RIB2023.133 Raadsinformatiebrief Integrale afweging 2026 ev

RAADSINFORMATIEBRIEF Documentnummer Aan Van Datum Onderwerp

2023/50484 Gemeenteraad College van burgemeester en wethouders 5 december 2023 Integrale afweging 2026 e.v.

Inleiding In de Programmabegroting 2024-2027 is aangegeven dat de integrale afweging plaatsvindt bij de komende Kadernota 2025-2028. Op dat moment moet ook antwoord worden gegeven op welke wijze we de hiermee gemoeide lasten opvangen in de nu nog niet sluitende begroting. Het proces dat we willen volgen sluit ook aan bij het raadsakkoord, waarin het als volgt is verwoord: “Er wordt niet eerder besloten en overgegaan tot de grote investeringen en uitgaven voor de komende jaren, zoals weergegeven in een eerste overzicht in het Overdrachtsdocument (zie kader), dan nadat een integrale afweging heeft plaatsgevonden, waarbij keuzes zijn gemaakt, prioriteiten zijn gesteld en een fasering is vastgesteld. Dit in het kader van een solide financieel beleid, waarbij een structureel sluitende begroting en meerjarenraming een randvoorwaarde is.” Tevens is de financiële beslisboom uit het Raadsakkoord het uitgangspunt van de integrale afweging. Op 7 november jl. heeft u de Programmabegroting 2024 vastgesteld. Rekening houdend met de aangenomen amendementen, de uitkomsten van de septembercirculaire 2023 alsmede de mogelijke effecten van ‘nog te besluiten majeure projecten’ leidt dit tot het volgende meerjarenperspectief. x € 1.000

Saldo Programmabegroting 2024-2027 Effecten septembercirculaire 2023 Amendementen programmabegroting Saldo Programmabegroting 2024-2027 incl. Sc2023 + amend. Kapitaallasten Majeure projecten (zonder investeringsbesluit) Prognose saldo Kaderbrief 2025-2028

2024

2025

2026

2027

2028

408 -23 -20 365 0 365

3.844 -103 -20 3.721 0 3.721

-8.584 -146 0 -8.730 -778 -9.508

-10.387 2.593 0 -7.794 -4.341 -12.135

-10.064 5.112 0 -4.952 -6.777 -11.729

Het huidige meerjarenperspectief - afhankelijk of de kapitaallasten van majeure projecten worden meegenomen – beweegt zich tussen -/- € 5 en -/- € 12 miljoen, waarbij we bovendien te maken hebben met flinke risico’s (Zie hiervoor o.a. de risicoparagraaf bij de recente Programmabegroting en Bestuursrapportages). Dus ongeacht of de majeure projecten gehonoreerd worden is uitgaande van het bestaand beleid al sprake van een tekort. Hierbij is al rekening gehouden met de bij de programmabegroting ingeboekte € 1,2 miljoen aan onderuitputting. Dit financieel perspectief vraagt om twee nuanceringen: • Mocht het Rijk gemeenten tegemoet komen in de ‘demping van het ravijn’ dan pakt dit positief uit voor het meerjarenperspectief. • Aan de andere kant is het niet uit te sluiten dat gezien het perspectief van de rijksfinanciën het nieuwe kabinet moet bezuinigen. Dit kan nadelige effecten hebben voor onze gemeente. In hoeverre en in welke mate zich dit voor zal doen is nog ongewis. Om die reden hanteren we het huidige meerjarenperspectief als uitgangspunt voor de financiële opgave.

Raadhuisplein 1 • 3901 GA Veenendaal • Postbus 1100 • 3900 BC Veenendaal Tel. (0318) 538 538 • Fax (0318) 510 414 • www.veenendaal.nl • www.veenendaal.nl/vraag

Bij de integrale afweging volgens het raadsakkoord wordt de complete lijst van majeure projecten beschouwd, waarbij keuzes worden gemaakt, prioriteiten worden gesteld en een fasering wordt aangebracht. De uitkomst hiervan bepaalt de financiële taakstelling die moet worden ingevuld. De waardering van bestaande verplichtingen ten opzichte van nieuwe verplichtingen wordt daarin meegenomen. Schematisch wordt dit als volgt weergegeven: Opgave

Bestaand beleid € 5 miljoen

+ Majeure projecten € 7 miljoen

Dekking financiële opgave

Resultaat

Financieel Afwegingskader Raadsakkoord: - uitgaven - inkomsten - taken i.r.t. middelen vanuit het Rijk

Sluitend meerjarenperspectief

De uiteindelijke omvang van de rode en de gele componenten staat in nauwe relatie met elkaar (“communicerende vaten”). In voorgaande figuur zijn ook de taken die wij namens het Rijk uitvoeren genoemd in relatie tot de middelen die wij daarvoor ontvangen. De VNG is in gesprek met het Rijk over het herstel van de financiële verhouding, zodat we (volwaardig) aan de slag kunnen blijven met de grote maatschappelijke opgaven. Mocht dit niet tot een bevredigend resultaat leiden dan kunnen we onze bestaande taken onvoldoende uitvoeren. Dit kan als uiterste consequentie hebben dat dit leidt tot een ‘teruggave van taken’ die we nu in medebewind uitvoeren (‘geen knaken, geen taken’). Om vervolgens te komen tot een sluitend meerjarenperspectief komen we met voorstellen. Daarbij zal uitvoering worden gegeven aan het Financiële Afwegingskader uit het raadsakkoord, waarin gesproken wordt over keuzes maken, prioriteiten stellen en fasering aanbrengen. De financiële beslisboom is onderdeel van dit afwegingskader. Urgentie Voorgesteld wordt om in 2024 bij de kadernota de heroverwegingen op te stellen om ze vervolgens bij de programmabegroting vast te stellen. Hoewel 2026 in het meerjarenperspectief het eerste jaar is met een negatief saldo is eerdere besluitvorming noodzakelijk.

Noodzakelijk omdat bij het doorvoeren van heroverwegingen rekening moet worden gehouden met ingroei als gevolg van lopende contracten en subsidieverplichtingen. Participatie In het raadsakkoord staat de volgende passage: ‘De raad en de samenleving worden aan de voorkant betrokken bij de uitwerking van de (grotere) thema’s’. Een heroverwegingsoperatie zoals die nu aan de orde is mag, gezien de beleidsmatige effecten, gerust een ‘groot thema’ worden genoemd. De participatie van de raad is als volgt: zowel in de periode van heden tot de vaststelling van de Kadernota als in de periode tussen de Kadernota en de Programmabegroting wordt de raad een aantal malen geïnformeerd over de stand van zaken en worden eventuele dilemma’s voorgelegd. De participatie met de samenleving wordt als volgt ingevuld: - In het eerste kwartaal 2024 wordt een aantal bijeenkomsten georganiseerd met een brede vertegenwoordiging vanuit onze samenleving van inwoners, organisaties en instellingen, met als

2

-

doel zowel te informeren als ideeën op te halen. We willen hierbij een breed beeld ophalen over de mogelijke maatregelen over het geheel van de opgave, en ook over de diverse beleidsterreinen. Na vaststelling bij de kadernota van de geprioriteerde lijst wordt deze opnieuw voor participatie vrijgegeven.

De exacte invulling van de participatie met de samenleving en met de raad wordt nog verder uitgewerkt. Belangrijk daarbij is dat de raad een actieve rol heeft, en ook dat een actieve betrokkenheid van de raad bij de participatie met de samenleving wordt verkregen. Tevens is een goede vraagstelling van belang. We maken daarbij uiteraard gebruik van onze participatievisie en van de inzichten uit vergelijkbare participatieprocessen in andere gemeenten. Planning De uitkomsten van de integrale afweging komen als volgt terug in het reguliere proces van Kadernota naar Programmabegroting: - Kadernota 2025-2028: voorstel van ruimtescheppende maatregelen. - Programmabegroting 2025-2028: definitieve lijst van maatregelen In dit traject van bijna één jaar onderscheiden we de volgende stappen:

Opdrachtformulering Raadsinformatiebrief Inventarisatie Stand van zaken/dilemma's Bijeenkomsten Participatieprogramma Kadernota Participatietraject Participatie / uitwerking Programmabegroting

-

-

2023 november december januari College Raad Organisatie

februari

maart

april

mei

2024 juni

Raad Samenleving Organisatie

juli

augustus september

oktober november

Raad Raad College

Raad Samenleving Organisatie College

College/raad

November 2023/februari 2024: inventarisatie (door interne organisatie) mogelijke maatregelen inclusief effecten. Februari/maart: informeren van en gesprek met raad over stand van zaken en mogelijke dilemma’s. Februari/maart: participatietraject middels bijeenkomsten met een brede vertegenwoordiging vanuit onze samenleving van inwoners, organisaties en instellingen. Maart/april: opstellen van concept lijst maatregelen kadernota (interne organisatie/college) rekening houdend met uitkomsten bijeenkomsten met raad en samenleving, inclusief maatschappelijke effecten en prioritering April/mei: concept programma voor de participatie van de Kadernota bespreken met de raad. April/mei: afronding en behandeling kadernota in college Juni/juli: behandeling en vaststelling kadernota door college inclusief geprioriteerde lijst Augustus/september: participatietraject samenleving. Met inachtneming van de zomervakantie richten we maximale tijd in voor dit proces. September: informeren van en gesprek met raad over stand van zaken en mogelijke dilemma’s. September: afronden programmabegroting door college Oktober/november: behandeling en vaststelling door raad.

De concrete data worden bepaald in de verdere uitwerking.

Bijlage: Opdrachtformulering Integrale afweging 2026 e.v.

3