RIB2021.141a Raadsinformatiebrief inzake jaarverslag bezwaarschriftencommissies 2020 - jaarverslag 2020

JAARVERSLAG 2020 Algemene bezwaarschriftencommissie en bezwaarschriftencommissie sociale zekerheid.

Voorwoord:

De voorzitters van de algemene bezwaarschriftencommissie en de bezwaarschriftencommissie sociale zekerheid bieden u hierbij met genoegen het jaarverslag over 2020 aan. De beide commissies hopen dat zij met de door hen verstrekte adviezen hebben kunnen bijdragen aan een consistente en transparante besluitvorming. De gevolgen van Corona/Covid 19 en de getroffen maatregelen van de landelijke overheid hebben ook hun weerslag gehad op de werkwijze van de commissies. Het afgelopen jaar hebben onze commissies zich (herhaaldelijk) aan moeten passen aan de beperkingen die het gevolg waren van de overheidsmaatregelen. Waar oorspronkelijk fysiek horen normaal was, werd dat juist onmogelijk. Gedurende het verdere verloop en de wisselende mate van beperkingen hebben de commissie ook hun werkwijze aangepast aan de omstandigheden. Dit betekende soms fysiek horen, soms via Teams of telefonisch en soms waren er zittingen in hybride vorm waarbij de ene zaak fysiek en de andere telefonisch werd gedaan. Een en ander was ook afhankelijk van de zaak en de keuze van bezwaarmakers. Dat laatste kon op bepaalde momenten betekenen dat zaken in overleg werden aangehouden tot fysiek horen mogelijk was. Onze commissies hebben zich aangepast aan de omstandigheden, met dank aan de ondersteuning. De verwachting is dat deze flexibele werkwijze zich vooralsnog voort zal zetten.

Hoe een en ander zich nu verder zal gaan ontwikkelen qua maatregelen is immers nog voor iedereen de vraag. Voorzover wij dat hebben kunnen waarnemen, heeft de afhandeling van bezwaarschriften niet geleden onder de Corona-maatregelen. Deze heeft dus feitelijk gewoon doorgang kunnen vinden, zij het in aangepaste vorm. Veruit de meeste zaken zijn binnen de daarvoor gestelde termijnen afgehandeld. Wij spreken afrondend onze dank uit in de richting van de secretarissen en ambtelijke ondersteuning en zijn dank verschuldigd aan het gemeentebestuur voor het in ons gestelde vertrouwen. M.J.M. Verhoeven

A.G. van Malenstein

Voorzitter van de algemene bezwaarschriftencommissie

Voorzitter van de bezwaarschriftencommissie sociale zekerheid

Inleiding Bezwaarschriftenafhandeling wordt vanaf 2003 in Veenendaal verantwoord in jaarverslagen. Daar waar het eerst alleen een verantwoording was over de dat jaar behandelde bezwaren is het in de loop van de jaren uitgebreid. We beschikken immers nu over meer informatie. Door de vergelijking met meerdere jaren zijn trends en verschuivingen in werkvelden, soorten bezwaren, etc. zichtbaar geworden. De voorspellende waarde is echter gering. Het zijn immers constateringen achteraf. Trends zijn vaak niet vooraf voorspelbaar en/of verklaarbaar. Ook nu met de Covid-crisis is gebleken dat dat de voorspelbaarheid van ontwikkelingen toch uiterst gering is. Het totaal aantal ingediende bezwaarschriften in 2020 bedroeg 221 stuks. In 2019 waren het er nog 260. Het totale aantal is daarmee toch aanzienlijk gedaald. Iets wat op voorhand, met de Covidmaatregelen en effecten, niet in de lijn van de verwachting lag. Bij de algemene bezwaarschriftencommissie is het aantal bezwaren gedaald met 10 naar 81 stuks. Bij de bezwaarschriftencommissie sociale zekerheid is het aantal bezwaren gedaald van 169 in 2019 naar 140 stuks in 2020. Zeker deze afname was niet voorzien. De daling heeft met name plaatsgevonden aan de kant van de Participatiewet. Daarbij is een deeltje gecompenseerd door nieuwe bezwaren die zijn ingediend in het kader van de Tozo-regeling.

(Die regeling was er zonder Covid niet geweest.) Het aantal WMO bezwaren is nagenoeg op het niveau van 2019 gebleven. De diverse grafieken/statistieken in dit rapport gaan uit van de stand van zaken zoals die begin juli 2021 was.

HOOFDSTUK 1 DE BEZWAARSCHRIFTENCOMMISSIES 1.1.1 De commissies en hun taakverdeling De “Regeling behandeling bezwaarschriften van de gemeente Veenendaal’ dateert van 2012 en hierin is aangegeven dat er 3 bezwaarschriftencommissies zijn. Het betreft de algemene bezwaarschriftencommissie, de bezwaarschriftencommissie sociale zekerheid en de bezwaarschriftencommissie personele aangelegenheden. Elk van de commissies bestaat uit drie leden, onder wie de voorzitter. De voorzitter en de leden worden benoemd door het college. De bezwaarschriftencommissie personele aangelegenheden behandelt de bezwaren die betrekking hebben op personeel en organisatie. De activiteiten daarvan vallen buiten de orde van dit verslag. De bezwaarschriftencommissie sociale zekerheid is belast met de behandeling van bezwaarschriften die betrekking hebben op het socialezekerheidsrecht, de inburgering, het minimabeleid, de kinderopvang en de WMO etc. De algemene bezwaarschriftencommissie is belast met de voorbereiding van beslissingen op ingediende bezwaarschriften voorzover deze niet vallen onder bezwaarschriftencommissie personele aangelegenheden of de bezwaarschriftencommissie sociale zekerheid. Deze is dus bevoegd ten aanzien van alle andere zaken, met uitzondering van belastingzaken, WOZ en Bibob. 1.1.2.

De samenstelling van de algemene bezwaarschriftencommissie De algemene bezwaarschriftencommissie bestaat uit: Voorzitter: mevrouw M.J.M. Verhoeven De leden: de heer W.P. Adriaanse (tot maart 2020) de heer M. Duifhuizen mevrouw L. de Keijzer-Krens de heer J.K. van de Poel (vanaf maart 2020)

2

de heer M. Bosma (vanaf maart 2020) 1.1.3. De samenstelling van de bezwaarschriftencommissie sociale zekerheid De bezwaarschriftencommissie sociale zekerheid bestaat uit: De voorzitter: De leden:

de heer A.G. van Malenstein de heer I. Sewandono mevrouw J.A.Y. Baptiste mevrouw S.C.C. Martis de heer T.J. Poppema

1.2 Het secretariaat De commissies worden bij het uitoefenen van hun werkzaamheden ambtelijk ondersteund door een secretariaat. Het secretariaat van de commissies is ondergebracht bij Team Juridische zaken en Inkoop (JZI). De algemene bezwaarschriftencommissie werd ondersteund door de secretarissen; de heer H.K.C. van Nijnanten; de heer M.R. Groenewoud; de heer A. van Leeuwen De bezwaarschriftencommissie sociale zekerheid werd ondersteund door de secretarissen: mevrouw A-F. Bakkenes-Minnaard (tot 1 oktober 2020) mevrouw N.V. Volchenko; de heer G. Bozkurt de heer R.W. Bekker. Administratieve ondersteuning van alle commissies: de heer J. Meussen De secretarissen zijn de contactpersonen van en voor de commissies. In principe vindt alle correspondentie met de commissies plaats via het secretariaat.

1.3 De werkwijze De ingekomen bezwaarschriften worden centraal ingeboekt en via het zaaksysteem doorgeleid naar team Juridische Zaken en Inkoop dat met de bezwaarschriftbehandeling is belast en naar het betreffende het team dat betrokken is geweest bij het primaire besluit, het besluit waartegen bezwaar wordt gemaakt. Het secretariaat registreert de ontvangst en daarbij wordt ook getoetst op ontvankelijkheid. Als geen formele gebreken aan het bezwaarschrift kleven dan wordt dit in behandeling genomen. Zijn er wel gebreken (bijvoorbeeld te laat, ongemotiveerd etc.) dan wordt correspondentie daaromtrent opgestart met de bezwaarmaker.

Pre-mediation en mediation Aan de hand van de bezwaren wordt bekeken of de zaak wellicht opgelost kan worden door middel van een gesprek, al dan niet telefonisch, met de bezwaarmaker. Soms kunnen bezwaren worden weggenomen door een nadere toelichting en soms kan een gesprek verduidelijking van standpunten opleveren. Soms komt uit het bezwaar of het gesprek nieuwe informatie naar boven. Hieruit kan volgen dat het (achterliggende) bezwaar wel oplosbaar blijkt te zijn. Soms zijn het gewoon communicatieproblemen die aan een bezwaarschrift ten grondslag liggen en heel soms is een bezwaar eigenlijk gewoon een klacht of melding.

3

Uitgangspunt is dat gezocht wordt naar de lichtste vorm van geschilbeslechting. Als zaken op een andere wijze kunnen worden opgelost, dan via de formele procedure(s) dan wordt daar uiteraard voor gekozen. In een groot aantal zaken hoeft het dan ook niet tot een hoorzitting te komen. Dat is voor alle partijen minder belastend. Niemand zit immers te wachten op procedures. In een enkel geval wordt gekozen voor een echte mediation-procedure, compleet met mediator, waarbij het uiteindelijk aan partijen is om een oplossing te bereiken. Uiteraard zal ook met inzet van mediation het niet in alle gevallen lukken om partijen bij elkaar te brengen en tot een gedragen oplossing te komen. Als blijkt dat een zaak zich niet leent voor een meer informele oplossing en/of mediation uiteindelijk niet lukt of geen optie is, wordt deze alsnog behandeld door middel van een hoorzitting, waarna de bezwaarschriftencommissie advies uitbrengt aan het betreffende bestuursorgaan.

Hoorzitting Het secretariaat bereidt de behandeling van de hoorzitting voor. Dit houdt in dat het ervoor zorgt dat de leden een compleet dossier toegezonden krijgen. Bezwaarmakers en indien van toepassing overige belanghebbenden krijgen een uitnodiging voor de hoorzitting, evenals het bestuursorgaan dat om een schriftelijke reactie wordt verzocht. Tijdens de hoorzitting geeft een medewerker van het vakteam namens het betreffende bestuursorgaan (raad, college of burgemeester) een toelichting op het bestreden besluit en de reactie (als die er is). Als er een reactie is, wordt die tijdig vóór de hoorzitting aan de bezwaarmaker toegezonden. Een schriftelijke reactie geeft een verduidelijking van de standpunten en het geschil wordt hierdoor doorgaans verder gekaderd.

Advies Na de hoorzitting vindt de beraadslaging plaats van de commissies en wordt het standpunt van de betreffende commissie bepaald. Het advies van de commissie wordt vervolgens uitgewerkt door de secretaris. Nadat de commissie advies heeft uitgebracht aan het bestuursorgaan in kwestie, is het uiteindelijk het betreffende bestuursorgaan dat de beslissing neemt. Daarbij kan het advies van de commissie worden overgenomen of kan daarvan gemotiveerd worden afgeweken. Het is een advies, niet meer, niet minder. Bij de beslissing op het bezwaarschrift worden het verslag van de hoorzitting en het advies van de desbetreffende commissie meegezonden naar de bezwaarmaker.

1.4 De vergaderfrequentie De beide commissies vergaderen in principe iedere drie weken. De algemene bezwaarschriftencommissie vergadert op maandag vanaf 19.00 uur en de bezwaarschriftencommissie sociale zekerheid op maandag vanaf 16:00 uur. In 2020 heeft de algemene bezwaarschriftencommissie 16 keer en de bezwaarschriftencommissie sociale zekerheid 14 keer vergaderd.

Hoofdstuk 2 De Adviezen 2.1. Algemeen Een bezwaarschriftencommissie is een adviescommissie. Het is uiteindelijk steeds het bestuursorgaan zelf dat beslist of dit het advies van de bezwaarschriftencommissie wel of niet overneemt. Als het advies niet wordt overgenomen zal het bestuursorgaan de afwijking moeten motiveren. Een bezwaarschriftencommissie heeft bij haar advisering de mogelijkheid om tot vier oordelen te komen, namelijk niet bevoegd, niet-ontvankelijk, ongegrond en gegrond. Niet bevoegd heeft zich in de afgelopen jaren niet voorgedaan.

4

Niet-ontvankelijkheid wordt geadviseerd wanneer er aan een bezwaarschrift formele gebreken kleven en deze niet oplosbaar zijn. Bijvoorbeeld te laat ingediend, bezwaarmaker is geen belanghebbende, of als het niet gaat om een zaak waartegen bezwaar mogelijk is in de zin van de Algemene wet bestuursrecht (Awb), het bijvoorbeeld een feitelijke handeling betreft en geen besluit. Tot ongegrondverklaring wordt geadviseerd als de commissie meent dat het desbetreffende bestuursorgaan (raad, college, burgemeester) een correct besluit heeft genomen. Tot gegrondverklaring van het bezwaar adviseert de commissie als zij van oordeel is dat het primaire besluit niet in stand kan blijven. Dat kan het geval zijn als er een onjuiste wettelijke grondslag is gebruikt, of wanneer het besluit in strijd is met wettelijke bepalingen of met vastgesteld beleid. Wanneer een besluit op een (zeer) ondeugdelijke wijze tot stand is gekomen, kan dit ook leiden tot een advies tot gegrondverklaring van het bezwaar. Het is dan niet meer mogelijk om de geconstateerde gebreken in de bezwaarfase te herstellen.

2.2. De bezwaarschriften Vanaf 2003 worden de ontwikkelingen rond bezwaarschriften gevolgd en vastgelegd in jaarverslagen. Onderstaande grafiek geeft de ontwikkeling in aantallen bezwaren over de jaren weer. Bezwaarschriften in aantallen t/m 2020

Aantal bezwaarschriften

350 300 250 200245 150

281

299 260

241 255 235

279 289

325 317 319 246

208

273 267 260 221

100 50 0 Jaar

2.3 Verdeling van de bezwaarschriften over de commissies. In Veenendaal is gekozen voor een verdeling van de bezwaarschriften naar werkvelden/taakgebieden. De bezwaarschriftencommissie sociale zekerheid richt zich op de sociale zekerheid in brede zin. Het gaat dan om bijstand (Participatiewet), WMO, schuldhulpverlening, jeugd, minimabeleid etc. De algemene bezwaarschriftencommissie houdt zich bezig met de bezwaarschriften voorzover die niet onder de andere commissie ressorteren. Het gaat dan om met name om bouwvergunningen, handhavingszaken, verkeerskwesties, gehandicaptenparkeerplaatsen en -parkeerkaarten, leerlingenvervoer, subsidies, woningurgenties, allerlei vergunningen, Wet openbaarheid van bestuur, Wet bescherming persoonsgegevens, Algemene Verordening Gegevensbescherming etc. Het aantal te behandelen zaken was aanvankelijk, ten tijde van eerste verslaglegging in 2003, nagenoeg gelijk verdeeld tussen de algemene bezwaarschriftencommissie en de bezwaarschriftencommissie sociale zekerheid. In de loop van de jaren is dit verschoven en het merendeel van de zaken wordt door de bezwaarschriftencommissie sociale zekerheid behandeld.

5

Percentage

Verdeling bezwaarschriften % over Algemene bezwaarschriftencommissie en Bezwaarschriftencommissie sz bezwaarschriftencie Bezwaarschriftencie sz Algemene 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Jaar

De trendlijnen per commissie in aantallen maken de verdeling tussen algemene bezwaarschriftencommissie en bezwaarschriftencommissie sociale zekerheid duidelijk waarneembaar.

aantal

Trends 280 260 240 220 200 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0

254 245 219

215

184 147 175 153149 148146 133 133 148 134 133 115 113 108 114 111 102 86 60 71

Jaar

177

177 169 140

104 72

90 91 69

81

54

Bezwaarschriftencie sz Algemene bezwaarschriftencie

Het aantal bezwaren dat door de algemene bezwaarschriftencommissie wordt behandeld is in de loop der jaren op een lager niveau terecht gekomen. Het aantal bezwaren bij de bezwaarschriftencommissie sociale zekerheid is hoog maar is de laatste jaren wel afgevlakt ten opzichte van de pieken in 2013 en 2017. Het is allemaal nogal volatiel en er kan nog niet van een (consistente) trend worden gesproken. Als je kijkt naar het meerjarig overall gemiddelde ligt dat nu op ongeveer 268 bezwaren per jaar.

6

procentuele daling/stijging

Ontwikkeling bezwaren Commissie/Commissie SZ procentueel (ten opzichte van basisjaar 2003)

260 240 220 200 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0

229 221

132 120

120 100

197

194

166

160

158

138134 134132

160 152 126

110 85 84 81 76

99 64 45

Jaar

85

77 53 54

67 65 61

57 40

Bezwaarschriftencie. SZ Algemene bezwaarschriftencie.

2.5 De bezwaarschriftencommissie sociale zekerheid. Deze commissie is belast met de beoordeling bezwaarschriften die worden ingediend in het kader van de Participatiewet, het minimabeleid, het Bijstandsbesluit Zelfstandigen, de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO), de wet gemeentelijke schuldhulpverlening, de Wet jeugdzorg, etc. Nieuw waren de bezwaren in het kader van de Tozo, de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers. De Tozo-regeling is ingevoerd in de Corona-tijd als aanvullende uitkering. Op deze wet kan men een beroep op kan doen als het inkomen door de Coranacrisis onder het sociaal minimum is gedaald.

Commissie SZ bezwaren % naar soort 2020 Minimabeleid 7%

Tozo 4%

Bbz 2%

WMO 18%

Participatiewet 69%

Ter vergelijking de verdeling van vorig jaar.

7

Commissie SZ bezwaren % naar soort 2019 WMO 16%

Minimabeleid 7%

Bbz 2%

Ioaz 1%

Participatiewet 74%

De procentuele verdeling is nagenoeg gelijk, met uitzondering van de Tozo die dus nieuw is, en het aantal bijstandszaken (Participatiewet) dat is gedaald.

Opvallende zaken 2020 Bij de bezwaarschriftencommissie sociale zekerheid was er één aspect, waarvoor extra aandacht van het college gevraagd is, namelijk de hardheid van sommige bepalingen van de Participatiewet en de toepassing daarvan. De commissie heeft dan ook gepleit voor het milder toepassen van deze bepalingen, gelet op de inhoud van deze zaken. Het aantal WMO-bezwaren bleef nagenoeg hangen op het hoge niveau van 2019. Procentueel gezien is er sprake van een minimale stijging maar dat houdt verband met de daling van het aantal bezwaarschriften als geheel. Als er al iets echt opvallend was dan was dat de daling van het aantal Participatiewet gerelateerde bezwaren. Gelet op de economische impact van Corona lag een daling van het aantal bezwaren zeker op dat terrein namelijk niet voor de hand. De verwachting was dat het aantal mensen dat al dan niet na een tussenperiode in de WW of met gebruikmaking van tijdelijke maatregelen als bijvoorbeeld de Tozo uiteindelijk een beroep zou moeten doen op bijstand, zou toenemen en ook zou resulteren in meer bezwaren. Echter deze verwachting is niet bewaarheid. Overigens vond de daling van het aantal bezwaren met name in het 2e semester plaats.

RHENEN Vanaf 2011 behandelt de commissie ook de bezwaren van inwoners van Rhenen in het kader van de bijstand. De gemeente Rhenen heeft er voor gekozen om de uitvoering van de Participatiewet door Veenendaal uit te laten voeren. Hiertoe is een dienstverleningsovereenkomst gesloten. Onderdeel hiervan is dat de bezwaarschriftencommissie sociale zekerheid van Veenendaal dus de bezwaarschriften behandelt die voortvloeien uit de in dat kader door “Rhenen” genomen besluiten. De bezwaarschriftencommissie adviseert in deze gevallen dus het college van Rhenen. Het cijfermateriaal is te beperkt voor een echte aparte statistische verantwoording. Het betreft ook enkel bijstandsgerelateerde zaken. Het historisch cijfermatig overzicht over de door inwoners van Rhenen ingediende bezwaarschriften laat zien dat er sprake is van een behoorlijke fluctuatie in aantallen bezwaren. Overigens zijn de bezwaren ook meegerekend in de door de bezwaarschriftencommissie behandelde totalen. Zij maken dus onderdeel uit van de diverse statistieken in dit rapport. De bezwaren kunnen wel in aantallen naar afdoening worden gespecificeerd:

8

In 2020 zijn er 27 bezwaren ingediend door inwoners van Rhenen. In 5 gevallen is tegemoetgekomen aan het bezwaar, 7 bezwaren zijn ingetrokken, 4 waren (gedeeltelijk) gegrond, 8 ongegrond en 3 waren niet-ontvankelijk. Ter vergelijking: In 2019 betrof het 26 bezwaren die door/namens inwoners van Rhenen zijn ingediend. Hiervan is er in 11 zaken tegemoetgekomen aan het bezwaar, 10 ingetrokken, 2 (gedeeltelijk) gegrond en 3 ongegrond. Rhenen aantal bezwaren per jaar 40 35

33

34 31

30

26

25 21

20

21

20

17

15 10

27

12

5 0 2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

Duidelijk zichtbaar is ook hier de volatiliteit in aantallen bezwaarschriften.

De beoordeling van de bezwaren. Wat kun je nu afleiden uit de adviezen/beoordeling van de bezwaren? De oordelen ten aanzien van de bezwaren kunnen een graadmeter zijn met betrekking tot de kwaliteit en/of acceptatie van de besluitvorming. Het is echter geen vaststaand gegeven. Wij hanteren het uitgangspunt dat de lichtste vorm van geschilbeslechting de voorkeur verdient. Een groot aantal van de bezwaarschriften kan dan ook gelukkig worden afgedaan zonder zitting. Actieve inzet bij heroverweging van het primaire besluit van het vakteam en betere/andere uitleg draagt ertoe bij dat in een aanzienlijk aantal van de gevallen de zaak zonder advies afgedaan kan worden. Soms is er sprake van fouten aan de zijde van het bestuursorgaan die leiden tot een ander besluit, soms komt er nieuwe informatie naar voren die tot herziene besluitvorming leidt, soms kan zonder meer aan een bezwaar tegemoet gekomen worden en soms leidt nadere uitleg tot intrekking van het bezwaar. Een enkele keer is het bezwaar ter zitting alsnog ingetrokken door de bezwaarmaker na nadere uitleg. Het is natuurlijk het mooiste als dit zonder zitting kan. Dit wordt doorgaans ook geprobeerd maar soms is een formele setting (ook al was dat in 2020 door omstandigheden dan soms telefonisch/digitaal) kennelijk nodig voor acceptatie. Als het bezwaar ter zitting wordt ingetrokken, wordt dit in het zittingsverslag vastgelegd.

Daarmee houdt de zaak op. Er wordt dan niet meer geadviseerd. Als het de bezwaarmaker nog steeds niet helemaal duidelijk is en/of het bezwaar niet wordt ingetrokken, wordt uiteraard wel advies uitgebracht. Dit geldt ook voor de algemene bezwaarschriftencommissie.

9

Commissie sz 2020 beoordeling bezwaren Tegemoet gekomen aan bezwaar 22%

Gegrond 7%

Nog niet afgedaan Doorgestuurd Niet 1% ontvankelijk 0% 13%

Ingetrokken 31%

Ongegrond 26%

Commissie SZ 2019 beoordeling bezwaren Gegrond 7% Tegemoet gekomen aan bezwaar 25%

Nog niet afgedaan 3%

Niet ontvankelijk 3%

Ingetrokken 35%

Ongegrond 27%

In 2020 is sprake van een opvallende stijging van het aantal niet ontvankelijke bezwaren. Denk aan te laat, niet gemotiveerd etc. Het kan zijn dat de burger door Covid en de implicaties minder adequaat reageerde, maar dat is slechts een aanname.

10

2.6 De algemene bezwaarschriftencommissie Zoals eerder al is vermeld, houdt de commissie zich veelal bezig met de bezwaren van de “harde” kant, zoals bouwgerelateerde zaken, verkeersaangelegenheden, subsidies, vergunningen, aanschrijvingen, urgentieverklaringen, en alle andere zaken die niet tot de bezwaarschriftencommissie sociale zekerheid behoren. Er komt dan ook een grote verscheidenheid aan zaken aan bod. Onderstaande figuur geeft de verdeling naar soort zaken aan.

Algemene bezwaarschriftencie. Verdeling bezwaar naar soort 2020 APV 16% Drank en horeca 1%

Markt 3%

Huisvesting 5%

BRP 10% Handhaving 27%

Bouwen 26%

Parkeren gpk gpp 8%

Ontzegging toegang 1%

Onderwijs 1% Subsidie 1%

Opiumwet 1%

Algemene bezwaarschriftencie. Verdeling bezwaar naar soort 2019 Leerlingvervoer 1% Parkeren gpp gpk 10%

AVG 1% verkeer 6%

APV 1%

Huisvesting 11%

BRP 6%

Wob 5% milieu 1%

Handhaving 39%

Bouwen 17% Subsidie 2%

De taartgrafieken laten duidelijk de diversiteit aan onderwerpen zien waarmee de commissie wordt geconfronteerd.

11

Opvallende zaken Naast de gewone zaken werd de commissie in 2020 geconfronteerd met bezwaren tegen een woningsluiting in het kader van de Wet Damocles en bezwaren die waren gericht tegen de verboden om lachgas te verkopen in horecagelegenheden. Dat betrof 3 locaties en leidde dan ook tot 3 soortgelijke bezwaren van verschillende belanghebbenden. De handhavingsproblematiek rond lachgas is een uitvloeisel van de maatschappelijke discussie rond het gebruik c.q. misbruik van dit middel. De problematiek is landelijk maar heeft nog niet tot landelijke wetgeving geleid. De commissie heeft in de 3 lachgaszaken geadviseerd tot gegrondverklaring maar het bestuursorgaan heeft om moverende redenen de adviezen niet overgenomen en is dus afgeweken van de adviezen. Er lopen nog procedures bij de rechter. Door de horecasluiting op grond van de landelijke Covidmaatregelen is het effect van het verbod van de verkoop van lachgas uiteindelijk beperkt geweest. Door de horecasluiting kon immers niets verkocht worden, los van het verbod.

Beoordeling van de bezwaren Als gekeken wordt naar de wijze waarop de aan de commissie voorgelegde bezwaren uiteindelijk zijn beoordeeld door de bestuursorganen dan geeft dit het volgende beeld over 2020.

Algemene Commissie beoordeling bezwaarschriften 2020 Doorgestuurd 12%

Gegrond 0%

Tegemoet gekomen aan bezwaar 14%

Nog niet afgedaan/aangehouden 4% Nietontvankelijk 10%

Ongegrond 32%

Ingetrokken 28%

Algemene bezwaarschriftencommissie beoordeling bezwaarschriften 2019 Gegrond 5%

Tegemoet gekomen aan bezwaar 31%

Doorgestuurd 4%

Nog niet afgedaan/aangehouden 3% Nietontvankelijk 2% Ingetrokken 17%

Ongegrond 38% (Er zijn zaken aangehouden in overleg en er zijn zaken doorgestuurd die niet voor de gemeente waren dan wel niet als bezwaar waren bedoeld.)

12

In vergelijking met 2019 valt op dat het aantal ingetrokken bezwaren is toegenomen en het wat minder is tegemoetgekomen aan bezwaren. Verder was er sprake van meer zaken die zijn doorgestuurd omdat ze niet voor de gemeente waren (bijv. voor de provincie) of dat er wel bezwaar boven stond maar dat het uiteindelijk inhoudelijk meldingen of klachten waren. Wat hier nog genoemd moet worden is dat er in 2020 uiteindelijk geen sprake was van gegronde bezwaren. Hierbij moet worden opgemerkt dat de commissie in 3 zaken tot gegrondverklaring geadviseerd. Dit betrof de eerder aangehaalde lachgaszaken. Het bestuursorgaan heeft echter besloten om in die zaken gemotiveerd af te wijken van het advies van de commissie.

2.8. Beroep Als de bezwaarschriftenprocedure is beëindigd, kan beroep worden ingesteld bij de rechtbank en daarna hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State of de Centrale Raad van Beroep, afhankelijk van de aard van de zaak. Beroepszaken leggen behoorlijk beslag op de beschikbare ambtelijke capaciteit. Naast de normale stukkenwisseling en het verweer voeren moet immers ook het college (c.q. de Raad of de burgemeester) ter zitting bij de rechtbank, Raad van State of Centrale Raad van Beroep worden vertegenwoordigd. Geconstateerd wordt dat het aantal (hoger) beroepen thans op een beneden gemiddeld niveau is beland na een significante stijging in 2018. Toen was ineens sprake van 75 beroepszaken. In 2019 waren het er 42 en in 2020 is het nog verder gedaald naar 26 stuks. In 2020 is men in 17 gevallen in beroep gegaan en zijn er 5 voorlopige voorzieningen aangevraagd. Het aantal hoger beroepen bedroeg slechts 4 stuks. Qua verdeling betrof het 12 beroepen en 2 voorlopige voorzieningen in het kader van de sociale zekerheid en 4 hoger beroepen. De zaken die speelden bij de algemene bezwaarschriftencommissie hebben tot 5 beroepen en 3 voorlopige voorzieningen geleid. Er was geen sprake van hoger beroepen. De Covid-maatregelen hebben ook tot een stagnatie in behandeling van beroepszaken geleid.

Zittingen werden aanvankelijk niet gehouden behoudens bepaalde spoedeisende zaken zijn later weer opgestart maar dan voor een deel digitaal. De stagnatie in beroepen betekende minder uitspraken en wellicht is dat er deels de oorzaak van dat er minder in hoger beroep is gegaan. In 2019 werd nog in 31% van de uitspraken op beroep, hoger beroep ingesteld. Het ligt niet in de lijn der verwachting om aan te nemen dat men nu wel meer bereid is om zich neer te leggen bij een rechterlijk oordeel. Grafisch vertaald ziet de ontwikkeling van het aantal beroepen over de jaren in aantallen er als volgt uit:

Aantal

Aantallen beroepschriften cumulatief 80 70 60 50 40 30 20 10 0

75 64 54 38

48

55

54 34

46

51

44

52

49

42 26

Jaar

Bij deze grafiek is het totaal aantal beroepen bij elkaar opgeteld dus zowel beroep als hoger beroep en voorlopige voorzieningen en dan van alle besluiten bij elkaar, dus alle rechtsgebieden. Bovendien

13

moet in aanmerking worden genomen dat in de loop der jaren dus ook beroepen tegen besluiten, die door Rhenen (en voorheen ook Renswoude zijn) genomen in het kader van de Participatiewet hier bij zijn gekomen en deze ook in dit totaal zijn meegenomen. In 2020 was duidelijk sprake van een beneden gemiddeld niveau. Beroepen toename/afname Bezwaarschriftencommissie algemeen en bezwaarschriftencommissie SZ cumulatief (basisjaar 2006) 225% 200%

197%

percentage

175%

168%

150%

142%

126%

125% 100%

145%

142% 100%

75%

121%

137%

134% 116%

129% 111%

89% 69%

50% 25% 0% Jaar

Overigens beslaat de afhandeling van beroepen doorgaans een periode van meer dan een jaar. Hoger beroepsprocedures duren vaak nog langer. Corona/Covid en beroepen. Tijdens de Coronacrisis zijn veel rechtbankzittingen afgelast. De rechtbanken zijn een tijd gesloten geweest behalve dan voor spoedeisende zaken. Dit heeft achterstanden opgeleverd bij de rechtbanken die zullen moeten worden ingehaald. Inmiddels is men weer opgestart maar de achterstanden zijn nog niet ingelopen. Overigens heeft de Coronacrisis niet alleen nadelige gevolgen gehad maar ook laten zien dat ook op dit terrein digitaal veel mogelijk is. Weliswaar zijn veel zittingen afgelast maar er zijn ook zaken doorgegaan waarbij de rechter partijen telefonisch of per videoverbinding heeft gehoord. Daarbij werd door de rechtbank veelal gebruik gemaakt van Skype terwijl wij doorgaans bij bezwaar Teams gebruiken. Verder mochten stukken nu wel (incidenteel) digitaal worden aangeleverd bij de rechtbank (via Zivver) in plaats van per fax of per post. Er kon dus wel meer. Ook al is de eerder aangekondigde digitaliseringsslag in het kader van het programma KEI (kwaliteit en innovatie) bij de rechtspraak “on hold” gezet, de huidige situatie heeft laten zien dat er veel mogelijk is en zaken dus ook op andere wijze effectief georganiseerd kunnen worden.

De verwachting is dat verdere digitalisering van het procederen er zal komen. Wij blijven de ontwikkelingen volgen.

HOOFDSTUK 3 DOORLOOPTIJDEN 3.1 Inleiding Op grond van artikel 7:10 van de Awb dient een bestuursorgaan tijdig een beslissing op het ingediende bezwaar te nemen. De beslistermijn begint te lopen op de dag na die waarop de termijn voor het indienen van een bezwaarschrift is verstreken. De gemeenten Veenendaal en Rhenen hebben commissies voor advies voor de bezwaarschriften Dit betekent dat het bestuursorgaan na het verstrijken van de bezwaartermijn twaalf weken de tijd heeft om een beslissing op het bezwaarschrift te nemen.

14

Op grond van het derde lid kan een beslissing met 6 weken worden verdaagd. Dat betekent dat in principe binnen 18 weken, vanaf de datum van het primaire besluit, een beslissing genomen moet zijn. Artikel 7:10 Algemene wet bestuursrecht 1. Het bestuursorgaan beslist binnen zes weken of – indien een commissie als bedoeld in artikel 7:13 is ingesteld – binnen twaalf weken, gerekend vanaf de dag na die waarop de termijn voor het indienen van het bezwaarschrift is verstreken. 2. De termijn wordt opgeschort gerekend vanaf de dag na die waarop de indiener is verzocht een verzuim als bedoeld in artikel 6:6 te herstellen, tot de dag waarop het verzuim is hersteld of de daarvoor gestelde termijn ongebruikt is verstreken. 3. Het bestuursorgaan kan de beslissing voor ten hoogste zes weken verdagen. 4. Verder uitstel is mogelijk voor zover: a. alle belanghebbenden daarmee instemmen, b. de indiener van het bezwaarschrift daarmee instemt en andere belanghebbenden daardoor niet in hun belangen kunnen worden geschaad, of c. dit nodig is in verband met de naleving van wettelijke procedurevoorschriften. 5. Indien toepassing is gegeven aan het tweede, derde of vierde lid, doet het bestuursorgaan hiervan schriftelijk mededeling aan belanghebbenden.

3.2 Termijnen van afdoening Het streefpercentage voor tijdige afdoening van bezwaren in indertijd door het college bij de bestuursrapportage bepaald op 75%. Beide commissies hebben het streefpercentage ruimschoots gehaald. De algemene bezwaarschriftencommissie heeft 89% van de zaken tijdig afgedaan en de bezwaarschriftencommissie sociale zekerheid 91%. De resultaten zijn beter dan op voorhand werd verwacht op grond van Covid en de daarmee gepaard gaande maatregelen. Zeker in de beginfase toen geschakeld moest worden binnen de op dat geldende mogelijkheden was het wennen en kostte het wel extra tijd. Later ging het schakelen steeds makkelijker. Dat er uiteindelijk minder bezwaren zijn ingediend heeft een positief effect gehad op de termijnen.

Percentage

Tijdige afdoening bezwaarschriften 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

93% 84% 85%

51% 43% 44% 28% 31% 23% 19%

91% 89%

89% 91%

84% 88% 85% 88% 78%82% 81% 79% 71%

78%

77% 76% 68% 62%

53,50% 38%

Jaar

Algemene bezwaarschriftencie

Bezwaarschriftencie sz

15

4. Aanbevelingen Kenbaarheid van beleid De bezwaarschriftencommissie sociale zekerheid heeft geconstateerd dat met name bij de Participatiewet c.a. er vaak sprake is van een door de gemeente gevoerd beleid dat blijkt te zijn vervat in interne richtlijnen in plaats van in beleidsregels. De commissie vraagt hiervoor aandacht. Een voorbeeld daarvan is buitenwettelijk begunstigend beleid, waarbij de bijzondere bijstand met terugwerkende kracht wordt toegekend en buitenwettelijk begunstigend beleid, waarbij in afwijking van art. 15 lid 1 Participatiewet de bijzondere bijstand kan worden toegekend voor de reiskostenvergoeding voor bezoek aan ziekenhuis of specialist. Een ander voorbeeld is de berekening van de draagkracht in het kader van de bijzondere bijstand. Hierdoor is het voor de commissie en voor de cliënt niet op voorhand inzichtelijk welk beleid het college voert. De commissie is daarmee een paar keer ter zitting overvallen. Als er sprake is van interne richtlijnen maar deze dusdanig worden gehanteerd dat ze extern werken en feitelijk als beleidsregels gelden dan is het zaak om dit ook als zodanig te rubriceren en kenbaar te maken. Het gaat hier niet alleen om de commissie maar juist om de belangen van de bezwaarde.

Kenbaarheid van het beleid kan ook het draagvlak vergroten van besluiten en kan ook burgers op voorhand duidelijk maken waar de grenzen van het beleid liggen en wat de kansen zijn op succes bij een bezwaarschriftprocedure. Aandacht voor gevolgen strikte toepassing Participatiewet Daarnaast heeft deze commissie aandacht gevraagd voor enkele keiharde gevolgen van strikte toepassing van de Participatiewet, vooral ten aanzien van het moeten opleggen van boetes bij het niet volledig nakomen van de inlichtingenplicht. De commissie is, vooruitlopend op en in navolging van de schrijnende uitkomsten bij de kindertoeslagenaffaire bij de Belastingdienst, van mening dat het toetsen op rechtvaardigheid de belangrijkste manier van toetsing van beslissingen in primo betreft.

16