RIB2021.101 Raadsinformatiebrief inzake meicirculaire 2021 van het gemeentefonds

Oef.versie

RAADSINFORMATIEBRIEF Documentnummer 1764889 Aan Gemeenteraad van College van burgemeester en wethouders Datum Onderwerp

29 juni 2021 meicirculaire 2021 van het gemeentefonds

Inleiding Over het algemeen verschijnen jaarlijks drie circulaires . In mei, september en december. Mei geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, september geeft de vertaling van de Miljoenennota en december rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. Gemeenten ervaren onverminderd de financiële gevolgen van de coronacrisis. Het kabinet heeft daarom afspraken gemaakt met gemeenten over de reële compensatie van de extra kosten en gederfde inkomsten als gevolg van de coronacrisis . Deze circulaire bevat opnieuw informatie over de compensatie van de financiële gevolgen van de coronacrisis. Daarnaast gaat de circulaire in op de verdeling van de middelen die het kabinet voor het jaar 2021 beschikbaar heeft gesteld voor acute problematiek in de jeugdzorg. Tevens vindt u in dit voorstel actuele informatie over de (extra) compensatie van de jeugdzorgproblematiek voor 2022 (zoals dit recent is afgesproken tussen het Rijk en de VNG). En we hebben, in aansluiting op de kadernota, een scenario opgenomen waarin we uitgaan van structurele aanvullende compensatie vanuit het Rijk voor de kosten van de jeugdzorg. Zoals gemeld in de meicirculaire 2020 zijn de accressen voor de jaren 2020 en 2021 in overleg met de VNG en het IPO bevroren. De accrestranches voor die jaren wijzigen om die reden niet.

In deze circulaire is de nieuwe accresraming opgenomen voor de jaren 2022 en verder, berekend conform de huidige normeringssystematiek. Voor het jaar 2022 is sprake van een neerwaartse bijstelling van het accres als gevolg van onder andere een lagere loon- en prijsontwikkeling dan eerder verwacht. Het kabinet heeft in eerdere fase besloten de extra uitgaven die gerelateerd zijn aan de coronacrisis niet mee te nemen in de berekening van het accres. Wel is er een compensatiepakket voor gemeenten ingesteld. Compensatiepakket Coronacrisis In deze circulaire worden de effecten van het corona steunpakket 4e en 5e tranche 2021 verwerkt. Deze zijn grotendeels reeds middels de maartbrief bekend geworden en daarmee reeds verwerkt in de 1e bestuursrapportage 2021. Voor 2 aanvullende ontwikkelingen is de Coronacompensatie in dit voorstel meegenomen. Herijking verdeling gemeentefonds De Raad voor het Openbaar Bestuur verwacht in september zijn advies uit te brengen over de herverdeling van het gemeentefonds. Ook de VNG zal om advies worden gevraagd. Besluitvorming over de invoering van de nieuwe verdeling - voorzien per 1 januari 2023 - is aan het nieuwe kabinet. Ontwikkelingen en gevolgen voor Veenendaal De meicirculaire bevat een aantal algemene en -taakmutaties. Algemene mutaties hebben invloed op het begrotingssaldo van de gemeente.

Taakmutaties zijn mutaties in de algemene uitkering die gerelateerd zijn aan een extra taak of uitbreiding van een taak. Het is gebruikelijk in Veenendaal om het extra geld te reserveren voor de taakvelden waarop ze betrekking hebben. Daarmee verlopen de

1

taakmutaties budgettair neutraal oftewel: ze hebben geen invloed op het begrotingssaldo. Naast de algemene en -taakmutaties bevat de circulaire mutaties vanwege het extra steunpakket corona. Algemene mutaties in het gemeentefonds bij de meicirculaire 2021 (bedragen x € 1.000) Inkomsten Gemeentefonds

2021 Accressen 2022 t/m 2026 Afrekening BCF 2020 Stelpost BCF 2021 t/m 2024 stelpost herverdeling gemeentefonds

349 280

2022

2023

2024

2025

-458

-917

-1.321

-1.440

280

280

280

280

500

Technische mutaties: - Ontwikkeling uitkeringsbasis -WOZ - Overige mutaties Subtotaal effect van de meicirculaire op het begrotingssaldo

-302 463 -13

-209

-307 489 -124

-396 512 -118

-520

467 -131

777

449

-579

-1.043

-1.216

536 -72

De uitkomsten van de meicirculaire 2021 leveren een voordelig effect op in 2021 (€ 777.000), 2022 (€ 449.000), en een nadelig effect vanaf 2023 (€ 579.000), 2024 (€ 1.043.000) en 2025 (€ 1.216.000). De effecten zijn het gevolg van de volgende ontwikkelingen: Accressen: Na het uitbreken van de coronacrisis is in overleg met de VNG en het IPO besloten om het accres voor de jaren 2020 en 2021 vast te zetten op de standen uit de meicirculaire 2020. De accrestranches voor die jaren wijzigen om die reden niet. Voor de jaren vanaf 2022 wordt het accres conform afspraken geactualiseerd op basis van de bestaande normeringssystematiek. Deze accrestranches zijn dus gebaseerd op de actuele groei van de accresrelevante uitgaven en grondslag in de betreffende jaren. Aangezien het accres in de septembercirculaire 2020 niet is geactualiseerd, is de getoonde mutatie in het accres het gevolg van de ontwikkelingen sinds de meicirculaire 2020. Dit leidt tot een neerwaartse bijstelling van het accres vanaf 2022 ten opzichte van de bevroren stand. Het merendeel van deze bijstelling wordt verklaard door de loon- en prijsontwikkeling. Ten opzichte van de meicirculaire 2020 verwacht het Centraal Planbureau in het Centraal Economisch Plan 2021 dat lonen en prijzen in de economie minder hard stijgen in de periode 2022-2025.

Ook andere ontwikkelingen in latere jaren, zoals lagere EU-afdrachten als gevolg van het vorig jaar afgesloten Europees Meerjarig Financieel Kader, zorgen voor een lagere volumegroei. Zie voor de mutaties van de accressen op macroniveau de onderstaande tabel. (de bedragen zijn in duizenden euro's): 2022

Tranche 2022

-126.501

Tranche 2023

2023

2024

2025

2026

-126.501

-126.501

-126.501

-126.501

-127 .392

-127.392

-127 .39:<

-127.392

-111.257

-111.25/

-111.257

-30.695

-30.695

Tranche 2024 Tranche 202 5 Tranche 2026 Totaal gewijzigde

923.999 -126.501

-253.893

-365.150

-395.845

528.154

tranches

Voor onze gemeente leidt de aanpassing van de accressen tot een verlaging van de algemene uitkering met€ 458.000 in 2022, € 917 .000 in 2023, € 1.321.000 in 2024, € 1.440.000 in 2025.

2

BTW compensatiefonds (BCF): Gemeenten hebben in 2020 nog minder gedeclareerd bij het BTW Compensatiefonds dan eerder gedacht. In de septembercirculaire 2020 ging men uit van een onderschrijding van€ 96 miljoen. Thans vindt de afrekening plaats, voor een totaalbedrag van € 192 miljoen. De afrekening vindt plaats in 2021 als een incidentele compensatie. Voor Veenendaal gaat het over 2020 om een aanvullende uitkering van€ 349.000. Deze afrekening heeft echter ook structurele gevolgen. Voor de begroting 2021 en volgende jaren is aangegeven dat de raming maximaal gelijk mag zijn aan de afrekening van 2020, zijnde macro€ 192 miljoen in alle jaren. De provinciaal toezichthouders hebben aangegeven dit advies als richtlijn te gebruiken bij het beoordelen van de begrotingen. In de gemeentelijke begroting is structureel rekening gehouden met een bijdrage van € 410.000. Op basis van de afrekening 2020 bedraagt de bijdrage€ 690.000. Geadviseerd wordt om het verschil, ad€ 280.000, structureel in de meerjarenbegroting op te nemen (cf. de provinciale richtlijn). Dit leidt tot een verhoging van de algemene uitkering in 2021 met€ 629.000. Vanaf 2022 is sprake van een verhoging van de algemene uitkering met€ 280.000.

Stelpost herverdeling gemeentefonds (vanaf 2023) Uit het oogpunt van voorzichtigheid is bij de meicirculaire 2020 een structurele stelpost van € 500.000 vanaf 2022 opgenomen om de effecten van de herverdeling van het gemeentefonds op te vangen. Aangezien de herverdeling is uitgesteld tot 2023 kan de stelpost in 2022 vrij vallen. Daardoor ontstaat in 2022 een incidenteel voordeel van€ 500.000. Begin dit jaar zijn de voorlopige effecten van de herverdeling per gemeente beschikbaar gekomen. Op basis van deze herverdeling zijn de budgettaire effecten voor Veenendaal gering. De Raad voor het Openbaar Bestuur heeft vervolgens echter in een tussenbericht gevraagd om meer toelichting op de keuzes en effecten van de herverdeling en heeft kritische kanttekeningen geplaatst bij de uitlegbaarheid van de uitkomsten, met name in het sociaal domein. Ook heeft het Rijk veel reacties en vragen gekregen van gemeenten. Dit samen is voldoende aanleiding voor de minister geweest om het verdeelvoorstel nog een keer kritisch tegen het licht te houden en met een nieuw voorstel te komen. Dit nieuwe voorstel is op dit moment nog niet beschikbaar. In de begroting is vanwege de herverdeling structureel rekening gehouden met een nadelig effect van€ 500.000. Op dit moment zijn de financiële gevolgen van de herverdeling voor 2023 en volgende jaren nog niet bekend.

Zodra er meer duidelijkheid is over deze financiële gevolgen, zullen we u hierover adviseren en daarbij de stelpost van€ 500.000 betrekken. Ontwikkeling uitkeringsbasis: De ontwikkeling van de uitkeringsbasis wordt hoofdzakelijk beïnvloed door de hoeveelheidsverschillen. De hoeveelheden zijn voor meerdere maatstaven in de meicirculaire gewijzigd op basis van de meeste actuele gegevens. De wijzingen in de aantallen zijn onder meer zichtbaar bij de maatstaven inwoners en bijstandsontvangers. De uitkeringsbasis heeft ten opzichte van de septembercirculaire 2020 een dalende tendens. Dat is vooral het gevolg van dalende aantallen bijstandsontvangers omdat de instroom door de corona-pandemie meevalt. Daarnaast is sprake van dalende aantallen inwoners en jongeren. De ontwikkeling van de uitkeringsbasis leidt tot een verlaging van de algemene uitkering in 2021 met€ 302.000, € 209.000 in 2022, € 307.000 in 2023 en€ 396.000 in 2024 en € 520.000 in 2025. WOZ-waarde De WOZ-waarden zijn in deze circulaire aangepast aan de recente waardeontwikkeling. Daarnaast zijn de rekentarieven voor de WOZ aangepast op onder meer de inflatie in 2020.

3

Per saldo leidt dit voor Veenendaal een verhoging van de algemene uitkering van € 463.000 in 2021, € 467 .000 in 2022, € 489.000 in 2023, € 512.000 in 2024 oplopend naar€ 536.000 in 2025.

Overige mutaties In de meicirculaire zijn tevens de volgende mutaties doorgevoerd: De structurele doorwerking van het inzetten van de verdeelreserve vanuit de decembercirculaire; De afrondingen van de uitkeringsfactor. Per saldo leiden deze mutaties tot een verlaging van de algemene uitkering met€ 13.000 in 2021, € 131.000 in 2022, € 124.000 in 2023, € 118.000 in 2024 en € 72.000 in 2025. Compensatie corona steunpakket 2021 en de taakmutaties in de meicirculaire 2021 (bedragen x € 1.000) Inkomsten Gemeentefonds

2021

2022

2023

2024

2025

Taakmutaties

860 2.312

202

.ill.

186

.IB.

Totaal gemeentefonds

3.172

202

175

186

174

Algemene mutaties Corona steunpakket

Uitgaven Corona steunpakket aanvullend t.o .v. maartbrief 2021 Heroriëntatie zelfstandigen (DU) (Corona)

20

Jeugd aan Zet (DU) (Corona)

10

Totaal corona steunpakket4e en Se tranche Totaal corona reeds verwerkt in berap 12021 Saldo corona steunpakket stelpost tbv 2e deel 2021

860 -830 30

Taakmutat ies Aanpak problematiek jeugdzorg: verdringing en lichte jeugdzorgproblematiek

1.040

Aanpak problematiek jeugdzorg: POH Jeugd GGZ

46

Aanpak problematiek jeugdzorg: wachttijden specialistische jeugdzorg

912

Compensatieregeling Voogdij 18+

29

Keten systemen Jeugd

·2

-2

-2

Rijksvaccinati eprogramma meningokokken

16

17

17

18

18

Rijksvaccinatieprogramma informed consent

3 6

6

7

7

28

Handhaving energielabel C kantoren Handelsregister

-3

·3

Versterking gemeentelijke anti discri mi natievoorziening

26

Verrekening Voogdij 18+

27 .35

28 -35

-36

29 -37

Prenataal huisbezoek door jeugdgezondheidszorg

19

20

20

20

Wet Open Overheid (structureel)

67

85

104

124

Wet Open Overheid (incidenteel 2022 t/m 2026)

79

81

82

84

41

22

15

-3

-3

-3

-3

·2

·27

-48

-48

175

186

~ 174

Kinderopvang toezicht en handhaving

Maatschappelijke begeleiding statushouders (DU)

76

Kerkenvisies (DU)

50 ·11

Inburgering (IU) Armoedebestrijding kinderen (DU) Participatie (IU) Voogdij/18+ (IU) Totaal taakmutaties

66

36

22-

~ 202

2.312

Corona steunpakket 4e en 5e tranche 2021 In de 1e bestuursrapportage 2021 zijn de effecten van de maartbrief reeds meegenomen. De financiële vertaling vanuit het rijk heeft plaatsgevonden in deze meicirculaire. Ten opzichte van de maartbrief en de vertaling hiervan in de 1e bestuursrapportage zijn een tweetal compensaties nog niet verwerkt en nieuw in de meicirculaire opgenomen, te weten: 1. Heroriëntatie zelfstandigen Bij de aankondiging van het tweede steun- en herstelpakket is aangegeven dat gemeenten vanaf 1 januari 2021 ondersteuning bieden aan zelfstandig ondernemers die zich willen

4

heroriënteren. Dit kan grotendeels vanuit de extra impulsen en extra budgetten voor crisisdienstverlening worden betaald. Voor aanvullend maatwerk voor zelfstandig ondernemers is in 2021 incidenteel een bedrag van€ 6,39 miljoen aan het gemeentefonds toegevoegd. Het bedrag wordt over alle gemeenten verdeeld. Voor de Gemeente Veenendaal is dit een bedrag van€ 20.000. 2. Jeugd aan Zet Op verzoek van het Veiligheidsberaad (werkgroep jongeren) is het gemeentelijk programma Jeugd aan Zet in Crisistijd, na de zomereditie, verlengd met een wintereditie. De middelen voor de zomereditie zijn reeds verwerkt in de decembercirculaire 2020, paragraaf 3.2-10. Deze circulaire bevat de middelen voor de wintereditie. Het programma beoogt jongeren te ondersteunen die geraakt worden door de effecten van de coronacrisis. Ten behoeve van de wintereditie van Jeugd aan Zet wordt een financiële bijdrage verstrekt van € 3, 1 miljoen aan gemeenten in Nederland. Er nemen 307 gemeenten deel en per gemeente is een bedrag van € 10.000 beschikbaar gesteld. Hiermee kunnen gemeenten in deze coronatijd jongeren ondersteunen en tegelijkertijd kunnen jongeren een maatschappelijke bijdrage leveren waar deze nu nodig is. Conform de huidige beleidslijn zal de stelpost "coronaeffecten" met€ 30.000 verhoogd worden waarbij alle corona-effecten integraal zullen worden opgenomen in de 2e bestuursrapportage 2021.

In de meicirculaire zijn de volgende taakmutaties opgenomen : Aanpak problematiek jeugdzorg Het Rijk stelt dit jaar€ 613 miljoen euro beschikbaar voor acute problematiek in de jeugdzorg. Van dit bedrag wordt€ 493 miljoen euro beschikbaar gesteld via de algemene uitkering van het gemeentefonds. Daarnaast wordt€ 120 miljoen euro beschikbaar gesteld via de VWSbegroting (onder andere voor de tijdelijke uitbreiding van de crisiscapaciteit jeugd-GGZ, vereenvoudiging van de jeugdbeschermingsketen en het passend maken van accommodaties om de leefomstandigheden van kwetsbare jeugdigen te verbeteren). Dit bedrag zal middels een specifieke uitkering beschikbaar komen. Meer informatie hierover volgt nog. De € 493 miljoen kent drie delen. 1. Een deel van € 255 miljoen met als oogmerk dat gemeenten hierdoor in staat worden gesteld om extra inzet en regie te kunnen voeren op het voorkomen en aanpakken van wachttijden van (regionaal) ingekochte specialistische jeugdzorg op basis van goede data, zodat kwetsbare kinderen de hulp krijgen die ze nodig hebben. Komende periode vindt tussen de VNG en het Rijk overleg plaats om een klein deel van de€ 255 miljoen in te zetten voor regionale coördinatie en landelijke informatievoorziening door de VNG ten aanzien van de wachtlijsten specialistische jeugdzorg. Om die reden wordt nog niet het volledige bedrag van € 255 miljoen verwerkt.

In deze circulaire is vooruitlopend op de besluitvorming tussen VNG en Rijk aangaande de regionale Kamerbrief over afspraken VNG-Rijk aanpak problematiek coördinatie en landelijke informatievoorziening door de VNG een bedrag van € 200 miljoen toegevoegd en verdeeld over de gemeenten. Bij de septembercirculaire 2021 zal vervolgens het resterende bedrag van€ 55 miljoen worden verwerkt. Om die reden wordt nog niet het volledige bedrag van € 255 miljoen verwerkt. Voor Veenendaal gaat het om een bedrag van€ 1.039.000. 2. Een deel van € 10 miljoen heeft als oogmerk om het aantal Praktijk Ondersteuners Huisartsenzorg (POH) voor de jeugd uit te breiden. Deze middelen worden eveneens in deze circulaire over de gemeenten verdeeld. Voor Veenendaal betekent dit een inkomst van € 46.000.

5

3.

Een deel van € 228 miljoen heeft als oogmerk dat gemeenten hiermee in staat worden gesteld om de consultatiefunctie ggz vorm te geven, wachtlijsten bij lichtere jeugdhulpproblematiek tegen te gaan en om verdringing van andere uitgaven bij gemeenten tegen te gaan. Deze middelen worden in deze circulaire over de gemeenten verdeeld. Voor Veenendaal gaat het om een bedrag van€ 912.000.

Samenvattend hebben de aanpassingen voor Veenendaal het volgende effect: bedrngen x € 1.000

Aanpak problematiek jeugdzorg: · verdringing en lichte jeugdzorgproblematiek - POH Jeugd GGZ - wachttijden specialistische jeugdzorg

2021

2022

2023

2024

2025

1.039 46 912

Zoals u uit bovenstaande toelichting kunt opmaken, verwacht het Rijk dat de gemeenten met deze middelen (extra) inzetten op onder meer het aanpakken en voorkomen van de wachttijden. Op dit moment wordt onderzocht welke (extra) inzet we reeds plegen en welke aanvullende activiteiten hiervoor nog noodzakelijk zijn. En in hoeverre dit leidt tot het beschikbaar stellen van aanvullende middelen voor de jeugdzorg. In afwachting van de uitkomsten van dit onderzoek zullen de ontvangen gelden voor de jeugdzorgproblematiek vooralsnog op een stelpost geraamd worden. In de eerst volgende bestuursrapportage 2021 zullen we u vervolgens nader informeren over de inzet van deze middelen. Voogdij 18+ In de decembercirculaire 2020 is aan 43 gemeenten compensatie toegekend (op basis van de compensatieregeling voogdij en 18+ (2021 )), omdat het budget voor voogdij en 18+ dat zij in 2021 ontvangen niet aansluit bij de kosten die zij (in 2019) hebben gemaakt. De totale omvang van de toegekende compensatie was lager dan de€ 30 miljoen die hiervoor binnen de integratie-uitkering Voogdij/18+ was gereserveerd. Het resterende deel (€ 6,38 miljoen) wordt in deze circulaire aan het objectieve verdeelmodel voor Jeugd (subcluster Jeugdhulp) toegevoegd . Daarnaast zijn in de meicirculaire de volgende ontwikkelingen m.b.t.

de Voogdij 18+ opgenomen: Door het gebruik van actuele gegevens neemt de integratie-uitkering Voogdij/18+ vanaf uitkeringsjaar 2022 met structureel€ 22 miljoen toe. Deze toename kan deels worden gedekt met de toevoeging van de loon- en prijsbijstelling 2021 aan deze integratie-uitkering. Er zijn nieuwe gegevens (jaar 2020) over voogdij/18+ beschikbaar welke gebruikt zijn voor de verdeling van de bedragen voor 2022. Daarbij is het budget 2022 verdeeld op basis van het nieuwe woonplaatsbeginsel dat per 1 januari 2022 wordt ingevoerd. Met de invoering van het nieuwe woonplaatsbeginsel verschuift de verantwoordelijkheid voor de zorg van naar inschatting zo'n 20.000 kinderen naar een andere gemeente. In afwachting van de besluitvorming over de invoering van de nieuwe verdeling van het gemeentefonds, zijn de nieuwe gegevens ook gebruikt voor 2023 en verder. De hierboven genoemde effecten geven voor Veenendaal het volgende effect; een aanvullende uitkering€ 88.000 in 2021, en een verlaging van€ 83.000 in 2022 en 2023, een verlaging van € 84.000 in 2024 en € 85.000 in 2025. Rijksvaccinatieprogramma meningokokken Met ingang van 1 januari 2021 wordt de uitvoering van de vaccinatie tegen meningokokken overgedragen aan de gemeenten. De daarmee gemoeide middelen worden toegevoegd aan

6

de reeds eerder overgehevelde middelen voor de uitvoering van het rijksvaccinatieprogramma (RVP). Het gaat om€ 3,74 miljoen in 2021, oplopend naar€ 3,87 miljoen structureel vanaf 2024. Voor Veenendaal bedraagt de aanvullende uitkering€ 16.000 in 2021, € 17 .000 in 2022 en 2023, € 18.000 in 2024 en 2025. Versterking gemeentelijke anti-discriminatievoorziening In 2009 is de Wet gemeentelijke anti-discriminatievoorzieningen (Wga) in werking getreden . Het doel van deze wet is een landelijk dekkend stelsel van meldpunten voor onafhankelijke bijstand aan slachtoffers van discriminatie en de registratie van klachten over discriminatie. Alle gemeenten zijn verplicht te voorzien in een anti-discriminatievoorziening (ADV). Voor de uitvoering van de Wga is in 2009 een bedrag toegevoegd aan de algemene uitkering. Uit onderzoeken blijkt dat deze huidige financiering voor de uitvoering van de Wga-taken al enige jaren tot knelpunten leidt. De meeste ADV's zijn op dit moment zeer krap bemeten en bij het grotere publiek relatief onbekend. In haar reactie op het rapport Ongekend onrecht van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag heeft het kabinet aangekondigd structurele middelen vrij te maken voor de aanpak van discriminatie, waaronder de versterking van de antidiscriminatievoorzieningen (ADV).

Om die reden wordt er vanaf 2021 structureel ruim € 6,9 miljoen extra aan de algemene uitkering toegevoegd, zodat de ADV's ruimere budgetten kunnen krijgen om meer activiteiten te kunnen ontplooien, om zodoende een betere beschikbaarheid en bereikbaarheid voor melders mogelijk te maken. De gemeente Veenendaal ontvangt hiervoor in 2021 € 26.000, € 27.000 in 2022, € 28.000 in 2023 en 2024 en € 29.000 in 2025. Prenataal huisbezoek door jeugdgezondheidszorg Vanaf 2022 wordt jaarlijks € 5,3 miljoen aan de algemene uitkering toegevoegd voor de uitvoering van het wetsvoorstel 'Prenataal huisbezoek door de jeugdgezondheidszorg (PHB JGZ)'. Met dit wetsvoorstel krijgen gemeenten de taak een prenataal huisbezoek aan te bieden aan zwangere vrouwen en/of hun gezinnen in een kwetsbare situatie in hun gemeente. Om een gezonde ontwikkeling van het ongeboren kind te bevorderen en het ontstaan van gezondheids- en ontwikkelingsrisico's voor het kind te beperken, is het van belang tijdig hulp en ondersteuning tijdens de zwangerschap te bieden. De gemeente moet deze taak op grond van de wet opdragen aan de GGD. De gemeente Veenendaal ontvangt hiervoor in 2022 € 19.000 en € 20.000 vanaf 2023 structureel. Wet Open Overheid Op 26 januari 2021 heeft de Tweede Kamer de (Wijzigingswet) Wet open overheid (Woo) aangenomen.

Het betreft een initiatiefwet uit de Tweede Kamer die beoogt de gehele overheid transparanter en toegankelijker te maken. Met dit wetsvoorstel geven de initiatiefnemers zowel de actieve als de passieve openbaarmaking van overheidsinformatie een nieuwe basis, verankeren zij het recht op toegang tot informatie wettelijk en beogen zij de informatievoorziening en informatiehuishouding van het Rijk en decentrale overheden te verbeteren. De Eerste Kamer dient nog een besluit te nemen over de Woo. Bij instemming van de Eerste Kamer zal de wet een halfjaar later in werking treden. Dit zal waarschijnlijk in het eerste kwartaal van 2022 zijn. De huidige Wet openbaarheid van bestuur (Wob) wordt ingetrokken bij de inwerkingtreding van de Woo. Vooruitlopend op de besluitvorming in de

7

Eerste Kamer heeft het kabinet bij de kabinetsreactie op het rapport 'Ongekend onrecht' van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK) financiële middelen vrijgemaakt. Met de beschikbaarstelling van deze financiële middelen ondersteunt het Rijk gemeenten bij de implementatie en uitvoering van de Woo. De financiële middelen bestaan uit zowel incidentele als structurele middelen . De incidentele middelen (voor de periode 2022 tot en met 2026 € 24,98 miljoen per jaar) zijn bestemd voor het verbeteren van systemen, het opleiden van medewerkers en het aanpassen van processen en de organisatie. De structurele middelen (€ 21 ,03 miljoen in 2022, oplopend naar structureel € 42,06 miljoen vanaf 2026) zijn bedoeld voor de actieve openbaarmaking van de informatiecategorieën zoals genoemd in de Woo, het aanwijzen van een contactfunctionaris en het beheer en onderhoud van systemen . De gemeente Veenendaal ontvangt hiervoor in 2022 € 146.000, € 166.000 in 2023, € 186.000 in 2024 en € 208.000 in 2025. Maatschappelijke begeleiding statushouders (DU) Conform artikel 18 van de Wet inburgering voorziet het college in de maatschappelijke begeleiding van inburgering plichtige asielmigranten en hun gezinsleden . De gemeente Veenendaal ontvangt hiervoor in 2021 € 76.000 .

Kerkenvisies (DU) De kerkenvisie is een strategische visie op de toekomst van kerkgebouwen, waarbij aandacht is voor leegstand , instandhouding en herbestemming. De dialoog tussen gemeente, kerkeigenaren, erfgoedorganisaties en burgerorganisaties is de kern van de kerkenvisie. Betrokken partijen vinden samen oplossingen en beslissen samen wat er met de kerken in hun gemeente zal gebeuren. De middelen die via de decentralisatie-uitkering beschikbaar worden gesteld, kunnen gebruikt worden om in samenwerking met de verschillende betrokken partijen tot een integrale kerkenvisie te komen . Voor Veenendaal bedraagt de uitkering€ 50 .000 in 2021 . Inburgering (IU) De inwerkingtreding van de nieuwe inburgeringswet is met een half jaar uitgesteld naar 1 januari 2022. De uitvoeringskosten voor het jaar 2021 worden hierdoor naar beneden bijgesteld, De bedragen voor de structurele uitvoeringskosten vanaf 2022 en verder blijven ten opzichte van de decembercirculaire 2020 ongewijzigd. Als gevolg van het uitstel wordt aan gemeenten een aanvullend bedrag ter beschikking gesteld van € 29,4 miljoen, verspreid over 2021 tot en met 2026. De gemeente Veenendaal ontvangt hierdoor in 2021 € 11 .000 minder, en€ 41.000 in 2022, € 22 .000 in 2023, en€ 15.000 in 2024 en€ 6.000 in 2025 meer dan eerder is vastgesteld .

Participatie (IU) De omvang van de integratie-uitkering Participatie wijzigt door de toekenning van de loon- en prijsbijstelling 2021 (op macro niveau€ 39, 78 miljoen in 2021, aflopend naar€ 34,52 miljoen structureel). Deze integratie-uitkering heeft betrekking op de WSW, Nieuw begeleiding en Nieuw Wajong . De verdeling van de bedragen per gemeente wijzigt onder andere door actualisatie van de verdeling van de Wsw-middelen. Deze is gebaseerd op de gerealiseerde omvang van de sociale werkplaatspopulatie (gemeten in standaardeenheden (SE) per betalende gemeente) zoals die bekend is uit het voorgaande jaar en een inschatting van de blijfkansen in de sociale werkplaats. De Wsw-verdeling vanaf 2021 is geactualiseerd met de realisaties van het gemiddeld aantal SE in 2020 en de blijf kansen voor de jaren 2021 en verder. Voor Veenendaal bedraagt de uitkering€ 66.000 in 2021, € 36.000 in 2022 , € 3.000 in 2023, en een verlaging van€ 2.000 in 2024 en€ 27 .000 in 2025.

8

Overige Hieronder vallen enkele kleine taakmutaties, zijnde: o Ketensystemen Jeugd (verlaging€ 2.000 in 2021 Urn 2023); o Rijksvaccinatieprogramma informed consent(€ 3.000 2021 ); o Handhaving energielabel C kantoren (€ 5.000 in 2021, € 6.000 in 2022 en 2023, € 7.000 2024 en 2025); o Kinderopvang toezicht en handhaving ( € 1.000 vanaf 2022); o Armoedebestrijding kinderen (verlaging € 3.000 vanaf 2022); o Handelsregister (verlaging € 3.000 in 2021 en 2022). Door bovenstaande mutaties ontvangt Veenendaal€ 3.000 in 2021, € 1.000 in 2022, € 2.000 in 2023 en € 5.000 vanaf 2024.

Financieel meerjarenperspectief (bedragen x € UXIO)

2021

2022

2023

2024

2025

Saldo na verwerking le bestuursrapportage 2021 en Kadernota 2022-2025 Saldo meicirculaire 2021

-580

111.

215 449

299 -579

57 -1.043

-776 ·1.216

Saldo meerjarenperspectief na meicirculaire 2021

197

664

-280

-986

-1.992

Uit bovenstaand overzicht blijkt dat het financieel meerjarenperspectief door de ontwikkelingen vanuit de meicirculaire resulteert in een positief saldo in 2021 van € 197 .000, een positief saldo in het jaar 2022 van€ 664.000, een negatief saldo van € 280.000 in 2023, een negatief saldo van € 986.000 in 2024 en een negatief saldo van € 1.992.000 in 2025. Hierbij dient te worden aangetekend dat de behandeling c.q. besluitvorming in de raad over de 1e bestuursrapportage 2021 en kaderbrief 2022-2025 bij het opstellen van dit voorstel nog niet heeft plaatsgevonden. Het perspectief kan derhalve nog wijzigen.

Belangrijke ontwikkeling na het verschijnen van de meicirculaire 2021 Het Rijk heeft met de VNG afgesproken dat de gemeenten in 2022 in totaal€ 1.314 miljoen extra uitgekeerd krijgen als compensatie voor de jeugdzorgproblematiek. Deze extra middelen zijn nog niet opgenomen in de meicirculaire. Het Rijk houdt rekening met maatregelen die de gemeenten zelf nemen om de problematiek te lijf te gaan. Over de wijze van uitkeren en verdelen vindt op dit moment nog overleg plaats. Ook is momenteel nog niet duidelijk of de gemeenten deze extra middelen structureel mee mogen nemen in haar meerjarenbegroting. Scenario bij structurele compensatie jeugdzorg Om u toch een indicatie te geven van de mogelijke financiële effecten van de afspraken, vindt u hieronder een scenario waarbij we aansluiting zoeken bij de scenario's zoals die in de Kadernota 2022-2025 zijn opgenomen. In dit scenario gaan we ervan uit dat: De extra middelen structureel via de algemene uitkering aan ons worden verstrekt; De hoogte van de bedragen gebaseerd is op de afbouw van de compensatie, zoals die vanuit de afspraken valt af te leiden; De middelen als algemeen dekkingsmiddel worden ingezet. In onderstaand overzicht vindt u de ingeschatte effecten op de algemene uitkering (in miljoenen euro's)

9

JEUGD

2022

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Extra middelen (cf. afspraken Rijk-VNG 2022) Bezuiniging maatregelen Per saldo een voordeel van

1.828 -214 1.614

1.828 -374 1.454

1.828 -463 1.365

1.828 -570 1.258

1.828 -961 867

1.828 -1.017 811

1.828 -1.017 811

VEENENDAAL Extra middelen 1,314 mld. + 0,3 mln. Bezuiniging maatregelen Per saldo een voordeel van

7,31 -0,86 6,46

7,31 -1,50 5,82

7,31 -1,85 5,46

7,31 -2,28 5,03

7,31 -3,84 3,47

7,31 -4,07 3,24

7,31 -4,07 3,24

'incidentele middelen" reeds structureel verwerkt Extra budget

-1,40 5,06

-1,40 4,42

-1,40 4,06

-1,40 3,63

-1,40 2,07

-1,40 1,84

-1,40 1,84

Structureel Incidenteel Extra budget

1,84 3,22 5,06

1,84 2,58 4,42

1,84 2,22 4,06

1,84 1,79 3,63

1,84 0,23 2,07

1,84 0,00 1,84

1,84 0,00 1,84

MACRO

Uit het overzicht blijkt dat de ingeschatte verhoging van de algemene uitkering voor Veenendaal in 2022 afgerond€ 5 miljoen bedraagt en daarna afloopt naar structureel afgerond€ 1,8 miljoen vanaf 2027. Als we deze bedragen afzetten tegen het meerjarenperspectief uit de Kadernota 2022-2025 (scenario 1) en de effecten uit de meicirculaire 2021 dan laat dit het volgende beeld zien: (bedragen x C 1.000)

2021

2022

2023

2024

2025

Saldo na verwerking le bestuursrapportage 2021 en Kadernota 2022-2025

-580

21s

299

s1

-n6

Saldo meiclrculaire 2021

7n

449

-579

-1.043

· 1.216

Saldo meeqarenperspectief na meicirculaire 2021

197

664

-280

-986

-1.992

(bedragen x n.ooo)

2021

2022

2023

2024

2025

Saldo na melcirculaire

197

Extra middelen jeugdzorg Saldo meerjarenperspectief na extra middelen jeugdzorg (scenario 1)

197

664

-280

-986

-1.992

5.060

4.420

4.060

3.630

5.724

4.140

3.074

1.638

Op basis van de vergelijking met het basisscenario (scenario 1) van de kadernota is er sprake van een aanzienlijk positieve ontwikkeling van het begrotingssaldo naar afgerond € 5, 7 miljoen in 2022 en daarna aflopend naar afgerond € 1,6 miljoen in 2025. Als we vervolgens ook het vervolgscenario (scenario Il) uit de Kadernota 2022-2025 hierbij betrekken dan ziet het financieel perspectief er als volgt uit: (bedragen x ( 1.000)

2021

Saldo na extra middelen jeugdzorg

197

effectuering scenario 2 Kadernota 2022-2025 Saldo meerjarenperspectief na meicirculaire 2021lscenario11)

197

2022

2023

2024

202s

5. 724

4.140

3.074

1.638

-2.100

-2.100

-2.100

-2.100

3.624

2.040

974

-462

Als we vergelijking met scenario Il maken, dan resulteert een positief begrotingssaldo van afgerond € 3,6 miljoen in 2022 aflopend naar een negatief begrotingssaldo van afgerond € 0,5 miljoen in 2025 . Zoals eerder gememoreerd, is bovenstaand scenario nog met vele onzekerheden omgeven. We verwachten in de komende periode vanuit het Rijk en de Provincie meer informatie te ontvangen over o.a. de exacte hoogte en de structurele verwerking van de toe te kennen compensatie. In de Programmabegroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 zullen we hier nader op terugkomen.

10

Risico's Op dit moment zijn er nog vele onzekerheden die van invloed kunnen cq zullen zijn op de hoogte van de algemene uitkering in komende jaren. Wij denken daarbij onder meer aan : De onzekerheid over de uitkomsten van de herverdeling van het gemeentefonds vanaf 2023 en het besluit hierover door een nieuw kabinet. Voor de mogelijke negatieve effecten is een stelpost in de begroting opgenomen van structureel € 500 .000. De gemeenten hebben in het kader van de herverdeling bij het Rijk aangedrongen op een structurele verhoging van het gemeentefonds om onder andere de financiële positie van gemeenten weer op niveau te brengen . Ook wordt bij het Rijk gepleit voor het schrappen van de opschalingskorting en het afschaffen van het abonnementstarief; De onduidelijkheid over de compensatie van de structurele tekorten in de jeugdzorg vanaf 2023; De accresontwikkeling en de wijziging van de normeringssystematiek van het gemeentefonds. Deze ontwikkelingen zijn afhankelijk van de keuzes van een nieuw kabinet; De uitkering vanuit het BTW compensatiefonds. Deze fluctueert jaarlijks omdat het gebaseerd is op de werkelijke afrekening van het vorige jaar (t-1 ). We baseren onze raming op basis van de provinciale richtlijn, dat wil zeggen dat we nu structureel rekening houden met het bedrag van de afrekening 2020 .

Door de systematiek en de ervaringen vanuit de afgelopen jaren zullen de bedragen naar verwachting jaarlijks afwijken van hetgeen nu geprognosticeerd is. Verwerking financiële gevolgen De uitkomsten vanuit de meicirculaire 2021 worden als volgt in de planning- en controldocumenten verwerkt: a. De financiële gevolgen voor 2021, zijnde hogere inkomsten van per saldo€ 777.000, en de ontvangen compensatie voor het corona steunpakket, ad€ 30 .000, worden opgenomen in de 2e bestuursrapportage 2021; b. De financiële gevolgen voor de daaropvolgende jaren, zijnde hogere inkomsten in het jaar 2022 (€ 449.000) en de lagere inkomsten in de jaren 2023 (€ 579.000), 2024 (€ 1.043.000) en in 2025 (€ 1.216.000) worden verwerkt in de Programmabegroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025; c. De te ontvangen bedragen voor de taakmutaties in 2021 en volgende jaren worden structureel verwerkt in de 2e bestuursrapportage 2021.

11