LIS2025.93 Fietsersbond Veenendaal-notitie OV naast Fiets

nr. LIS2025.93 cat. B

Relatie fiets en OV te Veenendaal en naaste omgeving. 19-05-2025

Fiets naast het OV te Veenendaal

Relatie fiets en OV te Veenendaal en naaste omgeving. 19-05-2025

Inleiding De samenwerking van fietsnetwerk met OV-netwerken van trein en bus is best wel lastig. In deze notitie proberen we inzicht te geven over de situatie te Veenendaal.

De onderstaande vraagstelling zijn gebruikt als vertrekpunten. Vraagstelling: De fiets heeft een bekende rol sámen met het OV. Maar past de fiets ook goed náást het OV? Wat is de huidige stand te Veenendaal, qua modal split en OV-structuur? Wat kan er verbeterd worden?

Met dank aan raadslid Ruitenbeek voor inzicht in de politieke situaties bij provincie en rijk.

Relatie fiets en OV te Veenendaal en naaste omgeving. 19-05-2025

1

Fiets naast OV

Vraagstelling: De fiets heeft een bekende rol sámen met het OV. Maar past de fiets ook goed náást het OV? Huidige situatie De modaliteiten te Veenendaal in vergelijking met Nederland:

In Veenendaal begint het OV ‘pas’ tussen 7,5 en 15 km iets te betekenen. Maar eigenlijk is het onder de 15 km feitelijke afwezig. Landelijk is het beeld anders. Het ontbrekende deel OV lijkt te worden ingevuld door de Auto. Kan dat ontbrekende deel OV tot 15 km worden ontwikkeld? Waar de gemeente Veenendaal zelf mee aan de slag kan gaan om het OV betrouwbaar en toekomstvast maken, zijn: -

goede aansluiting bus op de treinen (want daarmee kom je boven de 15km uit, reizigers voor kortere afstanden profiteren mee) excellente doorstroming van de bus, beter dan en onafhankelijk van autodoorstroming (minste arbeidsuren per reiziger) aantrekkelijke & toegankelijke haltes met goede faciliteiten, zoals overdekte fietsenstalling & kwaliteitsfietspaden er naar toe (visitekaartje van het OV) reiskosten OV (bedrijfsabonnnementen stimuleren/kopen voor eigen personeel; minima-regeling zoals Arnhem heeft, …)

Stimulering van OV-bus te Veenendaal zelf, naar het landelijke beeld voor 7,5 – 15 km, lijkt praktisch onmogelijk vanwege de hoge kosten (van aanleg en exploitatie) en de beperkte ruimte. Er zijn diverse hindernissen.

Relatie fiets en OV te Veenendaal en naaste omgeving. 19-05-2025 Veenendaal is niet bevoegd ten aanzien van OV. Het OV per bus is een provinciale aangelegenheid en OV per spoor zelfs landelijk. Hierin krijgt Veenendaal structureel geen prioriteit. De prioriteit ligt bij grote steden en landelijk. Veenendaal is gebouwd langs de A12 op korte auto-afstand van A15 en A1 en Veenendaal wordt vanuit landelijk en provinciaal beleid geacht hier gebruik van te maken. Dat stimuleert het gebruik van de auto. Veenendaal is de derde stad van de provincie Utrecht in omvang. Veenendaal heeft desondanks geen formele status als regiogemeente, waardoor we geen busstation hebben en geen OV knooppunt zijn. Dit heeft veel impact, met name wanneer bij nieuwbouw ook bushaltes gewenst zijn. Die worden vaak afgewezen of de halte wordt slecht met 1 bus per half uur of uur bediend. Ook is de loopafstand naar een halte vaak meer dan 10 minuten. (We hadden een busstation bij het gemeentehuis. Een nieuw busstation zou passen tussen gemeentehuis en politiebureau.) De treinstations staan ook onderdruk. De intercity status van De Klomp staat bij elke nieuwe dienstregeling ter discussie. De spitstrein naar West en Centrum die tijdelijk geschrapt was door de NS ivm personeelsgebrek, lijkt structureel uit de dienstregeling te zijn gevallen.

Afgedwongen wordt zo dat het OV noch de middelen, noch de personeelsleden, noch de inhoudelijke wil heeft om in en rondom Veenendaal tot substantiële verbeteringen te komen binnen afzienbare termijn. Veenendaal is dus sterk afhankelijk van het beleid en de besluiten van de provincies, (buur)regio’s en het rijk. Veenendaal werkt daarom regionaal samen. Foodvalley zal er dus vooral z’n best voor moeten doen om de belangen van de regio goed voor het voetlicht te krijgen. Foodvalley zal ook het voortouw moeten nemen om doorfietsroutes te ontwikkelen. Want extra doorfietsroutes naar de omliggende steden en dorpen hebben een hoge potentie. Door veel meer mensen op de fiets te krijgen blijft er ruimte over voor het auto- en busverkeer, ondanks de verstedelijking. Samenwerking van de fiets met OV kan wel verbeterd worden door: -

-

- snelle kwaliteitsfietspaden naar de drie stations en bepaalde bushaltes (visgraat- en stervormig) vanuit alle wijken/ wijkgedeeltes. (Vanuit Veenendaal-Oost naar station Veenendaal-De Klomp bestaat b.v. nu geen korte, directe route.) - adequaat toezicht bij de stallingen, met duidelijke verantwoordelijkheden tussen exploitant en gemeente.

En voor kortere afstanden dan 10-15km vooral inzetten op de fiets. Er is nog veel potentie! Meer ruimte en betere kwaliteit voor de fiets leidt tot meer gebruik van de fiets. En dat geeft ook ruimte voor doorstroming van auto en bus. Kwaliteit van een fietspad betekent dat het Verlichting heeft, Vrij van obstakels is, Visuele begeleiding heeft, Breed genoeg is, Een vlak en stroef oppervlak heeft in elk jaargetijde, Heel (onbeschadigd) en schoon oppervlak heeft, Een vergevingsgezinde rand en berm heeft.

Relatie fiets en OV te Veenendaal en naaste omgeving. 19-05-2025 Kan dat ontbrekende deel OV worden ingevuld door de (e-)fiets? Fietsersbond heeft e.e.a. op een rij gezet met 15 km als aangenomen grenswaarde: Bereik indicatief 15 km vanuit Veenendaal:

Hemelsbreed (min of meer, uit Google-maps): Maarsbergen: 12 km Woudenberg: 12 km De Glind: 15 km Achterveld: 17 km Barneveld: 15 km Lunteren: 10 km Wolfheze: 18 km Renkum: 16 km Wageningen: 11km

Ede: 10km Rhenen: 8 km Kesteren: 11 km Ochten: 14 km Opheusde14 km Ommeren: 11 km Amerongen: 8 km Leersum: 11 km Doorn: 17 km

Een groot aantal bebouwde kommen in Utrecht, Vallei en Betuwe zijn dus bereikbaar per (e-)fiets als een afstand van 15 km wordt aangehouden. Om dat te ontwikkelen en te stimuleren zijn beperkte investeringen in de bestaande fietsinfrastructuur en fietsnetwerk nodig. Vooral verbetering van de kwaliteit en de veiligheid zijn nodig, ook om de ambities op het gebied van verkeersveiligheid waar te maken. Te denken valt aan de provinciale DoorFietsRoutes en FoodValley verbeteringen in het Binnenveld.

Relatie fiets en OV te Veenendaal en naaste omgeving. 19-05-2025

2

Openbaar vervoer, volgens (concept) OPIM

Het OV-aanbod in Veenendaal bestaat uit lokale en regionale buslijnen en de trein. Bereikbaarheid trein In de drie onderstaande figuren is de bereikbaarheid respectievelijk vanaf de treinstations Veenendaal Centrum, West en De Klomp weergegeven. Het is duidelijk zichtbaar dat de spoorlijnen oost-west georiënteerd zijn en niet noordzuid.

Voor de stations Centrum en West geldt een sterke oriëntatie naar het westen (Utrecht), aangezien de spoorlijn eindigt in Rhenen.

Vanaf station De Klomp is de verbinding naar het oosten beter. Arnhem Centraal is binnen 30 minuten te bereiken, maar ook Westervoort, Duiven en Zevenaar (niet weergegeven) zijn binnen 45 minuten te bereizen.

Relatie fiets en OV te Veenendaal en naaste omgeving. 19-05-2025 Bereikbaarheid Bus Het OV-gebruik binnen en van/naar Veenendaal ligt duidelijk onder het landelijk gemiddelde. Op dit moment zijn er vanuit Veenendaal busverbindingen onder andere naar Veenendaal – De Klomp, Wageningen, Utrecht, Ede, Driebergen-Rijsenburg, Amersfoort, Woudenberg en Rhenen.

Indicatieve reistijden bus, overdag, inclusief eventueel overstappen vanuit centrum Veenendaal: Ede: 10km

bus circa 45 min; 13 km/u buis circa 30 min; 16 km/u

Maarsbergen: 12 km,

bus circa 78 min; 9km/u

Rhenen: 8 km,

Woudenberg: 12 km,

bus circa 75 min; 9,6 km/u

Kesteren: 11 km, bus circa 30 min; 22 km/u

De Glind: 15 km, bus circa 47 min; 19 km/u

Ochten: 14 km,

bus circa 35 min; 24 km/u

Achterveld: 17 km,

bus circa 100 min; 10 km/u

Opheusden: 14 km,

bus circa 50 min; 17 km/u

Barneveld: 15 km,

bus circa 60 min; 15 km/u

Ommeren: 11 km,

bus circa 35 min; 19 km/u

Lunteren: 10 km,

bus circa 30 min; 20 km/u

Amerongen: 8 km,

bus circa 18 min; 27 km/u

Wolfheze: 18 km,

bus circa 60 min; 18 km/u

Leersum: 11 km, bus circa 20 min; 33 km/u

Renkum: 16 km, bus circa 51 min; 19 km/u Wageningen: 11km,

bus circa 45 min; 15 km/u

Doorn: 17 km,

bus circa 30 min; 34 km/u

Relatie fiets en OV te Veenendaal en naaste omgeving. 19-05-2025

Onderstreept betekent ‘sneller dan de normale fiets’. De tijden komen uit ov9292 reisplanner, doordeweeks en overdag. Hieruit blijkt dat een e-fiets nog al eens sneller is, een pedelec sowieso. Een pedelec is een extra snelle, elektrische fiets die ondersteuning biedt tot 45 km/h, in tegenstelling tot de meeste e-bikes die ondersteuning tot 25 km/h bieden. De pedelec wordt dan ook gezien als een alternatief op de wat langere afstand voor de auto, scooter en het openbaar vervoer. De pedelecs zijn vooral in trek bij forenzen die geen zin hebben om in de file te staan of die lang moeten zoeken naar een vrij parkeerplek op kantoor. Qua reistijd zijn de e-fiets en pedelec dus zeker concurrerend met de auto. Het lijkt wenselijk om ook boven de 15 km de fietsinfrastructuur en het fietsnetwerk te ontwikkelen en het gebruik te stimuleren. Ook dan geldt dat vooral verbetering van de kwaliteit en de veiligheid nodig zijn, ook om de ambities op het gebied van verkeersveiligheid waar te maken. Dit vereist voortdurend inspanning bij provinciale overheden Utrecht, Gelderland en bovenregionale overlegstructuren Regio FoodValley, Regio Rivierenland, Regio Arnhem-Nijmegen tot en met de diverse gemeentelijke wegbeheerders.

Relatie fiets en OV te Veenendaal en naaste omgeving.

3

19-05-2025

Conclusies

Van verbetering van het OV-netwerk kunnen we helaas weinig verwachten. Verbeteringen van voorzieningen bij de diverse OV-haltes zijn zeker wenselijk en mogelijk. Fietsverbindingen tussen OV-haltes en wijken/ voorzieningen kunnen verbeterd worden. Van verbeteringen van het Fietsnetwerk kunnen we wél wat verwachten, zelfs voor afstanden boven de 15 km. Politiek, financieel en ruimtelijk is de verdere ontwikkeling van een kwalitatief goed Fietsnetwerk haalbaar.