Presentatie 21 september

Beeldvormende sessie Jeugdhulp 21 september 2023

Zet hier een achtergrondafbeelding neer De laag hieronder is een masker, verplaats de afbeelding dus met rechtermuisknop > schikken > naar achtergrond naar de achtergrond.

Mededelingen vooraf • Sheets worden nagestuurd • Na elk onderdeel is er ruimte voor vragen. • Leg alvast uw telefoon klaar, we doen een kleine quiz tussendoor.

Zet hier een achtergrondafbeelding neer De laag hieronder is een masker, verplaats de afbeelding dus met rechtermuisknop > schikken > naar achtergrond naar de achtergrond.

Programma Toelichting Jeugdwet Kijkje achter de schermen • Met welke partijen hebben we te maken • Aantal cliënten en kosten • Monitoring en ketensturing Verdieping van de cijfers • Ontwikkeling aantallen en uitgaven • Veenendaal, regio, landelijk • Begroting vs. uitgaven Welke acties ondernemen we?

De Jeugdwet • De Jeugdwet regelt zorg en ondersteuning voor jeugdigen tot 18 jaar, waarbij verlengde jeugdhulp mogelijk is tot 23 jaar • De zorg betreft ondersteuning en hulp aan kinderen en hun ouders en/ of opvoeders. Denk aan psychische hulpvragen, een verstandelijke beperking en/of opvoedproblemen • De gemeente is verantwoordelijk (zorgplicht) voor het regelen van jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering, de toegang daartoe en is budgethouder • Decentralisatie 2015 gekoppeld aan een bezuiniging. Het idee was dat gemeenten dichter bij de inwoner staan dan de provincie.

De Jeugdwet • Een open-einde regeling: de (getoetste)vraag is bepalend voor budget • De gemeentelijke toegang is georganiseerd middels het Centrum voor Jeugd en Gezin Veenendaal. • De huisarts, de medisch specialist, de gecertificeerde instellingen en de rechterlijke macht mogen ook jeugdhulp inzetten. In die gevallen betaalt de gemeente ook de rekening.

De Jeugdhulp kennisquiz Ga naar www.menti.com Voer de code in 33 09 441

Belangrijke spelers in het stelsel • Landelijk: • Rijksoverheid als systeemverantwoordelijke • Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) • Bovenregionaal: • Utrecht: Veilig Thuis • Gelderland (G7), BOEG • Raad voor de Kinderbescherming • Regionaal: Jeugdhulp aanbieders, Jeugdhulpregio FoodValley • Lokaal • Onze inwoners: jeugdigen en hun ouders • College, gemeenteraad • Centrum voor Jeugd en Gezin Veenendaal • Verwijzers: huisartsen, gecertificeerde instellingen (GI's) • En ook het onderwijs is een belangrijke partner

Beeld van verhouding verwijzing en kosten in 2021

NB: vanaf 2022 resulteert de verwijzing van Gecertificeerde Instellingen (GI's) in een beschikking vanuit gemeenten, daarom geeft 2021 een beter beeld van de verwijzingen vanuit GI's dan 2022

Beeld van verhouding cliënten en kosten 2022

Aantal cliënten, gemiddelde kosten en totaal kosten

Zorglijn casus 1

Zorglijn casus 2

Monitoring- en ketensturing binnen de gemeente • Afgelopen jaren gestuurd op kostenontwikkeling PB 2021 • Maandelijke monitoringsoverleg CJG/ gemeente, inclusief dataanalist • Monitoring en inzet van maatregelen • Verdiepend (data) onderzoek • Periodiek bespreken met Wethouders Jeugd en Financiën

Zijn er vragen tot nu toe?

Landelijke trend versus lokaal en regionaal Licht stijgende aantallen, sterk stijgende kosten •Aandeel jeugdigen met jeugdhulp tot 23 jaar (CBS over 2022) •Landelijk gemiddeld: 10,5% (in werkelijkheid hoger ivm lage registratie van jeugdhulp door lokale teams) •Veenendaal: 13,3% (in werkelijkheid lager ivm dubbeltelling regie vanuit het CJG) •Regionaal: c. 8800 clienten, waarvan 1860 in Veenendaal •Kosten Jeugd stijgen landelijk door met 444 miljoen in 2021 naar 6,4 miljard. Dat leidt tot een tekort van 1,3 miljard (april 2023, BDO/Divosa).

Percentage jeugdigen met jeugdhulp in de regio Veenendaal in regio vanaf 2022 hoogste door toename ambulant

Gemiddelde kosten per cliënt in de regio Veenendaal vanaf 2022 hoger dan in regio door toename residentiele casuïstiek

Veenendaal: aantal licht stijgend, sterke stijging intensiteit •Ambulante stijging: Intensivering individuele begeleiding en behandeling; groep en GGZ. Uitstroom 'stokt' en jeugdigen blijven langer hulp nodig hebben. •Samenloop van ambulante hulp met intensieve verblijfscasuistiek •Residentiële stijging: sterke stijging in 2021. Verwachting is dat dit incidenteel is, stabiliseert nu. Veel jeugdigen rond de 18 jaar. •Loon- en prijsindexatie (4,91% tussen 2022 en 2023 ipv 3,5% gerekend ten tijde van de begroting)

Ontwikkelingen uitgaven (2015-2022)

Uitgaven: waar staan we nu? Tekorten Zorg in Natura 1e Bestuursrapportage 2023: 3,7 miljoen tekort op ZIN naar een niveau van 25,5 miljoen Kaderbrief Raad: vanaf 2024 3,5 miljoen tekort oplopend tot 3,8 miljoen vanaf 2026 op ZIN Hoe is dit ontstaan? • Kortgezegd: stijgende uitgaven door forse stijging residentiële zorg en ambulante hulp, tegenover afnemende middelen Rijk

Risico's in Programmabegroting

Verwachte inkomsten en uitgaven (vanaf 2023) Confrontatie verwachte inkomsten Algemene uitkering Jeugd vs uitgaven bij ongewijzigd beleid

NB: Uitgaven 2023 zijn een optelsom van posten Jeugd in de PB23: ZIN (22,5 miljoen), CJG (4,1 miljoen), Uitvoeringskosten (0,35 miljoen), PGB (0,35) en de eerder genoemde Extra lasten 1e berap (3,73,5-3,8 miljoen) Conclusies: • Vanaf 2023 zijn de verwachte uitgaven hoger dan de verwachte inkomsten vanuit het Rijk; • Vanaf 2026 nemen de inkomsten t.o.v. 2025 aanzienlijk af hoofzakelijk door de doorwerking van het Ravijnjaar • Toegenomen kosten en afgenomen inkomsten leggen druk op het totaalsaldo Programmabegroting

Saldo inkomsten/uitgaven Jeugd in tabel

2019 en 2020 tekort op middelen vanuit Rijk 2021 en 2022 binnen middelen vanuit Rijk 2023 en verder: tekort drukt op programmabegroting

Zijn er vragen tot nu toe?

Ontwikkelingen en risico's •Risico op blijvende hoge lasten of zelfs doorstijging •Hogere uitvoeringsdruk en lasten CJG door landelijke ontwikkelingen die meer vragen van lokale teams •Bij uitblijven passende woonvorm in WMO: risico op verlengde jeugdwet na 18 jaar: eigenlijk Beschermd Wonen/WMO kosten •Arbeidsmarkt: risico op personeelstekort (o.a. CJG en SaVe)

Maatschappelijke ontwikkelingen/uitdagingen 1. Normaliseren is uitdagend, dit vraagt een maatschappelijke omslag 2. Maatschappelijke problematiek neemt toe 3. Bevorderen afschalen en uitstroom

Welke acties ondernemen we? Naast de monitoring op de aantallen en de kosten, ook andere inspanningen: • Deelname aan Proeftuin Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming • Ontwikkeling kleinschalige voorziening Veenendaal • Bovenregionale samenwerking op essentiële functies. • Op basis van data uitvoeren van maatregelen. Bijvoorbeeld: lokale contractgesprekken met jeugdhulpaanbieders

Hervormingsagenda Jeugd: inhoud Een groot pakket afspraken over 2023-2028 om de jeugdzorg te verbeteren en financieel houdbaar te krijgen. Daarbij wordt van alle partijen inzet verwacht. Hervormingsagenda is niet-controversieel verklaard Voorbeelden van maatregelen: • Reikwijdte jeugdwet en afbakening wordt aangepast, landelijk gesprek over normaliseren • Integrale aanpak met aanpalende domeinen (IZA/GALA, Onderwijs, WMO) • Administratieve lastenverlichting • Versterking Regionale samenwerking: Gemeenschappelijke Regeling

Hervormingsagenda Jeugd: financieel effect Haalbaarheid landelijke besparing van 1 miljard wordt ingeschat op 650 miljoen, over 380 miljoen geen zekerheid te geven; toch ingeboekt. 1 miljard landelijk is c. 4 miljoen voor Veenendaal. Rekenkamerrapport 2022: Veenendaal heeft nagenoeg alle mogelijke maatregelen genomen In 2025 en 2028 wordt stelsel opnieuw beoordeeld en met terugwerkende kracht uitspraak gedaan over financieel effect en compensatie bij niet-halen besparing.

Hervormingsagenda Jeugd: proces • VNG lanceert in oktober een landelijk implementatieplan • De organisatie brengt nu zelf in beeld wat we al doen op de onderdelen uit de agenda en bespreekt dit ook in regionaal verband. • Mogelijke visievorming of keuzes voorleggen aan de gemeenteraad.

Planning vervolgstappen Hervormingsagenda Jeugd | VNG

Extra bezuiniging coalitieakkoord •Er is een extra bezuiniging opgenomen in het coalitieakkoord 2022 van structureel 511 miljoen vanaf 2025. De bezuiniging al verwerkt in inkomsten, maar de maatregel is nog niet uitgewerkt •De haalbaarheid van de bezuiniging is voor rekening van het Rijk •Bij uitblijven besparing volgt compensatie. Voor Veenendaal gaat dit om 1,8 miljoen. Betreft een risico. • Mogelijk landelijk eigen bijdrage? Mogelijk toch eigen bijdrage jeugdzorg (binnenlandsbestuur.nl)

Voorbeeld project: Regionale kleinschalige voorziening in Veenendaal •Jeugdhulpaanbieders zijn uitgedaagd om te komen met alternatieven voor verblijf of alternatieven voor gesloten jeugdzorg ​ •Twee initiatieven zijn hier uit gekomen:​ • Het initiatief van Stichting Breder: kleinschalige woonvoorziening ​ • Het onvoorwaardelijk wonen initiatief van Pactum​ ​ ​

De inhoud • Wonen staat centraal: pedagogisch klimaat vanuit Pactum, behandeling vanuit Karakter. Daarnaast gezamenlijke opstart, trainen en triage. • Hulp voor de jongeren is maatwerk • Jongere mag blijven binnen de beschikkingsduur, ook wanneer een behandeltraject is gestopt. • In ieder geval tot het 18e levensjaar, wordt verlengd indien nodig (verlengde jeugdwet). • Gemeente van herkomst zal zich inspannen om een vervolgplek te vinden

De locatie • In Veenendaal • 2x5 studio’s voor jongeren van 12-18 jaar • Eigen studio met badkamer • Met woonkamer en logeermogelijkheden voor familie • Voor jeugdigen uit regio FoodValley • Sluit aan op de visie, normaliseren en dichtbij

De doelgroep • De kleinschalige woonvoorziening vormt een alternatief voor jeugdigen die anders in een zware of extra zware-setting geplaatst zouden worden • Alleen jeugdigen uit de Jeugdhulpregio FoodValley • 14-21 jaar • Het is ook een vervolgplek, voor bijv. na opname in 3-milieu of JZ+ • Geen ‘harde’ IQ-grens, er wordt wel kritisch gekeken bij LVB of plek passend is. • Geen middelengebruik op de voorgrond • In de opstart geen langdurige suïcidaal gedrag, of gerichte agressie

Waar staan we nu • Woningen worden verbouwd: huiselijke sfeer creëren. Verbouwing is klaar in oktober 2023. • Teams worden samengesteld • Opening wordt eind dit jaar verwacht.