Technische vragen en antwoordenRIB2025.31 Reactie gemeente op vonnis rechtbank NTA rapport

TECHNISCHE VRAGEN Raadscyclus

september 2025

Naam fractie:

D66, Lokaal Veenendaal, GroenLinksPvdA en SP

Onderwerp:

12.b Geagendeerde Raadsinformatiebrieven en Ingekomen stukken raad - RIB2025.31 Reactie gemeente Veenendaal op vonnis rechtbank NTA rapport

Motivatie agendering De rechtbank Midden-Nederland heeft de gemeente in het ongelijk gesteld omtrent de rechtmatigheid van het NTAonderzoek. Onderstaande partijen hebben nog een aantal openstaande vragen van zowel schriftelijke, als politieke aard die we graag stellen. Technische vragen Graag willen we alle informatie rondom dit onderzoek integraal nog eens ontvangen en inzien. Ook ontvangen we graag nog eventuele extra informatie. Hiervoor hebben we vooraf nog de volgende schriftelijke vragen: 1. We ontvangen graag een tijdlijn vanaf het contact met de NCTV (2017) tot en met de rechterlijke uitspraak van 30 juli jongstleden. Graag vernemen we hierin het volgende: a. Een precieze tijdlijn van wanneer, wat heeft plaatsgevonden in het voorproces, onderzoek en nasleep hiervan. Kijkend naar het inhoudelijke proces, de afwegingen die de gemeente genomen heeft, de informatiestromen naar inwoners en raad en de stappen die er politiek genomen zijn. Antwoord: Er is in de afgelopen jaren veel informatie gedeeld in en via raadsinformatiebrieven, de media en het politieke debat over dit onderwerp. Dit is te veel informatie om kort en bondig binnen de context van Technische Vragen te vatten. Hieronder staat een samenvattende toelichting met aanvullende informatie over de belangrijkste elementen.

Voor meer informatie wordt verwezen naar het overzicht raadsinformatiebrieven verderop in de beantwoording. Voorproces en onderzoek In 2017 ontving de gemeente signalen uit de samenleving, waaronder de islamitische gemeenschap, en de veiligheidsdiensten dat er sprake was van een mogelijk salafistisch netwerk in Veenendaal. Specifiek was er een signaal dat vanuit een andere gemeente een potentieel salafistische beweging invloed had of probeerde te krijgen in Veenendaal. In het landelijke beleid ten aanzien van de aanpak van polarisatie en radicalisering heeft de gemeente een belangrijke rol te vervullen. De “lokale aanpak” genoemd. De NCTV heeft hierin een coördinerende en adviserende rol. Zij ontwikkelt formats, handreikingen en stappenplannen voor de lokale aanpak, zodat gemeenten hun werkzaamheden in lijn en samenhang met landelijke kaders en eenduidig uitvoeren. Gemeenten geven hier lokaal invulling aan en volgen in de praktijk doorgaans de door de NCTV aangereikte instrumenten en adviezen. Een van de uitgangspunten van de lokale aanpak is een sterke informatiepositie. Ten behoeve van deze lokale aanpak stelde de NCTV zogenoemde ‘versterkingsgelden’ ter beschikking. Gemeenten konden dit geld aanvragen om goede uitvoering te kunnen geven aan de lokale aanpak.

Er werd de nadrukkelijke oproep gedaan en verwacht van gemeenten om de lokale situatie in beeld te brengen, indien daar aanleiding voor was. Bijvoorbeeld als er signalen waren over een mogelijk salafistisch netwerk. Een krachtenveldanalyse was een methode om de lokale situatie (objectief) in beeld te brengen. Het onderzoeksbureau NTA werd daarbij benoemd als aanbeveling.

Naar aanleiding van de eerdergenoemde signalen is in 2017 via de door de NCTV ter beschikking gestelde versterkingsgelden, met als doel de lokale informatiepositie te versterken, door NTA gestart met een krachtenveldanalyse. De onderzoeksopzet (opdrachtformulering en onderzoeksvragen) is afgestemd met de gemeente. Gedurende de looptijd van het onderzoek is er geen tot weinig contact geweest over de inhoud van het onderzoek. Er is na een aantal maanden een conceptrapport opgeleverd. Er is verzocht een hoofdstuk toe te voegen waarin conclusies en aanbevelingen werden opgeschreven. In augustus 2018 is het definitieve rapport opgeleverd. In september 2018 is het college op hoofdlijnen geïnformeerd. Ook is in die maand de lokale veiligheidsdriehoek op hoofdlijnen geïnformeerd. De gemeenteraad is in september 2019 tijdens een beeldvormende avond meegenomen in de aanpak van polarisatie en radicalisering. Het NTA-rapport is in algemene zin gebruikt ten behoeve van beleidsmatige invulling van het onderdeel aanpak polarisatie en radicalisering in het Integrale Veiligheidsplan (IVP) 2019-2022. Nasleep Na de publicatie van het NRC-artikel in 2021 zijn er verschillende Wob- en Woo-verzoeken ontvangen. Dit heeft geleid tot een openbare versie van het NTA-rapport welke in maart 2024 op de website is gepubliceerd. In 2023 is stichting Taubah gestart met een procedure tegen de gemeente.

30 juli jl. is het vonnis in de bodemprocedure geveld. Er zijn verschillende raadsinformatiebrieven aangeleverd in de afgelopen jaren. Het is praktisch om deze integraal in deze beantwoording terug te kunnen vinden. Hieronder daarom een overzicht met koppelingen naar de betreffende documenten. Datum 20 oktober 2021 8 november 2021 9 juni 2022 25 september 2023

Document RIB2021.146 RIB2021.164 RIB2022.78 RIB2023.90

5 december 2023 19 maart 2024 3 juli 2024 30 juli 2025

RIB2023.127 RIB2024.29 RIB2024.66 RIB2025.81

Onderwerp De aanleiding en achtergrond van het NTA-rapport. De (on)mogelijkheden van het vernietigen van het NTA-rapport. Procedure en uitkomsten van het VKA onderzoek. Het proces om het NTA-rapport zo veel mogelijk te openbaren en toelichting over het bewijsbeslag en het vervolg van de procedure die Taubah tegen de gemeente heeft aangespannen. De uitkomst van het kort geding wat ging over de beslaglegging. Procedure en resultaat openbare versie van het NTA-rapport. Vonnis in incident en vervolg civiele procedure. Vonnis in bodemprocedure.

b. Wie (functie, afdeling, departement, etc. geen namen) was wanneer op de hoogte van het onderzoek? En op welke manier waren deze betrokken bij het proces/besluitvorming? Intern zijn één medewerker van het team Leefbaarheid en Veiligheid, de teamleider, de afdelingsmanager, en de burgemeester betrokken geweest bij het besluitvormingsproces ten aanzien van het NTA-rapport. Nadien is een andere medewerker van het team Leefbaarheid en Veiligheid op de hoogte gesteld. Extern zijn er geen personen betrokken geweest bij de totstandkoming of besluitvorming van het NTA-rapport. Wel werd met enkele personen (een gedeelte van) het rapport vertrouwelijk gedeeld. De mailwisseling waarbij (een gedeelte van) het NTA-rapport is gedeeld met externe partijen is in (gelakte) vorm als bijlage toegevoegd. Op basis van de beschikbare informatie is het NTA-rapport vertrouwelijk gedeeld ten behoeve van een bijeenkomst om invulling te geven aan het driesporenbeleid van Veenendaal. Het rapport is gedeeld op verzoek van ESS (de Expertiseunit Sociale Stabiliteit van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid) met als doel om iedereen een gelijkwaardige informatiepositie te geven. Intern (periode 2017-2018):

-

Twee medewerkers van het team Leefbaarheid en Veiligheid De teamleider van het team Leefbaarheid en Veiligheid De afdelingsmanager van de afdeling Wonen en Leven (de afdeling waar LV onder viel) De burgmeester

Extern (periode 2018-2019): -

Een medewerker van de gemeente Ede Een medewerker van de gemeente Utrecht Twee medewerkers van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, meer bepaald de ExpertiseUnit Sociale Stabiliteit. Een medewerker van het ministerie van Veiligheid en Justitie, meer bepaald de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid. Een medewerker van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties*

*uit de context van de mailwisseling kan worden afgeleid dat dit een medewerker van de Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst betreft. De kring van kennisdragers is tot oktober 2021 niet uitgebreid. Als gevolg van de publicatie van het NRC-artikel, het politieke debat, en de daaropvolgende Wob- en Woo-verzoeken is de kring noodzakelijkerwijs uitgebreid met twee medewerkers van het team Juridische Zaken, en een medewerker van het team Leefbaarheid en Veiligheid. 2. Hoe is het onderzoek na motie M2022-3 tot stand gekomen? a. Op basis van welke criteria is dit onderzoeksbureau uitgekozen? Antwoord: Hiervoor wordt verwezen naar de RIB (RIB2022.78) van 9 juni 2022 waarin de uitvoering, selectie, en de opdrachtformulering staat toegelicht. b. Op basis van welke feiten ging de gemeente ervan uit dat het onderzoek in Veenendaal gegrond was? En hoe verschilt dit van andere gemeenten die al langer geconcludeerd hadden dat het onderzoek ongegrond was? Antwoord: Er zijn verschillende geluiden geweest zowel van andere gemeenten als advocaten over de rechtmatigheid van de onderzoeksmethode die wordt gebruikt bij het opstellen van de krachtenveldanalyses. De meningen waren verdeeld. Benadrukt wordt dat elke gemeente een opzichzelfstaand rapport heeft, met een eigen opdrachtformulering en onderzoeksvragen. De rapporten kunnen niet één-op-één met elkaar vergeleken worden.

Vanwege de omstandigheden zoals benoemd onder de beantwoording op vraag 1a, was er een gegronde noodzaak om de lokale informatiepositie te versterken. Vanwege de handreiking en (nadrukkelijke) oproep vanuit het Rijk, meer bepaald de coördinerende rol van de NCTV om middels versterkingsgelden de spilfunctie die een gemeente heeft in de aanpak van polarisatie en radicalisering te verstevigen, is afgeleid dat er geen sprake zou zijn van een onrechtmatige opdrachtverstrekking aan NTA om een krachtenveldanalyse op te stellen. De algemene bevoegdheid om het dagelijkse bestuur van de gemeente te voeren, dan wel de bevoegdheid van de burgemeester m.b.t. de handhaving van de openbare orde en veiligheid, werd hiervoor voldoende geacht. Het naar aanleiding van uw motie tot stand gekomen onderzoek van VKA ondersteunde deze visie.

Sinds 30 juli jl. is er voor het eerst jurisprudentie over de rechtmatigheid van dergelijke onderzoeken. Nu er een vonnis ligt met een duidelijke conclusie dat het onderzoek wat in Veenendaal heeft plaatsgevonden toch onrechtmatig moet worden geacht - omdat de eerdergenoemde bevoegdheden niet toereikend zijn - is de visie hierover gewijzigd. 3. Wat was het precieze verzoek van de NCTV waarop het onderzoek plaats heeft gevonden? a. Graag ontvangen we (eventueel onder geheimhouding) alle correspondentie tussen de gemeente en de NCTV omtrent het NTA-onderzoek. Antwoord: Voor de beantwoording van deze vraag wordt verwezen naar de beantwoording onder vraag 1a, 1b, en 2b.

Bijlage: mailwisseling documentnummer 1 t/m 6