RIB2023 23a Bijlage 1 Evaluatie energietoeslag 2022

Evaluatie energietoeslag 2022 Gemeente Veenendaal, Rhenen en Renswoude

1

EVALUATIE ENERGIETOESLAG 2022

Begin 2022 heeft het Rijk een energietoeslag in het leven geroepen om huishoudens met een laag inkomen deels te compenseren voor de gestegen energieprijzen. Voor deze eenmalige energietoeslag is de Participatiewet tijdelijk gewijzigd. Het wetsvoorstel eenmalige energietoeslag is 12 juli 2022 door de Eerste Kamer aangenomen. Het richtbedrag van de energietoeslag van € 800,- is op 5 juli 2022 door het Rijk verhoogd naar € 1.300,-. De gemeente heeft de beleidsvrijheid om te bepalen hoe zij de energietoeslag precies vormgeeft. Om meer huishoudens te compenseren voor de gestegen energieprijzen hebben de colleges van Veenendaal, Rhenen en Renswoude in september 2022 besloten de inkomensgrens te verhogen van 120% naar 150% van de toepasselijke bijstandsnorm. De gemeenten Rhenen en Renswoude hebben daarnaast het bedrag voor rechthebbenden met een inkomen tot 120% van de toepasselijke bijstandsnorm verhoogd naar € 1.800,-. Naast de energietoeslag hebben we in 2022 inwoners op diverse manieren ondersteund om zuiniger met energie om te gaan en om hun huis energiezuiniger te maken, zodat zij de energierekening kunnen blijven betalen. In paragraaf 2.2 vindt u hier een overzicht van. 1.1 Energietoeslag 2022 De doelgroep en het bedrag waar de doelgroep recht op had was niet gelijk in deze drie gemeenten.

Zo hebben Rhenen en Renswoude het bedrag voor een deel van de doelgroep verhoogd en heeft Veenendaal een vermogenstoets toegevoegd aan de energietoeslag voor mensen met een inkomen tussen de 120% en 150% van de toepasselijke bijstandsnorm. Gemeente

Veenendaal Rhenen Renswoude

Tot en met 100% Bedrag Vermogenstoets? € 1.300,- Nee € 1.800,- Nee € 1.800,- Nee

Tussen 100 en 120% Bedrag Vermogenstoets? € 1.300,Nee € 1.900,Nee € 1.800,Nee

Tussen 120 en 150% Bedrag Vermogenstoets? € 1.300,Ja € 1.300,Nee € 1.300,Nee

In alle drie de gemeenten worden personen uitgesloten van de energietoeslag als deze:  in een inrichting verblijft;  jonger is dan 21 jaar;  jonger is dan 27 jaar en aanspraak maakt op studiefinanciering op grond van de Wet studiefinanciering 2000 en geen zelfstandige woonruimte heeft; of  is ingeschreven in de basisregistratie personen als ingezetene met enkel een briefadres. 1.2 Bereik Energietoeslag 2022 Het bereik van de energietoeslag 2022 was op 1 maart 2023: Inkomenscategorie Tussen 120 en 150%

Gemeente Veenendaal Rhenen Renswoude

Tot 120% Prognose bereik Realisatie bereik 87% 70% 57%

96% 94% 93%

Prognose bereik 34% 43% 50%

Realisatie bereik 29% 40% 48%

De energietoeslag 2022 was aan te vragen tot 1 februari 2023. De beoordeling van deze aanvragen kan echter nog tot 1 juli 2023. Alle toegekende aanvragen tot 1 maart zijn meegenomen in

bovenstaande tabel. Op 1 maart 2023 stonden er nog 258 aanvragen voor de energietoeslag 2022 open voor Veenendaal, 75 voor Rhenen en 9 voor Renswoude. Deze zullen niet allemaal leiden tot een toekenning. Het is niet mogelijk een goede inschatting te maken van het percentage wat nog toegekend gaat worden, aangezien we de reden niet kennen dat inwoners de aanvraag niet hebben afgemaakt. Het bereik van huishoudens met een inkomen tussen 120% en 150% blijft sterk achter op die van huishoudens met een inkomen tot 120%. Dit heeft mede te maken met: - ze hadden maar 3,5 maand om de regeling aan te vragen; - we kennen deze doelgroep niet. We hebben ze dus niet persoonlijk kunnen aanschrijven in tegenstelling tot een groot gedeelte van de doelgroep tot 120%. - veel huishoudens met inkomen uit werk of zzp’ers beseffen niet dat zij ook onder de doelgroep kunnen vallen; - deel van deze huishoudens wil het niet aanvragen omdat ze niet ‘afhankelijk’ willen zijn van de overheid. Inwoners met een Veenendaalpas, Cunerapas of Grebbepas hadden automatisch recht op de energietoeslag. Hiervoor hoefden zij enkel hun rekeningnummer door te geven. Pashouders zijn hierover per brief geïnformeerd. Omdat niet iedereen het rekeningnummer had doorgegeven, hebben we deze groep in december 2022 nogmaals een brief gestuurd.

Op 1 maart 2023 was het bereik van mensen met een Veenendaalpas, Cunerapas of Grebbepas: Gemeente Veenendaal Rhenen Renswoude

Percentage huishoudens met een pas dat de energietoeslag heeft aangevraagd 90% 94% 97%

Belangrijkste redenen voor het hoge bereik:  Veelvuldige communicatie met inwoners;  Veelvuldig overleg met maatschappelijke partners waardoor zij goed op de hoogte waren en inwoners beter konden helpen;  Hoge inflatie en sterk gestegen energiekosten waardoor de noodzaak om de energietoeslag aan te vragen hoger was;  Aanvraag was zo eenvoudig mogelijk. 1.3 Effect op andere regelingen Eén van de manieren om de energietoeslag aan te vragen is met de Veenendaalpas/ Cunerapas of Grebbepas. Dit heeft geleid tot een hoger aantal inwoners met een pas. Mogelijk heeft het ook geleid tot meer gebruik van de pas maar dat is niet vast te stellen aangezien de Veenendaalpas/ Cunerapas en Grebbepas pas sinds 1 december 2021 bestaan. Stijging van het aantal pashouders ten opzichte van de start van de Veenendaalpas/ Cunerapas/ Grebbepas:

Veenendaal Rhenen Renswoude

Aantal pashouders op 1-12-2021 3.792 703 106

Aantal pashouders op 1 maart 2023 5.030 1.047 154

Stijging van

33% 49% 45%

Onderstaand de procentuele stijging per leeftijdscategorie: 0 tot 12 jaar 12 tot 18 jaar 18 jaar tot pensioen Pensioen Veenendaal 32% 14% 38% Rhenen 35% 88% 38% Renswoude 43% 31% 34%

29% 113% 140%

Opvallend is met name de stijging onder de pensioengerechtigden in Rhenen en Renswoude. Waarom de stijging in Veenendaalpas bij pensioengerechtigden minder hoog is, is niet geheel duidelijk. Het heeft er deels mee te maken dat het bereik onder gepensioneerden in Veenendaal op 112-2021 al hoger was dan in Rhenen en Renswoude. 1.4 Manier van aanvragen Er waren in 2022 drie verschillende manieren om de energietoeslag te ontvangen:  Huishoudens waarvan minimaal één van de leden een bijstandsuitkering, IOAW/IOAZ of AIOuitkering ontving, kregen de energietoeslag ambtshalve uitgekeerd.  Huishoudens waarvan minimaal één van de leden een Veenendaalpas, Cunerapas of Grebbepas had, konden de energietoeslag via de website van de pas aanvragen. Hiervoor hoefden ze enkel het rekeningnummer door te geven.  Overige huishoudens met een inkomen tot maximaal 150% van de toepasselijke bijstandsnorm konden via gezondverzekerd.nl de energietoeslag aanvragen. Het aantal mensen dat hulp nodig had bij het aanvragen van de energietoeslag bleek groter dan verwacht. Veens Welzijn en de Formulierenbrigade Rhenen en Renswoude hebben veel inwoners geholpen met de aanvraag. In december 2022 hebben we dit proces geëvalueerd met onderstaande conclusies:  Veens Welzijn & de Formulierenbrigade zijn te laat aangehaakt.

Hadden we het structurele overleg, dat is ingevoerd per juli 2022, eerder gehad dan hadden veel vragen en onduidelijkheid in het begin voorkomen kunnen worden. Het invoeren van dit structurele overleg is als zeer positief ervaren en zorgt voor snellere afstemming van zaken. We behouden dit overleg ook na de energietoeslag.  Indien mogelijk zou het voor een volgende keer handig zijn om Veens Welzijn & de Formulierenbrigade een training te geven voorafgaand.  Het grote aantal aanvragen en hierdoor de druk bij Veens Welzijn & de Formulierenbrigade zijn door alle partijen onderschat.  Er zijn problemen geweest in de opstartperiode met de website van GezondVerzekerd.  Er is veel veranderd in de voorwaarden/ bedragen in het afgelopen jaar. Het was soms lastig om ervoor te zorgen dat iedereen de meest actuele informatie had. Dit speelde bij Veens Welzijn & de Formulierenbrigade maar ook bij het KCC van de gemeente en Bureau Minimaregelingen  Aanvragen zijn digitaal. Dit is voor sommige mensen heel lastig en voor een kleine groep niet mogelijk. Er is ook voor deze laatste groep een oplossing gevonden maar hier moeten we in het vervolg vanaf de start oog voor hebben.  Invoering 120-150% regeling waardoor energietoeslag voor grotere doelgroep aangevraagd kon worden is als zeer positief ervaren.  GezondVerzekerd is een landelijke website, hierdoor duren aanpassingen lang.

- De Ockto app (app om het inkomen mee te controleren) zorgt voor een snelle afhandeling/ verwerking gegevens maar is niet erg gebruiksvriendelijk: o Als je nog nooit met DigiD bent ingelogd, dan werkt het niet. o Veel mensen hebben geen DigiD/ gebruiken geen DigiD/ hebben het wachtwoord niet meer. o Niet alle telefoons kunnen QR-code scannen. 1.5 Communicatie Inwoners van de gemeenten Veenendaal, Rhenen en Renswoude zijn gedurende 2022 op diverse manieren geïnformeerd over de energietoeslag:  Persoonlijke brieven aan rechthebbenden.  Artikelen in de krant en op sociale media  Voorlichtingen bij groepen inwoners  Structureel overleg met Veens Welzijn en de Formulierenbrigade  Schriftelijke voorlichting aan alle overige intermediairs  Informatie op de websites van de gemeenten en die van de Veenendaalpas, Cunerapas en Grebbepas

 

Informatie aan bewindvoerders Tekst op het ‘welkombord’ als je de gemeente binnenkomt

Al deze communicatie heeft gezorgd voor een hoog bereik, met name onder de doelgroep met een inkomen tot 120% van de toepasselijke bijstandsnorm. Daarnaast hebben we een veel grotere groep gepensioneerden bereikt dan met de andere minimaregelingen. Deze doelgroep had wel veelal hulp nodig bij de aanvraag. 1.6 Uitgaven Voor de energietoeslag 2022 zijn de kosten voor de regeling als volgt geweest, dit is exclusief de uitvoeringskosten: Categorie Kosten ambtshalve Kosten aanvragen via GezondVerzekerd en de Veenendaalpas/ Cunerapas/ Grebbepas Totaal

Veenendaal € 1.628.300,-

Uitgaven* Rhenen € 421.000,-

Renswoude € 50.400,-

€ 3.377.720,-** € 5.006.020,-

€ 1.183.300,€ 1.604.300,-

€ 198.500,€ 248.900,-

*Dit is exclusief uitvoeringskosten **Dit is inclusief de extra uitgaven voor de dubbele uitbetalingen in juni 2022 die nog niet (geheel) zijn terugbetaald. Dit wordt verrekend met de aanvullende energietoeslag 2023

De uitgaven zijn hoger dan verwacht omdat het bereik van de energietoeslag veel hoger ligt dan verwacht (zie paragraaf 1.2). 1.7 Conclusies evaluatie De belangrijkste conclusies uit de evaluatie van de energietoeslag 2022 zijn:  Het bereik van de Energietoeslag van huishoudens met een inkomens tot 120% van de toepasselijke bijstandsnorm is hoog, gemiddeld 95%;  Het bereik van de Energietoeslag van huishoudens met een inkomens tussen 120% en 150% van de toepasselijke bijstandsnorm is een stuk lager, gemiddeld 40%;  Het bereik van de Energietoeslag van huishoudens met de Veenendaalpas/ Cunerapas/ Grebbepas is gemiddeld 94%;  Het aantal mensen dat hulp nodig had bij het aanvragen van de Energietoeslag bleek groter dan verwacht;  Het invoeren van structureel overleg met Stichting Veens Welzijn en de Formulierenbrigade Rhenen is als zeer positief ervaren en zorgt voor snellere afstemming van zaken;  Er zijn in de opstartperiode problemen geweest met de website van GezondVerzekerd, maar uiteindelijk werkte dit prima;  Er is veel veranderd in de voorwaarden/ bedragen in het afgelopen jaar. Het was soms lastig om ervoor te zorgen dat iedereen de meest actuele informatie had. Dit speelde bij Stichting Veens Welzijn en de Formulierenbrigade, maar ook bij het KCC van de gemeente en Bureau Minimaregelingen;  Aanvragen moeten digitaal worden ingediend.

Dit is voor sommige mensen heel lastig en voor een kleine groep niet mogelijk. Er is ook voor deze laatste groep een oplossing gevonden, maar hier moeten we in het vervolg vanaf de start oog voor hebben;  De invoering van de 120-150% regeling -waardoor de energietoeslag door een grotere doelgroep aangevraagd kon worden- is als zeer positief ervaren;  De communicatie aan inwoners met een inkomen tot 120% van de toepasselijke bijstandsnorm is voldoende geweest;  Om het bereik onder huishoudens met een inkomen tussen 120% en 150% van de toepasselijke bijstandsnorm te verhogen, is het nodig om in 2023 extra in te zetten op communicatie;  De uitgaven zijn hoger uitgevallen dan verwacht, omdat het bereik hoger was dan verwacht;  Het hoge bereik heeft te maken met de hoge inflatie, de herhaalde communicatie, de goede samenwerking met maatschappelijke partners en de wijze van aanvragen;



Doordat de energietoeslag ook aan te vragen was met de Veenendaalpas/ Cunerapas/ Grebbepas heeft dit geleidt tot een verhoging van het aantal pashouders van 33% bij Veenendaal, 49% bij Rhenen en 45% bij Renswoude. In Rhenen en Renswoude zien we een verhoudingsgewijs sterke stijging onder gepensioneerden.

2

OVERIGE MAATREGELEN IN 2022 EN 2023

2.1 Landelijke maatregelen Vanaf 1 januari 2023 zijn er diverse landelijke maatregelen ingevoerd: - Prijsplafond voor gas en energie; - Verhoging van het minimumloon; - Verhoging van de bijstand en de pensioenen; - Versoepeling subsidieaanvraag isolerende maatregelen; - Tijdelijk Noodfonds Energie (met ondersteuning bij de aanvraag door SchuldHulpMaatje); - Verhoging van de zorg- en huurtoeslag; - Energiebespaarlening Warmtefonds. Bovenstaande maatregelen zorgen voor meer financiële ruimte bij inwoners maar de inflatie is dermate gestegen in het afgelopen jaar dat er nog steeds veel mensen zijn die minder te besteden hebben dan een jaar geleden. Daarnaast is het effect van sommige maatregelen, zoals het prijsplafond, nog niet goed te overzien. 2.2 Energiebesparende maatregelen De energietoeslag is een vorm van symptoombestrijding. Voor afgelopen en komende jaar noodzakelijk maar daarnaast zijn er diverse maatregelen om het gas en stroomverbruik te verlagen middels energiebesparende maatregelen. Veenendaal Vanuit het Rijk zijn SPUK gelden beschikbaar gesteld om inwoners met energiearmoede te ondersteunen Ook ontvangst de gemeente extra geld vanuit het Nationaal Isolatie Programma.

Vanuit het programma Energieneutraal Veenendaal worden de bovengenoemde gelden inzet op diverse acties of regelingen (waarvan een deel nog in voorbereiding is):  Cadeaubonnen € 100,- voor energiebesparende maatregelen. Ruim 1100 inwoners hebben al gebruik gemaakt van deze cadeaubonnen. Half maart worden opnieuw 2600 huishoudens aangeschreven voor een cadeaubon.  Energievouchers isoleren spouwmuur of vloerisolatie. Inwoners met een eigenwoning en energietoeslag kunnen een gratis isolatiemaatregel aanvragen. 125 woningeneigenaren zijn aangeschreven. 42 woning eigenaren hebben daar gebruik van gemaakt. Het deel wat nog geen aanvraag heeft gedaan, wordt komend voorjaar opnieuw benaderd  Aanvullend op de isolatievoucher wordt er een subsidieregeling opgezet, waarmee inwoners een subsidie kunnen ontvangen voor zonnepanelen.  Er is ook een lokale Subsidieregeling op isoleren (nationaal isolatieprogramma) in voorbereiding. Deze regeling wordt aanvullend op de landelijke subsidies. Focus ligt op: zelfklussers, lagere woz en energielabel meer subsidie mogelijk en het is niet nodig om zelf voor te schieten. De energielabel is een eis vanuit het Nationaal Isolatie Programma. Een onderdeel is dat inwoners ook ondersteund worden bij het aanvragen van ook de landelijke subsidie (het zoveel mogelijk stapelen van middelen).

 Gratis energieadvies (woning gebouwd voor 1992)  Energydisplays zijn beschikbaar om het inzicht in het verbruik verbeteren.  Bij de Voedselbank is de Energiebox uitgedeeld. Een vervolgactie is dat iedere gebruiker van de Voedselbank ook de ov-chipkaart met budget ontvangt. Op het thema energiearmoede wordt ook samengewerkt met Veenvesters en de huurdersvereniging.  De huurdersvereniging hebben 7 energiecoaches die huurders kunnen helpen met energiebesparing. Zij richten zich op het gedrag van huurders om zo geld te besparen. Zij brengen geen maatregelen aan.





Energiebrigade. De energiebrigade is opgezet door Veenvesters. Zij hebben vorig jaar 5 complexen aangedaan. Daarmee hebben zij 1000 woningen bereikt met het aanbrengen van energiebesparende maatregelen (tochtvrij en energiezuiniger maken van de woning). Deelname was succesvol. 80 % tot 95 % van een complex deed mee. Vanuit de gemeente wordt dit initiatief ondersteund en wordt er aan Veenvesters een subsidie verleend om nog 500 woningen extra aan te pakken. Daarbij gaat het niet om ingrepen in de schil van de woning. Zonnepanelen actie. Ook dit is een succesvol traject. Voor € 2,- per maand kun je een zonnepaneel op je dak krijgen. Dit gebeurt projectmatig, via mutaties of bij een individuele aanvraag.

Rhenen: - Heeft het energieloket: http://duurzaamrhenen.nl/energie/energieloket/ - Er zijn energiecoaches speciaal gericht op inwoners met een laag inkomen die in een sociale huurwoning wonen. Renswoude:  Heeft het energieloket https://energiesamenfoodvalley.nl/renswoude-eloketvraag/