Gestelde vragen beeldvormende raadsvergadering Water april 2025 definitief

Vragen die gesteld zijn n.a.v. de beeldvormende raadsvergadering 01 april 2025. Onderwerp: 2. Water

1. Welke discussies zijn het waard om te voeren?

 1 Hoe kunnen we op lange termijn een stabiel systeem krijgen? • We kunnen een stabiel systeem krijgen door het bestaande gemengde rioolstelsel te scheiden zodat we regenwater apart kunnen opvangen, vasthouden en waar nodig afvoeren. • Inwoners te betrekken bij de klimaat opgave veel verhard oppervlak ligt op particulier terrein zij kunnen een bijdrage leveren. • Voor een stabiel systeem is er veel ruimte nodig om water op te vangen in de openbare ruimte. Voorkeur bovengronds maar kan ook ondergronds. Alleen in bestaand gebied is dit een enorme uitdaging zowel boven als ondergronds is de ruimte beperkt. Hiervoor zou er meer openbare ruimte vrijgehouden moeten worden om groen en water een plek te kunnen geven.  2 Hoe klimaatbestendig is ons huidige rioolstelsel? • Het rioolstelsel wordt berekend op twee normbuien. Dit is een bui die een rioolstelsel moet kunnen verwerken. De eerste bui is een toets van 20 mm regen in een uur (T=8 bui, een bui die een keer in de 8 jaar kan vallen) en de tweede bui is een toets is 30 mm in een uur (T=9 bui). De eerste bui kan het stelsel goed verwerken. Bij de tweede bui lukt dat niet overal. Een klimaatbui van 75 mm per uur (T=100 bui = 70mm) daar is het huidige stelsel niet tegen bestand.

Om een stabiel systeem te kunnen creëren zoals bij vraag 1 is het van belang dat we meer ruimte hebben in het openbaar gebied om het water ergens te kunnen bergen. Daarmee kunnen we beter anticiperen op de klimaatbuien.  3 Is het mogelijk om voor elk nieuwbouwproject eventueel bestaande woningen een regenwater/afvalwater opvang in te bouwen, zodat dit gebruikt kan worden om bijv. het toilet door te spoelen? • Dat is mogelijk, bij nieuwbouw is dat makkelijker te realiseren dan bij bestaande woningen. Bij nieuwbouw kiezen ontwikkelaars of particulieren zelf hoe ze het water willen bergen. Het hergebruik is geen verplichting en de meeste kiezen voor bergen middels een infiltratiesysteem om water weer de bodem in te laten zakken.

 4 Hoe kunnen we onze burgers instrueren wat ze zelf kunnen doen tegen wateroverlast hitte etc.? • Inwoners actiever betrekken bij de effecten van de klimaatverandering en de effecten tonen als iedereen een steentje bijdraagt. De gemeente kan dit middels subsidie stimuleren.  5 Hoe kunnen we onze burgers leren hoe ze wateroverlast kunnen voorkomen? • Inwoners actiever betrekken en informeren over wat de effecten zijn als ze helpen met afkoppelen en ontharden. Veel inwoners denken “ wat helpt dat beetje wat ik doe” maar juist het totaal bij elkaar helpt om de afvoer van hemelwater via het verharde oppervlak te beperken en het stelsel te ontlasten.  6 En hoe gaan we dit aanpakken op langer termijn? • Zie vraag 1  7 Wat leeft er bij de burger op het gebied van klimaatadaptatie? • In de gevoeligere gebieden leeft de klimaatadaptatie meer dan voor de overige gebieden, maar daar is het niet inzichtelijk hoe de klimaatadaptatie beleefd wordt.  8 Wat is tegenwoordig extreem en wat is normaal in het onderdeel klimaatverandering? • Extreem wordt nu gezien een bui die eens in de 100 jaar valt dat is 70 mm in een uur maar deze is inmiddels al bijgesteld naar een bui van eens in de 100 jaar plus 10%. Het is als gemeente moeilijk om de extremen buien te kunnen bergen. Gebruikelijk zijn de buien die in vraag 2 zijn toegelicht.

Het rioolstelsel moet dit kunnen verwerken en het overige water (de extremen) moeten we bergen in grote voorzieningen in de openbare ruimte, bovengronds of ondergronds.  9 Hoe kunnen we het integraal aanpakken? • De belangrijkste spelers zijn gemeente, burgers en waterschap. Samen maken we gebruik van het watersysteem. Waterschap en gemeente zoeken elkaar steeds meer op om gezamenlijk naar het optimaliseren van het systeem te kijken. Burgers kunnen actiever betrokken raken en gestimuleerd worden zoals beschreven in vraag 5 en 6  10 Hoe duurzaam is ons huidige rioolsysteem? • Zie vraag 2 Schijngrondwaterstand / Leemlaag

 11 Wat is schijngrondwaterstand? • De bodem in Veldhoven bestaat uit leemlagen, leemlagen hebben de eigenschap dat ze het hemelwater niet goed kunnen doorlaten. Het zakt wel weg maar als het blijft regenen zoals afgelopen jaar is het aanbod

groter dan de grond in kan zakken en blijft er water op de leemlaag staan. Ook wel een schijngrondwaterstand of hangwater genoemd. Het daadwerkelijk grondwater zit dieper.  12 Wat is leem en wat doet het? • Leem is een grondsoort dat bestaat uit klei, silt en zand. Silt is een kleiachtige grondsoort van zeer fijn zand. Leem kan gebruikt worden als bouwstof maar in het geval van de klimaatadaptatie en de maatregelen om te infiltreren is leem minder geschikt. Dit komt door de dichte structuur. Een regendruppel heeft meer tijd nodig om door de leemlagen naar de diepere ondergrond te zakken.  13 Heeft leemlaag een natuurlijke functie? • Leem is een grondsoort die een onderdeel is van de bodem. Elke bodemsoort heeft een natuurlijke functie van de leefomstandigheden voor de flora en fauna.  14 Leemlaag is dat een vastgesteld feit? En moeten we daarmee leven? Of kunnen we daar iets mee doen, zodat elke partij daar baat bij heeft? • Een leemlaag is een vastgesteld feit. We moeten bij elk project beoordelen wat de leemlaag betekent en hoe we bv infiltratie mogelijk kunnen maken. Dit wil niet zeggen dat we alle leemlagen zomaar kunnen afgraven of doorboren zoals bij vraag 14 omschreven wordt. We moeten ook kijken naar bijvoorbeeld de bomen, want hun leefomgeving kan door het doorbreken van de leemlaag nadelig beïnvloed worden.

 15 Kunnen we op verschillende plaatsen in Veldhoven iets doen, zodat deze leemlaag geen hinder geeft maar een nuttig iets is. Bijvoorbeeld boren van gaten zodat het grondwater wegloopt verder de grond in. • Per locatie beoordelen we als gemeente bij projecten in de openbare ruimte hoe we met leem omgaan. Het doorboren van de leemlaag om het water beter naar de ondergrond te brengen is een optie. Om dit op voorhand Veldhoven breed al te doen is niet aan te raden gezien de effecten voor de flora en fauna. Daarnaast willen we ook onderzoeken of we bij het doorboren van een leemlaag geen omgekeerd effect creëren dat het grondwater daar omhoog komt. Hier weten we nu nog te weinig van.  16 Welke verantwoordelijkheden kunnen burgers zelf nemen m.b.t. klimaatadaptatie. • Burgers kunnen een steentje bijdragen door te ontharden en zo meer groen in de tuin creëren. Daarnaast kunnen ze water vasthouden en niet direct afvoeren naar het gemeentelijk systeem. Meer groen voor de hitte, water vasthouden voor de droogte en deels vasthouden van water om het systeem niet te overbelasten.

 17 Waar ligt de grens wat als gemeente/overheid te verplichten en waar niet? • Voor nieuwbouw zijn er al regels over wat op eigen terrein te bergen. In bestaand gebied zijn deze regels er niet. Zo zijn er op dit moment geen regels om bv bij een reconstructie de bewoners te verplichte om af te koppelen.  18 Kunnen we afkijken bij onze zuiderburen? Hoe hier mee om te gaan. • Correct, maar we moeten ook blijven kijken wat er wel en niet van toepassing is voor Veldhoven. Qua beleid kunnen we zeker kijken hoe zij met de hemelwater opgave omgaan.