RIB2021.136 Raadsinformatiebrief inzake compensatie Valleihopper

Agendapunt 15c Ingekomen stukken

a

~

j

~ r"· c,

J\J ·r

B&W-vergadering d.d. 5 oktober 2021 Besluit: Voor kennisgeving aangenomen en deze aanbieden aan de raad.

RAADSINFORMATIEBRIEF Documentnummer 2021 /36871 Aan Gemeenteraad van College van burgemeester en wethouders Datum Onderwerp

27 september 2021 Compensatie Valleihopper

In deze raadsinformatiebrief geeft het college antwoord op uw vragen (één tot en met vier) die u tijdens de behandeling van de Ontwerpbegroting Valleihopper 2022 - 2025 in de raadsbijeenkomst van juni 2021 hebt gesteld rond de compensatie van het Vraagafhankelijk Vervoer, uitgevoerd door de Valleihopper. Vanaf vraag vijf informeert het college u, zoals toegezegd, over: de ontwikkelingen rond de afbouw van de provinciale subsidie, de HalteTaxiRRReis (nieuw alternatief openbaar vervoer vervanger van het OV-Vangnet), het onderzoek naar mogelijke alternatieven om de stijgende kosten in de hand te houden. 1. Hoe is de compensatie van de Valleihopper tot nu toe gegaan? Afgelopen jaar, vanaf maart 2020, is door de Corona maatregelen het vervoer bijna tot stilstand gekomen . Vanwege de enorme inkomstenderving bij de vervoerders heeft de Koninklijk Nederlands Vervoer (KNV) ()bij de overheid erop aangedrongen om opdrachtgevers de niet gereden ritten voor maximaal 80% te compenseren voor de maanden maart tot en met juni 2020 . Dit verzoek over het mogelijk maken van doorbetaling is, middels overleg met de ministeries van VWS, OCW, J&V en BZK en de VNG, goedgekeurd . Wanneer er contractuele afspraken zijn gemaakt om de effecten van de daling van het volume te compenseren, kan er geen aanspraak worden gemaakt op staatssteun.

De FoodValley gemeenten hebben bij de aanbesteding van het Wmo vervoer (zie bestek PvE art. 4.12.1 en 5.13.1) afspraken gemaakt over de tarieven wanneer het vervoersvolume lager dan 80% is of hoger dan 120%. De compensatie afspraken - van max. 80% op de niet gereden ritten - zijn in een Addendum vastgelegd. Dit addendum is vervolgens door alle colleges van de FoodValley gemeenten voor akkoord getekend . Het Addendum gold voor de periode maart tot en met september 2020 . Aangezien het volume in september 2020 nog steeds ruim onder de 80% lag, is besloten om de afspraken in het Addendum te continueren via een 2e addendum. Wel wordt via een circulaire vanuit het ministerie van BZK in februari 2021 aangegeven dat het percentage kan worden bijgesteld naar 70%. De afspraken voor financiële tegemoetkoming naar het callcenter en de vervoerders gelden voor 70% tot mei 2021. Inmiddels is door de vervoerders dringend verzocht om de termijn van de continuïteitsbijdrage te verlengen omdat het volume nog steeds laag is (+/-66%). Indien hier bestuurlijk draagvlak voor is en daarbij een akkoord vanuit de colleges van de regiogemeenten zal aan dit verzoek worden voldaan. In het najaar wordt het vervoersvolume geanalyseerd om strategische keuzes te maken naar de toekomst. De compensatie wordt betaald uit de voor deze taak opgenomen middelen in de programmabegroting.

Gezien de huidige situatie met Betrekking tot de lage ritvolumes en de verwachting dat (landelijk) deze

Raadhuisplein 1 • 3901 GA Veenendaal• Postbus 1100 • 3900 BC Veenendaal Tel . (0318) 538 538 ·Fax (0318) 510 414 • www.veenendaal.nl • www.veenendaal.nl/vraag

volumes voorlopig niet omhoog gaan, vragen de uitvoerders van de Valleihopper de huidige afspraken via een nieuwe Addendum te verlengen tot aan het einde van het jaar 2021 en in ieder geval zolang de 'Sectorprotocol Veilig Zorgvervoer vanaf 18 Jaar en Ouder' wordt voortgezet. Tot die tijd zullen de vervoerders immers niet hun personeel en middelen optimaal kunnen inzetten. 2.

Op welke wijze, maar ook op basis van welke grondslag zijn de tarieven opgehoogd bij de daling van het ritvolume? Als bij 1 beantwoord zijn de tarieven opgehoogd voor maximaal 80 % compensatie van de niet gereden ritten. De grondslag daarvoor zijn de addenda en afspraken die zijn vastgelegd in het Bestek behorend bij de overeenkomst bij de aanbesteding. Deze zijn tevens in lijn met de afspraken tussen KNV, de ministeries van VWS, OCW, J&V en BZK met de VNG. 3. Waarom wordt er meer betaald als er minder diensten geleverd worden? Compensatie geldt alleen voor de vaste kosten, zoals in de addenda opgenomen. Dat kost de gemeente in totaal minder en houden wij geld over op de middelen die in de programmabegroting zijn opgenomen. Door de verplichte maatregelen vanuit de overheid/het RIVM (Sectorprotocol Veilig Zorgvervoer vanaf 18 Jaar en Ouder) geldt er een maximering van de bezetting in het voertuig: er mag per bank of rij stoelen slechts één zitplaats bezet zijn, waarbij reizigers niet recht achter elkaar of recht achter de chauffeur plaats nemen. De plaats die een reiziger in een rolstoel inneemt, wordt gezien als één zitplaats .. Dit betekent dat de vervoerder met minder passagiers dan voorheen zijn ritten kan rijden. Gevolg is dat er meer inzet van voertuigen en chauffeurs is ten opzichte van het aantal reizigers en dat betekent dat er hogere kosten per reiziger zijn. 4.

Waarom worden de effecten daarvan afgewenteld op de gemeenten en wat kunnen de gemeenten doen om dat te voorkomen? Vanuit de overheid hebben de gemeenten een zorgplicht voor het bieden van vervoer voor sociaalrecreatieve doeleinden op grond van de Jeugdwet of de Wmo 2015, vervoer naar zorg in een kleinschalig woon initiatief of dagbesteding. Daarvoor moeten er wel vervoerders zijn die de gemeenten bij die zorgplicht kunnen helpen. Voor het zorgvervoer, waar het Wmo-vervoer onder valt, kunnen de vervoerders geen aanspraak maken op de NOW-regeling, de TOZO en andere regelingen. Die regelingen zijn bestemd voor commerciële doeleinden. Daarom hebben het ministerie van VWS, De VNG en de KNV de opdrachtgevers dringend verzocht om een financiële bijdrage te leveren vanuit hun begroting in de vorm van een compensatie/continuïteitsbijdrage. In dit geval gaat het er om ervoor te zorgen dat de reizigers gebruik kunnen blijven maken van het vervoersaanbod. Niet alleen tijdens de COVID-19 crisis, maar juist ook daarna, omdat het vervoer in veel gevallen noodzakelijk is, niet alleen voor de Wmo-reizigers maar ook voor vervoer naar scholen, dagbestedingen vanuit de Participatiewet, jeugdzorg, zorginstellingen en dergelijke. De gemeenten zijn echter niet de enige afnemers.

De vervoerders zijn ook van ander partijen/opdrachtgevers afhankelijk, omdat zij vaak ook touringcar, reguliere taxi, autoverhuur et cetera aanbieden. Ook is het niet de gemeente die sturing kan geven aan de bedrijfsvoering van de vervoerders, daar zijn de vervoerders zelf voor verantwoordelijk. Het borgen van continuïteit is in eerste instantie de verantwoordelijkheid van de vervoerder zelf. De vervoerder zal in de eigen bedrijfsvoering en middels aanspraak op andere regelingen, passend bij de bedrijfsonderdelen, de continuïteit moeten borgen. De compensatie vanuit de gemeenten is één onderdeel daarvan. 5. Wat is de reden voor het intrekken van de subsidie door de provincie Gelderland. Het doelgroepenvervoer was eerst (voor een deel) de taak van de Provincie. Met deze financiële bijdrage wilden de Provincies voor een warme overdracht naar de gemeenten/regio's zorgen. De

2

provincie Gelderland was daar overigens 'uniek' in. Andere provincies deden dit (al langere tijd) niet (meer). Na bestuurlijke gesprekken is afgesproken dat de subsidie afgebouwd wordt en later is het afbouwen een jaar vertraagd. Vandaar het besluit medio 2019 om de subsidie stapsgewijs af te bouwen in 2021, 2022 en 2023, in plaats van te stoppen per 2021 of af te bouwen tot en met 2022. 6. Is er zicht op stijging van de kosten na 2024? Met de kennis van nu zijn er geen grote stijgingen/dalingen te verwachten. Wel wordt verwacht dat er wegens verandering van de toegang tot het aanvullend openbaar vervoer (OV-Vangnet) niet alle huidige reizigers daar gebruik van kunnen maken. Dat kan een stijging betekenen van het aantal aanvragen voor het Wmo-vervoer. 7. Zijn de kosten van de HaltetaxiRRReis al bekend? Nee, deze zijn nog niet bekend. Verwacht wordt dat eind dit jaar de kosten door de Provincie Gelderland zijn berekend. De provincie Gelderland zal waarschijnlijk ook de gemeenten om een bijdrage vragen als de kosten hoger zijn dan het bedrag dat de provincie vanuit het provinciefonds beschikbaar heeft. Op dit moment zijn er ambtelijke en bestuurlijke gesprekken tussen de drie Utrechtse gemeenten (Renswoude, Rhenen en Veenendaal), de Provincie Gelderland en de Provincie Utrecht over het alternatief op het openbaar vervoer (OV-Vangnet).

Bij welke provincie de drie Utrechtse gemeenten gaan aansluiten is afhankelijk van de uitkomst van die gesprekken. 8. Is er wat te zeggen over hoe de provincie Utrecht hierin staat? De positie van de provincie Utrecht is nog onduidelijk. De provincie voert samen met andere Utrechtse gemeenten onderzoek uit naar de integratie van doelgroepen- en openbaar vervoer. Zij verwacht in 2022 een plan te hebben voor het alternatief openbaar vervoer. 9. Hoe staat het onderzoek naar de alternatieven om de stijgende kosten in de hand te houden? Samen met de andere FoodValley gemeenten zijn er opties in onderzoek. Deze worden met vertegenwoordigers van de adviesraden, vervoersdeskundigen en vervoerders doorgenomen. Tevens zal er per maatregel een juridische toets plaatsvinden. Voorlopig is de verwachting dat er eind dit jaar alternatieven zijn onderzocht die de gemeenten kunnen helpen bij het in de hand houden van de stijgende kosten. Het volledig voorkomen van die stijging zal echter niet lukken. 10. De provincie en ook de rijksoverheid houden gemeenten steeds meer aan de uitgangspunten van de Wmo maar als het extra geld gaat kosten trekken deze instanties zich terug. Hoe lang trekken gemeenten dit? De huidige discussies over extra vergoedingen vanuit het rijk zijn volop in gang. Als gemeente worden we wel steeds meer gedwongen ook eigen afwegingen te maken.

We hopen op goede uitkomsten maar er bestaat nog steeds grote onzekerheid.

3