Notitie gemeentelijke bijdrage bij rampen 7 mrt 23 vsDEF2

Notitie gemeentelijke bijdrage bij humanitaire rampen Actualisatie maart 2023

Inleiding Incidenteel wordt er een beroep op de gemeente Veenendaal gedaan om bij te dragen aan de hulpverlening bij internationale humanitaire rampen. Hiervoor is eerder een kaderstellende notitie opgesteld met de bedoeling om meer eenduidigheid aan te brengen in de hoogte hiervan en de voorwaarden van donaties, zodat op basis hiervan toetsing van verzoeken aan de gemeente om bij te dragen aan hulpverlening bij humanitaire rampen kan plaatsvinden. Wanneer verstrekt de gemeente Veenendaal een bijdrage bij rampen? Noodhulp bij internationale humanitaire rampen nadien is geen gemeentelijke taak, maar wordt uitgevoerd door het ministerie van Buitenlandse Zaken en hulporganisaties. Giften van derden zijn hierbij echter van essentieel belang. Het college van burgemeester en wethouders kan besluiten om een bijdrage te leveren aan de hulpverlening bij rampen. Vlak nadat een ramp zich voordoet spelen er veel zaken in korte tijd, die bij een afweging inzake de verstrekking van een donatie meespelen: de omvang en impact van de ramp, de media-aandacht, een nationale actie of lokaal particulier initiatief, de eventuele lokale banden met het getroffen gebied, de tijdsdruk om ‘iets te doen’ en het draagvlak hiervoor onder de lokale bevolking. Meerdere emoties spelen een rol, die de kwaliteit van besluitvorming kunnen beïnvloeden (eea conform de brochure VNG).

Om enigszins voorbereid te zijn wil het college van B&W daarom een handelingsperspectief en hanteert de onderstaande kaders om een besluit te nemen tot het verstrekken van een bijdrage. Inhoudelijke kaderstelling voor een gemeentelijke bijdrage aan noodhulp bij rampen 1. Er is sprake van een omvangrijke internationale humanitaire ramp. 2. Er is voor deze ramp een nationale actie door de Samenwerkende Hulporganisaties georganiseerd; 3. De inwoners van Veenendaal zijn betrokken of voelen zich verbonden met de (slachtoffers van de) ramp; 4. Het College of de Raad kunnen initiatief nemen tot het beschikbaar stellen van een bijdrage. In geval er sprake is van een lokaal particulier initiatief dient een formeel verzoek om een bijdrage te worden ingediend bij het college van B&W. Toelichting op de kaderstelling: Ad 1: Definities: Een internationale humanitaire ramp is een acute omvangrijke crisissituatie, die leidt tot een zodanige ontwrichting van de infrastructuur in een gebied, dat er enige tijd of langdurig niet kan worden voorzien in de basisbehoeften van de inwoners en waarbij direct noodhulp geboden is. De ramp is van natuurlijke of menselijke oorsprong, zoals bijvoorbeeld oorlogen, hongersnood, bevolkingsverplaatsingen, vluchtelingenstromen of epidemieën. De geboden noodhulp is beperkt in tijd, ruimte en omvang.

Zij heeft als doel te voldoen aan primaire levensbehoeften van de bevolking die wordt geconfronteerd met de ramp. Ook kan een deel van de hulp kan bestemd zijn voor de wederopbouw direct na de ramp. Ad 2: De Samenwerkende Hulporganisaties (SHO, ook bekend onder ‘Giro 555’) vormen een landelijk samenwerkingsverband van acht Nederlandse hulporganisaties (CARE Nederland, Cordaid, Kerk in Actie, Nederlandse Rode Kruis, Oxfam Novib, Plan International, Save the Children, Stichting Vluchteling, Terre des Hommes, UNICEF Nederland en World Vision). De SHO starten een hulpactie wanneer het getroffen gebied of getroffen land zelf niet in staat is om de bestrijding van de ramp te bekostigen.

Bij grote rampen werken zij samen in een nationale actie met als doel:  geld inzamelen op een gezamenlijk bankrekeningnummer;  informatie geven over de humanitaire situatie in het rampgebied;  hulp aan mensen in het getroffen gebied samen met andere (lokale en internationale) organisaties zo goed mogelijk afstemmen;  samen rapporteren over de bestedingen van de opbrengst van een Nationale Actie. De SHO hebben geen rechtspersoonlijkheid en besteden en verantwoorden de hulpgelden niet zelf. Dat is de taak van de individuele organisaties die deelnemen aan een Nationale Actie van de SHO. Ad 3. Betrokkenheid kan bestaan doordat de ramp plaatsvindt in het land van herkomst van een allochtone bevolkingsgroep binnen de gemeente (bijvoorbeeld de aardbevingen in Turkije, Syrië, Iran of Marokko). Het kan ook gaan om een ramp van zodanige omvang dat er in de samenleving breed gedragen burgerinitiatieven ontstaan om hulp te verlenen (zoals bijvoorbeeld bij een tsunami of aardbeving met grote impact). Tenslotte kan betrokkenheid ontstaan door een internationaal samenwerkingsband met (een deel van) het getroffen gebied. Ad 4: Het verzoek kan komen vanuit het particulier initiatief (substantiële groep burgers of organisatie) of de gemeenteraad. Het college van B&W kan ook zelf het initiatief nemen om een bijdrage te leveren aan hulpverlening bij rampen.

De wijze van verstrekking van de bijdrage Naast de dienst in de vorm van het verlenen van vergunningen voor inzamelacties (onder de daarvoor geldende voorwaarden) kan de gemeente een financiële bijdrage verstrekken. Als het gaat om een financiële bijdrage kan - afhankelijk van de aard van het verzoek - het college van B&W op drie manieren zijn bijdrage bepalen:

a. Verdubbeling van ingezamelde gelden Het gaat hierbij om door een particulier initiatief (organisatie of particulier uit Veenendaal) voor een lokale inzamelingsactie. Het ingezamelde bedrag kan door de gemeente worden verdubbeld tot een maximale gemeentelijke bijdrage van € 7.500,- per bedoelde inzamelingsactie. De gemeentelijke bijdrage wordt toegekend - Op aanvraag van de initiatiefnemers. - In de aanvraag wordt aangegeven, waaruit blijkt hoe de inzet van de middelen leidt tot leniging van de nood bij de bevolking als gevolg van de humanitaire ramp en alsmede of er geen andere middelen of bijdragen van anderen aanwezig zijn, waardoor een bijdrage van de gemeente noodzakelijk is. Ook aan de verhouding van kosten van geboden hulp versus overheadkosten kunnen eisen worden gesteld. - Betaling vindt plaats op basis van een aantoonbare storting van het ingezamelde bedrag door de organisatie of particulier op de landelijke SHO-bankrekening. b. Bijdrage met een vast bedrag Een bijdrage met een vast bedrag bedraagt tussen de € 10.000 en € 25.000. c. Bijdrage per inwoner Een bijdrage per inwoner bedraagt maximaal € 1,00 per inwoner van de gemeente Veenendaal. Voor het bepalen van de hoogte van bijdragen bedoeld bij b. en c.

wordt vooraf geen vast kader aangegeven, omdat dit in grote mate van de situatie op dat moment (aard en omvang van de ramp, de mate van lokale betrokkenheid en draagvlak, hoe de VNG eea oppakt en mogelijk adviseert, wat andere gemeenten (eventueel van gelijke grootte) bijdragen, de stand van zaken van de financiën van de gemeente zelf, e.d.; afwegingen die zich lastig laten vatten in getallen en vaste criteria).

Desgewenst kan een bijdrage gesplitst worden in een bijdrage voor noodhulp en een (latere) bijdrage voor wederopbouw van het getroffen gebied. De laatstgenoemde soort bijdrage is in dit verband niet nader uitgewerkt, maar gebruik kan worden gemaakt van de brochure van de VNG inzake bijdragen bij rampen (2008). Betaling en verantwoording De gemeentelijke bijdrage wordt gestort op de landelijke bankrekening van de SHO. De bij SHO aangesloten hulporganisaties zijn in het bezit van het CBF-keur1. Vanuit het oogpunt van kwaliteit en effectiviteit van de geboden hulp biedt dit keurmerk een waarborg dat het beschikbaar gestelde geld goed besteed wordt. Verantwoording vindt plaats door de bij SHO aangesloten organisaties in hun publieke jaarverslagen. Deze organisaties rapporteren over de inkomsten van nationale acties en hanteren daarbij een uitgebreid financieel reglement. Ook rapporteren zij centraal aan de SHO, zodat een beeld ontstaat van de geboden hulp en besteding van middelen. Dit document voldoet aan bij regelgeving van het Centraal Bureau Fondsenwerving (CBF). Financiële dekking In de jaarbegroting is geen structureel budget voor het verstrekken van een bijdrage bij rampen opgenomen.

Indien het college van B&W besluit tot het verlenen van een bijdrage, wordt als financiële dekking de post ‘Onvoorzien’ aangewend, waarbij voorgesteld wordt om een en ander te verwerken in de eerstvolgende bestuursrapportage. De voorgestelde werkwijze heeft vooralsnog het karakter van een openeinderegeling. Communicatie Communicatie over de gemeentelijke bijdrage is van belang, omdat een bijdrage van de gemeente morele steun kan betekenen en een stimulans voor de betrokkenheid van inwoners. Daarom zal de wijze van communicatie een belangrijk onderdeel moeten uitmaken van een voorstel voor de besluitvorming.

[bronnen: VNG brochure ‘Een ramp in het buitenland’ (2008) en het Beleidskader ‘Gemeentelijke activiteiten bij internationale humanitaire rampen’ gem. Eindhoven]

1

Het Centraal Bureau Fondsenwerving is een onafhankelijke stichting die toezicht houdt op de inzameling van geld voor goede doelen. Sinds 1996 verleent het CBF een keurmerk aan fondsenwervende instellingen. Elk fonds dat in aanmerking wil kome n voor een CBF-Keur moet aan dezelfde criteria voldoen en dezelfde procedure doorlopen. Wanneer een instelling het CBF-Keur heeft ontvangen, kan de donateur erop vertrouwen dat er verantwoord met de gift wordt omgegaan.