Bijlage_Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029
Tekst van het document
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
Samen redzaam bij schulden
September 2025
voorwoord.
Veldhoven is een gemeente waar mensen graag wonen, werken en leven. Toch zijn er ook zorgen die diep ingrijpen in het dagelijks bestaan. Schulden en geldzorgen vormen daarbij een van de grootste uitdagingen. Voor inwoners die hiermee te maken krijgen, kan het leven al snel een strijd worden. En hoewel het in Veldhoven gelukkig om minder huishoudens gaat dan gemiddeld in Nederland, betekent dit nog steeds dat ruim 1.000 huishoudens kampen met problematische schulden. Elke situatie is er één te veel. Als gemeente kiezen we er daarom bewust voor om dit samen met inwoners en partners aan te pakken. Dat doen we niet vanuit afstand, maar vanuit nabijheid en betrokkenheid. Met initiatieven als de Armoede Agenda en Geldfit Veldhoven hebben we laten zien dat het mogelijk is om inwoners vroeg te bereiken en hen perspectief te bieden. Door te werken met stress-sensitieve dienstverlening en maatwerk, voelen inwoners zich beter gehoord en gesteund. Die aanpak werkt, en die lijn trekken we de komende jaren door. De opgave is helder: schulden zoveel mogelijk voorkomen, de sociale basis in Veldhoven versterken en zorgen voor een stevig vangnet voor wie toch in de problemen komt. Dat vraagt om kennis en vaardigheden bij inwoners zelf, maar ook om een sterke samenwerking tussen gemeente, partners, werkgevers en de samenleving als geheel.
Alleen samen kunnen we voorkomen dat schulden levens ontwrichten en zorgen we dat iedereen uitzicht houdt op een gezonde financiële toekomst. Dit beleidsplan markeert een volgende stap. Het is gebaseerd op de waardevolle inzichten die we de afgelopen periode hebben verzameld bij inwoners, professionals en partners. Die ervaringen en signalen zijn verwerkt in dit plan. Want schulden oplossen en voorkomen is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Stap voor stap bouwen we zo aan een Veldhoven waarin geldzorgen bespreekbaar zijn, waar inwoners grip houden op hun toekomst en waar iedereen mee kan doen.
Caroline van Brakel Wethouder Veldhoven, april 2025
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
2
inhoud.
5
14
Voorwoord
2
Inleiding
4
• Ontwikkelingen
5
- Basisdienstverlening
5
- Uitbreiding vroegsignalering
6
- Geldfit Veldhoven
6
- Dienstverlening: Stress-sensitief en volgens de bedoeling • Strategische uitgangspunten
7 8
- Juridisch kader
20
Wet gemeentelijke Schuldhulpverlening
8
- Visie
8
• Pijlers en monitoring
11
• Financiën
14
• Van plan naar uitvoering
16
Bronnen en begrippenlijst
17
Bijlagen
26
1 Uitvoeringsplan Schulddienstverlening
20
2 Data
26
3 Participatietraject
32
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
3
inleiding.
Ongeveer één op de 18 huishoudens in Veldhoven heeft te maken met problematische schulden (CBS, 2024). Hoewel dit minder huishoudens zijn dan landelijk gemiddeld (1 op de 11 huishoudens), is elke problematische schuldensituatie er een teveel. Voor deze 1.190 huishoudens is rondkomen een dagelijkse uitdaging, die niet altijd lukt. Hierdoor kunnen problemen opstapelen. Daarbij neemt dit aantal sinds 2021 zowel landelijk als lokaal toe. Dit leidt niet alleen tot financiële problemen. Ook andere leefgebieden, zoals gezondheid, maatschappelijke participatie en wonen, komen onder druk te staan. In onze regio, die bekend staat om zijn sterke technologische en economische groei, is het juist van belang dat welvaart breed gedeeld wordt. In Veldhoven vinden we het belangrijk dat iedereen mee kan doen en dat we zorgen voor een sterke, hechte gemeenschap. Daarom hebben we extra aandacht voor inwoners met geldzorgen of schulden. We nemen de tijd om hierover in gesprek te gaan en wijzen elkaar de weg richting een oplossing of hulpverlening waar nodig. We doen dit als gemeente, maar ook als buur, collega, werkgever, of teamgenoot. Dit past bij onze dorpse waarden die wij in een sterk groeiende en snel veranderende leefomgeving samen vasthouden.
Door samen de schouders eronder te zetten, pakken we schuldenproblemen aan met een passend vangnet én zetten we alles op alles om nieuwe schulden te voorkomen. We doen dit door te investeren in de financiële zelfen samenredzaamheid van onze inwoners, en het versterken van de sociale cohesie in ons lokale netwerk. Zo kunnen we, ook bij een groeiende bevolking, blijven garanderen dat de inwoners die toch te maken krijgen met problematische schulden kunnen rekenen op kwalitatief goede dienstverlening op maat. Het vorige beleidsplan startte in 2020 en werd voor vier jaar vastgesteld. In 2023 is dit plan met twee jaar verlengd. De verlenging gaf ruimte voor de komst van de Armoede Agenda, waar Schulddienstverlening een belangrijk onderdeel van is. Na zes jaar is het tijd om in dit nieuwe beleidsplan afspraken te maken die passen bij het Veldhoven van vandaag én morgen. De kaders en aanpak in dit plan sluiten aan bij de afspraken in de Armoede Agenda en bij de Visie op sociaal maatschappelijke ontwikkelingen.
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
4
Ontwikkelingen
Het volgen én waar mogelijk overnemen van innovaties in het land was één van de activiteiten in het beleidsplan van 2020. In deze paragraaf laten we zien hoe landelijke én lokale ontwikkelingen de afgelopen zes jaar een bijdrage hebben geleverd aan onze dienstverlening. We zetten deze vooruit strevende koers voort en blijven ook de komende vier jaar op zoek naar de kansen die zowel landelijke als lokale ontwikkelingen bieden.
Landelijke ontwikkelingen De afgelopen jaren hebben wij landelijke ontwikkelingen binnen de Schulddienstverlening gevolgd, mede door ons lidmaatschap bij branchevereniging NVVK. Waar kansen zich voordeden, onderzochten wij direct hoe we deze lokaal konden toepassen. Twee belangrijke landelijke ontwikkelingen die onze dienstverlening hebben versterkt, zijn de invoering van de basisdienstverlening van de NVVK en de uitbreiding van vroegsignalering.
Basisdienstverlening Om in het hele land een minimum kwaliteitsniveau te garanderen, heeft de NVVK een basisdienstverlening ontwikkeld met 20 elementen. Deze elementen helpen ons de dienstverlening nog beter in te richten. Gemeente Veldhoven heeft hierin al stappen gezet. Zo doen wij mee aan het project Data Delen Armoede en Schulden (DDAS). Dit project verzamelt en bundelt data over financiële hulpverlening, wat beter data gedreven werken mogelijk maakt. Ook andere elementen, zoals het aanmelden zonder drempels, begeleiding vanaf het eerste gesprek, en het standaard aanbieden van een saneringskrediet, zijn al onderdeel van onze werkwijze. We onderzoeken de komende jaren welke elementen nog meer van waarde kunnen zijn voor onze Veldhovense dienst verlening.
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
5
Uitbreiding vroegsignalering Sinds 2021 is vroegsignalering een wettelijke taak geworden voor gemeenten. Wij ontvangen als gemeente een signaal wanneer een inwoner een betalingsachterstand heeft. In de looptijd van het vorige beleidsplan is vroegsignalering opgenomen in onze dienstverlening. Zo ontvangen wij signalen van vier typen vaste-lastenpartners: zorgverzekeraars, verhuurders, energiebedrijven en drinkwatermaatschappijen. Het aantal partners in deze groep dat signalen aan ons doorgeeft is in de afgelopen jaren sterk toegenomen en wordt stapsgewijs uitgebreid. Zo krijgen we tegenwoordig ook lijsten van het CAK met inwoners die een betaalachterstand van zes maanden of langer hebben bij hun zorgverzekering. Ook lopen er landelijk pilots naar vroegsignalen vanuit de belastingdienst en hypotheekverstrekkers. Door het aantal partners dat ons signalen stuurt steeds verder uit te breiden ontvangen wij van steeds meer betalingsachterstanden vroegtijdig een signaal. Daardoor kunnen wij de inwoner met een betaalprobleem eerder benaderen.
Heeft u vragen over geldzaken? Samen komen we tot oplossingen!
De gemeente Veldhoven werkt samen met zorgverzekeraars, energieleveranciers, woningcorporaties en het waterschap. Zij hebben ons laten weten dat u één of meerdere rekeningen niet hebt betaald. Dat kan iedereen overkomen. Wij helpen u graag voordat uw geldzorgen groter worden.
Wij helpen u graag
Wie zijn wij?
Neem contact op
Wij werken bij de gemeente Veldhoven en zijn opgeleid om mensen met geldzorgen te helpen. We helpen u graag.
Onze hulp is gratis. U kunt zelf contact met ons opnemen om een afspraak te maken. U kunt ons daarvoor bellen of mailen. Wij horen graag van u.
Hoe kunnen wij u helpen? U kunt bij ons terecht voor een gesprek. Wij luisteren naar uw verhaal en denken mee over oplossingen. Misschien heeft u recht op toeslagen of kunt u een betalingsregeling krijgen.
Vroegsignalering is sinds 1 januari 2021 een gemeentelijke taak. Wilt u meer weten over de regels van deze taak? Of wilt u weten hoe wij met uw gegevens omgaan? Kijk dan op:
www.veldhoven.nl/schulden
Uitgave: juni 2025
Heeft u deze rekening inmiddels wel betaald? Ook dan kunt u bij ons terecht. Wij helpen u graag met uw vragen over geldzaken of andere dingen waar u tegenaan loopt.
14 040 @ schulddienstverlening@veldhoven.nl
2025_flyer_vroegsignalering.indd 1
18-06-2025 12:09
2025_flyer_vroegsignalering.indd 2
18-06-2025 12:09
Naast persoonlijk contact informeren we inwoners die volgens vroegsignalering een betalingsachterstand hebben met een flyer.
Lokale ontwikkelingen Ook lokaal is de Schulddienstverlening in beweging. Onze gesprekken met inwoners, lokale ketenpartners en de participatieraad sociaal domein zijn hiervoor een belangrijke bron van input. Zo werken wij al enkele jaren met het loket Geldfit Veldhoven, is de dienstverlening stress-sensitief ingericht en werken we volgens de bedoeling.
Geldfit Veldhoven Geldfit Veldhoven is een loket in de wijk dat inwoners helpt om grip te krijgen op hun geld. Het loket is te vinden in de Veldwijzer, in samenwerking met Bureau Sociale Raadslieden. Inwoners worden geholpen met het lezen van brieven, het invullen van formulieren en het aanvragen van een uitkering of toeslag. Ook kunnen inwoners bij Geldfit terecht voor een potjescheck, een korte vragenlijst waaruit blijkt of inwoners recht hebben op regelingen of toeslagen. Medewerkers van het team Schulddienstverlening draaien één ochtend in de week mee in dit loket. Zo zijn de lijntjes tussen de gemeente en de partner partijen op de Veldwijzer kort, en worden inwoners met schulden direct warm overgedragen.
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
6
Dienstverlening: Stress-sensitief en volgens de bedoeling Het creëren van een stress-sensitieve dienstverlening, met oog voor de bedoeling van de dienstverlening, had in de afgelopen jaren prioriteit. Schuldenproblematiek heeft namelijk een grote impact op het persoonlijk leven. 72% van de inwoners die hulp ontvingen bij het oplossen van hun schulden, had stress of psychische klachten door de financiële zorgen (NVVK Verhalenbundel, 2025). De achterliggende hulpvraag van de inwoner en de daarbij behorende oplossing staan daarom centraal in onze dienstverlening. Een betere verbinding tussen de verschillende werkgebieden van de gemeente was daarvoor van belang. Om dit op beleidsmatig niveau te faciliteren, is er een ‘omgekeerde’ integrale verordening vastgesteld voor het gehele sociaal domein. Op uitvoerend niveau zijn klantmanagers getraind om vanuit de omgekeerde toets te werken, met daarbij specifiek oog voor stress-sensitiviteit. Persoonlijke benadering, geduld en maatwerk zijn de daarbij behorende uitgangspunten. Uit de meest recente kwaliteitscontrole van de uitvoering van onze dienstverlening blijkt dat de inzet hierop zijn vruchten afwerpt. In alle gesprekken werd geconstateerd dat de klantmanager zonder oordeel luistert naar het verhaal en de hulpvraag van de inwoner.
Ook lokale reacties op een landelijk onderzoek van de NVVK naar begeleiding en nazorg zijn overwegend positief.
Hoe beoordeelt u de ondersteuning die u heeft gehad tijdens de hulp bij uw schulden en/of geldzorgen? “Ik ben begripvol behandeld, niet verwijtend, en kreeg duidelijkheid in zaken.” [inwoner van Veldhoven]
Stel dat u opnieuw geldproblemen krijgt, denkt u dat u dan nog een keer hulp gaat vragen bij uw schuldhulpverlener of begeleider? “Ten eerste wil ik dit natuurlijk voorkomen. Maar ik zou het zeker weer doen, omdat het me zoveel rust gebracht heeft. Het was een hele fijne samenwerking en ben ze heel erg dankbaar, zeker mijn contactpersoon. Een heel fijn persoon en zit op de juiste plaats. Dank u wel nogmaals, en ik hoop dat er meer mensen om hulp vragen bij hun gemeente en zich niet hoeven te schamen in deze tijd” [inwoner van Veldhoven]
NVVK onderzoek, Veldhoven 2025
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
7
Strategische uitgangspunten
Juridisch Kader Wet gemeentelijke Schuldhulpverlening Door elke vier jaar een beleidsplan vast te stellen geven we richting aan de integrale schuldhulpverlening aan inwoners. Dit is niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook een strategisch sturingsmiddel dat onze dienstverlening richting geeft. Door doelen te stellen geven we aan welke resultaten we in de komende vier jaar willen bereiken. In het bijbehorende uitvoeringsplan (bijlage 8.1) wordt toegelicht welke maatregelen en activiteiten we inzetten om deze doelen te behalen. Naast het uitvoeringsplan zijn er in de beleidsregels werk en inkomen Veldhoven afspraken gemaakt over de wijze waarop de integrale schuldhulpverlening wordt uitgevoerd. De wet schrijft voor dat in het beleidsplan ook een aantal afspraken expliciet wordt opgenomen: : Wettelijke termijnen: we committeren ons aan de wettelijke termijnen met betrekking tot de wacht- en doorlooptijden. Het eerste gesprek waarin een hulpvraag wordt vastgesteld vindt binnen vier weken plaats. Wanneer er sprake is van een bedreigende situatie is dit binnen drie werkdagen. Inclusieve hulpverlening: we maken geen onderscheid in doelgroepen, onze hulpverlening is inclusief en passend bij de hulpvraag van de inwoner. Dit geldt ook voor ondernemers, minderjarigen (die zich samen met een ouder of voogd melden), en gezinnen met inwonende minderjarige kinderen.
Visie Naast lokale ontwikkelingen binnen het vakgebied worden ook brede lokale ontwikkelingen zoals de schaalsprong en de dubbele vergrijzing gevolgd. De ontwikkelingen in de lokale samenleving zullen ook resulteren in een veranderende doelgroep binnen het sociaal domein. Zo zullen door de dubbele vergrijzing meer ouderen met een klein pensioen risico lopen op financiële problemen. De schaalsprong brengt daarbij een groeiende groep inwoners met een andere moedertaal en culturele achtergrond naar Veldhoven. Door een taalbarrière en andere financiële gebruiken in het land van herkomst kunnen ook nieuwkomers te maken krijgen met financiële uitdagingen. We zullen met onze dienstverlening mee moeten bewegen om de veranderende doelgroep adequaat te blijven bedienen. Lokale afspraken, zoals vastgelegd in de visie op sociaal maatschappelijke ontwikkeling, helpen ons om deze beweging teweeg te brengen.
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
8
Visie op sociaal maatschappelijke ontwikkeling In 2024 is de visie op sociaal maatschappelijke ontwikkeling ‘Samen (goed) voor elkaar!’ vastgesteld door de gemeenteraad (gemeente Veldhoven, 2024). Deze visie biedt drie sociale pijlers, die onze richting naar een toekomstbestendige samenleving bepalen. We gebruiken deze pijlers om de Schulddienstverlening de komende jaren toekomstbestendig in te richten. 1. Zelf- en samenredzaamheid stimuleren We stimuleren het eigen oplossend vermogen van de inwoner met beginnende betaalproblemen. Dit kan zelfstandig zijn of met hulp uit het eigen netwerk. Als dat niet lukt, begeleiden we hen richting de eigen oplossing. 2. Investeren in sociale cohesie en een sterke sociale basis Naast het eigen netwerk van de inwoner speelt de gemeenschap ook een rol in het voorkomen van schulden problematiek. We betrekken organisaties in de eigen omgeving van inwoners bij het voorkomen en signaleren van betaalproblemen. 3. Hulp voor wie dat nodig heeft Voor inwoners met problematische schulden bieden wij een passend vangnet met hulpverlening op maat, met als doel dat zij weer kunnen toewerken naar financiële zelfredzaamheid. De rode draad door deze pijlers is: preventief werken en normaliseren. We voorkomen het ontstaan van problematische schulden zo veel als mogelijk en zetten in op preventieve middelen.
Dit doen we onder andere met de inzet van Geldfit Veldhoven, een laagdrempelig loket voor vragen over geld. Daarnaast normaliseren we gebeurtenissen en situaties in het leven van de inwoner met financiële impact. Zo hebben bepaalde ‘life-events’ waar eenieder mee te maken kan krijgen, zoals de 18-jarige leeftijd bereiken, echtscheiding, overlijden of baanverlies, allen een financiële impact. Ook is het normaal om soms onzekerheid of stress te ervaren over de eigen financiële situatie. Deze gebeurtenissen kan men niet altijd voorkomen. Wel kunnen we, mede door inzet op de drie pijlers, zorgen dat de (negatieve) financiële impact zo klein mogelijk is, en het risico op problematische schulden wordt verkleind. Het bespreekbaar maken van deze uitdagingen en onzekerheden is hier ook onderdeel van.
Armoede Agenda Hoewel niet alle inwoners met problematische schulden in armoede leven is de kans dat deze groep in armoede leeft wel groter vergeleken met inwoners zonder problematische schulden (SCP, 2024). Andersom hebben degenen die in armoede leven vaker een problematische schuld. Er is hier geen direct causaal verband, maar er is sprake van een samenhang. Het aanpakken van armoede kan daarom een positief neveneffect hebben en de kans op het ontstaan van problematische schulden verlagen. Andersom kan het aanpakken van problematische schulden bijdragen aan het voorkomen van armoede. Daarom is het bestrijden van schuldenproblematiek ook onderdeel van de Veldhovense Armoede Agenda.
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
9
Armoede Agenda gemeente Veldhoven
Samen sterker tegen armoede April 2025
In 2025 is de Armoede Agenda ‘Samen sterker tegen armoede’ vastgesteld (gemeente Veldhoven, 2025). Deze agenda biedt een praktisch plan om uitvoering te geven aan onze doelen op gebied van armoedebestrijding. De agenda kent, net als de visie, drie pijlers: financiële redzaamheid, inkomensondersteuning en het armoede netwerk. De rode draad van de agenda: preventieve activiteiten en communicatie. Met name de eerste pijler, financiële redzaamheid, richt zich op de samenhang tussen armoede en schulden problematiek. Wie financiële redzaamheid ontwikkelt, vermindert namelijk zijn risico op zowel armoede als schulden. Daarnaast zet het armoedenetwerk zich in brede zin in voor bestaanszekerheid; het voorkomen en bestrijden van schuldenproblematiek valt daar ook onder. De pijlers uit de visie en de Armoede Agenda worden samengebracht in pijlers voor Schulddienstverlening in het volgende hoofdstuk. De strategische uitgangspunten, en daarmee de drie pijlers, voor Schulddienst verlening zijn: 1. We zetten in op financiële redzaamheid en het voorkomen van schulden 2. Veldhoven gaat samen aan de slag voor een schuldenvrije samenleving 3. We bieden een (tijdelijk) vangnet op maat voor mensen met schuldenproblematiek Om uitvoering te geven aan deze pijlers worden in het bijgevoegde uitvoeringsplan activiteiten opgenomen.
Vanwege de nauwe samenhang met armoedebestrijding, zullen deze activiteiten ook jaarlijks bijdragen aan de uitvoering van de Armoede Agenda.
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
10
Pijlers en monitoring
De pijlers uit de visie en de Armoede Agenda zijn doorvertaald naar de pijlers voor Schulddienstverlening in dit beleidsplan. Zo sluiten onze activiteiten beter op elkaar aan en versterken zij elkaar. Aan iedere pijler koppelen we een ambitie en een meetindicator, zodat de voortgang zichtbaar en meetbaar blijft.
1. We zetten in op financiële redzaamheid en het voorkomen van schulden
Visie pijler 1: Zelf- en samenredzaamheid
Armoede Agenda pijler 1: financiële redzaamheid
Rode draad: preventie, normaliseren & communicatie
Het oplossen van schuldenproblematiek kan een langdurig en intensief proces zijn. Daarnaast zijn de maatschappelijke kosten hoog (Jungmann et al, 2024). Daarom moedigen we inwoners aan om de juiste kennis en middelen te gebruiken zodat ze zelf problemen op kunnen lossen, en minder vaak professionele hulp nodig hebben.
Ambitie: zoveel mogelijk inwoners met beginnende betaalproblemen vinden en ondersteunen
Meetindicator: aantal inwoners dat zich meldt voor een informatief gesprek over financiële vragen
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
11
2. Veldhoven gaat samen aan de slag voor een schuldenvrije samenleving
Visie pijler 2: Sociale cohesie, sociale basis
Armoede agenda pijler 3: Armoede netwerk
Meer sociale samenhang zorgt ervoor dat inwoners er minder snel alleen voor staan. Naast de gemeente spelen ook ketenpartners, lokale organisaties en werkgevers een rol in het vergroten van de financiële weerbaarheid van onze samenleving. Deze ketenpartners werken samen in het Armoedenetwerk van Veldhoven. Door signalen te delen, informatie breed beschikbaar te maken en hulp op meerdere plekken aan te bieden, voorkomen we dat geldzorgen uitgroeien tot problematische schulden.
Ambitie: het Armoedenetwerk effectief inzetten op gebied van Schulddienstverlening
Meetindicator: kwalitatieve monitoring op de samenwerking binnen het netwerk, één component van deze kwalitatieve meting richt zich op de collectieve ondersteuning aan inwoners met schulden
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
12
3. We bieden een (tijdelijk) vangnet op maat voor mensen met schuldenproblematiek
Visie pijler 3: Vangnet
Er blijven altijd mensen die extra (tijdelijke) ondersteuning en hulp nodig hebben. We richten deze ondersteuning zo in dat deze past bij de persoonlijke situatie van de inwoner, en toewerkt naar een duurzame oplossing. Er zijn immers diverse vormen van schuldregelingen mogelijk, van betalingsregeling tot saneringskrediet. We zorgen ervoor dat de regeling zo goed mogelijk aansluit bij de behoeften en wensen van de inwoner. Zo blijven we werken volgens de bedoeling. Het doel, de oplossing voor de inwoner, staat centraal. Waar passend betrekken we hierbij andere afdelingen of externe partners, bijvoorbeeld voor inkomensondersteuning.
Ambitie: zoveel mogelijk inwoners met problematische schulden een schuldregeling aanbieden
Meetindicator: het aantal getroffen schuldregelingen ten opzichte van het geschatte aantal inwoners met problematische schulden door CBS
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
13
Financiën
Binnen de Schulddienstverlening zijn onze medewerkers de belangrijkste middelen. Zij geven uitvoering aan de wet en onze lokale ambities. Binnen het team werk en inkomen bestaat de vakgroep Schulddienstverlening uit drie klantmanagers Schulddienstverlening, twee administratief medewerkers / budgetbeheerders, en een kwaliteitsmedewerker.
Het beschikbare budget voor de uitvoering van de Schulddienstverlening is vastgelegd in de meerjarenbegroting en ziet er als volgt uit:
Kostensoort
2025
2026
2027
2028
2029
Schulddienstverlening
€ 46.496
€ 48.369
€ 50.628
€ 52.275
n.t.b.*
Maatwerktrajecten
€ 10.000
€ 10.000
€ 10.000
€ 10.000
€ 10.000
*) De huidige meerjarenbegroting loopt t/m 2028
Naast het begrote budget voor Schulddienstverlening is er specifiek budget opgenomen voor maatwerktrajecten voor ondernemers. Ondernemers zijn een relatief nieuwe doelgroep binnen de Schulddienstverlening. In sommige situaties moeten wij maatwerk leveren waarvoor wij niet de juiste kennis of expertise in huis hebben. Het gaat om complexe casussen die kortstondig extra specialistische inzet vragen. Daarom kiezen we ervoor om dit uit te besteden. De activiteiten die voortvloeien uit dit beleidsplan geven aan de voorkant geen aanleiding voor een bijgesteld budget. De activiteiten richten zich voornamelijk op het aanbrengen van een andere focus en het stellen van prioriteiten binnen het bestaande werk. We streven er daarbij naar om meer inwoners met schulden te bereiken, wat betekent dat het aantal dossiers in de dienstverlening stijgt. Tegelijkertijd streven we ernaar om deze inwoners eerder te bereiken, wanneer de schuldensituatie minder kritiek is, en een laagdrempelige oplossing nog mogelijk is.
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
14
Dit zou op termijn moeten zorgen voor lagere kosten per dossier. De voortgang van deze ontwikkelingen wordt jaarlijks periodiek gemonitord in de P&C cyclus. Enkele activiteiten kunnen op termijn vragen om een verschuiving van inzet binnen de formatie van team werk en inkomen. Vooralsnog lijkt het er niet op dat hiervoor een formatieve uitbreiding nodig is. Eén van de beoogde activiteiten vraagt op termijn om budget, namelijk het ontwikkelen van een digitaal klantportaal. Zie voor toelichting het uitvoeringsplan, bijlage 1. Momenteel bevinden we ons nog in de onderzoeksfase. Wanneer duidelijk is hoe dit portaal wordt vormgegeven, hoe dit geïmplementeerd wordt en wat de kosten zijn, zal hiervoor een bestuurlijk voorstel worden gedaan. Dit gebeurt in samenspraak met het team Informatisering.
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
15
Van plan naar uitvoering
In het beleidsplan staan de kaders beschreven waarbinnen wij inwoners met betaalproblemen en schulden ondersteunen. Deze kaders zijn uitgewerkt in drie pijlers met bijbehorende ambities. Ter uitvoering hiervan is een uitvoeringsplan opgesteld (bijlage 1), waarin de activiteiten voor de komende jaren zijn opgenomen. Elke activiteit is gekoppeld aan één van de pijlers en draagt rechtstreeks bij aan het realiseren van de bijbehorende ambitie.
Het uitvoeren van de activiteiten vraagt aan de voorkant niet om formatieve of financiële uitbreiding. Enkel één activiteit vraagt mogelijk in een later stadium om budget op verzoek. Per pijler gaan we de volgende activiteiten uitvoeren. Deze activiteiten worden nader toegelicht in het uitvoeringsplan.
We zetten in op financiële redzaamheid en het voorkomen van schulden - Schulddienstverlening opnemen in het communicatie jaarplan - Het breder inzetten van financiële educatie - De inzet op vroegsignalering heroriënteren en intensiveren - Het verzachten van keteneffecten - Het bereiken en informeren van zelfstandig ondernemers Veldhoven gaat samen aan de slag voor een schuldenvrije samenleving - Het versterken van de samenwerking binnen het Armoedenetwerk - Integraal samenwerken, zowel intern als extern, is de standaard - Het vaker kiezen voor outreachend werken - Het betrekken van Veldhovense werkgevers bij de financiële gezondheid van hun werknemers We bieden een (tijdelijk) vangnet op maat voor mensen met schuldenproblematiek - Klantmanagers trainen in budget coaching - Nazorg aanbieden op maat - Het ontwikkelen van een digitaal klantportaal - Het volgen en eventueel overnemen van landelijke innovaties
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
16
bronnen- en begrippenlijst.
Bronnenlijst CBS (2024) Schuldenproblematiek in Beeld Klik hier CBS (2024) Betalingsachterstanden bij uitvoeringsorganisaties Klik hier Gemeente Veldhoven (2025) Armoede Agenda Klik hier Gemeente Veldhoven (2025) Visie op gemeente Veldhoven ‘Groeiend & trots’ Klik hier Gemeente Veldhoven (2024) Visie op sociaal maatschappelijke ontwikkeling Veldhoven Klik hier Gemeente Veldhoven (2024) Monitor Sociaal Domein 2024 (intern document) Gemeente Veldhoven (2024/2025) Applicatie Cognos Analytics (diverse interne data rapportages) Jungmann et al (2024) De maatschappelijke kosten van schuldenproblematiek Klik hier NVVK (2025) – Basisdienstverlening Klik hier NVVK (2025) – Verhalenbundel Klik hier NVVK (2025) – Onderzoek naar begeleiding en nazorg (lokale resultaten zijn intern bekend) NVVK (2025) – Nationaal programma Armoede en schulden al meteen onder druk Klik hier Rijksoverheid (2025) Kamerbrief Nationaal Programma Armoede en Schulden Klik hier SCP (2024) - Samenhang tussen armoede en problematische schulden Klik hier Stimulansz (2025) – Handreiking verzachten keteneffecten Klik hier Veldhoven aan Tafel (2024) – Advies bestaanszekerheid (intern document)
Begrippen en afkortingen CAK – Deze organisatie voert financiële regelingen in de zorg uit, zoals het innen van eigen bijdragen voor de WMO en Wlz. CBS – Het Centraal Bureau voor de Statistiek Life events – gebeurtenissen in het persoonlijk leven, vaak met financiële impact. Denk aan trouwen, kinderen krijgen, 18 jaar worden, echtscheiding, baanverlies, met pensioen gaan, arbeidsongeschikt raken etc. NVVK – Branchevereniging voor schuldhulp en financiële dienstverlening Outreachend werken – Werken naar de doelgroep vanuit hun vertrouwde omgeving, bestaande netwerken en ontmoetingsplaatsen Omgekeerde toets – Er wordt integraal met de inwoner onderzocht welke oplossing nodig is, hiervoor wordt de verbinding met andere werkvelden in en buiten de gemeente gelegd. SCP – Sociaal en Cultureel Planbureau Stress-sensitieve dienstverlening – werkwijze waarbij nadrukkelijk rekening wordt gehouden met stress die de klant mogelijk ervaart, met een empathische en laagdrempelige basishouding Veldhoven aan Tafel – De participatieraad sociaal domein van de gemeente Veldhoven Wgs – Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
17
Beschikbare vormen van schuldregelingen:
Betalingsregeling
De klantmanager regelt een betalingsregeling met de schuldeisers. De hoogte en duur van de aflossing zijn vrij te bepalen.
Herfinanciering
De schuldenaren worden op basis van 100% afgekocht. De inwoner sluit een krediet af bij een bank of particulier en krijgt hierin advies van de klantmanager.
Saneringskrediet
De inwoner is na 18 maanden schuldenvrij door dit krediet. De schuldeisers worden afgekocht tot een maximaal bedrag gebaseerd op de afloscapaciteit van de inwoner. De inwoner betaalt in 18 maanden het krediet terug aan de kredietbank. De gemeente staat borg voor het krediet.
Schuldbemiddeling
Er wordt een overeenkomst gesloten tussen de inwoner en de schuldeisers. De inwoner lost in 18 maanden zo veel mogelijk af. daarna schelden de schuldeisers de overige vordering kwijt.
Schuldregeling zonder
De mogelijkheid bestaat dat de inwoner volgens de norm berekening geen
afloscapaciteit
afloscapaciteit heeft. Schuldeisers ontvangen een voorstel zonder aflos capaciteit waarbij de volledige schuldenlast wordt kwijtgescholden.
WSNP
Wanneer een minnelijk traject niet lukt, kan de inwoner een WSNP aanvraag doen, voor een wettelijke schuldregeling. De klantmanager ondersteunt de inwoner bij het indienen van een verzoekschrift bij de rechtbank.
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
18
bijlagen.
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
19
Bijlage 1 Uitvoeringsplan bij beleidsplan Schulddienstverlening 2026 - 2029
De pijlers en ambities uit het beleidsplan worden in dit uitvoeringsplan vertaald naar concrete activiteiten.
Pijler 1: We zetten in op financiële redzaamheid en het voorkomen van schulden Waar staan we nu? Een aantal elementen binnen de Schulddienstverlening draagt al bij aan het vergroten van de financiële redzaamheid en het voorkomen van schulden, zoals de vroegsignalering en het inzetten van info & adviesgesprekken. De afgelopen jaren is de vroegsignalering sterk doorontwikkeld. Het aantal vaste laste partners dat vroegsignalen aan ons doorgeeft is gegroeid. Daarnaast speelt het Geldfit loket een belangrijke preventieve rol, door inwoners laagdrempelig te ondersteunen bij vragen over geld. Ook zijn we, in het kader van de Armoede Agenda, gestart met het geven van financiële gastlessen op scholen, in samenwerking met Brainport voor Elkaar. - Binnen de vroegsignalering geven vaste lasten partners: woningcorporaties, verhuurders, nutsbedrijven en zorgverzekeraars, een signaal door aan de gemeente wanneer een inwoner een betalingsachterstand heeft. De gemeente neemt contact op met de inwoner en kan vroegtijdig hulp aanbieden. - Na een eerste gesprek met een inwoner kan blijken dat een intake voor uitgebreide vormen van dienstverlening (nog) niet nodig is. Sommige inwoners kunnen met een beetje hulp hun financiële problemen zelfstandig oplossen. In dat geval worden info & advies gesprekken ingezet.
Het doel van deze gesprekken is om inwoners zelf in staat te stellen een duurzaam financieel evenwicht te bereiken. Dit kan een beroep op uitgebreidere vormen van dienstverlening overbodig maken.
Waar willen we naartoe? We willen zo veel mogelijk inwoners met beginnende betaalproblemen vinden en ondersteunen. Ondanks de inzet en ontwikkelingen de afgelopen jaren is er nog altijd een grote groep inwoners met betaalproblemen die we nog niet bereikt hebben. Wanneer we de inwoner bereiken proberen we vroegtijdig het ontstaan van schulden te voorkomen en normaliseren we het bespreken van financiële uitdagingen. Hiervoor gebruiken we de inzet van communicatie en financiële educatie. Daarnaast sturen we bij beginnende betaalproblemen zoveel als mogelijk op de zelfredzame oplossing van de inwoner zelf.
Hoe gaan we dit bereiken? Schulddienstverlening opnemen in het communicatie jaarplan Vanuit de Armoede Agenda werken we actief samen met team communicatie. Er is een jaarplan opgesteld waarin we doelgericht communicatie inzetten om over geldzaken in brede zin te communiceren. Dit doen we
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
20
bijvoorbeeld via het Veldhovens Weekblad en sociale media. We informeren inwoners onder andere over de diensten van de gemeente en het Geldfit loket. Jaarlijks vernieuwen we onze inzet op communicatie in het jaarplan. Het voorkomen en verhelpen van schulden krijgt hierin een prominente plaats. Het breder inzetten van financiële educatie We zijn recent gestart met het aanbieden van financiële gastlessen op basis- en middelbare scholen. Deze activiteit komt voort uit de Armoede Agenda. We werken op dit vlak samen met Brainport voor Elkaar. Zij faciliteren de samenwerking met het bedrijfsleven, wat het opstarten van de gastlessen mogelijk heeft gemaakt. Met deze gastlessen informeren we jongeren over geldzaken en bevorderen we de financiële redzaamheid. In de komende 4 jaar willen we onderzoeken of en hoe we dit kunnen voortzetten en uitbreiden.
“Zet in op de gedragskant van de armoede- en schuldenproblematiek. Het vertonen van gezond financieel gedrag is niet voor iedereen vanzelfsprekend en eenvoudig. Besteed daarom aandacht aan weten, kunnen en handelen in interventies om gezond financieel gedrag te stimuleren.” Advies Bestaanszekerheid, Veldhoven aan Tafel (2024) De inzet op vroegsignalering heroriënteren en intensiveren De afgelopen jaren is de vroegsignalering vooral in omvang ontwikkeld, er zijn veel vaste lasten partners aangesloten. In de komende jaren heroriënteren en intensiveren we de inzet op vroegsignalering in de uitvoering, om deze signalen effectiever op te pakken. Zo nemen we de huidige afspraken onder de loepen gaan we vaker op huisbezoek. We gaan standaard op huisbezoek bij achterstanden vanaf drie maanden. Het verzachten van keteneffecten Een verhoogd inkomen over een bepaalde periode, bijvoorbeeld door een nabetaling, kan leiden tot een zogenaamd keteneffect, waarbij toeslagen en andere voorzieningen worden verlaagd, beëindigd of zelfs teruggevorderd (Stimulansz, 2025). Keteneffecten kunnen het risico op betaalproblemen daardoor vergroten. We zorgen ervoor dat klantmanagers en vrijwilligers in het voorliggend veld dergelijke keteneffecten leren herkennen en de gevolgen ervan samen met de inwoner weten te verzachten.
Het bereiken en informeren van zelfstandig ondernemers Uit cijfers van het CBS blijkt dat 20% van de huishoudleden met problematische schulden in Veldhoven, inkomen uit een zelfstandige onderneming heeft. Met deze doelgroep heeft de gemeente minder vaak direct contact dan bijvoorbeeld inwoners met inkomen uit een sociale voorziening. Het is belangrijk dat onder nemers goed geïnformeerd worden over financiële gezondheid en de weg naar financiële ondersteuning. In deze beleidsperiode wordt onderzocht hoe we deze doelgroep het beste kunnen bereiken en informeren.
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
21
Pijler 2: Veldhoven gaat samen aan de slag voor een schuldenvrije samenleving Waar staan we nu? De gemeente Veldhoven werkt al langere tijd samen met een aantal ketenpartners, zoals Geldfit Veldhoven, Bureau Sociale Raadslieden, en Stichting Leergeld. Deze partners vormen samen het Armoedenetwerk van de gemeente Veldhoven, met het doel de samenwerking te intensiveren. Armoedebestrijding is daarbij als brede doelstelling benaderd, de partners in het netwerk kunnen vanuit hun rol ook bijdragen aan schuldenbestrijding. Daarnaast zijn er stappen gezet in de richting van integraal en outreachend werken.
Waar willen we naartoe? We willen de samenwerking binnen het Armoedenetwerk verder versterken en dit netwerk effectief inzetten voor Schulddienstverlening. Daarnaast betrekken we ook partijen buiten het netwerk die zelf geen directe rol hebben in armoede- of schuldenbestrijding, maar wél een belangrijke signaal- of doorverwijsfunctie kunnen vervullen, zoals werkgevers. Daarnaast dient integraal werken de standaard te zijn, met een outreachende aanpak waar mogelijk. Schuldenproblematiek staat immers zelden op zichzelf. De inwoner krijgt vaak met een opstapeling aan uitdagingen te maken, wat integraal werken noodzakelijk maakt om naar een duurzame oplossing toe te werken.
Hoe gaan we dit bereiken? Het versterken van de samenwerking binnen het Armoedenetwerk Het Armoedenetwerk wordt de komende jaren versterkt. Er worden bijeenkomsten georganiseerd met alle actoren om een gezamenlijke koers te bepalen. Het functioneren van het netwerk wordt met kwalitatieve monitoring gemeten. De inzet van het netwerk op gebied van Schulddienstverlening is hier een essentieel onderdeel van. Integraal samenwerken, zowel intern als extern, is de standaard De medewerkers uit de vakgroep Schulddienstverlening intensiveren de samenwerking binnen het eigen team Werk en Inkomen met de andere vakgroepen. Dit gebeurt daarnaast ook binnen de organisatie met o.a. de collega's Jeugd, WMO, Generalisten/Specialisten. Buiten de organisatie versterken we de samenwerking met onze ketenpartners, zoals binnen het Armoedenetwerk. Daarbij staat de integrale hulpvraag van de klant centraal, en niet de eerst gestelde hulpvraag bij de eerst bezochte hulpverlener. Deze werkwijze is niet nieuw, maar de aandacht hiervoor is onverminderd. Het vaker kiezen voor outreachend werken We bewegen actief naar de doelgroep toe, in plaats van te verwachten dat inwoners altijd zelf het initiatief nemen. Door aan te sluiten bij hun vertrouwde omgeving, bestaande netwerken en ontmoetingsplaatsen verlagen we de drempel om hulp te vragen en vergroten we de inclusiviteit van onze dienstverlening.
We doen dit al door periodiek te werken op locatie de Veldwijzer. Dit zetten we voort en breiden we uit door daar ook samen met team Inkomen te werken. Zo werken we zowel outreachend als integraal. Ook zoeken we de doelgroep binnen de vroegsignalering actief op door vaker op huisbezoek te gaan. De focus ligt daarbij op inwoners met een langere betaalachterstand, vanaf drie maanden.
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
22
“Outreachend werken: Start met uitbreiding van de aanwezigheid van de gemeenteambtenaar bij de Veldwijzer, die van alle problematiek iets afweet en kan doorverwijzen. Een ambtenaar die concreet kan meedenken.” Advies Bestaanszekerheid, Veldhoven aan Tafel (2024) Het betrekken van Veldhovense werkgevers bij de financiële gezondheid van hun werknemers Ook inwoners met een inkomen uit arbeid kunnen te maken krijgen met betaalproblemen en schulden. Werkgevers zijn daarbij een van de eerste partijen die hier een signaal van krijgen, bijvoorbeeld doordat er beslag wordt gelegd op het loon van de werknemer. Ook zijn werkgevers vaak op de hoogte van ‘life events’ van de werknemer met financiële impact. Werkgevers kunnen in dergelijke situaties, maar ook preventief, hulp aanreiken aan de werknemer. Hiervoor is een toolkit beschikbaar. Een eerste stap is om deze toolkit binnen de eigen organisatie, gemeente Veldhoven, uit te rollen. Dit willen we vervolgens aan lokale werkgevers aanreiken. Daarnaast kunnen werkgevers hun werknemers beter informeren over de financiële gevolgen van bijvoorbeeld het ontvangen van een transitievergoeding. Dit kan keteneffecten, zoals een lager recht op toeslagen, tot gevolg hebben.
44,7% van de huishoudleden in Veldhoven met problematische schulden heeft als belangrijkste inkomensbron loon als werknemer. Een groot deel van de inwoners met problematische schulden heeft dus een betaalde baan. Wel hebben zij vaker een lager inkomen en/of een flexibel contract. SCP, 2024
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
23
Pijler 3: Het bieden van een vangnet op maat voor mensen met schuldenproblematiek Waar staan we nu? De basis van onze dienstverlening is goed op orde. We kunnen inwoners die een beroep doen op Schulddienst verlening een passend traject aanbieden binnen de daarvoor gestelde termijnen. Ook is er de afgelopen tijd gewerkt aan een uniforme werkwijze binnen het team. We werken daarbij stress-sensitief en volgens de bedoeling.
Waar willen we naartoe? Nog niet iedereen met problematische schulden weet onze dienstverlening te vinden of wil hier gebruik van maken. Inwoners ervaren nog altijd drempels richting onze dienstverlening. We willen deze drempels verlagen en een groter deel van de doelgroep alsnog bereiken. Bij het bieden van de juiste dienstverlening zetten we, waar mogelijk, in op de zelfredzaamheid van de inwoner. Met budget coaching en een traject op maat kunnen inwoners met een hogere mate van zelfredzaamheid sneller weer op eigen benen staan, terwijl inwoners die minder zelfredzaam zijn juist meer ondersteuning ontvangen. Zo verdelen we onze aandacht ongelijk, om tot gelijke kansen te komen voor iedereen met een hulpvraag.
Hoe gaan we dit bereiken? Klantmanagers trainen in budget coaching Bij elke klant wordt beoordeeld of budgetcoaching nodig is. Waar deze taak voorheen vaak was belegd bij een aparte budgetcoach, maakt budgetcoaching inmiddels deel uit van het takenpakket van de klantmanagers. Zij volgen hiervoor een training. Voor de inwoner waarbij de klantmanager ook de budget coaching oppakt betekent dit één aanspreekpunt en één contactpersoon. Dit geeft de inwoner meer vertrouwen en rust (NVVK Verhalenbundel, 2025). Ook heeft de klantmanager hierdoor bredere vaardigheden, waardoor zij beter in staat zijn de klant te ondersteunen. Door het inzetten van budgetcoaching investeren we in de ontwikkeling van de financiële redzaamheid van de inwoner. We sturen hier zo veel mogelijk aan op de eigen oplossingen van de inwoner. Zo leert de inwoner weer eigen financiële keuzes te maken en om te gaan met geldzorgen. Met deze vaardigheden kan de inwoner het ontstaan van nieuwe schulden voorkomen. Nazorg aanbieden op maat Na het afronden van ieder traject Schulddienstverlening bieden we nazorg. Het doel is dat inwoners na afronding duurzaam schuldenvrij blijven. De behoefte aan nazorg is bij elke inwoner anders. Sommige inwoners vinden het prettig om nog geregeld contact te hebben met de betrokken schulddienstverlener, om bijvoorbeeld nieuwe uitdagingen op financieel gebied te kunnen bespreken.
Anderen hebben voldoende vertrouwen in de eigen financiële gezondheid opgebouwd of hebben bijvoorbeeld ook hulp van een andere professional na het traject, zoals een bewindvoerder. We bieden altijd een vorm van nazorg, maar passen deze aan op de behoefte van de inwoner. Het ontwikkelen van een digitaal klantportaal We onderzoeken de mogelijkheid om te werken met een digitaal klantportaal. Zo krijgt de klant toegang tot een portaal waar zij alle informatie, zoals brieven en afspraken, op één plek kunnen terugvinden. Dit maakt
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
24
onze dienstverlening toegankelijker en eenvoudiger, en werkt daardoor drempel verlagend. Het doel is een dergelijk portaal in brede zin voor de vakgroepen binnen team werk en inkomen te realiseren. We werken hierin samen met het Team informatisering. Momenteel worden de mogelijkheden op dit vlak onderzocht. Het volgen en eventueel overnemen van landelijke innovaties Landelijk lopen er verschillende projecten en ontwikkelingen. Zo is recent het nationaal programma armoede en schulden in een kamerbrief toegelicht (Rijksoverheid, 2025), het is de opvolger van de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden 2022-2025. De ambities op het gebied van Schulddienstverlening uit het plan zijn als volgt: Problematische schulden moeten worden voorkomen. En als er schulden ontstaan, moeten drie dingen beter: een kleine vordering moet klein blijven, mensen met schulden moeten overzicht houden, en er moet snelle en goede schuldhulpverlening beschikbaar zijn. Net als in de voorgaande beleidsperiode, houden we dergelijke landelijke ontwikkelingen nauwlettend in de gaten en nemen we innovaties over waar dit onze dienstverlening sterkt. Een kanttekening bij het Nationaal Programma is dat hiervoor door het Rijk geen structurele middelen beschikbaar zijn gesteld (NVVK, 2025). De huidige financiering vervalt vanaf 2029.
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
25
Bijlage 2 Data bij beleidsplan Schulddienstverlening 2026 - 2029
Om een beter beeld te krijgen van schuldenproblematiek in Nederland en Veldhoven wordt gebruik gemaakt van data. Zo verzamelen we lokaal data over het gebruik van onze dienstverlening. Daarnaast maken we gebruik van landelijke data. Het dashboard van het CBS brengt zowel schuldenproblematiek in Nederland als per gemeente in beeld. Dit maakt dat we landelijke cijfers kunnen vergelijken met de lokale situatie.
minder dan 5% 5% tot 7% 7% tot 9% 9% tot 11% 11% of meer
Afbeelding 1. Huishoudens met geregistreerde problematische schulden per gemeente in Nederland, 2024-01 [%]
Landelijk is het aandeel huishoudens met geregistreerde problematische schulden 8.9% (afgerond 1 op de 11). In Veldhoven ligt dit percentage wat lager, met 5,7%, afgerond 1 op de 18 (zie afbeelding 1). Toch gaat dit alsnog om 1.190 huishoudens in Veldhoven. Dit aantal ligt aanzienlijk hoger dan het aantal huishoudens dat momenteel bij onze dienstverlening in beeld is. De afgelopen jaren schommelde dat tussen de 100 en 200 klanten (zie afbeelding 2). Niet alle personen met problematische schulden maken dus al gebruik van de gemeentelijke dienstverlening.
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
26
Actueel aantal klanten per maand binnen de Schulddienstverlening in Veldhoven*
180
160 140 120 100 80 60 40 20 0
2022
2021
2020
december november oktober september augustus juli juni mei april maart februari januari december november oktober september augustus juli juni mei april maart februari januari december november oktober september augustus juli juni mei april maart februari januari december november oktober september augustus juli juni mei april maart februari januari
2023
Afbeelding 2 * cijfers van 2024 zijn vanwege overgang van systeem voor deze tabel niet beschikbaar.
Wel ontvangen wij steeds meer vroegsignalen. Dit komt omdat steeds meer vaste lasten partners hierbij betrokken zijn en ons signalen mogen geven. Zo ontvingen wij afgelopen jaar bijna 2000 signalen (zie afbeelding 3). Bij elk vroegsignaal wordt een poging gedaan contact te leggen met de inwoner. Ondanks de inzet op vroegsignalering en het verspreiden van informatie zijn er dus veel huishoudens met proble matische schulden niet bij onze gemeentelijke dienstverlening in beeld.
Vroegsignalen per maand in Veldhoven [Meldingen per type vastelastenpartner] 204
200
180 160 141 26% 37
48% 67
31% 50
42% 67
32% 49 30% 46 36% 54
147 118 34% 40 27% 32 38% 45
33% 49 20% 30 45% 66
0
151
27% 43
30% 45
26% 42
21% 31
42% 68
50% 75
27% 48 23% 41
51% 91
177 6% - 10
178
17% 34
22% 39
31% 55
26% 53
20% 35
39% 79
53% 93
21% 38
46% 81
145 34% 50 18% 26 46% 66
zorgverzekeraar energieleverancier
december
november
oktober
september
mei
april
maart
februari
januari
waterleverancier
woningcorporatie
2024 augustus
50
26% 37
151
juli
100
27% 43
juni
150
162 6% - 9
19% 38
Afbeelding 3.
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
27
Uit onderzoek van het SCP blijkt dat er een samenhang is tussen het leven in armoede en het hebben van problematische schulden. Op basis van deze samenhang wordt vaak verwacht dat personen met problematische schulden daarom veelal een inkomen uit een sociaal vangnet ontvangen, zoals een bijstandsuitkering. Hoewel personen met een uitkering inderdaad oververtegenwoordigd zijn binnen deze groep, komen problematische schulden ook regelmatig voor bij mensen met een inkomen uit loon of winst (zie afbeeldingen 4 en 5).
Belangrijkste inkomensbron van referentiepersoon*, januari 2024 SELECTIE NEDERLAND 100%
50%
0% Met geregistreerde problematische schulden Afbeelding 4
Zonder geregistreerde problematische schulden * Het betreft hier de belangrijkste inkomsten in december 2022
Belangrijkste inkomensbron van geselecteerd huishuodlid*, januari 2024 SELECTIE VELDHOVEN 100%
50%
0% Met geregistreerde problematische schulden Afbeelding 5
Zonder geregistreerde problematische schulden * Het betreft hier de belangrijkste inkomsten in december 2022
Loon als werknemer
WW-uitkering
AO- of ziektewetuitkering
Studenten/scholieren
Loon/winst als zelfstandige
Bijstandsuitkering
Pensioenuitkering
Overig zonder inkomen
Onbekend
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
28
Meer dan de helft van de personen met geregistreerde problematische schulden heeft inkomen uit loon als werknemer, of uit loon/winst als zelfstandige. In Veldhoven is dit aandeel, met 44,7% uit loon als werknemer en 20,0% uit loon/winst als zelfstandige, nog groter dan landelijk (41,4% werknemer, 20,1% zelfstandige). Hoe komen personen met inkomen uit loon of winst dan toch in een situatie met problematische schulden terecht? Dit kan meerdere oorzaken hebben. Data kan dit uiteraard niet volledig voorspellen. Wel laat data zien dat huishoudens met probleemschulden relatief vaker sociaaleconomisch kwetsbare kenmerken hebben. Zo hebben huishoudens met problematische schulden vaak minder of geen eigen vermogen beschikbaar (zie afbeelding 6), en hebben zij vaker een flexibel arbeidscontract (zie afbeelding 7), ten opzichte van huishoudens zonder problematische schulden.
Vermogen van het huishouden*, januari 2024 SELECTIE VELDHOVEN 100%
75%
50%
25%
0% Met geregistreerde problematische schulden
Zonder geregistreerde problematische schulden
Afbeelding 6
* Het betreft hier het vermogen op 1 januari 2022
Minder dan 0 euro
0 tot 1.000 euro
1.000 tot 10.000 euro
10.000 tot 50.000 euro
50.00 euro of meer
Vermogen onbekend
Life events, zoals overlijden, een echtscheiding, baanverlies, het bereiken van de 18-jarige leeftijd etc. gaan vrijwel altijd gepaard met financiële veranderingen. Daardoor vergroten deze gebeurtenissen het risico op een financiële tegenslag. Op dergelijke momenten zijn personen met een beperkt of geen eigen vermogen extra kwetsbaar. De kans op één van deze life events, baanverlies, is groter wanneer men een flexibel arbeidscontract heeft. Huishoudens met problematische schulden hebben vaker een flexibel arbeidscontract dan gemiddeld, wat de kans op wisselend inkomen en baanverlies vergroot.
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
29
Flexibel contract in huishouden, januari 2024 SELECTIE VELDHOVEN 100%
75%
50%
25%
0% Met geregistreerde problematische schulden
Zonder geregistreerde problematische schulden
Afbeelding 7
Flexibel(e) contract(en) in huishouden Geen flexibel(e) contract(en) in huishouden
Data vertelt ons dus verschillende dingen over schuldenproblematiek in Veldhoven: Veldhoven kent minder huishoudens met problematische schulden dan landelijk gemiddeld, maar meer dan wij momenteel als gemeente in beeld hebben. Er zijn dus huishoudens met problematiek die wij nog niet weten te bereiken met onze dienstverlening. Personen met problematische schulden zijn niet enkel te vinden in doelgroepen waar vaak aan gedacht wordt, zoals gebruikers van een UWV- of bijstandsuitkering. Vele van hen hebben inkomen uit arbeid of onderneming. Deze doelgroep van werkenden kunnen wij niet altijd direct bereiken via een warme verwijzing van een overheidsinstantie, waar dit wel gedaan kan worden door een trajectbegeleider bij het UWV of vanuit de Participatiewet. We moeten de dienstverlening dus zo inrichten dat deze doelgroepen ook bereikt worden. Personen met problematische schulden hebben relatief vaker sociaaleconomisch kwetsbare kenmerken zoals een beperkt eigen vermogen, en een flexibel arbeidscontract. Door in te zetten op financiële redzaamheid kunnen we inwoners bewust maken van deze sociaaleconomische kwetsbaarheden en mogelijk de kwetsbaarheden voorkomen of wegnemen.
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
30
Referentiegemeenten Naast het vergelijken van landelijke en lokale trends en data wordt er ook gekeken naar referentiegemeenten. Voor de gemeente Veldhoven zijn dat Dronten, Barendrecht en Houten. Deze gemeenten zijn geselecteerd op basis van inwonersaantal, tussen 42.000 en 50.000, goede sociale structuur en redelijke centrum-functie. Gemeente Veldhoven 5.7% van de huishoudens met geregistreerde problematische schulden 9,6% personen met een betalingsachterstand bij minimaal één uitvoeringsorganisatie1 Gemeente Dronten 7.9% van de huishoudens met geregistreerde problematische schulden 11.8% personen met een betalingsachterstand bij minimaal één uitvoeringsorganisatie Gemeente Barendrecht 8.1% van de huishoudens met geregistreerde problematische schulden 12.3% personen met een betalingsachterstand bij minimaal één uitvoeringsorganisatie Gemeente Houten 5.0% van de huishoudens met geregistreerde problematische schulden 9.1% personen met een betalingsachterstand bij minimaal één uitvoeringsorganisatie Gemiddelde van de referentiegemeenten; Dronten, Barendrecht en Houten 7.0% van de huishoudens met geregistreerde problematische schulden 11.1% personen met een betalingsachterstand bij minimaal één uitvoeringsorganisatie
Het streven van de Gemeente Veldhoven is om onder het gemiddelde van deze percentages van de referentie gemeenten te blijven scoren.
1. Betrokken uitvoeringsorganisaties: Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB), Belastingdienst, Dienst toeslagen, CAK, Dienst Uitvoering Onderwijs, Sociale verzekeringsbank en Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
31
Bijlage 3 Participatietraject bij beleidsplan Schulddienstverlening 2026 - 2029
Aan de oplevering van dit beleidsplan ging een participatietraject vooraf. In dit traject is zowel intern als extern input opgehaald.
In april 2025 heeft een interne participatiesessie plaatsgevonden met de vakgroep Schulddienstverlening. Hierbij waren de schulddienstverleners, de budgetbeheerders, de kwaliteitsmedewerker en de teamleider W&I aanwezig. In de sessie is opgehaald hoe het vakgebied Schulddienstverlening kan bijdragen aan de pijlers van de visie op sociaal maatschappelijke ontwikkelingen. Wat kunnen collega's vanuit hun rol bijdragen? Wat kunnen we van ketenpartners verwachten? Het teamplan Werk en Inkomen 2025-2026 sluit daarbij waar passend aan op het beleidsplan. Dit zal ook bij volgende teamplannen binnen de looptijd van het beleidsplan het geval zijn. Daarnaast is er op verschillende manieren externe input opgehaald. In de eerste plaats is de participatieraad sociaal domein Veldhoven aan Tafel hierbij betrokken geweest. Zij gaven in december 2024 al een advies af op het gebied van armoedebestrijding in brede zin. In dit advies stonden een aantal aandachtspunten die ook op Schulddienstverlening van toepassing zijn, zoals de adviezen over samenwerken, vroegsignalering en preventie. Deze zijn daarom ook in overweging genomen bij de totstandkoming van dit beleidsplan. Daarnaast is de participatieraad in mei aanvullend gevraagd om input te leveren specifiek voor dit plan. Hiervoor hebben zij signalen opgehaald bij hun achterban.
Daarbij geven de pijlers uit de Armoede Agenda Veldhoven en De Visie op Sociaal maatschappelijke ontwikkelingen Veldhoven richting aan dit beleidsplan. De pijlers en ambities in dit beleidsplan zijn mede daaruit voorgekomen. De participatietrajecten die hebben bijgedragen aan de genoemde agenda en visie werken daardoor ook door in dit beleidsplan. De NVVK heeft daarnaast onderzoek gedaan naar begeleiding en nazorg in de Schulddienstverlening, zowel landelijk als lokaal. De informatie voor het onderzoek werd opgehaald bij hulpvragers middels een enquête. Gemeente Veldhoven heeft deze enquête uitgezet onder de Veldhovense hulpvragers die binnen de afdeling Schulddienstverlening bekend zijn en zijn geweest. De Veldhovense resultaten waren overwegend positief, met gemiddeld het cijfer 7,5 voor onze dienstverlening, en zelfs 3 maal een 10! Ook de open vragen zijn veelal positief beantwoord. Helaas waren de resultaten voor de gemeente Veldhoven met maar 9 ingevulde enquêtes niet representatief. Landelijk is het onderzoek wel representatief. De bevindingen zijn door de NVVK gepubliceerd in een verhalenbundel.
Beleidsplan Schulddienstverlening 2026-2029 gemeente Veldhoven
32
Gemeente Veldhoven Meiveld 1 5501 KA Veldhoven Postbus 10101 5500 GA Veldhoven E gemeente@veldhoven.nl T 14 040 www.veldhoven.nl
Oktober 2024