RIB2021 86a Raadsinformatiebrief inzake juridische duiding van de RES door PWC - bijlage 1

Memo Aan:

Fenna Aarts / Marco Verloop, gemeente Veenendaal

Van:

Allard Knook

Datum:

16 juni 2021

Referentie: 31003792/T009

Betreft: Vragen gemeente Veenendaal inzake (vaststelling) RES

1. Aanleiding U vroeg ons antwoord te geven op diverse vragen met betrekking tot de vaststelling van de Regionale Energiestrategie Foodvalley - meer specifiek het gezamenlijk met de verschillende deelnemers van de RES opgestelde document ‘Van dromen naar daden’ d.d. 21 april 2021 (“RES”) - door de gemeente Veenendaal. Voor een nadere toelichting inzake de juridische status van de RES verwijzen wij u graag naar ons eerdere advies met titel ‘Juridische status de RES Foodvalley’ d.d. 27 mei 2021.

2. Vragen gemeente Veenendaal Vragen Fenna Aarts d.d. 3 juni 2021 (gesteld per e-mail): 1. Kan op basis van de RES 1.0 bij de rechter afgedwongen worden dat er een windmolen gerealiseerd moet worden in een voorlopig zoekgebied? Deze vraag heeft een sterk casuïstisch karakter. In beginsel is een gang naar de rechter altijd mogelijk. De RES is - zoals beschreven in ons advies d.d. 27 mei 2021 - bovenal een gezamenlijk visiedocument. Voor de daadwerkelijke implementatie van de RES is nadere afstemming en besluitvorming tussen de betrokken partijen benodigd (zie hs. 2.2. van voornoemd advies). De

PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N.V., Thomas R. Malthusstraat 5, 1066 JR Amsterdam, Postbus 90358, 1006 BJ Amsterdam T: 088 792 00 20, F: 088 792 96 40, www.pwc.nl ‘PwC’ is het merk waaronder PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (KvK 34180285), PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N.V. (KvK 34180284), PricewaterhouseCoopers Advisory N.V. (KvK 34180287), PricewaterhouseCoopers Compliance Services B.V. (KvK 51414406), PricewaterhouseCoopers Pensions, Actuarial & Insurance Services B.V. (KvK 54226368), PricewaterhouseCoopers B.V. (KvK 34180289) en andere vennootschappen handelen en diensten verlenen. Op deze diensten zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin onder meer aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen. Op leveringen aan deze vennootschappen zijn algemene inkoopvoorwaarden van toepassing. Op www.pwc.nl treft u meer informatie over deze vennootschappen, waaronder deze algemene (inkoop)voorwaarden die ook zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam.

in de RES genoemde zoekgebieden voor windenergie zijn dan ook geenszins definitief en/of bindend. Dit wordt duidelijk omschreven in de tekst van RES, zoals onder meer blijkt uit: "De zoekgebieden voor wind zijn nog geen definitieve locaties" (p. 21, RES) en "Voor [de zoekgebieden] geldt dat ze op lokaal niveau, in samenspraak met initiatiefnemers, de omgeving en belanghebbenden verder worden uitgewerkt." (idem). Het kunnen 'afdwingen' bij de rechter dat een windmolen moet worden gerealiseerd op basis van de inhoud van de RES is dan ook zeer onwaarschijnlijk. 2. Waar zegt de raad “ja” tegen wanneer zij de RES 1.0 vaststelt – juridisch en bestuurlijk? In hoeverre gaat zij akkoord met en is zij gebonden (d.w.z. geen juridische stappen tegen mogen nemen) aan concreet het zoekgebied voor windenergie bij Renswoude en wellicht andere zoekgebieden in de nabijheid van Veenendaal die er in de toekomst nog komen? De gemeenteraad zegt onzes inziens kort gezegd ja tegen een inspanningsverplichting om gezamenlijk met de andere partijen bij de RES te komen tot (voorbereiding tot) uitvoering van de RES. Nadere afspraken ten aanzien van (bijvoorbeeld) zoekgebieden voor windenergie moeten nog worden gemaakt. Er worden geen (juridische) beperkingen opgeworpen ten aanzien van bijvoorbeeld het nemen van (mogelijke) juridische stappen.

In bestuurlijk opzicht beogen partijen met het vaststellen van de RES de energietransitie regionaal op te pakken. Dit door het voornemen

uit

te

spreken

om

gezamenlijk

projecten

vorm

te

geven

die

gemeentegrensoverstijgend zijn en de belangen van inwoners en bedrijven in de regio effectief dienen. 3. Wat zijn de mogelijke juridische en bestuurlijke consequenties voor de gemeente Veenendaal indien zij niet instemt (m.i. vaststelt) met de RES 1.0? De RES geldt dan voor alle betrokkenen behalve Veenendaal. In beginsel zou niet instemmen tot gevolg hebben dat gemeente Veenendaal geheel dus niet meer meedoet met de (verdere voorbereiding tot uitvoering van de) RES. Door niet in te stemmen met de RES geeft de gemeente Veenendaal immers aan dat zij hier geen onderdeel vanuit wenst te maken. 4. Is er de mogelijkheid dat de gemeente Veenendaal zich alleen bindt aan de door haar zelf geamendeerde RES 1.0, zoals de raad van Veenendaal die vaststelt in haar eigen raadsvergadering?Wat vraagt dit van de andere stakeholders voor

Advies gemeente Veenendaal inzake (vaststelling) RES, 31003792/T009

Pagina 2 van 4

besluit ? En hoe staat zo’n “Veenendaalse RES 1.0” in relatie tot de RES 1.0 zoals die in de andere gemeentes is/wordt vastgesteld? Wij begrijpen dat de gemeenteraad van Veenendaal (mogelijk) beoogt om tijdens haar eerstvolgende vergadering een amendement in te dienen op het voorgestelde collegebesluit inzake de goedkeuring van de RES. Dat leidt tot een situatie waarbij de RES door de gemeente Veenendaal wordt vastgesteld, behoudens een aantal aspecten daarvan. Als de inhoud van het amendement materieel wordt geacht, dat wil zeggen dat het amendement effect/invloed heeft op de doelstellingen van de RES en de door partijen in dat kader gestelde randvoorwaarden, geldt onzes inziens dat goedkeuring van alle RES-partijen is benodigd. De RES is immers een gezamenlijk opgesteld document, waardoor het niet mogelijk is eenzijdig de RES te wijzigen of aan te vullen. Indien een partij er toch voor kiest om zelfstandig wijzigingen aan te brengen in of amendementen te nemen op de tekst van de RES, dan wordt een ‘eigen’ of in het geval van de gemeente Veenendaal een ‘Veenendaalse RES’ gecreëerd. Deze gewijzigde RES geldt echter alleen binnen de gemeentegrenzen van Veenendaal en kan hooguit dienen als signaalfunctie naar de andere partijen dat de gemeente het niet eens is met bepaalde punten uit de oorspronkelijke RES-tekst.

Zoals eerder aangegeven kunnen wij ons voorstellen dat het beter is om mogelijke bezwaren tegen de inhoud van de huidige RES kenbaar te maken door middel van een motie of anderszins, nu de tekst van de RES voldoende ruimte laat om bij de uitwerking nadere voorwaarden en criteria op te leggen wat betreft zoekgebieden. Specifiek voor wat betreft de zoekgebieden achten wij een wijziging van de RES door middel van een amendement dan ook niet opportuun noch noodzakelijk. De RES is een visiedocument waaruit blijkt dat partijen nog veelvuldig gezamenlijk in gesprek zullen moeten treden ten aanzien van de verdere uitwerking daarvan. Het dient onzes inziens dan ook geen juridisch doel om de RES gedeeltelijk goed te keuren door middel van een amendement.

Advies gemeente Veenendaal inzake (vaststelling) RES, 31003792/T009

Pagina 3 van 4

5. Welke juridische mogelijkheden heeft de gemeente Veenendaal om ongewenste ontwikkelingen voor windenergie in naburige gemeenten tegen te houden en of inhoudelijk bij te sturen. Juist het vaststellen van de RES biedt gemeente Veenendaal onzes inziens de meest optimale positie om (ongewenste) ontwikkelingen ten aanzien van windenergie bij te sturen. Veenendaal zit dan immers aan de onderhandelingstafel bij de uitwerking van de RES. Zoals aangegeven moeten nadere afspraken ten aanzien van de zoekgebieden namelijk nog worden gemaakt. Ten slotte bestaat voor de gemeente Veenendaal altijd de mogelijkheid om te ageren tegen de plaatsing van windmolens met inachtneming van de bestaande bestuurs- en civielrechtelijke kaders. 6. Geeft

een

gebrek

aan

draagvlak

juridisch

voldoende

grond

om

een

omgevingsvergunning voor een windturbine te weigeren op een locatie die in de RES 1.0 is aangewezen als zoekgebied voor windenergie? (Motie) De in de RES aangewezen zoekgebieden voor windenergie zijn niet definitief. Er worden geen omgevingsvergunningen toegewezen op grond van de zoekgebieden zoals opgenomen in de RES, nadere afstemming en vastlegging tussen de verschillende RES-partijen over de (indeling van de) zoekgebieden is vereist. Een gebrek aan draagvlak in een bepaalde regio kan door een partij bij het nader vastleggen van de afspraken worden ingebracht als argument om een zoekgebied op een bepaalde manier in te delen. Of het tevens voldoende grond biedt om een omgevingsvergunning voor een windturbine te weigeren zal afhangen van (i) de uiteindelijke afspraken zoals vastgelegd door de RES-partijen (d.w.z. niet in de RES 1.0, maar in een convenant of uitwerkingsovereenkomst waarin verdere afspraken worden vastgelegd) en (ii) de interne c.q. politiek/bestuurlijke verbintenis die de gemeente is aangegaan. Het enkele feit dat onvoldoende draagvlak bestaat zal overigens, in de ogen van de bestuursrechter, niet snel leiden tot een ondeugdelijke motivering.

Advies gemeente Veenendaal inzake (vaststelling) RES, 31003792/T009

Pagina 4 van 4