AN_Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2040

*24bs00134*

Datum besluitraad Agendapunt Volgnummer Gewijzigd voorstel Portefeuillehouder

: 3 september 2024 : : 24bs00134 / 24.075 : : T. van Broekhoven

Datum oordeelraad Datum B en W Programma begroting Taakveld

: 20 augustus 2024 : 16 juli 2024 : 4 : 4.2

Adviesnota raad

Besluiten over Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 20242040 Beslispunten 1. Het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2040 vast te stellen volgens raadsbesluit 24.076. 2. De financiële consequenties van de eerste termijn van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (2025-2028) vast te stellen en te verwerken in de meerjarenbegroting 2025-2028. Inleiding De gemeente is verantwoordelijk voor de bekostiging van onderwijshuisvesting. Om aanvragen van schoolbesturen over onderwijshuisvesting integraal te benaderen, is het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs uit 2020 geactualiseerd. Bij deze actualisatie is specifiek aandacht geweest voor de impact van de schaalsprong op onderwijshuisvesting. In het IHP worden de afspraken over onderwijshuisvesting voor de komende jaren vastgelegd. Met het vaststellen van dit meerjarenplan kunnen we de nodige maatregelen beter op elkaar afstemmen. Dit geeft voor zowel schoolbesturen, kinderopvangorganisaties, ouders en de gemeente duidelijkheid en houvast voor de langere termijn (2024-2040). Voorgesteld wordt om de financiële consequenties vast te stellen voor de eerste periode (2024-2028). De verordening voorziening huisvesting onderwijs blijft behouden, maar heeft een vangnetfunctie. Dit betekent dat voor zaken die niet of niet volledig zijn opgenomen in het IHP de aanvullende regels uit de verordening gelden.

In het IHP is het totale veld van onderwijshuisvesting binnen de gemeente Veldhoven in kaart gebracht. Gezamenlijk met schoolbesturen en de kinderopvangorganisaties Korein, Nummereen en IK-OOK, is in een constructief proces, een gedeelde visie opgesteld op onderwijshuisvesting. Daarnaast is onderzoek gedaan naar demografische ontwikkelingen en (de kwaliteit van) de huisvestingsstructuur. Beoogd effect Goede huisvesting voor alle scholen in redelijke nabijheid van hun leerlingen. Argumenten 1.1

Het IHP geeft op integrale wijze invulling aan de wettelijke taak van de gemeente om te voorzien in onderwijshuisvesting. De gemeente is wettelijk verantwoordelijk voor de huisvesting van scholen in het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs. Binnen het IHP zijn - op basis van wettelijke kaders en de opgestelde visie - afspraken gemaakt over de wijze waarop gekeken wordt naar onderwijshuisvesting in de gemeente Veldhoven. We geven invulling aan het begrip ‘redelijke nabijheid van de leerlingen’, door de gemeente in te delen in gebieden en de leerlingenstromen in beeld te brengen. Hierbij

is rekening gehouden met de gevolgen van de schaalsprong op de geraamde leerlingenaantallen in de gemeente. Op basis van de visie op onderwijshuisvesting worden in het IHP - door de partners gedragen - oplossingen geboden voor onder andere de capaciteitsproblematiek bij St. Jan Baptist en PWA SO. Met het vaststellen van een meerjarenplan kunnen we de nodige maatregelen beter op elkaar afstemmen. Dit geeft voor zowel schoolbesturen, kinderopvangorganisaties, ouders en de gemeente duidelijkheid en houvast voor zowel de korte als de lange termijn. 1.2

In het IHP is de visie rondom onderwijshuisvesting geactualiseerd.

In het eerste hoofdstuk van het IHP is de gezamenlijke visie rondom onderwijshuisvesting geactualiseerd. Een aantal van deze onderwerpen wordt onderstaand uitgelicht. Indelen in gebieden Uitgangspunt in het IHP is het bieden van kwalitatief goed en thuisnabij onderwijs voor leerlingen. Om een sterk onderwijsaanbod te kunnen waarborgen is de gemeente verdeeld in 8 gebieden. Per gebied wordt onderwijsaanbod geboden passend bij het DNA van het gebied. Daarnaast is er gemeente breed gebiedsoverstijgend onderwijsaanbod aanwezig, zoals speciaal basisonderwijs, speciaal onderwijs en voortgezet (speciaal) onderwijs. De gebiedsindeling indeling is ongewijzigd ten opzichte van het IHP 2020. Inclusiever onderwijs en passend onderwijs Door ontwikkelingen in het onderwijs, zoals leerlingen met een grotere ondersteuningsvraag binnen het regulier onderwijs en de meer gepersonaliseerde werkwijze die het toekomstig onderwijs vraagt, is er onderwijsinhoudelijk behoefte aan meer ruimte per leerling. Dit geeft de mogelijkheid individuele werkplekken, overlegruimte, leerpleinen of spreekkamers te realiseren. In bestaande schoolgebouwen kan eventuele leegstand hiervoor worden ingezet. Bij nieuwbouw bestaat deze mogelijkheid niet.

In het IHP is daarom de mogelijkheid voor het schoolbestuur opgenomen om - bij nieuwbouw, uitbreiding of renovatie - een goede onderbouwing aan te leveren, waaruit blijkt dat er behoefte is aan extra vierkante meters. Indien het college van mening is dat deze uitbreiding van inhoudelijk belang is, kan het verzoek aan de gemeenteraad worden voorgelegd. In het voorliggende IHP is dit van toepassing op het onderzoek en de mogelijke aanpassing van de MFA Midden Multifunctionaliteit en ruimtegebruik Om in te spelen op groei en krimp van leerlingenaantallen, is het van belang om huisvesting te realiseren die flexibel kan meebewegen. Ook is het van belang dat het eenvoudig aanpasbaar is aan een veranderende ruimtevraag en onderwijs- en kinderopvang concept. Dit vraagt om een flexibele inrichting en het mogelijk maken van gebruik door meerdere partijen. Kinderopvang In de samenwerkingsovereenkomst Brede Scholen Veldhoven, zijn afspraken gemaakt over de wijze waarop binnen de gemeente Veldhoven vorm wordt gegeven aan de samenwerking tussen onderwijs en kinderopvang. Deze samenwerking kan worden geoptimaliseerd, indien partners samen zijn gehuisvest.

In de samenwerkingsovereenkomst is daarom afgesproken dat ruimte die binnen een onderwijsvoorziening door de gemeente wordt verhuurd aan kinderopvangorganisaties niet wordt gevorderd als er sprake is van een capaciteitsprobleem bij het onderwijs. Hoewel de gemeente geen wettelijke taak heeft ten aanzien van huisvesting van kinderopvangorganisaties, wordt bij nieuwbouw en levensduur verlengende renovatie,

2/6

rekening gehouden met de capaciteitsbehoefte van de kinderopvang. Deze ruimtes worden tegen een marktconform tarief verhuurd aan de kinderopvangorganisaties. Duurzaamheid In het IHP zijn - in lijn met het duurzaamheidsbeleid en geldende wet- en regelgeving - duurzaamheidsambities geformuleerd voor onderwijshuisvesting. Onderwijshuisvesting valt onder maatschappelijk vastgoed. Er is vanuit Europa wetgeving in ontwikkeling waar Energie Neutrale Gebouwen (ENG) vanaf 2028 voor nieuwbouw waarschijnlijk verplicht wordt. In het IHP 2024 houden we hier bij nieuwbouw rekening mee. Bij levensduur verlengende renovatie, is het streven Bijna Energie Neutrale Gebouwen ((B)ENG)) zo beredeneerd mogelijk te behalen, binnen de financiële kaders. Daarnaast is er in het IHP aandacht voor circulariteit. Netcongestie Vanwege de problematiek die netcongestie voor onderwijshuisvesting met zich meebrengt, is bij de projecten (waarop dit mogelijk van toepassing kan zijn) een stelpost opgenomen om uitdagingen op het gebied van netcongestie te overbruggen. Per project wordt gekeken naar de meest passende oplossing. 1.3

In het IHP zijn de knelpunten per gebied inzichtelijk gemaakt.

Voor elke onderwijslocatie is op basis van objectieve informatie een ‘factsheet’ gemaakt. Het gaat hier om gegevens als bouwjaar, exploitatielasten, technische- en functionele kwaliteit en de ontwikkeling van vraag en aanbod op basis van de leerlingenprognoses. Tevens is het medegebruik van de (onderwijs) capaciteit door onder meer kinderopvangorganisaties inzichtelijk gemaakt. Deze factsheets zijn als bijlage toegevoegd. Aan de hand van deze basisinformatie, leerlingenprognoses en ontwikkelingen is in beeld gebracht wat de knelpunten per gebied zijn. 1.4

Op basis van de visie en de knelpunten zijn de oplossingsrichtingen in beeld gebracht.

In het IHP zijn de volgende projecten opgenomen voor de periode 2025-2028:  De investeringen in Aan ’t Heike, Meerhoef en Zeelsterhof, waren al opgenomen en begroot in het IHP 2020. Vanwege de stijging van bouwkosten en de nieuwe uitgangspunten die in de actualisatie van het IHP zijn opgenomen, is er een financiële bijstelling nodig om deze projecten volgens de uitgangspunten in het IHP 2024 te kunnen uitvoeren. De levensduurverlenging van deze projecten wordt bijgesteld van 20 naar 25 jaar. In het IHP wordt dit verder uitgelegd.  Bij Basisschool St. Jan Baptist en PWA SO is sprake van een urgent capaciteitsprobleem door toename van het aantal leerlingen. Het aantal vierkante meters in het gebouw volstaat niet voor het geraamde aantal leerlingen. Hiervoor zijn voorzieningen opgenomen in het plan.  Bij De Heiacker (locatie Polders) zal worden onderzocht of het aanschaffen van dit gebouw financieel voordeliger is, dan het in stand houden van de huidige huurconstructie. Daarbij zal rekening gehouden worden met de staat van het gebouw.  In de MFA Midden zijn er normatief voldoende vierkante meters in het pand aanwezig. In de praktijk is de ruimte echter beperkt.

Gezien de doelgroep op de MFA Midden en de samenwerking tussen twee scholen en de kinderopvang is het wenselijk om te onderzoeken op welke wijze een deel van de capaciteit in de MFA Midden kan worden ingezet als aanvullende meters voor inclusiever en passend onderwijs. Vooruitlopend op dit onderzoek is er verbouwingsbudget opgenomen in de begroting.  Het reguliere pand van Zuiderbos biedt niet voldoende ruimte voor de leerlingen van de school. Tot augustus 2026 kan Zuiderbos gebruik maken van

3/6

de tijdelijke voorziening die - op basis van het IHP 2020 - naast de school is geplaatst. Het schoolbestuur geeft er na deze periode de voorkeur aan om de capaciteit van het gebouw in te zetten voor de PO leerlingen (primair onderwijs) en de VO leerlingen (voortgezet onderwijs)te verplaatsen naar een andere locatie. Als deze inhuizing plaatsvindt bij een school buiten de gemeente Veldhoven, zullen de hiervoor gereserveerde middelen vrijvallen. 1.5

Het vaststellen van het IHP is een bevoegdheid van de gemeenteraad.

Het vaststellen van het IHP is een bevoegdheid van de gemeenteraad. Op basis van de visie, de leerlingenprognoses en de analyses ten aanzien van de capaciteit en kwaliteit van de onderwijshuisvesting in de gemeente Velhoven zijn een aantal concrete projecten naar voren gekomen. De projecten die vallen in de eerste periode van vier jaar in het IHP worden formeel vastgesteld. Voor de overige 12 jaar geeft het IHP richting. De projecten voor de tweede termijn van het IHP worden vastgesteld in een actualisatie van het IHP die over 4 jaar zal worden uitgevoerd, of eerder indien daar aanleiding toe is. 2.1

Het beschikbaar stellen van middelen is een bevoegdheid van de gemeenteraad

Er zijn in de meerjarenbegroting geen structurele middelen opgenomen voor voorzieningen in onderwijshuisvesting. Het beschikbaar stellen van de middelen voor uitvoering van de projecten is een raadbevoegdheid. Kanttekeningen en risico’s 1.1

Bij het opstellen van het IHP is uitgegaan van leerlingenprognoses

Het maken van prognoses is een inschatting. De feitelijke leerlingenaantallen kunnen daardoor in de toekomst afwijken en beleid zal mogelijk herzien moeten worden. Het is daarom van belang om een IHP op te stellen met voldoende aandacht voor flexibiliteit. De schaalsprong en de krapte op de woningmarkt bemoeilijken het opstellen van betrouwbare leerlingenprognoses. Uitgangspunten die in het verleden als basis werden gebruikt, blijken in de praktijk niet meer vanzelfsprekend. Tevens is er regionaal sprake van een forse groei van het speciaal onderwijs en nieuwkomersonderwijs. De huidige methode om te komen tot leerlingenprognoses, zijn voor deze doelgroepen minder geschikt. Geadviseerd wordt om - met het oog hierop - minimaal elke vier jaar een actualisatie van het IHP uit te voeren en elk jaar aan de hand van leerlingenprognoses vraag en aanbod te monitoren. 2.1

Voor het berekenen van de investeringen wordt uitgegaan van kengetallen

Om te komen tot een financiële doorrekening van het IHP, wordt uitgegaan van kengetallen en zijn een aantal stelposten opgenomen. Deze bedragen zijn tot stand gekomen op basis van de ervaringen van de gemeente Veldhoven en het adviesbureau. De uiteindelijke investeringen kunnen afwijken van de geraamde bedragen.

Financiën Het actualiseren van het IHP heeft gevolgen voor onze begroting. De benodigde investeringen voor de komende vier jaren zijn onderstaand in beeld gebracht. Investeringen Te vervallen investeringen

2025 10.627.276

4/6

2026 431.880

2027 7.773.844

2028 0

Nieuwe investeringen Bijstelling investeringen

12.002.484 1.375.208

984.872 552.992

16.511.606 8.737.762

411.303 411.303

Het huidige investeringsvolume voor 2025-2028 is €18.833.000. Van dit bedrag is €4.093.863 opgenomen als bijstelling voor de projecten de Meerhoef en Aan ’t Heike. Aangezien deze projecten al in 2024 zijn gestart, is ervoor gekozen om de aanvullende investeringen en bijbehorende exploitatielasten (kapitaallasten) op te nemen in Burap II 2024. De investeringen die nodig zijn volgens het nieuw IHP, bedragen in totaal €29.910.265. Ten opzichte van het vorige IHP is dit een verhoging van €11.077.265. Naar verwachting staat hier een te ontvangen subsidiebedrag van €697.000 tegenover. In dit voorstel is uitgelegd waarom we deze investeringen nodig hebben. Het aanpassen van de investeringen in onze begroting, samen met de bijstellingen in de exploitatie, heeft invloed op de begrotingssaldi 2025-2028. Exploitatie 2025 2026 2027 2028 Kapitaallasten 0 -131.858 -142.733 -528.475 Leerlingenprognose en adviesbureau IHP -6.300 -6.615 -6.946 -49.836 Eerste inrichting -55.125 0 -138.770 0 Onderzoekskosten -34.392 0 0 0 Bijstelling exploitatie -95.817 -138.473 -288.449 -578.311 (-/- = nadeel, + = voordeel) Indien de gemeenteraad het IHP vaststelt, worden de financiële consequenties hiervan door middel van een begrotingswijziging verwerkt.

Communicatie en samenspraak Het IHP is opgesteld in nauw overleg met de schoolbesturen en kinderopvangorganisaties waarmee de gemeente een overeenkomst voor peuterwerk en VVE (Voor- en vroegschoolse educatie) heeft afgesloten. Uitvoering / planning Na het collegebesluit wordt het IHP in een oordeelsvormende en besluitvormende raadsvergadering aan de gemeenteraad voorgelegd. Vervolgens zullen de projecten die zijn opgenomen in het IHP, worden uitgevoerd volgens de planning. Bijlagen 1. Bijlage 1. Rapport IHP Veldhoven 2. Bijlage 2. Factsheets IHP Veldhoven 3. Bijlage 4. Concept-besluit nr. 24.076

Resultaat van de behandeling in de oordeelsvormende raad POHO Van Broekhoven zegt toe dat het stuk over de prognoses wordt aangepast. In de tekst staat 1x per twee jaar, maar dit hoort jaarlijks te zijn. De POHO geeft aan in contact te blijven met de andere gemeenten mochten ze uit de pas lopen betreffende de regionale afspraken over het speciaal onderwijs. Dat uit de pas lopen is nu niet het geval. De POHO zegt toe dat het multifunctioneel gebruik aantrekkelijker gemaakt moet worden, en dat hij daarvoor in gesprek gaat met de partners.

5/6

In de begroting wordt teruggekomen op de gevolgen van het investeren in het IHP. Reactie college n.a.v. behandeling in de oordeelsvormende raad In het IHP staat in hoofdstuk 3 scenario’s, op pagina 22, onder leerlingenprognoses dat de gemeente voornemens is om jaarlijks de leerlingenprognoses te herijken met het oog op de schaalsprong binnen Veldhoven. Ter afsluiting van het rapport doet ICS adviseurs op pagina 46 enkele aanbevelingen. Een van die aanbevelingen is om de twee jaar een leerlingenprognose op te stellen en de ruimtebehoefte en capaciteit te monitoren. In afstemming met de schoolbesturen is echter de keuze gemaakt om jaarlijks te prognoses te herijken.

Burgemeester en wethouders van Veldhoven,

J.H.J. Sanders gemeentesecretaris/algemeen directeur

6/6

M.J.A. Delhez burgemeester