Lokale Inclusie Agenda Veldhoven
Tekst van het document
lokale inclusie agenda gemeente Veldhoven
Iedereen doet mee! Samen bouwen aan een inclusief Veldhoven Oktober 2025
voorwoord.
Iedereen hoort erbij in Veldhoven. We willen dat iedereen mee kan doen, zich kan ontwikkelen en zich veilig en welkom voelt. Het maakt daarbij niet uit of je jong of oud bent, gezond of behoefte hebt aan zorg, een ‘oude’ of ‘nieuwe’ inwoner van Veldhoven bent. Iedereen kan en mag meedoen. Dit noemen we inclusie.
‘Gewoon meedoen’, je veilig en welkom voelen is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Gebouwen, informatie, vervoer en dienstverlening zijn niet altijd voor iedereen toegankelijk. Mensen met een andere achtergrond of genderidentificatie voelen zich niet altijd welkom. Mensen met een beperking lopen soms letterlijk tegen drempels en obstakels aan. Dat kan op diverse vlakken zorgen voor ongelijke kansen van inwoners. Er valt dus nog wel wat te winnen in Veldhoven. We streven naar een samenleving waarin ‘meedoen voor iedereen’ dóór iedereen als vanzelfsprekend wordt gezien, waar iedereen aan bijdraagt. Want, een inclusieve samenleving maak je niet als gemeente. Dat doe je samen met inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven. In deze Lokale Inclusie Agenda beschrijven we wat we gezamenlijk doen om te bouwen aan een inclusief Veldhoven. Om het stapsgewijs én merkbaar beter te doen en de beweging te maken naar een inclusieve en toegankelijke samenleving voor iedereen. Daarmee sluit Veldhoven aan bij het VN-verdrag Handicap, de bijbehorende nationale strategie en werkagenda voor de implementatie van het VN-verdrag handicap. Ik ben ervan overtuigd dat we de nodige stappen vooruit ook echt gaan zetten. De belangrijkste bouwsteen hiervoor is namelijk aanwezig in onze gemeente: we zijn in gesprek en verbinding met elkaar.
Inwoners, professionals, bedrijven, mantelzorgers en vrijwilligers vinden elkaar. We hebben aandacht voor elkaar en zien elkaar staan! Laten we deze verbinding actief blijven opzoeken en versterken. Ons inspannen om elkaar beter te begrijpen. Want ‘onbekend maakt onbemind’ dat weten we allemaal.
Caroline van Brakel, Wethouder Veldhoven, november 2025
Lokale inclusie agenda gemeente Veldhoven
2
inhoud.
1
2 We gaan uit van (en stimuleren) de zelf- en samenredzaamheid van inwoners
Voorwoord
2
Inleiding
4
• Wettelijk kader
6
• Waar we voor gaan!
9
• Samen, bouwen aan een inclusief Veldhoven
14
• Monitoring, evaluatie en budget
25
• Uitvoeringsagenda
27
Gebruikte bronnen
29
Slotwoord
30
3 Er is een vangnet voor wie dat nodig heeft
Lokale inclusie agenda gemeente Veldhoven
3
inleiding. Iedereen hoort erbij in Veldhoven. We willen een gemeente zijn, waar iedereen makkelijk kan leven en meedoen, ongeacht wie je bent, hoe oud je bent, wat je gelooft, welke seksuele voorkeur je hebt, hoe je jezelf identificeert, of je beperkingen hebt en waar je vandaan komt (1).
Daarom is het onze ambitie om in 2040 een inclusieve, gezonde, zelf- en samenredzame gemeenschap te zijn, waar inwoners zich thuis voelen. Waar iedereen mee kan doen en iedereen zich kan ontwikkelen (2). We gaan daarbij niet uit van aparte groepen, maar van wat we met elkaar delen. We stoppen mensen niet in hokjes. Iedereen doet mee. Als gemeente willen we toegankelijk zijn voor alle inwoners. Dat geldt voor al onze online- en offlinedienst verleningskanalen zoals de website en de balies. We zijn ons er tegelijkertijd van bewust dat niet iedereen volledig zelfredzaam is. Maar vinden wel dat iedereen mee moet kunnen doen (3). Daarom spannen we ons in om te zorgen dat: Iedereen, binnen de eigen mogelijkheden, dezelfde kansen krijgt op alle leefdomeinen. De gemeente zowel ‘binnen’ als ‘buiten’ toegankelijk is voor iedereen en bieden zo nodig een alternatief of
andere ondersteuning. Er bewustwording is en acceptatie en waardering van diversiteit en verschillen tussen mensen. Niemand zich buitengesloten voelt (4).
‘Acceptatie is het moment dat mensen waarderen hoe de ander is en hoe die ander in elkaar steekt.’ Inge, 16 jaar Een aantal inwoners heeft zorgen geuit over de toegankelijkheid van Veldhoven. Voor inwoners met een beperking zijn sommige delen van Veldhoven niet toegankelijk. Dit kan zowel fysiek als mentaal zijn (1). En ook tijdens de uitgevoerde toegankelijkheidswandelingen blijkt dat inwoners soms letterlijk tegen drempels en obstakels aanlopen. We ontvangen meldingen van mensen die worden gediscrimineerd en we spraken een inwoner die op straat wordt nagekeken omdat ze er anders uitziet. Voorbeelden die laten zien dat er werk aan de winkel is.
Lokale inclusie agenda gemeente Veldhoven
4
De gemeente speelt een cruciale rol in het creëren van een inclusieve gemeenschap. Dat kan door het maken van inclusief beleid. Deze Lokale Inclusie Agenda beschrijft hoe we als gemeente gaan bouwen aan een inclusief Veldhoven. Maar, dat doen we niet alleen. Inclusie is iets van ons allemaal. Van de gemeente, van maatschappelijke organisaties, van verenigingen, van bedrijven en van onze inwoners (1). Met in het bijzonder inwoners met een beperking, een andere achtergrond of inwoners die obstakels ervaren. Niet om het probleem zelf op te lossen, maar om ons, met hun ervaringen, te helpen de samenleving en onze dienstverlening toegankelijker, beter en eerlijker te maken (5).
‘Een letter of naam om LHBTIQ+ te representeren is niet nodig. Je bent wie je bent en we zijn allemaal mens.’ Inge, 16 jaar Deze Lokale Inclusie Agenda is een eerste stap naar een gemeenschap waarin iedereen mee kan doen in 2040. De Lokale Inclusie Agenda is opgesteld met inbreng van inwoners, ervaringsdeskundigen, ondernemers, maatschappelijke partners en medewerkers van de gemeente. Ook is gebruik gemaakt van informatie die is opgehaald voor het schrijven van de visie op Sociaal maatschappelijke ontwikkeling en de inwonersvisie. Deze informatie is verrijkt met individuele gesprekken met mensen die aanlopen tegen problemen rondom neurodiversiteit, gender diversiteit en discriminatie. Ook hebben we gebruik gemaakt van de VNG-handreiking, de nationale strategie- en werkagenda VN-verdrag Handicap, het coalitieakkoord en verschillende visies en uitvoeringsplannen van de gemeente. Tot slot hebben we van andere gemeenten geleerd, door gebruik te maken van het dossier ‘Wat werkt bij het uitvoeren van het VN-verdrag Handicap’ van Movisie. Het is een levend document dat is opgesteld en aansluit bij de termijnen van het programma uitvoeringsagenda Sociaal Maatschappelijke Ontwikkeling 2025-2026. Daarom is deze Lokale Inclusie Agenda opgesteld voor 2026. Waarna we elke twee jaar evalueren en aanpassen.
Zo kunnen we laten zien wat we hebben bereikt en nieuwe onderwerpen toevoegen die belangrijk zijn. Inclusie is niet opzichzelfstaand. Inclusie raakt alle beleids- en leef domeinen. Voor deze Lokale Inclusie Agenda zijn de huidige activiteiten om inclusie te bevorderen in beeld gebracht en kritisch beoordeeld welke nieuwe interventies of beleid er nodig zijn.
Lokale inclusie agenda gemeente Veldhoven
5
Wettelijk kader
Dit hoofdstuk beschrijft het wettelijk kader waar deze Lokale Inclusie Agenda bij aansluit.
Algemene Wet Gelijke Behandeling Op 1 september 1994 is de Algemene wet gelijke behandeling (AWGB) in werking getreden. Deze wet waarborgt gelijke behandeling voor iedereen en verbiedt discriminatie op basis van onder andere leeftijd, afkomst, gender, huidskleur, geloofsovertuiging, seksuele voorkeur of beperking. Dit betekent dat er binnen de gemeente en andere organisaties regels zijn die gelijke kansen garanderen in bijvoorbeeld onderwijs, werk en zorg. Dit is belangrijk bij het ontwikkelen van beleid dat gericht is op het bevorderen van gelijkheid en meedoen in de samenleving.
VN-verdrag handicap Het VN-verdrag handicap dat Nederland in 2016 heeft ondertekend sluit aan bij de Algemene Wet Gelijke behandeling. Het VN-verdrag Handicap is een internationaal mensenrechtenverdrag dat stelt dat mensen met een beperking of chronische ziekte dezelfde rechten hebben als iedereen. Ze moeten: zelfstandig kunnen leven; toegang hebben tot onderwijs, werk, vervoer, informatie; mee kunnen doen aan de samenleving; en mee kunnen denken en beslissen.
Voor gemeenten betekent dit verdrag een wettelijke verplichting om het beleid en dienstverlening toegankelijk en inclusief te maken. Dat houdt in dat gemeenten actief moeten werken aan het wegnemen van drempels – zowel fysiek als sociaal – die mensen met een beperking belemmeren. Denk aan toegankelijke gebouwen, begrijpelijke communicatie, en gelijke kansen op werk en participatie. Deze verplichting is ook vastgelegd in: de Jeugdwet, de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Participatiewet.
Besluit toegankelijkheid Het Besluit Toegankelijkheid dat sinds 21 juni 2017 van kracht is, bepaalt dat informatie, diensten en publieke gebouwen toegankelijk moeten zijn voor iedereen. Dit betekent dat bijvoorbeeld gemeenten, scholen en zorg instellingen hun voorzieningen zo moeten inrichten dat iedereen volwaardig kan meedoen. Denk bijvoorbeeld aan gebouwen die gemakkelijk met een rolstoel zijn te betreden, of informatie die voor iedereen begrijpelijk is.
Lokale inclusie agenda gemeente Veldhoven
6
Besluit Digitale Toegankelijkheid Het Besluit Digitale Toegankelijkheid van 1 juli 2018 sluit hierop aan. Het besluit bepaalt dat overheidswebsites en mobiele apps waarneembaar, bedienbaar, begrijpelijk en robuust moeten zijn voor iedereen. Hiermee wordt bedoeld dat mensen, ongeacht de hulpmiddelen die zij gebruiken voor digitale navigatie, of ongeacht technologische ontwikkelingen, zij alsnog gebruik moeten kunnen maken van een website.
Wet Gelijke = Behandeling Handicap of Chronische ziekte Op 1 december 2003 is De Wet Gelijke Behandeling op grond van Handicap of Chronische Ziekte (WGBH/CZ) in werking getreden. Deze wet sluit aan op de Algemene Wet Gelijke Behandeling, doordat deze specifiek discriminatie op basis van een handicap of chronische ziekte verbiedt. Deze wet verplicht onder andere werkgevers en onderwijsinstellingen om redelijke aanpassingen te doen om gelijke toegang en participatie te waarborgen.
Europese toegankelijkheidswet De Europese Toegankelijkheidswet (European Accessibility Act) geldt sinds 28 juni 2025. Deze wet zorgt ervoor dat producten en diensten in Europa beter bruikbaar worden voor mensen met een beperking. Denk aan websites, apps, e-books, pinautomaten, online winkels, en digitale informatiezuilen. Bedrijven moeten hun digitale en fysieke producten zo maken dat iedereen ze kan gebruiken. Het doel is dat iedereen mee kan doen in de samenleving. De regels zijn hetzelfde in alle EU-landen, zodat bedrijven makkelijker kunnen samenwerken en mensen overal dezelfde toegang hebben.
Nationale strategie en werkagenda De samenleving is (in Nederland) nog onvoldoende ingericht om te spreken van een inclusieve samenleving. Om hier voortgang in te krijgen is in 2024 de Nationale- strategie en werkagenda VN-verdrag Handicap opgesteld. Met als doel dat Nederland in 2040 een samenleving is waarin mensen met een beperking volwaardig kunnen meedoen, net als ieder ander. Om de uitgangspunten van het VN-verdrag Handicap concreet te maken heeft het kabinet op 30 juni 2025 de eerste Werkagenda VN-verdrag Handicap gepubliceerd. Deze werkagenda beschrijft concrete maatregelen voor de komende vijf jaar op de levensdomeinen: onderwijs, werk, wonen, mobiliteit, zorg, vrije tijd en politieke participatie. Het is een belangrijke stap richting een inclusieve samenleving waarin mensen met een beperking volwaardig kunnen meedoen. Dat hoeft niet in één keer klaar te zijn. Maar gemeenten moeten wel stap voor stap werken aan een inclusieve samenleving.
Lokale inclusie agenda gemeente Veldhoven
7
Van verplichting naar actie! Een belangrijk instrument om stap voor stap te werken aan een inclusieve samenleving is een Lokale Inclusie Agenda. Gemeenten leggen hierin vast hoe zij werken aan inclusie. Dit gebeurt in overleg met inwoners, vooral met inwoners die uitsluiting ervaren. De agenda bevat concrete acties zoals het verbeteren van toegankelijkheid, het bevorderen van bewustwording en het betrekken van ervaringsdeskundigen bij beleid. In de volgende hoofdstukken beschrijven we wat onze ambitie is, wat we al doen en hoe we verder bouwen aan een inclusief Veldhoven.
Lokale inclusie agenda gemeente Veldhoven
8
Waar we voor gaan!
Dit hoofdstuk beschrijft onze ambitie om een inclusieve gemeente te zijn en waar we nu staan.
Onze ambitie In de inwonersvisie Veldhoven hebben we ons voorgenomen dat Veldhoven in 2040 een gemeente is geworden waar iedereen makkelijk kan leven en meedoen, ongeacht wie je bent, of je beperkingen hebt en waar je vandaan komt. In de Visie op sociaal maatschappelijke ontwikkeling Veldhoven 2040 is de inwonersvisie vertaald naar een concrete doelstelling. Inclusie is een belangrijk onderdeel van deze visie. Het is onze ambitie om in 2040 een inclusieve, gezonde, zelf- en samenredzame gemeenschap te zijn, waar inwoners zich thuis voelen. Waar iedereen mee kan doen en iedereen zich kan ontwikkelen. We gaan daarbij niet uit van aparte groepen, maar van wat we met elkaar delen. We stoppen inwoners niet in hokjes. Iedereen doet mee en daar zetten we ons actief voor in. In de Visie op Dienstverlening 2024-2027 hebben we de belofte gedaan een toegankelijke gemeente te zijn voor alle inwoners. Dat geldt voor al onze online- en offlinedienstverleningskanalen zoals de website en de balies. We zijn ons er tegelijkertijd van bewust dat niet iedereen volledig zelfredzaam is, maar vinden wel dat iedereen mee moet kunnen doen. Daarom spannen we ons in om te zorgen dat: iedereen, binnen de eigen mogelijkheden, dezelfde kansen krijgt op alle leefdomeinen; de gemeente zowel ‘binnen’ als ‘buiten’ toegankelijk is voor iedereen en bieden zo nodig een alternatief of
andere ondersteuning; er bewustwording, acceptatie en waardering is van diversiteit en verschillen tussen mensen; en niemand zich buitengesloten voelt.
Wat is inclusie? Inclusie is op verschillende manieren uit te leggen. In Veldhoven zien we een inclusieve gemeenschap als een gemeenschap waar elke inwoner mee kan doen, zich kan ontwikkelen en zich welkom en thuis voelt. Het gaat om eerlijkheid en gelijke kansen voor iedereen. Maar ook om met respect worden behandeld, ongeacht wie je bent of waar je vandaan komt.
Lokale inclusie agenda gemeente Veldhoven
9
Belangrijke kenmerken van een inclusieve gemeenschap zijn: Iedereen heeft gelijke toegang tot zaken als informatie, hulp, activiteiten en beslissingen. Verschillen tussen mensen zoals afkomst, geslacht, leeftijd, geloof, beperking of inkomen) worden gewaardeerd. Er wordt actief gekeken naar problemen die mensen buitensluiten, en die worden opgelost.
Hoe werkt dat in de praktijk? Het gaat niet alleen om aanwezigheid van verschillende groepen, maar ook om hun invloed. Iedereen moet zich echt onderdeel voelen van de groep – niet alleen gedoogd worden, maar volwaardig
meedoen. Er is sprake van proactief inclusiebeleid binnen de gemeente: er wordt van tevoren nagedacht over hoe
uitsluiting kan worden voorkomen, in plaats van pas te reageren als het misgaat. Er is besef bij medewerkers, inwoners, sociale partners en bedrijven van de gemeente, dat niet elke inwoner
dezelfde startpositie heeft. Daarom moet er extra aandacht zijn voor mensen die minder kansen hebben.
Normaliseren en preventie Om onze ambitie waar te maken, stimuleren we zelf- en samenredzaamheid, versterken we de sociale cohesie en zorgen we voor een vangnet voor wie dat nodig heeft. Zelf- en samenredzaamheid betekent dat inwoners zo zelfstandig mogelijk kunnen leven en voor zichzelf en elkaar kunnen zorgen. Om dat te kunnen, zorgen we dat inwoners elkaar kunnen ontmoeten, leren kennen, erbij horen en voor elkaar zorgen. Dat heet sociale cohesie. Voor inwoners die dat nodig hebben bieden we een vangnet. Dat betekent dat zij kunnen rekenen op professionele zorg, ondersteuning en voorzieningen. Preventie en normaliseren loopt hier als een rode draad doorheen (2).
1
2 We gaan uit van (en stimuleren) de zelf- en samenredzaamheid van inwoners
3 Er is een vangnet voor wie dat nodig heeft
Rode draad: preventief werken en normaliseren
Veldhoven is een diverse gemeenschap en dat zien we als iets positiefs. Mensen met verschillende achtergronden, geloven, leeftijden, beperkingen of seksuele voorkeuren wonen hier samen. We vinden het normaal dat mensen soms hulp nodig hebben, ouder worden of met een beperking leven. Wat we níét normaal vinden, is dat mensen daardoor worden buitengesloten of niet mee kunnen doen. Iedereen moet volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving, ongeacht wie je bent of wat je situatie is. Daarom zorgen we voor regels en systemen die voor iedereen toegankelijk zijn. We kijken bewust naar verschillen in kansen en proberen drempels weg te nemen. Want meedoen hoort bij preventie: samen werken aan gezondheid, welzijn en het voorkomen van problemen. Dat vraagt om een gemeenschap die investeert in mensen en waarin iedereen zich welkom voelt.
Lokale inclusie agenda gemeente Veldhoven
10
Waar staan we nu? Er zijn verschillende ontwikkelingen die invloed hebben op inclusie en de opgave die we in Veldhoven hierin hebben. Deze beschrijven we in de volgende paragrafen.
Demografische ontwikkelingen Veldhoven heeft volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), 47 601 inwoners. Uit prognoseberekeningen van het CBS blijkt dat het aantal inwoners van Veldhoven gaat stijgen naar 54 000 inwoners in 2040 en 57 500 inwoners in 2050. Volgens eigen prognoses van de gemeente Veldhoven zou Veldhoven in 2040 ongeveer 58.000 inwoners moeten tellen. Deze groei komt grotendeels voort uit buitenlandse migratie, waardoor Veldhoven steeds cultureel diverser wordt (6). Op dit moment heeft 23% van onze inwoners te maken met één of meer beperkingen. Wat neerkomt op 10.770 inwoners. Daarnaast blijkt uit een recent uitgevoerde trendanalyse dat: 33.8% van onze inwoners (18+) te maken heeft met één of meer langdurige ziekten of aandoeningen.
Dit betreft aandoeningen die naar verwachting minstens zes maanden duren. Dit kan ertoe leiden dat mensen tijdelijk beperkingen ervaren; het aantal ouderen (75+) in Veldhoven tussen 2024 en 2040 met 35% toeneemt en dat er sprake is van
dubbele vergrijzing, waardoor het aantal mensen die in de loop van hun leven te maken krijgen met een beperking of chronische ziekte gaat stijgen; tot slot zien we, op peildatum 8 oktober 2025 in de GGD-gezondheidsmonitor, dat steeds meer jongeren
maar ook volwassenen te maken krijgen met tijdelijke of blijvende psychosociale, psychiatrische problematiek en neurodiversiteit.
naam: Veldhoven indicator
percentage [%]
betrouwbaarheidsinterval [95%]
GGD percentage [%]
Eén of meer lichamelijke beperkingen
22,9
18,2 - 27,7
23,2
Beperking in horen
6,8
3,9 - 9,7
7,0
Bepering in zien
4,9
2,4 - 7,4
6,5
Beperking in bewegen
16,5
12,3 - 20,8
16,9
Sociale ontwikkelingen Op sociaal gebied blijkt uit de recent uitgevoerde trendanalyse dat: steeds meer ouderen en mensen met een beperking in staat zijn om zelfstandig te (blijven) wonen; inwoners in de leeftijd van 18 tot 64 jaar minder sociale cohesie ervaren dan mensen van 65 jaar en ouder.
Sociale cohesie is de mate van verbondenheid en solidariteit met de ander; eenzaamheid onder inwoners toeneemt, maar het sterkst onder 65-plussers; wijken voldoende gemengd zijn, maar vermenging van woontypes, ontmoeten en sociale cohesie een
aandachtspunt blijft; een groeiend aantal huishoudens gebruikmaakt van zorg en ondersteuning, waarbij de stapeling van het
aantal voorzieningen toeneemt.
Lokale inclusie agenda gemeente Veldhoven
11
Economische ontwikkelingen Op economisch vlak zien we in Veldhoven: groeiende ongelijkheid in inkomen en vermogen; relatief veel banen in relatie tot de beroepsbevolking, wat druk legt op infrastructuur en voorzieningen; onbenut arbeidspotentieel van inwoners die wel willen werken maar (nog) geen betaald werk hebben of
minder werkt dan gewenst.
Ruimte en wonen ontwikkelingen Op het gebied van ruimte en wonen zien we in Veldhoven: een groot tekort aan woningen, waardoor het aantal dak- en thuisloze mensen toeneemt en uit- en
doorstroom uit zorginstellingen stagneert; behoefte aan geclusterd wonen en meer diversiteit aan (betaalbare) woonconcepten voor verschillende
aandachts)groepen.
Hoe inclusief is Veldhoven? De ontwikkelingen die in bovenstaande paragrafen beschreven zijn, brengen zowel kansen als uitdagingen met zich mee. Op het gebied van zorg, wonen, mobiliteit en meepraten en meedoen. De ontwikkelingen benadrukken het belang van toegankelijke voorzieningen en een leefomgeving die aansluit bij de behoeften van onze inwoners. Ook de zorgen die een aantal inwoners heeft geuit over de toegankelijkheid van Veldhoven. (1). De obstakels die zijn ervaren tijdens de uitgevoerde toegankelijkheidswandelingen en de meldingen die we krijgen rondom discriminatie, laten zien dat niet iedereen mee kan doen, zich kan ontwikkelen of zich thuis voelt in onze gemeente. Het is tijd om (nog) meer aandacht te besteden aan toegankelijkheid en inclusie dan we nu al doen.
Werken aan een inclusieve gemeenschap Om ervoor te zorgen dat iedereen mee kan doen in Veldhoven, stellen we onszelf de volgende doelen: 1. We waarderen verschillen tussen inwoners en dragen dat uit. 2. We vergroten de inzet van ervaringsdeskundigheid. 3. We creëren bewustzijn bij onze medewerkers, inwoners, maatschappelijke partners en bedrijven, dat niet elke inwoner dezelfde startpositie en mogelijkheden heeft en dat er aandacht moet zijn voor inwoners die minder kansen hebben. 4. We werken proactief en integraal samen bij het ontwikkelen van nieuw beleid en voorzieningen om uitsluiting te kunnen voorkomen. 5. We werken samen met maatschappelijke organisaties, bedrijven en inwoners om Veldhoven nog inclusiever en toegankelijker te maken. 6. We kijken actief naar belemmeringen die inwoners buitensluiten en investeren in het stap voor stap toegankelijk maken van alle leefdomeinen.
Lokale inclusie agenda gemeente Veldhoven
12
Met alle leefdomeinen bedoelen we de leefdomeinen van de nationale strategie en werkagenda van het VN-verdrag Handicap. Het gaat om: Bewustwording Meepraten en meebeslissen Onderwijs en ontwikkeling Wonen en thuis Werk en inkomen Vrije tijd, sport en cultuur Mobiliteit en vervoer Welzijn, gezondheid en ondersteuning Communicatie en dienstverlening van de gemeente
Deze negen thema’s zijn voor iedere inwoner van belang. Het wegnemen van belemmeringen en obstakels zorgt ervoor dat meedoen voor iedereen mogelijk is in Veldhoven.
Lokale inclusie agenda gemeente Veldhoven
13
Samen bouwen aan een inclusief Veldhoven
In de afgelopen jaren hebben we al belangrijke stappen gezet om een meer inclusieve en toegankelijke gemeenschap te realiseren. In dit hoofdstuk beschrijven we per doelstelling voorbeelden van welke acties al zijn of worden uitgevoerd en welke vervolgstappen we gaan zetten om inclusie en toegankelijkheid in Veldhoven verder te vergroten.
We waarderen verschillen tussen inwoners en dragen dat uit Veldhoven is divers. Dat waarderen en omarmen we. Dat doen we door verschillen tussen mensen zowel in de eigen organisatie als in de samenleving uit te dragen, diversiteit te vieren en inclusief beleid te voeren. We doen dat door diversiteit te vieren, door aandacht te besteden aan belangrijke nationale dagen voor diversiteit en inclusie. Wat doen we al en blijven we doen? We dragen diversiteit uit door: jaarlijks de pridevlag te hijsen op coming out day.
We stimuleren en faciliteren initiatieven van maatschappelijk partners om diversiteit uit te dragen: zoals bijvoorbeeld Expeditie Veldhoven.
Wat gaan we doen in 2026 We stellen in Q1 2026 een plan van aanpak en jaarkalender op om diversiteit uit te dragen en te vieren:
zodat we in de eigen organisatie en daarbuiten laten zien dat we een gemeente zijn waar iedereen welkom is en meetelt. We haken daarmee aan bij zogenaamde ‘aanhaakmomenten’, zoals: Diversity Day, Internationale Dag tegen Racisme en Discriminatie, Wereld Autisme Dag, Dag van de Witte Stok, Internationale Dag voor Mensen met een Beperking, Paarse Vrijdag, enzovoort. Vanaf Q2 2026 voeren we de jaarkalender structureel uit.
We vergroten de inzet van ervaringsdeskundigheid We vinden het belangrijk dat alle inwoners kunnen meedenken en meebeslissen over plannen in hun buurt. In de participatievisie “Participatie die (aan)spreekt!” beschrijven we hoe we dit aanpakken. Niet iedereen doet hier nu vanzelfsprekend aan mee. Daarom besteden we extra aandacht aan groepen die vaak minder goed bereikt worden. Hierin werken we samen met organisaties die deze inwoners goed kennen, zodat we kunnen zorgen dat de inwoners die meedenken een goed beeld geven van de hele groep en dat er een goede afspiegeling is van de samenleving.
Lokale inclusie agenda gemeente Veldhoven
14
Niet alleen meedenken, maar ook ervaringen van inwoners die zelf leven met een beperking, neurodiversiteit, armoede, migratieachtergrond of andere vorm van uitsluiting is belangrijk. Inwoners die over deze kennis en ervaring beschikken zijn ervaringsdeskundigen. Zij weten als geen ander tegen welke belemmeringen zij aanlopen en wat wel en niet werkt. Hun kennis is onmisbaar voor inclusief beleid en voorzieningen. Maar ook om bewustwording en inclusie te bevorderen en te leren van ervaringen is het belangrijk om gebruik te maken van deze ervaringskennis. Ervaringsdeskundigen kunnen worden ingezet als: Adviseur: voor het toetsen van plannen en beleid ter versterking van de bestaande adviesraden. Tester: voor het testen van toegankelijkheid (bijvoorbeeld van gebouwen of websites). Trainer: voor het geven van trainingen. Spreker: bij bijeenkomsten.
Het is ons doel dat medewerkers, inwoners, partners en bedrijven bekend zijn met thema’s als inclusie en uitsluiting. Daar betrekken we ervaringsdeskundigen actief bij. Wat doen we al en gaan we meer door? We zijn en blijven in gesprek met adviesraden en wijkplatforms: zij vormen een belangrijke informatie-
bron voor inclusie. Wat gaan we doen in 2026? We werven een poule van ervaringsdeskundigen: om te zorgen voor een goede afspiegeling van de
gemeenschap en samen met hen te werken aan een inclusief Veldhoven. We versterken daarmee de advieskracht van en werken samen met de bestaande adviesraden, belangenorganisaties en maatschappelijke partners.
We creëren bewustwording Niet elke inwoner heeft hetzelfde startpunt, dezelfde kansen en mogelijkheden. Daar moet aandacht voor zijn. Bewustwording is een cruciale eerste stap in het bevorderen van inclusie. Het betekent dat mensen – inwoners, professionals en beleidsmakers – zich bewust worden van uitsluiting, vooroordelen en ongelijkheid. Pas als mensen zien dat niet iedereen vanzelfsprekend mee kan doen ontstaat er ruimte voor verandering. Bewustwording is een bescheiden maar noodzakelijk begin. Het helpt om: Vooroordelen te herkennen en te doorbreken. Begrip te vergroten voor mensen met een andere achtergrond of beperking. Ruimte te maken voor een gesprek over ongemak, diversiteit en ongelijkheid. Verantwoordelijkheid te nemen voor inclusieve verandering
We vinden het belangrijk dat onze medewerkers, maatschappelijke partners, bedrijven en inwoners weten wat inclusie is en wat het betekent om uitgesloten of gediscrimineerd te worden. En ook dat zij weten tegen welke belemmeringen inwoners met een beperking aanlopen in het dagelijks leven. Dat helpt om na te denken over wat dit kan betekenen voor beleid, plannen en voorzieningen die we maken of uitvoeren. Daarom gaan wij actief
Lokale inclusie agenda gemeente Veldhoven
15
aan de slag met bewustwording. In de eigen gemeentelijke organisatie en in onze samenwerking met inwoners, maatschappelijke partners en bedrijven. Wat doen we al en gaan we mee door? We delen goede verhalen: het delen van ervaringsverhalen helpt om bewustzijn te vergroten. Medewerkers
met een beperking deelden hun ervaring via het intranet van de gemeente. We gaan door met het delen van deze ervaringsverhalen. Niet alleen van medewerkers, ook van inwoners. We organiseren ervaringslessen: om te ervaren hoe het is om een lichte verstandelijke beperking, autisme
of visuele beperking te hebben en tegen welke belemmeringen zij aanlopen. Dat creëert bewustzijn, daar gaan we mee door. We brengen de Lokale Inclusie Agenda onder de aandacht: uit een in 2025 uitgevoerde interne uitvraag
onder alle teamleiders blijkt dat inclusie niet of in elk geval te weinig op de agenda staat van teamoverleggen. Om ervoor te zorgen dat alle medewerkers van de gemeente op de hoogte zijn van deze Lokale Inclusie Agenda, brengen we deze na vaststelling onder de aandacht van alle medewerkers. Ook communiceren we ons beleid aan maatschappelijke partners en inwoners. Wat gaan we doen in 2026?
Inclusie komt op de agenda: we brengen de Lokale Inclusie Agenda actief onder de aandacht in de gemeentelijke organisatie. Dit doen we door alle teams te bezoeken en uitleg te geven over inclusie, diversiteit en het belang van integraal proactieve samenwerkingen hierin. En te onderzoeken of we dit kunnen borgen in het inwerkprogramma van nieuwe medewerkers.
We maken een inclusienetwerk van maatschappelijk partners en bedrijven: om samen met de gemeente
en ervaringsdeskundigen bewustwording rondom inclusie onder de aandacht te brengen en te verbeteren in de samenleving. We stellen een plan op voor het creëren van bewustzijn buiten: we kiezen er bewust voor om eerst intern
bewustzijn te creëren. Dit helpt om de boodschap naar de samenleving, maatschappelijke partners en bedrijven krachtig over te dragen. In 2026 stellen we samen met ervaringsdeskundigen en het inclusienetwerk een plan op om bewustzijn ook buiten de gemeentelijke organisatie uit te dragen.
We werken proactief en integraal samen bij het ontwikkelen van nieuw beleid en voorzieningen Inclusie loopt als rode draad door alle beleids- en leefdomeinen heen. Daardoor hebben alle afdelingen binnen de gemeente ermee te maken. Een oplossing in het ene domein kan een belemmering betekenen in het andere domein. Om proactief na te denken over hoe uitsluiting voorkomen kan worden en kansen en knelpunten op het gebied van inclusie tijdig te signaleren, is het belangrijk dat de verschillende domeinen hierin integraal samen werken. Integraal samenwerken past bij onze organisatievisie. Door kennis en krachten te bundelen en over team- en domeingrenzen heen samen te werken, maken we Veldhoven inclusief. Wat gaan we doen in 2026? We maken een kernteam inclusie: in dit kernteam zijn vertegenwoordigers van de verschillende teams en
domeinen betrokken. Denk aan communicatie, dienstverlening, mobiliteit, wonen, wijkgericht werken, inter-
Lokale inclusie agenda gemeente Veldhoven
16
nationalisering, enzovoort. Het kernteam is enerzijds ambassadeur om inclusie in de gemeentelijke organisatie continue onder de aandacht te brengen en daarmee bewustzijn en integraal en proactief werken aan inclusie te stimuleren. En werkt anderzijds actief samen met de adviesraden, poule van ervaringsdeskundigen en belangenvereniging om belemmeringen op alle leefdomeinen in beeld te brengen en oplossingen te stimuleren. We onderzoeken of het mogelijk is om college- en raadsvoorstellen te verrijken met een inclusie
paragraaf: participatie is een onderdeel van de college- en raadsvoorstellen. Participatie betekent in deze voorstellen meepraten en meebeslissen. Inclusie gaat over meedoen. Er zijn gemeenten die inclusie als paragraaf hebben opgenomen in hun college- en raadsvoorstellen. Hiermee worden (beleids)medewerkers ‘gedwongen’ om vooraf na te denken over inclusie en het voorkomen van belemmeringen en uitsluiting. We onderzoeken of het mogelijk is om een inclusieparagraaf op te nemen in de formats van het bestuurlijk besluitvormingsproces.
We kijken actief naar belemmeringen die inwoners buitensluiten en investeren in het stap voor stap toegankelijk maken van alle leefdomeinen Het oplossen van belemmeringen start bij inzicht in welke belemmeringen inwoners ervaren. Om hier beter zicht op te krijgen brengen we deze belemmeringen samen met ervaringsdeskundigen en belangenorganisaties in beeld. Samen kijken we welke belemmeringen het belangrijkst zijn om op te lossen en daarvoor maken we een plan om dat ook stap voor stap te doen. Waar mogelijk sluiten we aan of versterken we al bestaande initiatieven, uitvoeringsplannen en projecten. Wat gaan we doen in 2026? Belemmeringen bij de gemeente: in eerste instantie focussen we ons op belemmeringen die door inwoners
worden ervaren in toegankelijkheid van de gemeente. Samen met ervaringsdeskundigen brengen we in beeld tegen welke belemmeringen zij aanlopen op het gebied van fysieke en digitale toegankelijkheid en de toegankelijkheid van de verkiezingen. Samen met hen stellen we een lijst op van knelpunten, die we prioriteren om op te lossen. Deze lijst gebruiken we als input voor het opstellen van de Lokale Inclusie Agenda van 2027 en 2028. Belemmeringen bij publieke gebouwen: in tweede instantie focussen we ons op belemmeringen die door
inwoners worden ervaren in toegankelijkheid van publieke gebouwen en omgevingen. Samen met hen stellen we een lijst op van knelpunten, die we prioriteren om op te lossen. Deze lijst gebruiken we als input voor het opstellen van de Lokale Inclusie Agenda van 2027 en 2028. Belemmeringen bij maatschappelijke partners en bedrijven: in derde instantie focussen we ons op
belemmeringen bij maatschappelijke partners en bedrijven. Samen met ervaringsdeskundigen en het inclusie netwerk stellen we een plan op om bewustzijn van belemmeringen te vergroten en hen enthousiast te maken om deze op te lossen. Het plan stellen we op in 2026 en voeren we uit in 2027 en 2028. Makkelijk melden: we beoordelen samen met ervaringsdeskundigen hoe belemmeringen in toegankelijk-
heid, maar ook meldingen van discriminatie het beste kunnen worden gemeld bij de gemeente. Samen met hen stellen we een plan op om ervoor te zorgen dat belemmeringen in de toekomst (makkelijker) kunnen worden gemeld.
Lokale inclusie agenda gemeente Veldhoven
17
In de volgende hoofstukken geven we voorbeelden van wat we al doen aan inclusie en het oplossen van belemmeringen en wat we toevoegen om te gaan doen in 2026. Onze focus ligt daarbij vooral op: Het verbeteren van inclusieve communicatie aan onze inwoners. Het verbeteren van onze dienstverlening door het toegankelijk maken van (digitale) informatie en diensten. Het in beeld brengen en prioriteren van belemmeringen en obstakels in het gemeentehuis en daarbuiten.
Onderwijs en ontwikkeling Iedere inwoner heeft recht op gelijke ontwikkelkansen en de toegang tot goed en inclusief onderwijs. Dit geldt zeker voor inwoners die extra ondersteuning nodig hebben. Het thema onderwijs en ontwikkeling draait om inclusief onderwijs, toegankelijkheid van schoolgebouwen en de mogelijkheden van voor-, na- en bijscholing. Onderwijs en ontwikkeling is ook gericht op het waarborgen van een inclusieve aanpak in het hele onderwijs traject, van vroege voorschoolse educatie tot aan volwasseneneducatie en een leven lang leren. Hierbij gaat het niet alleen om toegang tot lesmateriaal en fysieke voorzieningen, maar ook om het bieden van een veilige en ondersteunende leeromgeving, waarin diversiteit wordt gewaardeerd en alle leerlingen en studenten zich thuis voelen. Dit betekent dat er aandacht is voor de fysieke- toegankelijkheid van onderwijsinstellingen, maar ook voor het bieden van passende ondersteuning en begeleiding, zowel in het regulier als speciaal onderwijs. Het is ons doel ervoor te zorgen dat iedere inwoner zich kan ontwikkelen in een omgeving die veilig, toegankelijk en inclusief is, en daarmee gelijke kansen te bieden. Wat doen we al en gaan we mee door? We stimuleren samenwerking: om te zorgen voor inclusief onderwijs, stimuleren we samenwerking tussen:
• schoolbesturen van regulier en speciaal onderwijs (passende ondersteuning); • kinderopvangorganisaties, om te zorgen voor een goede overgang van opvang naar onderwijs; • samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs De Kempen en RSV PVO (PO en VO), om te zorgen voor een dekkend netwerk van onderwijsvoorzieningen;
• jeugdhulporganisaties die samenwerken met scholen om te zorgen voor ondersteuning op maat; • regionale samenwerking met andere gemeenten in de Metropoolregio Eindhoven, om te zorgen voor onderwijs aan nieuwkomers. We voeren regie op en zijn verantwoordelijk voor de onderwijshuisvesting: we zijn niet verplicht om
alle scholen te verbouwen, maar een moment van verhuizing of verbouwing grijpen we wel aan om de toegankelijkheid van een school van begin af aan mee te nemen. Samen met de schoolbesturen zorgen we voor schoolgebouwen die passen bij inclusief onderwijs. Dit gebeurt via het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP Onderwijs).
Digitaalhuis Veldhoven: ondersteunt inwoners bij vergroten van hun digitale vaardigheden.
Taalcafé Veldhoven: ondersteunt inwoners bij het beter leren spreken van de Nederlandse taal.
Wat gaan we doen in 2026? We voeren het uitvoeringsplan Focus op alle jeugd (2024–2025) uit: om alle kinderen en jongeren gelijke
kansen te geven. Samen met partners wordt gewerkt aan een veilige, gezonde en stimulerende omgeving, waarin ieder kind kan meedoen – ongeacht achtergrond, beperking of thuissituatie. Het plan bestaat uit vijf onderdelen:
• Kansengelijkheid: extra aandacht voor talentontwikkeling, ook voor kinderen van internationals en kinderen met een beperking.
Lokale inclusie agenda gemeente Veldhoven
18
• Gezond en veilig opgroeien: ondersteuning via programma’s zoals Buurtgezinnen, Kansrijke Start en STORM, met focus op mentale gezondheid en preventie.
• Meedoen aan de maatschappij: stimuleren van deelname aan sport, cultuur en verenigingen, met aandacht voor financiële drempels.
• Fysieke leefomgeving: toegankelijke speelplekken en scholen als ontmoetingsplek in de wijk, met verkenning van multifunctioneel gebruik van schoolgebouwen.
• Stem van jeugd en ouders: jongeren en ouders worden actief betrokken bij het maken en uitvoeren van beleid. We voeren de Lokale Educatieve Agenda uit: om ervoor te zorgen dat zo alle nieuwkomers zoals status
houders en vluchtelingen toegang hebben tot passend onderwijs. We implementeren de nieuwe doelgroepdefinitie voor voorschoolse educatie: zodat kinderen die risico
lopen op een achterstand in hun ontwikkeling op tijd extra hulp kunnen krijgen via voorschoolse educatie. Dit geldt bijvoorbeeld voor kinderen met een taalachterstand in hun moedertaal of in het Nederlands, vooral als thuis geen Nederlands wordt gesproken én er andere problemen zijn, zoals armoede of weinig taalstimulatie. Ook kinderen met sociaal-emotionele problemen vallen onder deze groep.
Wonen en thuis Iedere inwoner moet prettig en zelfstandig kunnen wonen. Dat betekent dat er in elke wijk plek moet zijn voor verschillende mensen, ongeacht leeftijd, afkomst, inkomen of zorgbehoefte. Bij wonen en thuis gaat het om wonen waar en hoe men wil. Dit betekent dat we uitgaan van zelfstandig wonen met aandacht voor veiligheid, woonaanpassingen, het aanbod van woningen, de bereikbaarheid en een sociale omgeving. Voor het creëren van een thuis is het belangrijk dat een woning is afgestemd op de bewoner. En dat inwoners zich thuis voelen in de buurt waar ze wonen en beschikken over een sociaal netwerk. Het is ons doel om voor elke inwoner een toegankelijke, veilige en sociale woonomgeving te waarborgen. Wat doen we al en gaan we mee door? We werken samen aan inclusief wonen: om inclusief wonen te stimuleren werken we samen met:
• Zorgorganisaties, zoals bijvoorbeeld GGzE, om doorstroom vanuit beschermd wonen te stimuleren. • Woningbouwcorporaties, om ervoor te zorgen dat er voldoende betaalbare huurwoningen zijn, verspreid over de gemeente en wijken.
• Inwoners: we organiseren klankbordgroepen om ervoor te zorgen dat inspraak hebben bij nieuwe bouwprojecten.
• De samenwerkingstafel wonen en zorg, om initiatieven te stimuleren waarbij inwoners elkaar ontmoeten en informele zorg eventueel tot stand kan komen. We voeren regie op:
• Gemengde woonwijken: bij nieuwbouw wordt gelet op een mix van woningtypes en doelgroepen. • We steunen initiatieven voor projecten waar mensen met een psychische kwetsbaarheid kunnen wonen in de wijk.
• We hebben een urgentieverordening waarin is beschreven op welke grond inwoners voorrang kunnen krijgen op een woning die dichter in de buurt is bij familie en vrienden of beter geschikt is voor iemand met een beperking.
Oktober 2024
We creëren ontmoetingsplekken in de wijk. Voorbeelden zijn de multifunctionele accommodaties (MFA’s)
en buurthuizen waarin verschillende maatschappelijke organisaties en verenigingen zijn gecombineerd, en jong en oud samenkomen. We hanteren het afwegingskader wonen en zorg: om de toegankelijkheid bij de bouw van nieuwe zorg
woningen te borgen. Meldpunt Discriminatie: we zijn aangesloten bij het Meldpunt Discriminatie dit is een digitaal meldpunt dat
is ondergebracht bij LEV Groep. Ook is er een fysiek discriminatiemeldpunt bij Bureau Sociale Raadslieden. Inwoners kunnen hier terecht als ze zich gediscrimineerd voelen of bij discriminatie betrokken zijn. Elk kwartaal ontvangen we een overzicht van de meldingen. Wat gaan we doen in 2026?
We onderzoeken de mogelijkheid om campagne te voeren: zodat we (anti)discriminatie beter onder de aandacht kunnen brengen.
Uitvoeringsprogramma wonen en zorg: we geven uitvoering aan en evalueren jaarlijks het uitvoerings
programma wonen en zorg. We voeren een wijkschouw uit: in alle wijken, om zicht te krijgen op knelpunten en belemmeringen in de
wijk en een sterke sociale basis te creëren. De belemmeringen en knelpunten prioriteren we en verwerken we in een plan van aanpak om de wijk toegankelijker te maken. Hier betrekken we ervaringsdeskundigen bij.
We versterken de bestaande wijkplatforms: door ze actief te betrekken bij de opgaven in hun wijk en ze beter te positioneren als spil in de buurt. Dit doen we door ondersteuning te bieden in de organisatie, communicatie en het opbouwen van netwerken. Tegelijkertijd verbinden we deze platforms met andere (informele) bewonersinitiatieven en organisaties in de wijk. Zo ontstaat er een stevig netwerk waarin bewoners elkaar weten te vinden en samenwerken aan onderwerpen die voor hen belangrijk zijn.
We maken een plan voor het onderzoeken van de toegankelijkheid van maatschappelijk vastgoed:
buurthuizen vallen onder maatschappelijk vastgoed. Samen met ervaringsdeskundigen maken we een plan voor het onderzoeken van de toegankelijkheid van deze locaties. We ontwikkelen een instrument voor de bouw van nieuwe woningen op het snijvlak van wonen en zorg
in Veldhoven: hierin nemen we heldere richtlijnen op en – waar mogelijk – eisen voor levensloopbestendig, toegankelijk en inclusief bouwen. We stellen een volkshuisvestingsprogramma op: waarin we vanuit de woon/zorg visie beleid opstellen voor
het bouwen van inclusieve wijken.
Werk en inkomen Het hebben van werk vergroot de kans op gelijke kansen en volwaardig meedoen. Werk geeft niet alleen een inkomen, waarvan de nodige en leuke activiteiten betaald kunnen worden, maar biedt ook structuur, een sociaal netwerk en geeft zingeving. De focus ligt daarbij op de talenten en vaardigheden van mensen. Hierin is het belangrijk om samen met partners samenwerkingsverbanden aan te gaan om werkomgevingen aan te passen en inclusie te bevorderen. Het is ons doel ervoor te zorgen dat elke inwoner van maatschappelijke betekenis kan zijn, waarbij iedereen gelijke kansen heeft om mee te kunnen doen op de arbeidsmarkt. Hieronder vallen zowel betaald werk als vrijwilligerswerk.
Lokale inclusie agenda gemeente Veldhoven
20
Wat doen we al en gaan we mee door? We voeren de participatiewet uit: om inwoners zoveel mogelijk kansen te geven op de arbeidsmarkt,
oeren we onder andere de Participatiewet uit. Deze wet voorziet in een inkomen (bijstand) voor inwoners die tijdelijk of langdurig niet in staat zijn om zelf een inkomen te genereren. Daar waar mogelijkheden voor re-integratie bestaan, proberen we deze te stimuleren, zodat inwoners die daartoe in staat zijn de stap naar de arbeidsmarkt (weer) kunnen maken. We zetten hiervoor maatwerk in. Denk aan een werkplekaanpassing, jobcoaching, een opleiding of vervoer naar het werk.
We maken inwoners arbeidsfit: in samenwerking met Ergon maken we inwoners arbeidsfit. Daarnaast rganiseren we samen met Ergon gesubsidieerde arbeid, zoals loonkostensubsidie voor werkgevers die mensen met een arbeidsbeperking in dienst nemen.
Social return: bedrijven die opdrachten voor de gemeente uitvoeren leveren een bedrage aan het partici-
patiebeleid door middel van Social Return, waardoor de kans op werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt wordt vergroot. We ondersteunen mensen die in armoede leven: armoede belemmert deelname aan de samenleving.
Met de Armoede Agenda en verschillende (meedoen)voorzieningen zorgen we dat mensen met financiële problemen niet buiten de boot vallen. Denk aan toegankelijke schuldhulp, begrijpelijke informatie en ondersteuning op maat. We bieden inburgeringstrajecten: om statushouders te helpen bij hun integratie in Nederland.
Wat gaan we doen in 2026? We voeren verschillende pilotprojecten uit: om mensen naar werk te begeleiden. Zoals een project voor
inwoners die de maximale WW-termijn bereiken en een regionale aanpak jeugdwerkloosheid.
Vrije tijd, sport en cultuur Iedere inwoner moet de ruimte en mogelijkheid hebben om te genieten van activiteiten die hen aanspreken en plezier geven. Dit betekent dat inwoners de vrijheid hebben om te doen wat ze willen, of dat nu gaat om recreatie, sport, de bibliotheek, cultuur of sociaal contact. Het is ons doel ervoor te zorg dat recreatie, voorzieningen en evenementen toegankelijk zijn voor al onze inwoners. Dit betekent onder andere dat horeca en winkels toegankelijk zijn. Dat er mogelijkheden zijn voor culturele evenementen, sport- en speelgelegenheden en dat inwoners de natuur kunnen ervaren. Ook politieke en maatschappelijke activiteiten moeten voor iedereen bereikbaar zijn, zodat iedereen kan deelnemen aan de samenleving en zich betrokken voelt. Wat doen we al en gaan we mee door?
Organiseren en evalueren van toegankelijke verkiezingen: we hebben de basis voor toegankelijke verkiezingen op orde. Door bijvoorbeeld gebruik te maken van een braillemal en audiobox, maken we stemmen voor inwoners met een beperking mogelijk. Ook maken we gebruik van zogenaamde ‘prokkelduo's’, waarbij inwoners met een beperking, samen met een buddy, meehelpen in de stemlokalen. Maar we zien ook verbeterpunten, zoals het beoordelen en prikkelvrij maken van stembureaus en het verbeteren van de toegankelijkheid voor mensen die gebruik maken van een rolstoel. We evalueren de toegankelijkheid van de verkiezingslocaties tijdens de Tweede Kamerverkiezingen in oktober 2025 en stellen naar aanleiding van deze evaluatie een verbeterplan op voor de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026.
Combinatiefunctionaris: we stimuleren sport en bewegen voor inwoners met een beperking door de inzet van de combinatiefunctionaris.
Lokale inclusie agenda gemeente Veldhoven
21
Uniek sporten: we werken actief mee aan het programma Uniek Sporten Zuidoost-Brabant. Dit is een
regionaal sportloket dat inwoners met een beperking helpt bij het vinden van een passende sport of beweegactiviteit. Concreet doet Veldhoven het volgende:
• Beweeg- en sportcoaches begeleiden inwoners persoonlijk naar geschikt sportaanbod. • We ondersteunen sportverenigingen bij het realiseren van aangepast aanbod. • We organiseren activiteiten en evenementen die toegankelijk zijn voor inwoners met een beperking. • Bij belemmeringen zoals vervoer of hulpmiddelen wordt gezocht naar maatwerkoplossingen. Meedoen-voorziening: we ondersteunen inwoners met een smalle beurs met de meedoen-voorziening en
diverse andere regelingen. Wat gaan we doen in 2026? Implementeren van verbeterpunten voor toegankelijke verkiezingen: we passen de verbeterpunten voor
toegankelijke verkiezingen toe tijdens de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2026 en evalueren deze na afloop. Integraal huisvestingsplan sport: we stellen een integraal huisvestingsplan sport op om ervoor te zorgen
dat al onze gemeentelijke sportaccommodaties toegankelijk zijn (gemaakt) voor mensen met een beperking.
Mobiliteit en vervoer Zelf de regie over het leven hebben betekent ook dat je jezelf vrij moet kunnen verplaatsen. Vervoer is essentieel om deel te kunnen nemen aan het dagelijks leven. Om anderen te kunnen ontmoeten en gebruik te kunnen maken van beschikbare voorzieningen. Het gaat hierbij niet alleen om toegang tot (openbaar) vervoer, maar ook om de kwaliteit, veiligheid en informatie van routes en dienstregelingen. Ook vervoer op maat valt onder dit thema. Goede overstapmogelijkheden, bereikbare voorzieningen, begaanbare wandel- en fietspaden en stoepen, geleide lijnen en goed hoorbare klikkers in verkeerslichten, dragen bij aan een veilige en comfortabele mobiliteit voor iedereen. Het is ons doel ervoor te zorgen dat elke inwoner, zelfstandig of met ondersteuning, zich kan (laten) vervoeren en met gemak de plaats van bestemming kan bereiken (7). Wat doen we al en gaan we mee door? We hebben een mobiliteitsvisie en mobiliteitsprogramma opgesteld: deze benadrukken het belang
van inclusieve en toegankelijke vervoersvoorzieningen en geeft ons richting voor het uitwerken van het Uitvoeringsplan Mobiliteit.
Taxbus: inwoners die door een beperking geen gebruik kunnen maken van eigen of openbaar vervoer, kunnen een Wmo-indicatie krijgen voor deur-tot-deur vervoer met Taxbus en/of Valys.
Leerlingenvervoer: als een kind is aangewezen op een school niet dichtbij huis, kunnen ouders onder bepaalde omstandigheden in aanmerking komen voor een bekostiging van vervoer. Hierbij wordt gekeken naar de mogelijkheden van het kind voor zelfstandig reizen, reizen met het openbaar vervoer of eigen vervoer. Als deze mogelijkheden niet passend zijn, kan gebruik worden gemaakt van aangepast vervoer.
Vervoer jeugdwet: als een jeugdige is aangewezen op jeugdhulp zorgen ouders in eerste instantie op eigen
kracht voor het vervoer van en naar de locatie van de jeugdhulpaanbieder. In bepaalde omstandigheden kunnen ouders in aanmerking komen voor bekostiging van vervoer. Bijvoorbeeld als er sprake is van medische noodzaak bij jeugdigen zelf en/of bij de ouders.
Lokale inclusie agenda gemeente Veldhoven
22
Wat gaan we doen in 2026? We maken een uitvoeringsplan mobiliteit: in het uitvoeringsplan mobiliteit houden we nadrukkelijk rekening
met inwoners die minder mobiel zijn of op een andere manier extra aandacht nodig hebben in het verkeer. We betrekken ervaringsdeskundigen: bij het opstellen van het uitvoeringsplan mobiliteit. Hiervoor breiden
we de huidige lijst met adviesraden en belangenverenigingen uit en maken we gebruik van de poule van ervaringsdeskundigen. We starten met het in beeld brengen van belemmeringen op het gebied van mobiliteit: dat doen we
samen met ervaringsdeskundigen door situaties mee te toetsen op toegankelijkheid voor iedereen. We starten met het testen van deelmobiliteit: om voorzieningen toegankelijk te houden. Zo starten we in
2026 met een scootmobielpoule, een rollatorpoule en ANWB-automaatje. Flexibel ov: we werken mee aan plannen van de provincie om flexibel openbaar vervoer op te zetten dat inwoners
op oproepbasis kan vervoeren tussen extra toe te voegen haltes in wijken/dorpen en locaties zoals treinstations.
Welzijn, gezondheid en ondersteuning Iedere inwoner moet de juiste ondersteuning kunnen vinden als dat nodig is. Het gaat hier om een breed scala van voorzieningen en diensten die bijdragen aan de gezondheid en het welzijn van onze inwoners. Het gaat daarbij niet alleen om toegang tot gezondheidszorg, zoals de GGD en jeugdzorg, maar ook ondersteuning in de vorm van hulpmiddelen, begeleiding, mantelzorg en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). We vinden het ook belangrijk dat er ontmoetingsmogelijkheden zijn en dat onze inwoners kunnen deelnemen aan dagbesteding die hen helpt om actief en betrokken te zijn en blijven in de samenleving. Het is ons doel ervoor te zorgen dat de gezondheids- en welzijnsvoorzieningen voor alle inwoners toegankelijk zijn. Wat doen wel al en gaan we mee door? We bieden onafhankelijke cliëntondersteuning: aan inwoners die ondersteuning kunnen gebruiken.
De kwartiermaker/wijk-GGz van de GGzE: ondersteunt inwoners met psychische problematiek, informeert professionals bij onbegrepen gedrag en zorgt ervoor dat er meer begrip ontstaat binnen de gemeente voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid.
We stimuleren een gezonde leefstijl en mentale gezondheid: dit doen via programma’s, zoals Kansrijke
Start, Buurtgezinnen en de STAP naar gezonder. Er is extra aandacht voor preventie en vroegtijdige hulp. We zetten in op het versterken van de mentale gezondheid: dat doen we door laagdrempelige onder
steuning te bieden. We zijn lid van het regionale samenwerkingsverband ‘Samen verder’ en zetten in op inloopvoorzieningen waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en terecht kunnen voor vragen. We bieden Wmo-ondersteuning: inwoners die hulp nodig hebben om zelfstandig thuis te blijven wonen
kunnen ondersteuning krijgen via de Wmo. Denk aan hulp in het huishouden, begeleiding, rolstoelen, scootmobiel, dagbesteding of aanpassingen in de woning. Wat gaan we doen in 2026? We verkennen de mogelijk inzet voor de combinatiefunctionaris vergrijzing: deze verbindt het sociaal
domein, zorg, welzijn en sport. Met als doel de vitaliteit, participatie en zelfredzaamheid van ouderen te versterken. Deze functionaris ziet wat er leeft in de wijk, verbindt bestaande initiatieven en organisaties, en ontwikkelt preventieve activiteiten gericht op de ouder wordende inwoners. De inzet is flexibel en wijkgericht, en sluit aan op lokale vraagstukken zoals eenzaamheid, de druk op mantelzorg en passende daginvulling voor senioren.
We voeren een campagne uit om inwoners langer zelfstandig te laten wonen: zodat inwoners weten hoe ze zichzelf samen met hun persoonlijk netwerk voor kunnen bereiden op langer zelfstandig thuis wonen.
Lokale inclusie agenda gemeente Veldhoven
23
Communicatie en dienstverlening van de gemeente Iedere inwoner heeft recht op toegankelijke en begrijpelijke informatie en diensten van de gemeente. Zeker ook inwoners die nieuw zijn in Veldhoven. Om volledig mee te kunnen doen in onze gemeente moet onze eigen informatie toegankelijk zijn. En moet er hulp worden geboden aan inwoners die moeite hebben met het begrijpen van deze informatie en diensten. Het is ons doel om ervoor te zorgen dat onze informatie, communicatie en dienst verlening toegankelijk is voor alle inwoners. Wat doen we al en gaan we mee door?
We stimuleren medewerkers om in begrijpelijke taal te schrijven: en bieden daarvoor informatie aan op Vicky.
We stellen in 2025 een huisstijl handboek op met een paragraaf inclusieve communicatie: zodat we
communicatie inclusief maken met verschillende communicatiemiddelen, zoals afbeeldingen, fotografie, contrast en kleurgebruik, genderneutraal aanspreken, vertaalmogelijkheden, enzovoort. We implementeren in 2025 een voorlees- en vertaalfunctie in de website: zodat de informatie op de website
beter toegankelijk wordt voor inwoners die niet (goed) kunnen lezen of de Nederlandse taal niet (goed) beheersen. We onderzoeken in 2025 de toegankelijkheid van de spreekkamers: zodat we een plan van aanpak op
kunnen stellen voor het verbeteren van de toegankelijkheid. Wat gaan we doen in 2026? We implementeren de paragraaf inclusieve communicatie uit het nieuwe huisstijlhandboek:
en we delen deze met onze maatschappelijke partners met het verzoek hierbij aan te haken. We stellen een integrale kanalenstrategie op: we realiseren ons dat er meerdere kanalen (online en offline)
zijn om de inwoner te bereiken en voor de inwoner om ons te bereiken. Dit is afhankelijk van de behoefte, wettelijke eisen en de doelgroep. Dat maken we inzichtelijk en beheersbaar met een kanalenstrategie. Hierin bepalen we met welke dienstverlenings- en communicatiekanalen we werken en waarvoor we die inzetten. Deze kanalen zijn altijd actueel, begrijpelijk, veilig en toegankelijk, op elkaar afgestemd en ingericht vanuit de klantreis van onze inwoners. Bewustwording digitale toegankelijkheid: we gaan aan de slag met het creëren van bewustwording in de
gemeentelijke organisatie, rondom digitale toegankelijkheid. We stellen kaders op voor het toetsen van (digitale) toegankelijkheid: en laten vanaf 2026 onze websites
periodiek testen op digitale toegankelijkheid. Hier betrekken we ervaringsdeskundigen bij. Al onze websites worden vanaf 2025 ook gepubliceerd op het landelijke dashboard. We schrijven de website in begrijpelijke taal (B1 taalniveau): zodat informatie begrijpelijk is voor iedereen. We testen een vertaaltool: zodat inwoners met een QR-code brieven van de gemeente kunnen vertalen. We voeren het project ‘veilig praten in vertrouwen’ uit: met dit project willen we door middel van aanpas-
singen het gevoel van privacy en veiligheid voor inwoners en medewerkers vergroten (in de spreekkamers).
Lokale inclusie agenda gemeente Veldhoven
24
Monitoring, evaluatie en budget
Dit hoofdstuk beschrijft de looptijd van de Lokale Inclusie Agenda en hoe de monitoring van de uitvoering en het budget plaatsvindt.
Looptijd uitvoeringsagenda Deze Lokale Inclusie Agenda is een eerste stap naar een gemeenschap waarin iedereen mee kan doen in 2040. Het is een levend document, dat aansluit bij de termijnen van de Visie op sociaal maatschappelijke ontwikkeling en het programma uitvoeringsagenda Sociaal Maatschappelijke Ontwikkeling 2025-2026. Het doel van deze eerste Lokale Inclusie Agenda is om de basis goed op orde te brengen, en zo een stevige fundering te leggen voor de komende jaren. Daarom is de uitvoeringsagenda van deze Lokale Inclusie Agenda opgesteld voor 2026. De Lokale Inclusie Agenda voor 2027-2028 wordt voor de zomer 2026 opgesteld, zodat de consequenties hiervan verwerkt kunnen worden in de kadernota en begroting van 2027 en 2028.
Monitoring en evaluatie Vanaf 2027 evalueren we elke twee jaar de Lokale Inclusie Agenda en passen deze aan. Dit doen we samen met de poule van ervaringsdeskundigen, het kernteam inclusie, maatschappelijke partners en bedrijven. Zo kunnen we laten zien wat we hebben bereikt en nieuwe onderwerpen toevoegen die belangrijk zijn, zodat we meebewegen met de actuele behoeften en uitdagingen in Veldhoven. Met de Lokale Inclusie Agenda voor 2026 leggen we een stabiele basis op het gebied van bewustwording, ervaringsdeskundigheid, integraal samenwerken en het in beeld brengen van belemmering. De acties die we daarvoor uitvoeren geven input voor de Lokale Inclusie Agenda van 2027 en 2028. Het opstellen van meetindicatoren en het opnemen van deze meetindicatoren in de (in wording zijnde) monitoringstool van het uitvoeringsprogramma sociaal maatschappelijke ontwikkeling is onderdeel van de Lokale Inclusie Agenda van 2026. We houden daarnaast de ontwikkelingen op het gebied van inclusie, het VN-verdrag Handicap het ‘wat werkt bij inclusie’-dossier van Movisie in de gaten, en nemen deze mee bij het evalueren en bijstellen van deze Lokale Inclusie Agenda. De rapportage van de uitgevoerde activiteiten en bijgestelde Lokale Inclusie Agenda wordt gedeeld met het college en de gemeenteraad.
Lokale inclusie agenda gemeente Veldhoven
25
Budget en formatie Een groot deel van de actiepunten in de Lokale Inclusie Agenda sluiten aan bij bestaande formatie, budgetten, uitvoeringsplannen en beleid. Zo zijn er uitvoeringsplannen vanuit de Visie op Dienstverlening, Uitvoerings agenda Sociaal Maatschappelijke ontwikkeling 2025-2026, Armoede Agenda, mobiliteitsprogramma, enzovoort. We sluiten dus zo veel als mogelijk aan bij ontwikkelingen die al bijdragen aan een inclusiever Veldhoven. Tegelijkertijd willen we nog stappen kunnen blijven zetten. Voor het thema inclusie is structureel € 50 000,opgenomen in de meerjarenbegroting. Bij het opstellen van de uitvoeringsplannen in de toekomst, is het beschikbare budget en de beschikbare formatie leidend. In 2025 is ingezet op de totstandkoming van de Inclusie Agenda en het in kaart brengen van alle bestaande activiteiten. In 2026 maken we onder andere gebruik van dit budget voor extra coördinerend vermogen voor het werven en in positie brengen van ervaringsdeskundigen en het formeren van een kernteam inclusie met medewerkers in de organisatie die waar nodig de relevante ervaringsdeskundigen en netwerkpartners proactief betrekken.