RIB2022.128 Raadsinformatiebrief Straatintimidatie afhandeling motie M2021-61

RAADSINFORMATIEBRIEF Documentnummer Aan Kopie aan

Van Team

Datum Onderwerp

2022\43246 Gemeenteraad College van B&W Leefbaarheid en veiligheid 1 november 2022 Uitvoering motie Tegengaan van straatintimidatie – M2021.61

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 5 juli 2021 heeft u de motie ‘Tegengaan van straatintimidatie’ aangenomen (M2021.61). Op 24 augustus jl. bent u geïnformeerd over de vertraging die is opgelopen inzake de uitvoering van deze motie en is een nieuwe planning voorgesteld. In deze raadsinformatiebrief geven wij een toelichting over de wijze van uitvoering van de betreffende motie. In de motie verzoekt de raad het college om:  Een campagne tegen straatintimidatie te starten in het 1e kwartaal van 2022 en in deze campagne inwoners op te roepen om situaties van straatintimidatie in Veenendaal te melden.  De raad over dit voorstel in het 4e kwartaal van 2021 te informeren. Gewerkt wordt aan een campagne gericht op straatintimidatie, maar dat niet alleen. Insteek is om de campagne tegen straatintimidatie te combineren met anti-discriminatie. Daarbij willen we het melden van straatintimidatie ook koppelen aan Art.1 als uitvoeringsorganisatie, gezien de ervaring van deze stichting. Dit ook past binnen het huidige takenpakket dat wij als gemeente afnemen bij Art.1. Hiermee kunnen we meerdere thema’s verbinden aan Art.1 en onder de aandacht brengen. Art.1. zorgt ervoor dat alle meldingen zorgvuldig worden opgepakt. Op deze wijze krijgen slachtoffers de juiste aandacht en weten zij wat ze kunnen doen.

Naar verwachting wordt de publiekscampagne in het eerste kwartaal van 2023 uitgevoerd. Voorgeschiedenis – onderzoek Voordat de motie in 2021 werd aangenomen, is in de raad al eerder gesproken over straatintimidatie. In 2019 is een burgerpanelonderzoek uitgevoerd om te bepalen hoe vaak (seksuele) straatintimidatie voorkomt in Veenendaal. Inwoners zijn destijds actief gevraagd of zij straatintimidatie hebben ervaren, op welke wijze en hoe zij hierop gereageerd hebben. Uit het panelonderzoek bleek onder andere:  Van alle bevraagden heeft 87% aangegeven in de afgelopen maanden niet zelf te maken hebben gehad met seksuele intimidatie;  Van alle respondenten geeft 30% aan dat zij nagestaard zijn, en ongeveer hetzelfde percentage geeft aan te zijn gecomplimenteerd met hun uiterlijk in de afgelopen 12 maanden;  Ongeveer 60% van de respondenten geeft aan dat zij ‘s avonds bepaalde plekken vermijden. Daarnaast geeft de helft aan dat zij geen oogcontact maken en niet langs groepen lopen. Bijna niemand draagt pepperspray of gebruiksvoorwerpen die als wapen kunnen dienen om zich te beschermen of te weren tegen seksuele straatintimidatie;

Raadhuisplein 1 • 3901 GA Veenendaal • Postbus 1100 • 3900 BC Veenendaal Tel. (0318) 538 538 • Fax (0318) 510 414 • www.veenendaal.nl • www.veenendaal.nl/vraag



De meeste respondenten negeren het, lopen zo snel mogelijk door of pakken hun telefoon wanneer zij te maken krijgen met seksuele intimidatie.

Een van de kanttekeningen bij uitvoering van dit onderzoek is dat de categorie jongeren en jongvolwassenen als respondenten ondervertegenwoordigd was. Wel was het voldoende om de resultaten als representatief te benoemen. Leefbaarheidsmonitor 2021 In de leefbaarheidsmonitor die door de gemeente in 2021 is uitgevoerd is ook een vraag opgenomen die betrekking heeft op straatintimidatie. Daarin is gevraagd:  Bent u de afgelopen 12 maanden in Veenendaal wel eens nagefloten of nageroepen? Uit de resultaten blijkt dat 85% met “nee nooit” heeft geantwoord, 13% antwoordde “ja soms” en 2% “ja vaak”. Op het eerste gezicht sluit dit aan bij de eerdere resultaten van het burgerpanelonderzoek uit 2019. Wanneer echter wordt ingezoomd op de antwoorden dan is te zien dat de antwoorden ‘ja, soms’ en ‘ja, vaak’ zich vooral manifesteert in de jonge leeftijdscategorieën tussen de 0 - 24 jaar en 25 - 35 jaar: Leeftijd: 0 - 24 25 - 35 36 - 45 45 - 55 56 - 65 66 - 75 < 75

Nooit 50% 69% 75% 85% 89% 95% 95%

Soms 38% 27% 23% 14% 10% 5% 5%

Vaak 12% 4% 2% 1% 1% 0% 0%

De helft van de personen tussen de 0 en 24 jaar wordt soms of vaak nagefloten of nageroepen. Dat geldt ook voor één op de drie personen tussen de 25 en 35 jaar. Door de antwoorden per leeftijdscategorie te filteren ontstaat een ander beeld dan wanneer alleen naar alle leeftijdscategorieën als totaalbeeld wordt gekeken. Verbodsbepaling APV Op 19 december 2019 heeft het gerechtshof in Den Haag een uitspraak gedaan over een zaak waarbij straatintimidatie is beboet op grond van de APV van de gemeente Rotterdam. “De bepaling in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) van Rotterdam die zogenoemde straatintimidatie strafbaar stelt, is in zijn geheel in strijd met de vrijheid van meningsuiting zoals bepaald in de Grondwet. Dat heeft het gerechtshof Den Haag vandaag beslist. Op het grondrecht van de vrijheid van meningsuiting kan alleen door de Tweede en Eerste Kamer gezamenlijk een beperking worden aangebracht. Verder vindt het hof dat de tekst van de Rotterdamse bepaling onvoldoende duidelijk maakt welk gedrag ‘voorzienbaar’ strafbaar is. Dat is nodig volgens het Europees Verdrag voor de Rechten van de mens.” De uitspraak bepaalt dat het verbod enerzijds in strijd is met de vrijheid van meningsuiting en anderzijds onvoldoende bepaalt welk gedrag strafbaar is. Dit laatste gaat vooral over het feit welk gedrag als strafbaar wordt aangemerkt als het gaat om straatintimidatie.

Om deze reden zijn de meeste gemeenten die een verbod op straatintimidatie hadden opgenomen in de APV naar voorbeeld

2

van de gemeente Rotterdam gestopt met het handhaven op dit artikel. Er zijn verder geen voorbeelden van rechtszaken of bestuursrechtelijke inzet op dit onderwerp. Wel is een initiatiefvoorstel aangenomen in de Tweede Kamer dat vraagt om het strafbaar stellen van straatintimidatie. Dit initiatiefvoorstel is overgenomen na de verkiezingen en inmiddels is duidelijk geworden dat de minister half oktober een wetsvoorstel seksuele misdrijven naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Hierin wordt seksuele intimidatie in het openbaar, oftewel vaak aangeduid als straatintimidatie, strafbaar. Het is nog niet duidelijk wanneer dit voorstel wordt behandeld en uiteindelijk in werking gaat treden. Voorbeelden van campagnes en meldpunten De motie in Veenendaal is gericht op een campagne tegen diverse vormen van straatintimidatie. Het moet duidelijk worden dat straatintimidatie niet getolereerd kan en mag worden in Veenendaal. Veel campagnes die momenteel plaatsvinden in Nederland hebben als insteek straatintimidatie nader toe te lichten en vooral mee te geven wat je als slachtoffer ertegen kunt doen (bijvoorbeeld aangifte bij de politie of melding maken bij een meldpunt). Dadergerichte campagnes komen minder vaak voor. Als die er zijn dan ligt de focus vooral op seksuele straatintimidatie. (Grotere) gemeenten kiezen vaak voor een eigen meldpunt, meestal op de website van de betreffende gemeente.

De vorm daarvan verschilt. Een alternatief wat we zien, is dat gemeenten verwijzen naar een landelijke website. Voorbeelden zijn: www.straatintimidatie.nl en www.slachtofferwijzer.nl/nieuws/straatintimidatie-wat-is-het/. Voor meer specifieke informatie over voorbeelden van campagnes en meldpunten in andere gemeenten wordt verwezen naar bijlage 1 bij deze raadsinformatiebrief. Er zijn geen gemeenten van vergelijkbare omvang met Veenendaal die inzetten op een campagne in combinatie met een meldpunt. Het aantal meldingen wat andere gemeenten binnenkrijgen inzake straatintimidatie verschilt enorm per gemeente. Het zijn vooral grotere gemeenten in Nederland waarvan de aantallen überhaupt bekend zijn. Vraag is ook wat de aantallen zeggen over hoe vaak het daadwerkelijk voorkomt. De vorm en de bekendheid van een meldpunt, en ook de manier waarop opvolging is georganiseerd, zijn daarin bepalend. Link met RIB polarisatie en anti-discriminatie – melden van discriminatie Op 20 juni van dit jaar bent u al via een raadsinformatiebrief geïnformeerd over de actielijnen omtrent polarisatie en discriminatie. Daarbij is ook genoemd dat ingezet moet worden op de bekendheid van Art.1. Art.1 verzorgt de opvolging en afhandeling van meldingen die gedaan worden inzake discriminatie in Veenendaal. Het melden van discriminatie moet versterkt worden.

Hoe we dat doen (via diverse actielijnen) is aangegeven in genoemde raadsinformatiebrief. Voor Veenendaal geldt dat het melden van discriminatie bij Art. 1 goed samen kan gaan met het melden van straatintimidatie. Er zijn nauwelijks tot geen voorbeelden van gemeenten met een vergelijkbare grootte als Veenendaal die zelf een meldpunt specifiek voor straatintimidatie hebben ingericht. Bovendien heeft Art. 1 aangegeven meldingen van straatintimidatie heel goed binnen het huidige takenpakket op te kunnen pakken. Hoe we dit precies vormgeven moet verder uitgewerkt en besproken worden. Ook de door u gevraagde campagne kan dan goed in gezamenlijkheid gerealiseerd worden.

3

Uitvoering campagne/ meldpunt in Veenendaal Het koppelen van een specifiek meldpunt aan straatintimidatie zoals dat in grotere gemeenten gebeurt, is voor de schaal van Veenendaal zoals geschetst op dit moment niet passend. De hoeveelheid meldingen is op dit moment niet in te schatten. Het college geeft invulling aan de motie door:  Op onze gemeentelijke website gaan we het thema straatintimidatie specifiek benoemen. Daarbij leggen we ook een link met andere vormen van ongewenst of onacceptabel gedrag, zoals discriminatie;  In Veenendaal bestaat al een meldpunt voor discriminatie te weten Art.1. Art.1 heeft aangegeven meldingen van straatintimidatie ook op te kunnen pakken binnen het takenpakket wat zij al uitvoeren voor de gemeente;  In een publiekscampagne wordt Art.1 als breed meldpunt gepositioneerd waar ook straatintimidatie gemeld kan worden. Hiermee wordt de bekendheid van Art.1 ook vergroot;  Met Art. 1 worden aanvullende afspraken gemaakt over specifieke rapportages die we willen ontvangen. Daarin moet terugkomen wat Art. 1 al heeft kunnen doen en wat de aard van de melding is, zodat we ook lokaal in de gelegenheid zijn op te treden waar of wanneer nodig en eventueel maatwerk kunnen leveren. Aan de insteek van de campagne wordt momenteel gewerkt. Deze moet passend zijn voor de gemeente Veenendaal en aansluiten bij de beleving van de inwoners van onze gemeente.

We kiezen voor een campagne waar het gedrag van intimidatie en discriminatie op straat wordt veroordeeld (dadergericht). Tegelijk willen we ook een handelingsperspectief bieden aan slachtoffers die dit overkomt: waar kunnen ze terecht en wat gebeurt er dan. Een campagne die (o.a. op straat) tot uiting komt en waarbij inwoners geïnformeerd worden over straatintimidatie en discriminatie met de insteek dit te kunnen melden. De publiekscampagne wordt naar verwachting in het eerste kwartaal van 2023 uitgevoerd en kan worden bekostigd vanuit de reeds beschikbare middelen voor veiligheid. Online op de website van de gemeente gaan we op korte termijn een brede landingspagina inrichten waarbij diverse thema’s die zijn genoemd samenkomen. Hiermee is gelijk ook duidelijk hoe dit gemeld kan worden bij Art.1 en welke opvolging dan gaat plaatsvinden. Art.1 biedt tevens de mogelijkheid om op straat informatie te verstrekken over het werk van Art.1. Het takenpakket dat wordt afgenomen bij Art.1. voor anti-discriminatie is passend voor het thema straatintimidatie inclusief oppakken van deze meldingen.

4

Bijlage 1 Voorbeelden van gemeenten

Werkwijze

Aantal meldingen

Gemeente Rotterdam

Meldingen via een app op de telefoon. Stop app https://www.rotterdam.nl/wonenleven/straatintimidatie/

R’dam: 40 meldingen per maand. 450 ongeveer op jaarbasis.

Gemeente Dordrecht

Sluit aan bij Rotterdam

Dordrecht: niet bekend

Gemeente Utrecht

Informatie website over seksuele straatintimidatie met een link naar een algemeen meldpunt

250 meldingen op jaarbasis

https://www.utrecht.nl/wonen-enleven/veiligheid/wat-doet-degemeente/straatintimidatie/ Gemeente Breda

Specifieke website met daaraan gekoppeld een meldpunt www.intimideermijniet.nl

Niet bekend

Gemeente Tilburg

Website gemeente met een meldingsformulier https://www.tilburg.nl/stadbestuur/stad/straatintimidatie/

150 meldingen op jaarbasis is het gemiddelde

Gemeente Zaanstad

Alleen website gemeente met informatie. Melding kan gedaan worden naar een emailadres van de gemeente.

Zeer beperkt aantal mede door de inrichting wordt aangegeven.

Gemeente Arnhem Gemeente Enschede

Specifieke website gekoppeld met de uitvoering aan een stichting Vizier. https://www.meldseksueleintimidatie.nl/ meldpunt/

-

Gemeente Almere

Website gemeente met info en doorlink naar een specifieke website en naar een buurtapp. https://veilig.almere.nl/straatintimidatie

-

Specifieke website voor info en melden van straatintimidatie. https://ssstop.nl/ Gemeente Den Bosch

Eerste helft van 2023 onderzoeken wat de beste mogelijkheden zijn om een (online) meldpunt tegen straatintimidatie in te vullen.

Moet nog starten

5