LIS2025.111b Handreiking Gemeenteraadsverkiezingen 2026 - Een 10 voor Economie

nr. LIS2025.111 cat. B

Een 10 voor Economie: Wat ondernemers nodig hebben van de gemeente

Een sterke lokale economie is belangrijk voor werk, welvaart én een leefbare gemeente. Ondernemers zorgen voor banen, levendige binnensteden en steunen maatschappelijke initiatieven. Daarom moet de gemeente gericht investeren. Minstens 10% van het budget moet structureel naar binnenstad, cultuur(programmering), toerisme en economie gaan. Dit stimuleert groei en komt de inwoners ten goede. Het streven moet zijn: sterke economische prestaties en niet tevreden zijn met een zesje, maar gaan voor een tien.

Thema Energie & Circulair 1. Regionale samenwerking bij klimaat- en energietransitie De overgang naar duurzaam energiegebruik is een grote maatschappelijke opgave, waarbij ook ondernemers een belangrijke rol spelen. Zij dragen bij door energie te besparen, gebouwen te verduurzamen en circulair te werken. Dit biedt niet alleen milieuwinst, maar ook kansen voor vernieuwing en groei in de duurzame sector. Gemeenten zijn een sleutelspeler in deze transitie. Via de Regionale Energie Strategieën (RES) en samenwerking met bedrijven en andere partners, maken zij afspraken om de energiedoelen te realiseren. Goede samenwerking is essentieel om deze doelen haalbaar én betaalbaar te houden.

Ons advies: Neem in het verkiezingsprogramma op dat de gemeente structureel blijft investeren in samenwerking met ondernemers bij het vormgeven en uitvoeren van regionale energieplannen. Behoud daarom de samenwerking in de Regionale Energie Strategie (RES).

2. Netcapaciteit eerlijk verdelen Een groot probleem voor ondernemers is het tekort aan stroomcapaciteit. Dat belemmert groei en verduurzaming. Gemeenten kunnen helpen door de beschikbare energie eerlijk en slim te verdelen. Ze moeten actief werken aan oplossingen zoals nieuwe infrastructuur, duurzame opwekking, lokale opslag en slimme energienetten. Verplichte maatregelen die alleen bedrijven belasten zijn onwenselijk. Gemeenten moeten ondernemers en inwoners juist de ruimte geven om te investeren. Zonder voldoende stroomcapaciteit komt de lokale economie in de knel.

Ons advies: Zet expliciet in het verkiezingsprogramma dat de gemeente actief bijdraagt aan het eerlijker verdelen van de netcapaciteit en ondernemers ondersteunt in energieopslag en lokale oplossingen, door collectieve projecten van ondernemers ook maatschappelijk prioriteit toe te kennen.

Thema Arbeidsmarkt & Onderwijs 3. Combineer werk & inkomen met economie Werk geeft mensen eigenwaarde, zelfstandigheid en een plek in de samenleving. Gemeenten moeten samen met ondernemers zorgen voor duurzame begeleiding naar werk. Vaak gaat dit mis doordat economie en werk & inkomen verdeeld zijn over meerdere wethouders. Door deze onderwerpen te bundelen onder één wethouder, wordt de samenwerking beter, de hulp sneller en profiteren zowel ondernemers als werkzoekenden.

Ons advies: Neem in het verkiezingsprogramma op dat één wethouder economie, werk en inkomen integraal verantwoordelijk wordt.

4. Onderwijs dat aansluit bij de lokale arbeidsmarkt

Voor lokale ondernemers is goed onderwijs belangrijk. Gemeenten moeten daarom investeren in scholen en levenslang leren, gericht op lokale bedrijven in met name techniek en zorg. Ze moeten zorgen voor goede locaties en programma’s die jongeren klaarmaken voor werk bij lokale bedrijven. Zo helpt goed onderwijs bedrijven vacatures te vullen en versterkt het de lokale economie.

Ons advies: Neem op in het verkiezingsprogramma dat de gemeente structureel investeert in onderwijsvoorzieningen en opleidingen gericht op de behoeften van lokale ondernemers (in het bijzonder de technische mboopleidingen en toeleidingsactiviteiten).

Thema Infrastructuur & Ruimte 5. Duurzame mobiliteitsvisie voor betere bereikbaarheid Goede bereikbaarheid is belangrijk voor ondernemers. Veel gemeenten hebben te maken met druk verkeer, slecht openbaar vervoer en slechte logistiek. Een duurzame mobiliteitsvisie met slimme, groene oplossingen en voldoende budget is nodig. Denk aan elektrische logistiek, betere fietspaden, distributiehubs en beter OV. Zo maakt de gemeente ondernemen aantrekkelijker en klaar voor de toekomst.

Ons advies: Leg in het verkiezingsprogramma vast dat de gemeente investeert in duurzame mobiliteit die aansluit bij de behoeften van ondernemers, zoals P&R voorzieningen op bedrijventerreinen en invalswegen.

6. Milieuruimte behouden op bedrijventerreinen Bedrijventerreinen zijn belangrijk voor werk en economie. Er moet genoeg ruimte blijven voor ondernemers om duurzaam te groeien, zoals voor circulaire economie en energietransitie. Gemeenten moeten samen met ondernemers plannen maken om deze terreinen toekomstbestendig te maken, met aandacht voor vergroening en waterbeheer.

Ons advies: Neem op in het verkiezingsprogramma dat de milieuruimte op bedrijventerreinen voor bedrijven in categorie 3.1 en hoger actief behouden en versterkt wordt.

Thema Innovatie & Ondernemerschap 7a. Minimaal 10% investeren in lokale economie Lokale economie, binnensteden, bedrijventerreinen, toerisme en cultuur(programmering) moeten voldoende budget krijgen, min. 10% van de gemeentelijke begroting. Ondernemers zorgen voor banen en leefbaarheid. Investeren helpt dus de lokale welvaart en samenwerking. Woningbouw is belangrijk voor de leefbaarheid. Voldoende en passende huizen zorgen voor nieuwe bewoners en bedrijvigheid. Dat versterkt voorzieningen en sociale samenhang.

7b. Woningbouw, lokale economie en kansen

Het is belangrijk dat gemeenten genoeg tijd en ruimte krijgen voor woningbouw. Ze moeten zelf kunnen bepalen welke huizen waar komen. Woningbouw helpt ook de lokale economie en banen, vooral in de bouw. In tijden van vergrijzing is dit extra belangrijk, omdat het zorgt voor nieuwe arbeidskrachten en het vasthouden van jong talent.

Ons advies:

Neem in het verkiezingsprogramma concreet op dat minimaal 10% van de gemeentelijke begroting naar lokale economie, binnenstad, toerisme, cultuur en bedrijventerreinen gaat.

8. Betere ondernemersdienstverlening door de gemeente Ondernemers ergeren zich vaak aan veel regels en bureaucratie. Gemeenten kunnen helpen met snelle, duidelijke ondersteuning via ondernemersloketten en actief accountmanagement. Een MKB-toets helpt nieuwe regels passend te maken voor kleine bedrijven. Ook snelle betaling van facturen (binnen 14 dagen) is belangrijk voor ondernemers. Zo toont de gemeente dat ze ondernemers serieus neemt en ondersteunt.

Ons advies: Neem in het verkiezingsprogramma het dringende advies op dat de gemeente integrale en vraaggerichte ondernemersloketten en accountmanagement inricht en regelingen via een lokale MKB-toets toetst.

9. Regionale samenwerking versterken Ondernemers werken vaak regionaal, daarom moeten gemeenten goed samenwerken met buurgemeenten en regionale ondernemers. Ze maken samen plannen voor economie, winkels, bedrijventerreinen, woningbouw en arbeidsmarkt. Zo helpen ze lokale ondernemers beter en kunnen ze goede ideeën delen en zo de regio aantrekkelijker maken voor bedrijven.

Ons advies: Zet in het verkiezingsprogramma dat gemeenten actief samenwerken met ondernemers en hun verenigingen. Werk samen aan een economisch profiel en beleid dat aansluit bij de behoeften en stem dit af met de regio. Investeer in deze samenwerking, zodat publieke en private partijen gezamenlijk investeren. Zo kunnen investeringsagenda’s worden versterkt en verdubbeld.

10. Actief accountmanagement: de gemeente als partner

Ondernemers willen persoonlijk contact met de gemeente. Goed accountmanagement betekent niet alleen problemen oplossen, maar ook actief praten over kansen en zorgen. Gemeenten moeten investeren in accountmanagers die regelmatig ondernemers bezoeken en meedenken. Duidelijke contactpersonen en goede communicatie geven vertrouwen. Zo komen problemen sneller aan het licht en worden ze beter opgelost. Dit maakt de gemeente een betrokken en betrouwbare partner.

Ons advies: Neem in het verkiezingsprogramma concreet op dat actief, gestructureerd en persoonlijk gemeentelijk accountmanagement wordt ingevoerd, waarbij ondernemers regelmatig worden bezocht en betrokken bij beleidsvorming.

Een 10 voor Economie: Wat ondernemers nodig hebben van de gemeente Een sterke lokale economie is essentieel voor werkgelegenheid, leefbaarheid en welvaart. Ondernemers zijn de motor achter deze ontwikkeling. Gemeenten kunnen hen versterken door gericht beleid en investeringen. Daarom roept werkgeversvereniging VNO-NCW Midden politieke partijen op onderstaande punten op te nemen in hun verkiezingsprogramma’s voor de gemeenteraadsverkiezingen in 2026.

1. Structurele investering in economie (min. 10%)

Reserveer minimaal 10% van de gemeentelijke begroting voor lokale economie, binnenstad, toerisme, cultuur(programmering) en bedrijventerreinen. Dit stimuleert groei en verhoogt leefbaarheid.

2. Energietransitie & Circulaire economie Behoud samenwerking binnen de RES (Regionale Energie Strategieën) en investeer structureel in samenwerking met ondernemers. Zorg voor eerlijke verdeling van netcapaciteit en ondersteun collectieve energieoplossingen van ondernemers, zoals lokale opslag en slimme netten.

3. Arbeidsmarkt & Onderwijs Voeg economie, werk en inkomen samen onder één wethouder om effectiever samen te werken aan werkgelegenheid. Investeer in onderwijs dat aansluit op de lokale arbeidsmarkt, met aandacht voor techniek, bouw en horeca, inclusief levenslang leren.

4. Infrastructuur & Ruimte Ontwikkel en investeer in een duurzame mobiliteitsvisie met o.a. OV, fietspaden, P&R en logistieke hubs. Behoud en versterk milieuruimte op bedrijventerreinen om duurzame groei van bedrijven mogelijk te maken.

5. Innovatie & Ondernemerschap Verbeter de gemeentelijke ondernemersdienstverlening met één loket, accountmanagers en een lokale MKB-toets. Versnel betalingstermijnen (max. 14 dagen) om ondernemers liquiditeit te bieden. Investeer in woningbouw afgestemd op lokale behoefte, ter ondersteuning van economie en arbeidsmarkt. Versterk regionale samenwerking met omliggende gemeenten en ondernemersorganisaties. Voer actief en gestructureerd accountmanagement in, met regelmatige ondernemersbezoeken en betrokkenheid bij beleid.