AN_Kerkenvisie Veldhoven "Waardering en transformatie van religieus erfgoed"

*24bs00094*

Datum besluitraad Agendapunt Volgnummer Gewijzigd voorstel Portefeuillehouder

: 3 september 2024 : : 24bs00049 : : J. Rooijakkers

Datum oordeelraad Datum B en W Programma begroting Taakveld

: 20 augustus 2024 : 9 juli 2024 : 5 : 5.3

Adviesnota raad

Kerkenvisie Veldhoven ‘waardering en transformatie van religieus erfgoed’ Beslispunten 1. De Kerkenvisie Veldhoven ‘waardering en transformatie van religieus erfgoed’ vast te stellen Inleiding Steeds minder kerkeigenaren in Nederland kunnen de lasten van hun gebouwen nog opbrengen. Om leegstand en verval te voorkomen zoeken ze naar mogelijkheden om inkomsten te genereren of zelfs om hun gebouw te verkopen. In dit kader heeft het Rijk de gemeentebesturen gevraagd een visie te ontwikkelen op de toekomst van kerkgebouwen in hun gemeente. Voorgeschiedenis

In 2020 heeft het parochiebestuur besloten om de kerken uit Oerle en Zeelst op Funda te plaatsen. De plaatsing op Funda leidde tot onrust in (een deel van) de Veldhovense gemeenschap. Met name de sociale betekenis van de kerken en de gedachte dat de kerkgangers de gebouwen hadden gefinancierd waren belangrijke aandachtspunten voor de gemeenschap. De drie heemkunde-verenigingen (nu verenigd in Erfgoedhuis Veldhoven) en de KBO-afdelingen (katholieke bond van ouderen) binnen Veldhoven vinden dat kerkgebouwen gemeenschappelijk erfgoed zijn. Vanuit die gedachte organiseerden zij in 2020 een petitie onder de bevolking onder de titel ‘Bescherm ONS kerkelijk erfgoed’. 1400 personen ondertekenden de petitie. Op 16 februari 2021 werd de petitie aangeboden aan de burgemeester. In de petitie werd gevraagd om een kerkenvisie op te stellen. Daar heeft de gemeente gehoor aan gegeven. Aanpak Samen met de werkgroep Kerkenvisie, partners en gebruikers hebben wij in de afgelopen periode onderzocht welke visie op het religieus erfgoed voor Veldhoven passend en werkbaar is. Hiervoor hebben wij ons laten begeleiden en adviseren door het Monumentenhuis Brabant. Beoogd effect Een toekomstbestendige visie op het religieus erfgoed voor de inwoners van Veldhoven met als doel het waardevolle religieus erfgoed niet onnodig verloren te laten gaan. Argumenten 1.1

Hiermee voldoen we aan de opdracht die uw raad ons gegeven heeft naar aanleiding van de gestelde vraag in de petitie ‘Bescherm ONS kerkelijk erfgoed’

Naar aanleiding van de petitie ‘Bescherm ONS kerkelijk erfgoed heeft uw raad in de programmabegroting 2024 in het programma 5, Sport, cultuur en recreatie in het kader van het behoud van cultureel erfgoed onder 5.3 de vaststelling van de kerkenvisie opgenomen. Deze visie is afgerond en wordt onderdeel het bredere erfgoedbeleid. 1.2

De visie doet recht aan de waardering voor het behoud van religieus erfgoed voor Veldhoven. De waardering richt zich met name op het cultuurhistorische, sociale en beeldbepalende belang. De gemeente heeft een werkgroep kerkenvisie ingesteld en opdracht verleend aan Monumentenhuis Brabant voor het opstellen van de kerkenvisie.

1.3

De visie komt tegemoet de maatschappelijke waarde voor de samenleving De maatschappelijke waarde werd vooral duidelijk in de petitie ‘bescherm ONS kerkelijk erfgoed’ die is overhandigd aan de burgemeester. De oorspronkelijke kerkdorpen waaruit Veldhoven is ontstaan ontlenen identiteit en herkenbaarheid aan het kerkgebouw. Dit draagt bij aan samenhang in de samenleving. Via een participatietraject is deze breed gedragen visie tot stand gekomen

1.4

De visie draagt bij aan de stedenbouwkundige betekenis van religieus erfgoed Een kerktoren is van verre te zien en herkenbaar, en is in veel gevallen het hoogste punt van het dorp en bepalend in het dorpsgezicht. Met deze kwaliteit wil de gemeente in historische dorpskernen rekening houden. Beeldkwaliteit en ruimtelijke ambities kunnen hier sturing aan geven.

Kanttekeningen en risico’s Niet van toepassing Financiën Dit voorstel heeft geen financiële consequenties. Communicatie en samenspraak Wij hebben in dit traject overleg gevoerd met belanghebbenden en belangstellenden. De aanpak hiervan is opgenomen in de bijlage: participatieplan. De concept-visie is voorgelegd in de vorm van een meeleesversie. De reacties daarop zijn waar van toepassing verwerkt in de visie en in bijlage Reacties Meeleesgroep opgenomen. We maken de informatie bekend via de gebruikelijke communicatiemiddelen van de gemeente. Uitvoering / planning Na besluitvorming door de gemeenteraad wordt de beschrijving van het religieus erfgoed door het Erfgoedhuis in gang gezet. Vervolgens zal de adviescommissie ruimtelijke kwaliteit deze beschrijvingen toetsen.

Bijlagen 1. Kerkenvisie ‘waardering en transformatie van religieus erfgoed’ 2. Participatieplan

2/3

3. Reacties Meeleesgroep 4. Raadsbesluit 24bs00110 Resultaat van de behandeling in de oordeelsvormende raad Dit voorstel gaat als bespreekstuk door naar de raad. POHO Rooijakkers zegt toe dat tekstuele correcties worden aangepast als dit inderdaad terecht blijkt (kapel bij airport en kerk in Wintelre). Hetzelfde geldt voor de correcties betreffende rijksmonumenten. Er komt een RIB over de waardering van de kerkgebouwen, inclusief de immateriële waarde, of het wordt opgenomen in de Burap. Reactie college n.a.v. behandeling in de oordeelsvormende raad 1. Kapel/koepeltje bij Airport: verwijderen uit tekst en kaartje. 2. Kerk Wintelre: verwijderen uit tekst en kaartje. 3. De rijksdienst heeft in de afgelopen maanden aanpassingen in het register gedaan met betrekking tot de rijksmonumenten. Feitelijk zijn alle vier de kerken al sinds de instelling van de erfgoedwet op 1 juli 2016 aangemerkt als rijksmonument. De aanpassingen hiertoe in het rijksmonumentenregister zijn echter pas onlangs gedaan. De conclusie is dat alle vier de kerken nu als rijksmonument in het rijksmonumentenregister zijn benoemd. 4. Het vervolg, dus de waardering van het religieus erfgoed door het Erfgoedhuis, wordt meegenomen in het erfgoedbeleid. Er wordt daarbij ook een uitvoeringsplan opgesteld. De raad wordt hierover naar verwachting in het eerste kwartaal van 2025 geïnformeerd. 5.

De bovenstaande aanpassingen onder 1,2, en 3 worden in de definitieve versie van de kerkenvisie verwerkt.

Burgemeester en wethouders van Veldhoven,

J.H.J. Sanders gemeentesecretaris/algemeen directeur

3/3

M.J.A. Delhez burgemeester