LIS2024.119 Rekenkamer Veenendaal - Aanbiedingsbrief en Rekenkameronderzoek Wel en wee in Welzijn
Tekst van het document
LIS2024.119 | Cat. B
Behandeld door Telefoonnummer Kenmerk Bijlagen
Datum Onderwerp
L. Achterberg (0318) 538 256 2024/2175896 2
Raadsleden en commissieleden van de gemeente Veenendaal
27 juni 2024 Rekenkamerrapport ‘Wel en wee in Welzijn’
Geachte raadsleden en commissieleden, Hierbij bied de Rekenkamer Veenendaal u het rekenkamerrapport ‘Wel en wee in Welzijn’, naar de uitvoering van het Welzijnsbeleid aan. De rekenkamer heeft in samenwerking met bureau B&A bij de gemeente Veenendaal een onderzoek uitgevoerd naar de uitvoering van het Welzijnsbeleid. Dit onderzoek heeft plaatsgevonden tussen medio 2023 en mei 2024. Vanaf 1 januari 2021 voert de Stichting Veens Welzijn (hierna te noemen: de Stichting) het welzijnswerk in de gemeente Veenendaal uit in opdracht van de gemeente (quasi inbesteden). Jaarlijks wordt door het college van B&W met de Stichting een kaderovereenkomst aangegaan waarin het jaarplan is opgenomen. De gemeente verstrekt op basis van de kaderovereenkomst een jaarlijkse bijdrage. Dit rekenkameronderzoek richt zich op twee aspecten: (1) de uitvraag van de gemeente aan de Stichting en (2) de verantwoording van de Stichting aan de gemeente over het verrichte werk en gebruik van de financiële bijdrage van de gemeente. De Stichting is niet de enige partij die bijdraagt aan de gemeentelijke doelen op het gebied van welzijn. Behaalde resultaten zijn daarom niet alleen de verdienste van de Stichting. Feit is wel dat het de grootste partij is in de uitvoering van het welzijnsbeleid van de gemeente Veenendaal. De Stichting heeft binnen het welzijnsbeleid van de gemeente Veenendaal een essentiële rol.
Hoofdvraag van het rekenkameronderzoek Het onderzoek heeft de volgende centrale vraagstelling: Hoe doeltreffend en doelmatig is de uitvoering van het Welzijnsbeleid van de gemeente Veenendaal door de Stichting Veens Welzijn?
Conclusies en aanbevelingen Hierna zijn de belangrijkste conclusies uit het onderzoek opgenomen. De rekenkamer concludeert dat: -
de gemeentelijke doelen van het welzijnsbeleid niet concreet zijn. De doelen geven wel een richting aan, maar kunnen niet gebruikt worden om te bepalen of bereikt is wat de gemeente wilde bereiken. De structuur voor de doorvertaling van doelen naar een opdracht voor de Stichting Veens Welzijn is goed, maar de inhoudelijke scherpte op te bereiken effecten ontbreekt.
-
de sturing en verantwoording van de Stichting voornamelijk op basis van ingezette uren en middelen gebeurt. Het ontbreekt echter aan afspraken over welke uitkomsten en effecten behaald moeten worden. Daarmee is weliswaar transparant wat de Stichting doet maar niet wat het bereikte effect daarmee is.
-
sturing op doelmatigheid vanuit de gemeente blijft achterwege. De gemeente ziet wel dat veel activiteiten worden georganiseerd, maar kan niet expliciet beoordelen of dat doelmatig is uitgevoerd. Overigens merken we expliciet op dat er geen signalen zijn dat de Stichting niet doelmatig werkt.
-
de opdracht van de Stichting fors is gegroeid doordat de gemeente aanvullende opdrachten heeft gegeven, wat zichtbaar is in het aantal medewerkers en de omzet. Ruim een kwart van het toegekende budget voor 2023 (van in totaal ca. vier miljoen euro) is voor de financiering van deze extra taken.
-
de meerwaarde van de Stichting voor vrijwilligersorganisaties vooral ligt op het vlak van het verbinden en faciliteren. Voor de gemeente dient zij als verbindingsschakel tussen en aanspreekpunt voor vrijwilligersorganisaties, maar ook als toevlucht om extra taken en klussen neer te leggen op het gebied van het brede sociaal domein.
De rekenkamer doet op basis van het uitgevoerde onderzoek vier aanbevelingen; één aanbeveling is gericht aan de raad en drie aan het college. Voorgesteld wordt de uitwerking van de aanbeveling voor de raad in handen te stellen van het college en het college te verzoeken in het 4 e kwartaal 2024 te komen met een voorstel aan de raad. Daarnaast wordt het college gevraagd over de implementatie van de drie aan hen gerichte aanbevelingen de raad te informeren via een raadsinformatiebrief.
Bestuurlijk hoor en wederhoor Het rapport is door de Rekenkamer Veenendaal voor een reactie voorgelegd aan het college van B&W van de gemeente Veenendaal. De bestuurlijke reactie is als bijlage toegevoegd aan het rekenkamerrapport. De rekenkamer heeft een Nawoord geschreven dat is toegevoegd aan de rapportage.
Behandeling rekenkamerrapport in de raad Het rekenkamerrapport Wel en wee in Welzijn, naar de Uitvoering van het Welzijnsbeleid wordt gepubliceerd en via de agendacommissie ter behandeling doorgeleid aan de raadscommissie en de raad. Agendering is voorgesteld in de raadscommissie in de vergadercyclus van september 2024. Een lid van de rekenkamer is daarbij aanwezig om uw vragen over het uitgevoerde onderzoek te beantwoorden. Eventuele technische vragen kunt u te zijner tijd op de reguliere wijze schriftelijk indienen na het fractieoverleg. De rekenkamer zal deze dan tijdig voor de behandeling in de raadscommissie beantwoorden. Het is nu aan u als raad om het debat te voeren over de uitkomsten van het rekenkameronderzoek en de daarbij gegeven aanbevelingen, als ook het gesprek met het College aan te gaan over de gesignaleerde verbeterpunten in de uitvoering van het welzijnsbeleid.
Tot slot Afsluitend wil de rekenkamer de raadsleden, college, directie, directeur Stichting Veens Welzijn, beleidsambtenaren en geïnterviewde vertegenwoordigers van vrijwilligersorganisaties danken voor hun medewerking bij de start dan wel tijdens de uitvoering van het onderzoek. Hun inbreng heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de totstandkoming van het rapport. Vragen Voor vragen over deze brief en het rekenkameronderzoek kunt u contact opnemen met de secretaris Rekenkamer Veenendaal via rekenkamer@veenendaal.nl.
Met vriendelijke groet,
Em. prof. dr. J. Telgen Voorzitter Rekenkamer Veenendaal
-
Bijlagen: Rekenkameronderzoek ‘Wel en wee in Welzijn’ (incl. Bestuurlijke reactie college van B&W) Persbericht
LIS2024.119a | Cat. B
Wel en wee in Welzijn Rekenkamerrapport naar de uitvoering welzijnsbeleid
Voorwoord
Bestuurlijke Nota: 2. Conclusies en aanbevelingen
Bestuurlijke Nota: 1. Inleiding
Bijlage 1: Nota van Bevindingen
Bijlage 2: Bestuurlijke reactie
3. Nawoord
Inhoud Voorwoord
3
1. Inleiding
5
1.1 1.2 1.3
Aanleiding Onderzoeksopzet Samenvattende bevindingen
2. Conclusies en aanbevelingen 2.1 Conclusies 2.2 Aanbevelingen
5 6 7
8 8 10
Bijlage 1: Nota van bevindingen
13
Bijlage 2: Bestuurlijke reactie
56
3. Nawoord
60
Rekenkamerrapport naar de uitvoering welzijnsbeleid | 2
Voorwoord
Bestuurlijke Nota: 1. Inleiding
Bestuurlijke Nota: 2. Conclusies en aanbevelingen
Bijlage 1: Nota van Bevindingen
Bijlage 2: Bestuurlijke reactie
3. Nawoord
Voorwoord De Rekenkamer heeft een onderzoek uitgevoerd naar de stand van zaken bij de uitvoering van het Welzijnsbeleid in de gemeente Veenendaal. De uitvoering van dat beleid is belegd bij de Stichting Veens Welzijn, die een jaarlijkse bijdrage van de gemeente ontvangt van ruim € 4 miljoen. Het rapport heeft de titel “Wel en wee in Welzijn” ontvangen omdat zowel het “Wel” als het “wee” duidelijk naar voren komen. Het “Wel” heeft betrekking op de prestaties van de Stichting Veens Welzijn, die binnen haar mogelijkheden goed lijkt te functioneren. Het “wee” betreft de onduidelijkheid van de opdracht van de gemeente aan de Stichting. Deze opdracht is geformuleerd in termen van de hoeveelheid geld die de Stichting ontvangt (input), waarbij de Stichting zelf de activiteiten bepaalt, die uitgevoerd gaan worden. Onduidelijk is wat de Stichting moet bereiken voor het Welzijn in de gemeente Veenendaal. Daarmee is ook niet te bepalen of de Stichting deze doelstellingen bereikt heeft of niet. Onze aanbevelingen aan Raad en College richten zich dan ook op duidelijkheid en concrete doelen op het gebied van Welzijn voor de inwoners van de gemeente Veenendaal. Namens de Rekenkamer Veenendaal,
Em. prof. dr. J. Telgen, voorzitter
Rekenkamerrapport naar de uitvoering welzijnsbeleid | 3
Voorwoord
Bestuurlijke Nota: 1. Inleiding
Bestuurlijke Nota: 2. Conclusies en aanbevelingen
Bijlage 1: Nota van Bevindingen
Bijlage 2: Bestuurlijke reactie
3. Nawoord
Bestuurlijke nota
Rekenkamerrapport naar de uitvoering welzijnsbeleid | 4
Voorwoord
Bestuurlijke Nota: 1. Inleiding
Bestuurlijke Nota: 2. Conclusies en aanbevelingen
Bijlage 1: Nota van Bevindingen
Bijlage 2: Bestuurlijke reactie
3. Nawoord
1. Inleiding 1.1 Aanleiding De rekenkamer Veenendaal heeft een onderzoek uitgevoerd naar het welzijnsbeleid van de gemeente Veenendaal. De Stichting Veens Welzijn (hierna te noemen: de Stichting) heeft binnen het welzijnsbeleid van de gemeente Veenendaal een essentiële rol. De Stichting is een belangrijke schakel om een aantal maatschappelijke doelen uit het integraal beleidsplan sociaal domein 2020-2023 waar te maken. Tevens moet zij boven op het waarmaken van die doelen een aantal extra ad hoc taken uitvoeren. Met de invulling hiervan is in totaal ruim vier miljoen euro gemoeid. Dit rekenkameronderzoek richt zich op twee aspecten: (1) de uitvraag van de gemeente aan Stichting Veens Welzijn en (2) de verantwoording van Stichting Veens Welzijn aan de gemeente over het verrichte werk en gebruik van de financiële bijdrage van de gemeente. In deze bestuurlijke nota treft u naast de onderzoeksopzet en -verantwoording een beknopte weergave aan van de bevindingen gevolgd door de conclusies en aanbevelingen in hoofdstuk 2. De uitgebreide bevindingen treft u separaat aan in de Nota van bevindingen die als bijlage bij deze bestuurlijke nota wordt meegezonden.
Rekenkamerrapport naar de uitvoering welzijnsbeleid | 5
Voorwoord
Bestuurlijke Nota: 2. Conclusies en aanbevelingen
Bestuurlijke Nota: 1. Inleiding
1.2 Onderzoeksopzet
Bijlage 1: Nota van Bevindingen
In het onderstaande onderzoeksmodel zijn de verschillende onderdelen van het onderzoek en de methoden schematisch weergegeven en met elkaar in verband gebracht.
De centrale vraagstelling bij dit onderzoek luidt: Hoe doeltreffend en doelmatig is de uitvoering van het welzijnsbeleid van de gemeente Veenendaal door de Stichting Veens Welzijn?
De veronderstelling in dit onderzoeksmodel is dat als er kwalitatief goede en logische relaties liggen tussen de verschillende onderdelen, dit de doeltreffendheid en de doelmatigheid van de relatie versterkt. Als bijvoorbeeld de
De centrale vraagstelling is uitgewerkt in deelvragen (zie hiervoor de Nota van bevindingen).
Aftrap
Eindrapport
Startbijeenkomst ambtelijke organisatie en raad
Deelvragen 1-4 Doeltreffend en doelmatig?
Uitvoering St. Veens Welzijn
Verantwoording St. Veens Welzijn
Deelvragen 1-4
Deelvragen 12-14
Deelvragen 1-4 Hoor en wederhoor
Documentenstudie: Uitvraag + Uitvoeringsplan + Samenwerking vrijwiligersorganisaties + Verantwoording Veldwerk: Gemeente: Wethouder + Ambtelijk ST. Veens Welzijn: Directie + Teamleiders uitvoering Vrijwil. org: Enquête + 4 Groepsgesprekken
Activiteiten vrijwilligersorganisaties
Nota van bevindingen
3. Nawoord
beleidsdoelen en de uitvraag kwalitatief goed zijn en deze goed vertaald zijn in het uitvoeringsplan van de Stichting, dan mag worden verwacht dat de activiteiten van de Stichting bijdragen aan het gemeentelijke doelbereik. Dit mits de activiteiten goed worden uitgevoerd en daarover wordt verantwoord door de Stichting. Als de kosten van de activiteiten van de Stichting in een goede verhouding staan tot de kwaliteit van de geleverde prestaties, producten en diensten, dan is eveneens sprake van doelmatigheid. De Stichting is niet de enige partij die bijdraagt aan de gemeentelijke doelen op het gebied van welzijn. Behaalde resultaten zijn daarom niet alleen de verdienste van de Stichting. Feit is wel dat het de grootste partij is in de uitvoering van het welzijnsbeleid van de gemeente Veenendaal.
Verkenning
Beleidsdoelen + uitvraag gemeente
Bijlage 2: Bestuurlijke reactie
Het onderzoek is gestart met een verkenning. In deze verkenning is op basis van een eerste documentenanalyse een beeld opgebouwd van het welzijnsbeleid en de rol en opdracht van de Stichting daarin. Daarna zijn de deelvragen aangescherpt en is een normenkader (zie Nota van bevindingen) opgesteld. Na een startbijeenkomst is gestart met een analyse van het gemeentelijk welzijnsbeleid en de opdracht, de uitvoeringsplannen en de verantwoording van de Stichting. Daarna hebben (groeps) interviews plaatsgevonden met vertegenwoordigers van de gemeente (ambtelijk en bestuurlijk), de Stichting en vrijwilligersorganisaties. In deze fase is ook een enquête uitgezet onder vrijwilligersorganisaties. Ook hebben een aantal (groeps)interviews plaatsgevonden met vertegenwoordigers van vrijwilligersorganisaties. Het geheel van de bevindingen is vastgelegd in een Nota van bevindingen en na ambtelijk wederhoor is de Nota van bevindingen vastgesteld en is deze bestuurlijke nota opgesteld met daarin conclusies en aanbevelingen.
Figuur 1 Onderzoeksmodel
Rekenkamerrapport naar de uitvoering welzijnsbeleid | 6
Voorwoord
Bestuurlijke Nota: 1. Inleiding
1.3 Samenvattende bevindingen Doeltreffendheid De doeltreffendheid is slecht te bepalen. De cirkel is niet rond. Om de doeltreffendheid van de uitvoering van het welzijnsbeleid door de Stichting te bepalen, is het noodzakelijk om een directe verbinding te zien tussen wat de gemeente wil bereiken en wat de Stichting bereikt. Dat vraagt concrete doelen van de gemeente Veenendaal in het welzijnsbeleid, een heldere opdracht aan de Stichting en een verantwoording van de Stichting welke resultaten (output en outcome) zijn bereikt. Opgemerkt wordt dat de relevante gemeentelijke doelen in het Integraal Beleidskader Sociaal Domein expliciet terugkomen in een opdracht aan de Stichting. De doelen waaraan wordt bijgedragen zijn benoemd en vertaald in pijlers en activiteiten. Daarmee
Bestuurlijke Nota: 2. Conclusies en aanbevelingen
Bijlage 1: Nota van Bevindingen
is sprake van een verbinding tussen het beleid en wat de Stichting daaraan bijdraagt. Met andere woorden: alles wat de Stichting uitvoert is direct te relateren aan gemeentelijke doelen. Maar noch in de gemeentelijke doelen, noch in de opdracht aan de Stichting zijn concrete output- en outcome doelen met streefwaarden geformuleerd. De gemeentelijke doelen zijn in grote mate abstract en weinig concreet geformuleerd. Dat heeft direct gevolgen voor de opdracht die de Stichting krijgt. Deze opdracht is tot en met 2023 vooral geformuleerd in termen van de input: de hoeveelheid in te zetten uren voor activiteiten. Ook in de Effectenmonitor van de gemeente op het Integraal Beleidskader Sociaal Domein wordt vooral op input en throughput, ofwel op financiën en inzet van fte en de uitvoering van activiteiten gerapporteerd. Deze conclusie is kennelijk ook onderkend
Bijlage 2: Bestuurlijke reactie
3. Nawoord
door de gemeente en de Stichting. In de beweging die met het Koersplan 2024 (van de Stichting) is ingezet, is de ambitie geformuleerd om tot meer output- en outcome gerichte afspraken en verantwoording te komen. Doelmatigheid De doelmatigheid van de Stichting is eveneens moeilijk te bepalen op basis van de gegevens die nu voorhanden zijn. De gemeente stuurt ook niet bewust op doelmatigheid. De gemeente ziet wel dat (veel) activiteiten worden georganiseerd. Daarmee is de output inzichtelijk, maar de gemeente kan niet expliciet beoordelen of dat doelmatig is uitgevoerd. Overigens zijn in het onderzoek ook geen signalen naar voren gekomen dat de Stichting niet doelmatig werkt.
Rekenkamerrapport naar de uitvoering welzijnsbeleid | 7
Voorwoord
Bestuurlijke Nota: 1. Inleiding
Bestuurlijke Nota: 2. Conclusies en aanbevelingen
Bijlage 1: Nota van Bevindingen
Bijlage 2: Bestuurlijke reactie
3. Nawoord
2. Conclusies en aanbevelingen 2.1 Conclusies Conclusie 1: De gemeentelijke doelen zijn niet concreet De meeste doelen van de gemeente in het Integraal Beleidskader Sociaal Domein zijn overwegend abstract en niet tot zeer beperkt vertaald in indicatoren met streefwaarden. De doelen geven wel een richting aan, maar kunnen niet gebruikt worden om te bepalen of bereikt is wat de gemeente wilde bereiken. Conclusie 2: De structuur voor de doorvertaling van doelen naar een opdracht voor de Stichting Veens Welzijn is goed, maar de inhoudelijke scherpte op te bereiken effecten ontbreekt De gemeente heeft in de opdracht en de jaarafspraken een expliciete verbinding gelegd tussen de eigen doelen en de opdracht aan de Stichting. Het ontbreken van concrete gemeentelijke doelen heeft direct gevolgen
voor de opdracht aan en uitvoering door de Stichting. De afspraken met de Stichting zijn vooralsnog vooral beperkt tot het niveau van de hoeveelheid in te zetten uren voor activiteiten. Ook in de Effectenmonitor van de gemeente op het Integraal Beleidskader Sociaal Domein wordt vooral op input en activiteiten gerapporteerd. Afspraken over het aantal activiteiten en het te bereiken effect van die activiteiten zijn (overwegend) niet gemaakt. De verklaring vanuit de gemeente is dat het lastig is om de gemeentelijke doelen te concretiseren en daarbij indicatoren met streefwaarden te benoemen. De Stichting heeft in het Koersdocument 2024 de ambitie neergezet om tot steeds concretere output- en outcome registraties en afspraken te komen. Dit lijkt vooral gevoed te zijn vanuit de eigen ambitie van de Stichting op dit punt. Conclusie 3: De sturing en verantwoording van de Stichting Veens Welzijn is voornamelijk op basis van ingezette uren en middelen Het gevolg van de aard van de afspraken in de opdracht is dat de gemeente en de Stichting in de verantwoording tot nu toe vooral sturen op input (uren) en financiën. De verantwoordingsrapportages van de Stichting gaan in de loop der jaren wel steeds meer over tellen en vertellen. Dat is positief, omdat het zicht biedt op wat de Stichting heeft gedaan.
Het ontbreekt echter aan afspraken over welke uitkomsten en effecten behaald moeten worden. Daarmee is weliswaar transparant wat de Stichting doet maar niet wat het bereikte effect daarmee is.
Rekenkamerrapport naar de uitvoering welzijnsbeleid | 8
Voorwoord
Bestuurlijke Nota: 1. Inleiding
Conclusie 4: Sturing op doelmatigheid vanuit de gemeente blijft achterwege De gemeente geeft aan dat de doelmatigheid van de uitvoering van activiteiten door de Stichting niet goed bepaald kan worden op basis van de gegevens die nu voorhanden zijn. De gemeente stuurt daar ook niet bewust op. De gemeente ziet wel dat veel activiteiten worden georganiseerd. De output is inzichtelijk maar de gemeente kan niet expliciet beoordelen of dat doelmatig is uitgevoerd. Overigens wordt expliciet opgemerkt dat er geen signalen zijn dat de Stichting niet doelmatig werkt. Conclusie 5: De opdracht van de Stichting Veens Welzijn is fors gegroeid De Stichting is sinds haar oprichting fors gegroeid in aantal medewerkers en omzet. Een belangrijk deel van de groei van de organisatie komt doordat de gemeente aanvullende opdrachten heeft gegeven. Bijvoorbeeld rondom de opvang van Oekraïense vluchtelingen en het opvangen van de gevolgen van de toeslagenaffaire. Daarnaast is de capaciteit voor het jongerenwerk uitgebreid om deze in lijn te brengen met de problematiek in Veenendaal. Ruim een kwart van het toegekende budget voor 2023 (van in totaal ca. vier miljoen euro) is voor de financiering van deze extra taken. De groei van de organisatie vraagt ook om meer investeringen in de beheersing, afbakening van taken, verantwoording en registratie.
Bestuurlijke Nota: 2. Conclusies en aanbevelingen
Bijlage 1: Nota van Bevindingen
Bijlage 2: Bestuurlijke reactie
3. Nawoord
Conclusie 6: De meerwaarde van de Stichting Veens Welzijn voor de vrijwilligers(organisaties) ligt vooral in de rol van vraagbaak en verbinder De meerwaarde van de Stichting voor vrijwilligersorganisaties ligt vooral op het vlak van het verbinden en faciliteren. De Stichting organiseert kennisuitwisseling in de vorm van een kennisnetwerk en in het faciliteren van het vrijwilligersplatform. Zij zorgt voor deskundigheidsbevordering in de vorm van cursussen en workshops en is vraagbaak voor sociale hulpvragen. Voor de gemeente dient zij als verbindingsschakel tussen en aanspreekpunt voor vrijwilligersorganisaties maar ook als toevlucht om extra taken en klussen neer te leggen op het gebied van het brede sociaal domein.
Rekenkamerrapport naar de uitvoering welzijnsbeleid | 9
Voorwoord
Bestuurlijke Nota: 1. Inleiding
Bestuurlijke Nota: 2. Conclusies en aanbevelingen
Bijlage 1: Nota van Bevindingen
Bijlage 2: Bestuurlijke reactie
3. Nawoord
2.2 Aanbevelingen Aanbeveling 1: Expliciteer de maatschappelijke doelen De bijdrage aan de maatschappelijke doelen van de uitvoering van het welzijnsbeleid door de Stichting Veens Welzijn is moeilijk vast te stellen omdat de doelen van de gemeente niet concreet zijn. Daarom is de opdracht aan de Stichting ook niet concreet. Zolang de afspraken alleen op inputniveau (inzet uren en financiën voor activiteiten) worden gemaakt, blijft de doeltreffendheid buiten beeld. Daarom is het een logische stap om de maatschappelijke doelen in termen van te bereiken effecten en uitkomsten te expliciteren en te voorzien van indicatoren en streefwaarden. Als duidelijk is wat de toegevoegde waarde is van de Stichting aan het welzijnsbeleid, dan kan de gemeenteraad beter het functioneren van de Stichting beoordelen. Dit helpt ook om te laten zien wat er bereikt is, waar succes is behaald en eventueel waar sturing nodig is. Dit voorziet het college en de raad dan ook in argumenten om keuzes te maken, zeker in tijden van eventueel noodzakelijke bezuinigingen. Deze aanbeveling richt zich op de raad.
Aanbeveling 2: Voorzie de opdracht aan de Stichting Veens Welzijn vooral van outcome afspraken De logische vervolgstap op de eerste aanbeveling is de opdracht aan de Stichting te voorzien van afspraken die voornamelijk gericht zijn op outcome (effecten en uitkomsten) en daar waar nodig ook op output (zoals het aantal uitgevoerde activiteiten of bereikte mensen). Het advies daarin is om vooral te sturen op outcome en niet zozeer op input en output. Outcome is te vervatten via concrete doelstellingen met KPI’s en streefwaarden.
Maatschappelijk doel
KPI
Streefwaarde
Veenendalers wonen langer thuis
Aantal maanden langer thuis wonen (ouderen).
Over twee jaar wonen oudere Veenendalers 8 maanden langer thuis door inzet ondersteuning1
Laaggeletterdheid neemt af
% laaggeletterden in Veenendaal
Percentage laaggeletterden is in 2029 afgenomen van 7% naar 5%2
Eenzaamheid ouderen neemt af
% ouderen dat zich eenzaam voelt
% ouderen dat zich eenzaam voelt is in 2029 afgenomen 45 % naar 30%3
1 https://eenvandaag.avrotros.nl/item/de-ouderenzorg-een-doolhof-in-de-gemeente-ede-regelen-ze-het-anders-ik-weet-precies-wie-ik-moet-bellen/ 2 Landelijke data geven aan dat % laaggeletterdheid in Veenendaal op 7% zit. 3 Bij de 65-jarigen en ouder voelt 45 procent zich eenzaam en ook rond de 10 procent sterk eenzaam. https://www.derijnpost.nl/lokaal/maatschappelijk/993588/meer-oog-vooreenzaamheid-in-veenendaal
Ter inspiratie is in de bovenstaande tabel een aantal voorbeelden van maatschappelijke doelen met KPI’s en streefwaarden zoals elders gehanteerd (NB: ter inspiratie; de rekenkamer neemt geen beleidsstandpunt in). De Stichting heeft voor deze ontwikkeling zelf al aanzetten gedaan in het Koersdocument 2024. Het past ook in de beweging naar een steeds betere registratie van hetgeen wordt gedaan en bereikt. Door dit te doen, krijgt de gemeente steeds beter zicht op wat de Stichting bijdraagt aan de maatschappelijke doelen. Bovendien kan het effect van de inzet van de Stichting worden afgezet tegen de middelen die aan de Stichting worden verstrekt. Daarmee ontstaat een beter beeld van de doelmatigheid van de uitvoering van het welzijnsbeleid door de Stichting. Dat past ook in de verdere ontwikkeling en professionalisering van een sterk gegroeide organisatie. Deze aanbeveling richt zich op het college.
Rekenkamerrapport naar de uitvoering welzijnsbeleid | 10
Voorwoord
Bestuurlijke Nota: 1. Inleiding
Bestuurlijke Nota: 2. Conclusies en aanbevelingen
Bijlage 1: Nota van Bevindingen
Bijlage 2: Bestuurlijke reactie
3. Nawoord
Aanbeveling 3: Informeer de raad over de effecten van de Stichting Veens Welzijn op het doelbereik Door toepassing van de vorige aanbevelingen ontstaat ook de mogelijkheid om de raad beter te informeren over de bijdrage aan de concrete maatschappelijke doelen door de Stichting. Informeer de raad hierover minimaal één keer per jaar. Deze aanbeveling richt zich op het college.
Aanbeveling 4: Beleg vooralsnog geen extra taken bij de Stichting Veens Welzijn Zo lang de doeltreffendheid en doelmatigheid van de opdracht aan de Stichting niet goed geregeld is, is het onduidelijk welke bijdrage dit levert aan de maatschappelijke doelen. Eerst moet geïnvesteerd worden in het benoemen, registreren en verantwoorden van de gestelde doelen en effecten. Indien een verdere uitbreiding met extra taken voor de Stichting onvermijdelijk is, moet de maatschappelijke bijdrage aantoonbaar zijn. Bovendien moeten de gemeente en de Stichting rekening houden met extra investeringen in de organisatie en het beheer daarvan. Deze aanbeveling richt zich op het college.
Rekenkamerrapport naar de uitvoering welzijnsbeleid | 11
Voorwoord
Bestuurlijke Nota: 1. Inleiding
Bestuurlijke Nota: 2. Conclusies en aanbevelingen
Bijlage 1: Nota van Bevindingen
Bijlage 2: Bestuurlijke reactie
3. Nawoord
Bijlagen
Rekenkamerrapport naar de uitvoering welzijnsbeleid | 12
Bijlage 1: Nota van bevindingen Inhoudsopgave
1. Inleiding
5
1.2
5
1.1
Aanleiding
1.3
Doel- en vraagstelling van het onderzoek
5
Onderzoeksverantwoording
9
1.4 1.5 1.6
Stichting Veens Welzijn Normenkader Leeswijzer
5
7
10
2. Bevindingen beleidsdoelen en opdracht
13
2.2
13
2.1
Inleiding
2.3
Kwaliteit opdracht
2.4 2.5
Kwaliteit beleidsdoelen Opdracht Stichting Veens Welzijn rondom vrijwilligers Toetsing aan het normenkader
13 19
24 25
3. Bevindingen aansluiting opdracht en uitvoering
27
3.2
27
3.1
Inleiding
3.3
Sturing op inhoudelijke taakverantwoordelijkheid
3.4 3.5 3.6
Aansluiting organisatie en uitvoering bij beleidsdoelen gemeente Financiële sturing
Sturing op behalen doelen rondom vrijwilligers Toetsing aan het normenkader
27 28 28 29 31
4. Bevindingen relatie met vrijwilligers(organisaties)
33
4.2
33
4.1
Inleiding
4.3
Informatiepositie Stichting Veens Welzijn over vrijwilligers)organisaties
4.4 4.5
Opdracht richting en relatie Stichting Veens Welzijn en vrijwilligers(organisaties) Impact Stichting Veens Welzijn op vrijwilligers(organisaties) Toetsing aan het normenkader
33 36
37 38
5. Bevindingen verantwoording door Stichting Veens Welzijn
41
5.2
41
5.1
Inleiding
5.3
Zeggingskracht verantwoording Stichting Veens Welzijn over doelbereik
5.4 5.5
Doelmatigheid
Verantwoording over inzet voor vrijwilligers(organisaties) Toetsing aan het normenkader
Bijlage 1: Geraadpleegde Bronnen Bijlage 2: Overzicht beleidsdoelen
41 42
43 44
47
48
1. Inleiding 1.1
Aanleiding
Vanaf 1 januari 2021 voert de Stichting Veens Welzijn het welzijnswerk in de gemeente Veenendaal uit in
opdracht van de gemeente (quasi inbesteden). Jaarlijks wordt door het college van B&W met de Stichting Veens Welzijn een kaderovereenkomst aangegaan waarin het jaarplan is opgenomen. De gemeente
verstrekt op basis van de kaderovereenkomst een jaarlijkse bijdrage. In de kaderovereenkomst staan
onder andere de opdrachtformulering aan de stichting en het taakstellend budget voor het uitvoeren van
de taken. Het college heeft de bijdrage voor het jaar 2023 vastgesteld op een bedrag van >4 miljoen euro. Bij de start in 2021 was de bijdrage <3 miljoen euro, waarvan circa € 230.000 bestemd was voor de huur
van gemeentelijke accommodaties. De Stichting Veens Welzijn is in 2021 opgestart tijdens de coronatijd en in 2022 startte de oorlog in Oekraïne. Beide gebeurtenissen zijn van grote invloed geweest op de uitvoering van taken door Stichting Veens Welzijn.
1.2
Stichting Veens Welzijn
In de opdracht van de gemeente Veenendaal aan de Stichting Veens Welzijn is aangegeven wat de rol en taken van de stichting zijn:
“De Stichting heeft de opdracht om welzijnstaken uit te voeren voor de inwoners van Veenendaal. Onder
de doelgroep verstaan we iedereen van -9 maanden tot 120 jaar”. De Stichting heeft een belangrijke rol in de sociale basis zo staat in de opdracht:. “Onder de sociale basis verstaan we het geheel van organisaties, bedrijven, religieuze instellingen, diensten, voorzieningen en verstrekkingen die het mogelijk maken dat mensen in sociale verbanden (buurten, groepen, netwerken, gezinnen) samenleven
en elkaar helpen. De komende jaren zet de Stichting zich in om de sociale basis te versterken zodat
hierdoor een bijdrage geleverd wordt aan het behalen van de maatschappelijke doelen van de gemeente Veenendaal. Deze maatschappelijke doelen zijn de basis van het integraal beleidskader sociaal domein. In het startdocument ‘Versterken sociale basis*’ zijn daarnaast de volgende doelen vastgesteld: ▪ ▪
Het tegengaan van versplintering en opvullen van hiaten in de sociale basis.
Het organiseren en innoveren van noodzakelijke algemeen toegankelijke en preventieve voorzieningen, waar passend de vraag naar dure maatwerkvoorzieningen verminderen.
▪
Het starten van innovatieve pilots die bijdragen aan de balans tussen de kwaliteit van de
gemeentelijke dienstverlening, de organisatie van deze dienstverlening en de kosten van de dienstverlening aan inwoners.
1.3
Doel- en vraagstelling van het onderzoek
Dit onderzoek richt zich op twee aspecten: (1) de uitvraag van de gemeente aan Stichting Veens Welzijn en (2) de verantwoording van Stichting Veens Welzijn aan de gemeente over het verrichte werk en gebruik van de financiële bijdrage van de gemeente.
Het onderzoek heeft de volgende centrale vraagstelling:
Hoe doeltreffend en doelmatig is de uitvoering van het Welzijnsbeleid van de gemeente Veenendaal door de Stichting Veens Welzijn?
Inleiding
5
De centrale vraagstelling is uitgewerkt in de volgende deelvragen. Kwaliteit beleidsdoelen en uitvraag aan Stichting Veens Welzijn 1.
Welke beleidsdoelen hanteert de gemeente Veenendaal voor het welzijn in algemene zin en in de
2.
Zijn de beleidsdoelen voldoende concreet in het richting geven aan de relatie met Stichting Veens
3.
Heeft de gemeente de opdracht zo geformuleerd dat de opdracht en KPI’s smart en uitvoerbaar zijn
4.
Welke opdracht heeft Stichting Veens Welzijn richting vrijwilligersorganisaties en vrijwilligers?
relatie met Stichting Veens Welzijn? Welzijn?
en Stichting Veens Welzijn haar activiteiten op kan inrichten?
Uitvoeringsplan Stichting Veens Welzijn
5.
Sluiten de organisatie en uitvoeringsactiviteiten van Stichting Veens Welzijn aan bij de beleidsdoelen
6.
Op welke wijze stuurt Stichting Veens Welzijn op haar inhoudelijke taakverantwoordelijkheid (KPI’s)?
8.
Welke opdracht en invloed heeft Stichting Veens Welzijn op het behalen van doelen bij de inzet van
9.
Kan Stichting Veens Welzijn al haar taken uitvoeren met het gestelde budget en de beschikbare
7.
en uitvraag van de gemeente?
Op welke wijze stuurt zij haar werkzaamheden om binnen het vastgestelde budget te blijven? vrijwilligers?
medewerkers en vrijwilligers?
10. In welke mate is de uitvoering van welzijnstaken van de Stichting Veens Welzijn toekomstbestendig? 11. Welke activiteiten van vrijwilligersorganisaties zijn onderdeel van de prestatieafspraken van Veens Welzijn?
Verantwoording door Stichting Veens Welzijn
12. Zijn de uitgevoerde activiteiten doelmatig?
13. Is de verantwoording van de KPI’s gekoppeld aan de uitvoering van beleidsthema’s en beleidsdoelen van de gemeente en kan de toegekende bijdrage daarmee verantwoord worden?
14. In hoeverre bevat de verantwoording van Stichting Veens Welzijn ook de inzet van andere vrijwilligersorganisaties en is dat in lijn met de gemaakte afspraken daarover? Relatie Stichting Stichting Veens Welzijn met vrijwilligersorganisaties
15. Wat is de relatie tussen Stichting Veens Welzijn en andere vrijwilligersorganisaties?
16. In hoeverre heeft Stichting Veens Welzijn in beeld wat welke vrijwilligersorganisaties in Veenendaal doen?
17. Wat is de verantwoordelijkheid van Stichting Veens Welzijn richting vrijwilligersorganisaties en
vrijwilligers en is die verantwoordelijkheid en taakinvulling voor alle de vrijwilligersorganisaties hetzelfde?
18. Wat zou er gebeuren als Stichting Veens Welzijn geen taken/relatie zou hebben richting vrijwilligersorganisaties?
Inleiding
6
1.4
Normenkader
In het onderzoek is gewerkt met het volgende normenkader: Thema
Kwaliteit beleids-
doelen en uitvraag
Vraag 1.
aan Stichting Veens
Welke beleidsdoelen hanteert
de gemeente Veenendaal voor
Norm
Beschrijvende vraag, geen norm.
het welzijn in algemene zin en
Welzijn
in relatie met Stichting Veens 2.
3.
Welzijn?
Zijn de beleidsdoelen
De beleidsdoelen zijn SMART
richting geven aan de relatie
meetbare KPI’s.
voldoende concreet in het
met Stichting Veens Welzijn?
Heeft de gemeente de
In de opdracht aan Stichting Veens
de opdracht en KPI’s smart en
beleidsdoelen de stichting moet
opdracht zo geformuleerd dat uitvoerbaar zijn en Stichting
Veens Welzijn haar activiteiten daar haar activiteiten op kan inrichten? 4.
De beleidsdoelen zijn vertaald in
Welke opdracht heeft Stichting Veens Welzijn richting
Welzijn is benoemd aan welke bijdragen.
Per beleidsdoel is een concrete opdracht geformuleerd met KPI’s op output en outcomeniveau.
Beschrijvende vraag, geen norm.
vrijwilligersorganisaties en Uitvoeringsplan Stichting Veens
5.
Welzijn
6.
vrijwilligers?
Sluiten de organisatie en
Sprake is van een sluitende verbinding
Stichting Veens Welzijn aan bij
Veens Welzijn – jaarplan Stichting Veens
uitvoeringsactiviteiten van
tussen beleidsdoelen – opdracht Stichting
de beleidsdoelen en uitvraag
Welzijn – kaderovereenkomst tussen
Op welke wijze stuurt de
Beschrijvende vraag, geen norm.
van de gemeente?
Stichting Veens Welzijn op
gemeente en Stichting Veens Welzijn.
haar inhoudelijke
taakverantwoordelijkheid 7.
(KPI’s)?
Op welke wijze stuurt zij haar werkzaamheden om binnen
Beschrijvende vraag, geen norm.
het vastgestelde budget te 8.
blijven?
Welke opdracht en invloed
heeft Stichting Veens Welzijn
Beschrijvende vraag, geen norm.
op het behalen van doelen bij de inzet van vrijwilligers?
Inleiding
7
Thema
Vraag 9.
Kan Stichting Veens Welzijn al haar taken uitvoeren met het gestelde budget en de
beschikbare medewerkers en vrijwilligers?
10. In welke mate is de uitvoering van welzijnstaken van de Stichting Veens Welzijn toekomstbestendig?
11. Welke activiteiten van
vrijwilligersorganisaties zijn
Norm
De Stichting Veens Welzijn is in staat om de gevraagde taken binnen het gestelde
budget uit te voeren met de beschikbare medewerkers en vrijwilligers.
De prestaties en resultaten van Stichting
Veens Welzijn laten sinds de start van de stichting een opgaande lijn zien. Beschrijvend, geen norm.
onderdeel van de
prestatieafspraken van Veens Verantwoording door Stichting Veens Welzijn
Welzijn?
12. Zijn de uitgevoerde activiteiten doelmatig?
13. Is de verantwoording van de KPI’s gekoppeld aan de
uitvoering van beleidsthema’s en beleidsdoelen van de
De uitgevoerde activiteiten staan in een realistische verhouding tot de inzet van personeel en vrijwilligers.
In de verantwoording wordt op KPI’s
zowel kwantitatief als kwalitatief (tellen en vertellen) gerapporteerd.
gemeente en kan de
toegekende bijdrage daarmee verantwoord worden? 14. In hoeverre bevat de
verantwoording van Stichting
Veens Welzijn ook de inzet van andere vrijwilligersorganisaties en is dat in lijn met de Relatie met
vrijwilligersorganisaties
gemaakte afspraken daarover?
15. Wat is de relatie tussen
Stichting Veens Welzijn en
De verantwoording van Stichting Veens Welzijn bevat de informatie over de
behaalde prestaties en resultaten zoals in de opdracht aan Veens Welzijn is afgesproken.
Beschrijvend, geen norm.
andere
vrijwilligersorganisaties?
16. In hoeverre heeft Stichting
De Stichting Veens Welzijn heeft met alle
vrijwilligersorganisaties in
en beschikt daarnaast over een overzicht
Veens Welzijn in beeld wat Veenendaal doen?
17. Wat is de verantwoordelijkheid van Stichting Veens Welzijn richting
vrijwilligersorganisaties en
relevante vrijwilligersorganisaties contact
van vrijwilligersorganisaties die ook (maar niet in hoofdzaak) welzijn gerelateerde activiteiten uitvoeren.
De Stichting Veens Welzijn voert haar
taken en verantwoordelijkheden uit zoals afgesproken in de opdracht die de gemeente heeft verstrekt.
Inleiding
8
Thema
Vraag
vrijwilligers en is die
Norm
verantwoordelijkheid en
taakinvulling voor alle de vrijwilligersorganisaties hetzelfde?
18. Wat zou er gebeuren als
Stichting Veens Welzijn geen
Beschrijvend, geen norm.
taken/relatie zou hebben richting
vrijwilligersorganisaties
1.5
Onderzoeksverantwoording
In het onderstaande onderzoeksmodel zijn de verschillende onderdelen van het onderzoek en de methoden schematisch weergegeven en met elkaar in verband gebracht.
De veronderstelling in dit onderzoeksmodel is dat als er kwalitatief goede en logische relaties liggen
tussen de verschillende onderdelen, dit de doeltreffendheid en de doelmatigheid van de relatie versterkt. Bijvoorbeeld: als beleidsdoelen en de uitvraag kwalitatief goed zijn en ze zijn goed vertaald in het
uitvoeringsplan van Stichting Veens Welzijn, dan mag, mits de activiteiten goed worden uitgevoerd en daarover wordt verantwoord door Stichting Veens Welzijn, worden verwacht dat de activiteiten van
Stichting Veens Welzijn bijdragen aan het gemeentelijke doelbereik. Als de kosten van de activiteiten van Stichting Veens Welzijn in een goede verhouding staan tot de kwaliteit van de geleverde prestaties, producten en diensten, dan is eveneens sprake van doelmatigheid.
In bijlage 1 zijn de geraadpleegde documenten en respondenten weergegeven.
Inleiding
9
1.6
Leeswijzer
De bevindingen kennen de opbouw volgens de onderdelen van het onderzoeksmodel. Elk hoofdstuk
bevat eerst een antwoord op de onderzoeksvragen in de rode blokken gevolgd door een onderbouwing.
Elk hoofdstuk eindigt met een toetsing aan het normenkader. De snelle lezer kan volstaan met het lezen
van de rode blokken en de toetsing aan het normenkader. In hoofdstuk 2 zijn de onderzoeksvragen over de kwaliteit van de doelen en de uitvraag aan Stichting Veens Welzijn beantwoord. In hoofdstuk 3 de
bevindingen over het uitvoerings- of jaarplan van Stichting Veens Welzijn. Hoofdstuk 4 bevat de
bevindingen over de relatie tussen Stichting Veens Welzijn en de vrijwilligers(organisaties). Hoofdstuk 5 bevat de bevindingen over de verantwoording door Stichting Veens Welzijn. In de bijlage zijn naast de
onderzoeksverantwoording ook de meer gedetailleerde uitkomsten van de enquête onder vrijwilligersorganisaties opgenomen.
Inleiding
10
2. Bevindingen beleidsdoelen en 2.1
opdracht Inleiding
In dit hoofdstuk zijn de bevindingen over de kwaliteit van de beleidsdoelen en opdracht aan Stichting
Veens Welzijn weergegeven. Eerst zijn in de rode kaders de bevindingen op hoofdlijnen weergegeven,
gevolgd door een onderbouwing van dat antwoord. De vluchtige lezer kan volstaan met het lezen van de beantwoording op hoofdlijnen in de rode kaders.
2.2 1.
Kwaliteit beleidsdoelen
Welke beleidsdoelen hanteert de gemeente Veenendaal die betrekking hebben op de relatie met Stichting Veens Welzijn?
Bevindingen op hoofdlijnen: ▪
De gemeente Veenendaal hanteert de volgende vijf maatschappelijke doelen die betrekking
hebben op de relatie met Stichting Veens Welzijn: (1) een inclusieve samenleving, (2) inwoners willen meer voor en met elkaar doen, (3) vroeger signaleren en handelen en dit dichtbij de
inwoners organiseren, (4) verbinding versterken als dit een positief effect heeft op de kwaliteit,
financiën en/of organisatie en (5) de kwaliteit en effectiviteit van aangeboden ondersteuning. Deze doelen komen uit het integraal beleidskader sociaal domein 2020-2023 en zijn opgenomen in de opdracht Welzijn die de gemeente aan Stichting Veens Welzijn heeft gegeven.
▪
Naast deze maatschappelijke doelen zijn door de jaren heen extra taken aan de stichting gegeven vanuit de opdracht Welzijn aan de stichting. Elk van deze taken valt onder een van de beleidsdoelen van het integraal beleidskader.
Onderbouwing
De gemeenteraad hanteert vijf beleidsdoelen die betrekking hebben op de relatie met Stichting Veens
Welzijn. Dit staat beschreven in de opdracht Welzijn aan Stichting Veens Welzijn. Het betreft de volgende
maatschappelijke doelen (MD):
MD 01: Een inclusieve samenleving
MD 03: Inwoners willen meer voor en met elkaar doen
MD 04: Vroeger signaleren en handelen en dit dicht bij de inwoners organiseren
MD 08 Verbinding versterken als dit een positief effect heeft op de kwaliteit, financiën en/of organisatie
MD 10: We willen meer sturen op kwaliteit en effectiviteit van aangeboden ondersteuning.
Deze vijf doelen komen uit het integraal beleidsplan sociaal domein 2020-2023 van de gemeente
Veenendaal. Als toelichting op deze gehanteerde beleidsdoelen kwam in de interviews naar voren dat door de jaren heen de Stichting Veens Welzijn extra taken heeft gekregen vanuit de opdracht Welzijn
naast de gehanteerde doelen. Deze taken vallen onder verschillende beleidsdoelen. Voor een overzicht hiervoor, zie bijlage 2. Hieronder vindt u een (financieel) overzicht van de extra taken zoals die zijn
aangeleverd in extra opdrachten van de gemeente aan de Stichting Veens welzijn. Deze extra opdrachten
zijn in de loop der jaren verstrekt en deze zijn meestal in opvolgende jaren min of meer gecontinueerd en
opgenomen in de betreffende jaarlijkse kaderovereenkomsten. De extra opdrachten zijn per opdrachtbrief
verstrekt. Deze opdrachtbrieven bevatten geen KPI’s met streefwaarden. Op het totaal van de
Bevindingen beleidsdoelen en opdracht
13
kaderovereenkomst 2023 (€ 4.076.571,-) is dit bedrag (€ 1.218.629,-) daarmee 29,9% van de totale
overeenkomst. Dit onderzoek strekt zich ook uit over deze extra taken. De bevindingen hebben daarmee ook betrekking op deze extra taken. Overzicht extra taken Taak
Jongerenwerker Franse Gat 2022 Aanvulling huiswerk plus 2023
Extra spreekuren energietoeslag 2023
Bedrag
€ 72.600,00 € 18.906,00 € 9.472,19
Locatievoorziening GOO 1, 2022
€ 29.440,00
Locatievoorziening GOO 3, 2022 en 2023
€ 215.474,00
Uitbreiding WOR, 2023
€ 19.767,00
Locatievoorziening GOO 2, 2022
Ontmoetingsplek jongeren NPO, 2023 VAK werkt, 2022
€ 96.766,00
€ 22.000,00 € 21.360,00
Veens Welzijn NPO, 2022, 2023 en 2024
€ 544.000,00
Veense Huiskamer, 2023
€ 25.000,00
Veens Welzijn Project MadV, 2022 Aanvulling VVE-specialisten, 2023 Wooncoach, 2023, 2024 Totaal
2.
€ 20.312,00 € 23.532,00
€ 100.000,00
€ 1.218.629,19
Zijn de beleidsdoelen voldoende concreet in het richting geven aan de relatie met Stichting Veens Welzijn?
Bevindingen op hoofdlijnen: ▪
De maatschappelijke doelen en de uitwerking daarvan in het integraal beleidsplan Sociaal Domein 2020-2023 zijn grotendeels niet concreet, specifiek of voorzien van meetpunten en streefwaarden. Daarmee geven de doelen weinig concrete en resultaatgerichte sturing aan de relatie met Stichting Veens Welzijn.
Onderbouwing
De maatschappelijke doelen in het integraal beleidsplan sociaal domein 2020-2023 zijn meer thematisch geformuleerd (inclusieve samenleving, inwoners willen meer voor en met elkaar doen etc). De gemeente heeft een uitwerking aan de maatschappelijke doelen gegeven. Deze zijn getoetst op concreetheid, de
mate waarin ze tijd specifiek zijn, de mate waarin meetpunten (of indicatoren) zijn benoemd en de mate waarin daar streefwaarden aan zijn verbonden. Daarmee is op deze wijze een toetsing gedaan van de uitwerkingen van de maatschappelijke doelen aan het SMART-principe. Ook is geanalyseerd hoe de
monitoring plaatsvindt van het maatschappelijk doel aan de hand van de Effectmonitor 2023 Veenendaal . Uit onderstaande tabel blijkt dat de uitwerkingen van de maatschappelijke doelen overwegend weinig
concreet zijn. Ze zijn daarmee onvoldoende uitgewerkt om (specifiek) richting te bieden aan hoe, wanneer en waarmee de doelen behaald dienen te worden. Het ontbreekt daarnaast aan meetpunten en
streefwaarden bij de meeste maatschappelijke doelen, zeker die van toepassing zijn op de relatie met Stichting Veens Welzijn. Daarnaast wordt door de gemeente in haar Effectmonitor voornamelijk
gemonitord op basis van input en throughput. Wat daadwerkelijk is bereikt per maatschappelijk doel en
de impact daarvan wordt niet benoemd.
Bevindingen beleidsdoelen en opdracht
14
Figuur 1. Maatschappelijke doelen Maatschappelijk doel
MD01- Inclusieve samenleving
Uitwerking maatschappelijk doel
a)
SMART-score uitwerking
Veenendalers nemen
a)
verantwoordelijkheid voor eigen zelfredzaamheid en eigen
Niveau van monitoring (Effectmonitor 2023) Input, throughput, output, outcome, impact
Niet concreet, niet tijd specifiek, geen meetpunt,
Sturing:
geen streefwaarde
Input, throughput
kwetsbaarheid, passend bij de b) c) d)
MD02 - Verder
versterken opvoed-
a)
en opgroeiklimaat
Verklaring:
levensfase.
Inwoners worden geactiveerd door hen te motiveren,
Veenendalers wonen zo lang mogelijk thuis.
b)
Niet concreet, niet tijd specifiek, geen meetpunt,
daalt.
c)
Concreet, meetpunt, niet tijdspecifiek, geen
de samenleving.
d)
Jeugdigen groeien gezond en veilig
a)
Het aantal laaggeletterde inwoners Veenendalers nemen meer deel aan
op; we stimuleren en ondersteunen ouders om te zorgen voor een
bijvoorbeeld aan de hand van trainingen. Verder wordt voornamelijk benoemd dat middelen ter beschikking
geen streefwaarde
worden gesteld aan inwoners om te werken aan een inclusieve samenleving.
streefwaarde
Niet concreet, niet tijd specifiek, geen meetpunt, geen streefwaarde
Niet concreet, niet tijd specifiek, geen meetpunt,
Sturing:
geen streefwaarde
Throughput
Verklaring:
gezonde ontwikkeling van kinderen
Benoemd wordt dat netwerken worden doorontwikkeld en
en een veilig opgroei-en MD03 - Inwoners
willen meer voor en
a)
met elkaar doen
c)
d)
signaleren en
De betrokkenheid van
Veenendalers bij hun leefomgeving
versterkt. Daarnaast wordt de aanmeldroute voor verwijzers a)
Niet concreet, wel potentieel meetpunt, niet tijd
b)
Niet concreet, wel potentieel meetpunt, niet tijd
c)
Niet concreet, niet tijd specifiek, geen meetpunt,
en daarmee het omzien naar elkaar b)
MD04 - Vroeger
opvoedklimaat.
a)
is vergroot.
De inzet van vrijwilligers en het
sociale netwerk is onderdeel van het normale leven.
Mantelzorgers blijven actief met passende ondersteuning om
overbelasting te voorkomen.
Versterken van de sociale basis
d)
Preventie draagt bij aan een
a)
gezondere levensstijl
vereenvoudigd. Sturing:
specifiek, geen streefwaarde
Input, throughput Verklaring:
Onder andere worden bewonersinitiatieven gestimuleerd,
specifiek, geen streefwaarde
mantelzorgers worden ondersteund en de kenniskring wordt uitgebreid. Daarnaast is eenmalig € 125.000,-
beschikbaar gesteld voor hiaten.
geen streefwaarde
Niet concreet, niet tijd specifiek, geen meetpunt,
geen streefwaarde
Sturing:
Niet concreet, niet tijd specifiek, geen meetpunt,
Throughput
geen streefwaarde
Bevindingen beleidsdoelen en opdracht
16
handelen en dit
dicht bij de inwoner
b)
organiseren
Vroegtijdige interventies bij
opvoed-, financiële, woon- en/of
b)
psychosociale
Niet concreet, niet tijd specifiek, geen meetpunt, geen streefwaarde
gezondheidsvraagstukken, om zo
Onder andere wordt de uitvoering van doelen en ambities verder ondersteund. Netwerken worden verder
doorontwikkeld en processen versneld door bijeenkomsten.
problematische vraagstukken (en
Jongeren en ondernemers worden eerder bereikt. Een
dus maatwerkvoorzieningen) te voorkomen
Verklaring:
wanbetalingsregeling is geïmplementeerd.
c)
De ondersteuning is gericht op een
c)
Niet concreet, niet tijd specifiek, geen meetpunt,
MD05 - Meer
a)
Behouden en uitbreiden van
a)
Niet concreet, wel potentieel meetpunt, niet tijd
Sturing:
plek op de
b)
Er is sprake van een doorlopende
b)
Niet concreet, niet tijd specifiek, geen meetpunt,
Verklaring:
mensen vinden een arbeidsmarkt
c)
MD06 -
Ondersteuning
a)
meer op maat voor
wie dat nodig heeft
duurzaam effect
werkgelegenheid in Veenendaal lijn arbeidsparticipatie in
samenwerking met onze partners De samenwerking tussen
arbeidsmarkt en onderwijs is
versterkt
Het aantal casussen waarbij de
huisarts het CJG inschakelt is met opzichte van 2020
Ten opzichte van 2018 wordt
ongeveer 10% minder ambulante
c)
d)
Ten opzichte van 2018 is het aantal jeugdigen met in instellingsverblijf 30 met ongeveer 10% gedaald Het aantal meerderjarigen dat begeleiding ontvangt waar
a)
Concreet, niet tijd specifiek, meetpunt en
b)
Concreet, niet tijd specifiek, meetpunt en
afgenomen
Het aantal voortijdig schoolverlaters
en thuiszitters is afgenomen
geen streefwaarde
streefwaarde
streefwaarde
c)
Concreet, niet tijd specifiek, meetpunt en
d)
Concreet, niet tijd specifiek, geen meetpunt en
e)
Concreet, niet tijd specifiek, meetpunt en
behandeling passender is, is e)
geen streefwaarde
Niet concreet, niet tijd specifiek, geen meetpunt,
jeugdhulp verleend door jeugdhulpaanbieders
specifiek, geen streefwaarde
c)
ongeveer 10% toegenomen ten b)
geen streefwaarde
streefwaarde
geen streefwaarde
streefwaarde
Throughput, output Onder andere is een stijging te zien van het aantal arbeidsplaatsen. Startende ondernemers worden
gefaciliteerd en gestimuleerd door onder meer een jaarlijks startersevent. De maandelijkse in-en uitstroom van de Participatiewet wordt gemonitord. Sturing:
Input, throughput Verklaring:
Onder andere voert het CJG aanvullende maatregelen en
probeert preventief te werk te gaan. De raad heeft €
100.000,- beschikbaar gesteld voor aanvullend aanbod voor GGZ-cliënten te ontwikkelen. Samenwerkingen tussen
partners ontstaan. Het aantal gezinshuizen zijn uitgebreid en woonaanbod voor kwetsbare jongeren wordt gerealiseerd.
MD07 - Toegang
voor de inwoners
a)
verder versimpelen
In 2021 is sprake van een uniforme
werkwijze van de eerste uitvraag bij
a)
alle loketten sociaal domein
Niet concreet, niet tijd specifiek, geen meetpunt,
Sturing:
geen streefwaarde
Throughput
Verklaring:
Onder andere wordt structurele verbinding gehouden met betrokken partners, managementniveau en
uitvoeringsniveau. Activiteiten worden georganiseerd
MD08 - Verbinding versterken als dit
a)
een positief effect
faciliterende rol aan
om de eigen rol van inwoners en de kracht van de
samenleving te stimuleren.
a)
b)
c)
MD10 - We willen
a)
kwaliteit en
b)
aangeboden
c)
meer sturen op effectiviteit van ondersteuning.
Beleidssturing en
monitoring op de volle breedte van
het sociale domein
Sturing:
geen streefwaarde
Throughput
Verklaring:
Onder andere is de samenhang in activiteiten verbetert. De
gerealiseerd
en/of organisatie
voorkeur een
conform planning.
Niet concreet, niet tijd specifiek, geen meetpunt,
partijen en externe partijen
kwaliteit, financiën
gemeente neemt bij
sociaal domein binnen de
a)
gemeente en tussen gemeentelijke
heeft op de
MD09 - De
In 2023 is een integrale werkwijze
verbinding tussen zorgpartners en externe partners is
versterkt door een inhoudelijke bijeenkomst. Regionaal
De deskundigheidsbevordering
tussen uitvoerende partijen in het sociaal domein is gefaciliteerd
Ten opzichte van 2019 is er een
daling van ongeveer 10% van het aantal maatwerkvoorzieningen Er zijn innovatieve
ondersteuningsmogelijkheden
samen met de uitvoerende partijen
a)
Niet concreet, niet tijd specifiek, geen meetpunt,
b)
Concreet, niet tijd specifiek, meetpunt en
c)
Niet concreet, niet tijd specifiek, geen meetpunt,
gemaakte afspraken en inspanningen worden ingezet. Sturing:
geen streefwaarde
Throughput, output Verklaring:
Onder andere wordt de interne verbinding verbeterd door
streefwaarde
interne bijeenkomsten. De gemeente wil inzicht in
klantengroei, doelgroepen en de kostenontwikkeling van voorzieningen. Door data inzicht wordt geprobeerd te
geen streefwaarde
monitoren of cliënten worden begeleid en worden inzicht
geboden in de kosten van voorzieningen.
In 2021 is de sturing op aanbieders
a)
Niet concreet, niet tijd specifiek, geen meetpunt,
Financiële kaders vormen geen
b)
Niet concreet, niet tijd specifiek, geen meetpunt,
Verklaring:
Eind 2023 is een integraal
c)
Concreet, tijd specifiek, meetpunt, geen
aanbieders aan het realiseren van de gewenste bewegingen
vergroot
belemmering voor integraal werken dashboard sociaal domein
beschikbaar, waarbij integrale
Sturing:
geen streefwaarde
Throughput
geen streefwaarde
Onder andere wordt met Jeugdhulpbieders en Wmo-
streefwaarde
in het IBK. Op basis van data wordt per domein in het
Sociaal Domein sturing gegeven. Verder worden uitkomsten
monitoring tot op buurtniveau
van de evaluatie geïmplementeerd en worden de
mogelijk is
dashboards voor sturing doorontwikkeld. Ook worden
regelmatig (voortgang en evaluatie) gesprekken intern en
ondersteunt dit.
extern gevoerd.
Bevindingen beleidsdoelen en opdracht
18
2.3 3.
Kwaliteit opdracht
Heeft de gemeente de opdracht zo geformuleerd dat de opdracht en KPI’s smart en uitvoerbaar zijn en Stichting Veens Welzijn haar activiteiten op kan inrichten?
Bevindingen op hoofdlijnen: ▪
De opdracht bestaat uit drie onderdelen: Opdracht Welzijn, de kaderovereenkomst en het jaarplan
▪
De Opdracht Welzijn bevat de inhoudelijke opdracht aan de Stichting en het jaarplan is de
Stichting Veens Welzijn.
uitwerking daarvan door de Stichting Veens Welzijn. Het jaarplan is in 2021 en 2022 door de
gemeente opgesteld in afstemming met Veens Welzijn. Vanaf 2023 is Veens Welzijn met een
voorstel gekomen en dit is in afstemming met de gemeente aangepast en vervolgens door het college vastgesteld.
▪
De Opdracht Welzijn benoemt de maatschappelijke doelen uit het integraal beleidsplan Sociaal Domein waaraan Stichting Veens Welzijn moet bijdragen. Dit betreft een vertaling van de maatschappelijke doelen in pijlers en basistaken.
▪
De basistaken zijn concreet in de beschrijving in zowel de Opdracht Welzijn als de jaarplannen. Bijvoorbeeld het sociaal beheer uitvoeren van 9 ontmoetinglocaties, het uitvoeren van buurtbemiddeling en het organiseren van een vrijwilligersloket.
▪
Bij de meeste basistaken zijn parameters voor monitoring benoemd. De gemeente en Stichting
Veens Welzijn hebben voor het grootste deel van de basistaken geen concrete streefwaarden in termen van output of outcome geformuleerd. Bij enkele is dat wel het geval, bijvoorbeeld het
aantal te organiseren bijeenkomsten per jaar. In de jaarplannen van Stichting Veens Welzijn is wel benoemd welke input (aantal uren of FTE) zij per basistaak / activiteit zullen inzetten.
▪
Daarmee is wel duidelijk wat (welke activiteiten) Stichting Veens Welzijn moet uitvoeren, maar hoeveel en met welk (maatschappelijk) resultaat is niet benoemd. Uit de interviews blijkt dat dit voor zowel de gemeente als Stichting Veens Welzijn nog een zoektocht is.
Onderbouwing
De opdracht van Stichting Veens Welzijn bestaat uit een jaarlijkse kaderovereenkomst gekoppeld aan
jaarplan en de Opdracht Welzijn. De kaderovereenkomst
De kaderovereenkomst bevat de beschikbare middelen, de juridische bepalingen en de overleggen en
verantwoordingsmomenten tussen de gemeente en Stichting Veens Welzijn. De opdracht Welzijn
De gemeente heeft de (1) maatschappelijke doelen (met uitwerkingen) waaraan Stichting Veens Welzijn
een bijdrage moet leveren omgezet in (2) een opdracht Welzijn. Vanuit de opdracht Welzijn wordt jaarlijks
een kaderovereenkomst en een jaarplan vastgesteld. De gemeente heeft de opdracht Welzijn bij de start
van Stichting Veens Welzijn zelf uitgewerkt in (3) pijlers en (4) basistaken. Voor 2024 heeft Stichting Veens
Welzijn de basistaken anders geordend waardoor het aantal pijlers van 4 naar 3 is gegaan en de daarbij
behorende basistaken geformuleerd. Voor de jaren 2021-2023 is gewerkt met parameters voor
monitoring (in opdracht Welzijn door gemeente) en minimale monitorgegevens (jaarplannen Veens
Welzijn) om de uitvoering te monitoren. Voor 2024 streeft Stichting Veens Welzijn om aan de hand van 14
door hen zelf opgestelde (5) indicatoren met streefwaarden te monitoren. Stichting Veens Welzijn
rapporteert (6) over de behaalde resultaten. Bovenstaande is in onderstaande figuur grafisch
weergegeven. De schuine pijlen geven aan wie vanaf wanneer de steller is van de onderdelen.
De gemeente heeft in de opdracht Welzijn per pijler parameters voor monitoring opgesteld om de
uitvoering van de basistaken te monitoren. Deze parameters zijn in onderstaande tabellen per pijler per
basistaak weergegeven.
ϭDĂĂƚƐĐŚĂƉƉĞůŝũŬĚŽĞů
•'ĞŵĞĞŶƚĞsĞĞŶĞŶĚĂĂů
ϮKƉĚƌĂĐŚƚtĞůnjŝũŶ ϯWŝũůĞƌ
ϰ ĂƐŝƐƚĂĂŬ
•sĞĞŶƐtĞůnjŝũŶǀĂŶĂĨϮϬϮϰ͕ ĚĂĂƌǀŽŽƌŐĞŵĞĞŶƚĞ sĞĞŶĞŶĚĂĂů
• dŽƚϮϬϮϰŐĞŵĞĞŶƚĞ ĞŶsĞĞŶƐtĞůnjŝũŶ͕ ǀĂŶĂĨϮϬϮϰsĞĞŶƐ tĞůnjŝũŶ
ϱ/ŶĚŝĐĂƚŽƌĞŶ
ϲZĞƐƵůƚĂƚĞŶ
Pijler 1. Sociale leefbaarheid 1
Basistaken
De Stichting voert sociaal beheer uit van 9 ontmoetingslocaties en zorgt voor verbinding van de buurt aan de ontmoetingslocatie
Parameters voor monitoring Aantal bezoekers per ontmoetingslocatie (in beheer van De Stichting)
Aantal activiteiten per ontmoetingslocatie + waardering
Aantal algemene voorzieningen (per ontmoetingslocatie).
Aantal onderhuurcontracten, inzicht multifunctionaliteit per locatie
Per ontmoetingslocatie zijn er een aantal verhalen van bezoekers van de 2
De Stichting schrijft in samenwerking met inwoners de sociale paragraaf
3
De Stichting stimuleert en ondersteunt waar nodig bewonersinitiatieven
van het wijkplan en stemt dit af op het wijkplan met de wijkteams
die bijdragen aan de sociale cohesie in de wijk in samenwerking met het wijkteam. Denk hierbij aan sport en bewegen (samenwerking met Sportservice Veenendaal), maaltijden voor buurtgenoten
ontmoetingslocatie
Geen specifieke parameters benoemd. Per bewonersinitiatief het volgende registreren:
Inhoud van het initiatief (sociaal, fysiek, veiligheid).
Wie zijn betrokken bij initiatief en hoeveel inwoners?
Wat doen inwoners zelf?
Welke mate van ondersteuning is geboden?
Bevindingen beleidsdoelen en opdracht
20
4
De Stichting zorgt voor buurtgerichte netwerkversterking om casuïstiek
Geen specifieke parameters benoemd.
5
De Stichting organiseert en bemenst de Voordeur
Aantal inwoners die met informatie- en
te beantwoorden
adviesvragen komen, ingedeeld per leefgebied.
Bij verwijzingen registreren waarnaar
wordt verwezen: Vrijwilligersorganisatie,
maatschappelijk werkers, Toegang, elders 6
In ieder geval in 2021 voert de Stichting de taken buurtbemiddeling en buurtvaders als extra taak uit
namelijk
Aantal activiteiten waarbij buurtouders zijn ingezet
Aantal buurtbemiddelingstrajecten dat is uitgevoerd.
7
De stichting verzorgt wekelijks het sollicitatie inloopspreekuur en biedt coaching bij sollicitaties
Pijler 2. Vrijwilligers 1
Basistaken
De Stichting ondersteunt vrijwilligersorganisaties bij: a)
Verbinden van vrijwilligersorganisaties rondom thema’s en
b)
Het faciliteren bij uitvoering werk.
c)
d) e)
2
3
f)
signalen.
Het aantal succesvol ingevulde vacatures vrijwilligers
De waardering van vrijwilligers.
Matchen en coachen van vrijwilligers.
Organiseren van netwerkbijeenkomsten
Organiseren en beheren van een vrijwilligersloket voor kennisdeling en
Wat heeft de stichting gedaan
werven en te behouden
te optimaliseren?
het beheren van een vacaturebank voor vrijwilligers om zo vrijwilligers te De Stichting is nauw betrokken bij het vrijwilligersplatform zodat de samenwerking tussen vrijwilligersorganisaties, De Stichting en de
4
De Stichting heeft een inloopvoorziening voor Veenendalers met een
5
De Stichting ondersteunt vrijwilligers d.m.v. begeleiding en opleiding
7
Parameters
Het aanbieden van trainingen en masterclasses.
gemeente wordt gestimuleerd
6
Geen specifieke parameters benoemd.
eenvoudige vraag, bezet door vrijwilligers
om de matching van vrijwilligers Hoeveel kwetsbare Veenendalers doen vrijwilligerswerk? Welke ondersteuning wordt hierbij geboden
Geen specifieke parameters benoemd.
De Stichting werkt samen met Sportservice, CJG, de Toegang,
Geen specifieke parameters benoemd. Hoeveel vrijwilligers vanuit het CJG of
vrijwilligers in Veenendaal
aanbod aan trainingen en masterclasses of
zorgaanbieders aan een optimale inzet en ondersteuning van
De Stichting werkt nauw samen met zorgaanbieders om maatjes in te zetten op onderdelen van het ondersteuningsplan
Sportservice maken gebruik van het
andere ondersteuning van de Stichting? En wat levert dat op?
Hoeveel maatjes worden ingezet voor Veenendalers met een
maatwerkvoorziening en op welk
onderdeel van het ondersteuningsplan? Hoe wordt de ondersteuning door deze maatjes gewaardeerd?
Pijler 3. Opvoeden en opgroeien 1
Basistaken
Parameters
straatwerk. Signaleren van o.a. ondermijning specifiek bij jongeren.
profileren op social media (communicatie
De Stichting voert jongerenwerk uit dat zich richt op: Ambulant
Contacten onderhouden met de organisaties om jongeren heen als onderwijs, sport, CJG. Jongeren meldpunt/inloopvoorziening.