkeling en renovatieprojecten, genealogisch onderzoek of als bron in juridische vraagstukken. Dit vraagt in toenemende mate om een gedifferentieerde toegankelijkheid. En om samenwerking in de informatievoorziening en dienstverlening naar onze inwoners. Ons werkgebied is groot en wordt beïnvloed door veranderende wet- en regelgeving. Nieuwe wetgeving