LIS2024.106 Overzicht en redenen houtopstand

LIS2024.106­ Cat. A

Veenendaal, 28 mei 2024

Het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Veenendaal De leden van de gemeenteraad van de gemeente Veenendaal. Geachte dames/heren, Vanaf 17 november 1992 woon ik met mijn gezin aan het op een afstand van circa 50 meter van 'Bosje Kerkewijk'. Daarom zijn mijn echtgenote en ik van mening dat wij betrokken omwonenden zijn indien het gaat om veranderingen in of aan 'Bosje Kerkewijk'. Nu een initiatiefnemer/eigenaar blijkbaar een verzoek heeft ingediend om dat 'Bosje Kerkewijk' te willen gaan bebouwen en daarvoor dus grootschalige kap van de aanwezige houtopstand wil realiseren, is het tijd om een aantal zaken duidelijk te stellen alvorens onomkeerbare besluitvorming leidt tot vernietiging van het laatste grote boomkronen bestand in onze gemeente. Als gevolg van de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024 zijn alle door uw gemeente vastgestelde bestemmingsplannen met ingang van die datum vervallen. Tot die datum was 'Bosje Kerkewijk' een houtopstand met publiekrechtelijke bestemming: 'BOS'. Krachtens artikel 4.11 en volgende uit de tot die invoeringsdatum van de Omgevingswet geldende Algemene Plaatselijke Verordening Veenendaal, was dus 'Bosje Kerkewijk' te kwalificeren als een houtopstand met bijzonder karakter. Aldus besloot zo uw raad.

Gezien de publiekrechtelijke bestemming en het gemeentelijk kader aan verordeningen waarin de beschrijving van gemeentewege heeft plaatsgevonden van deze beschermingsregels, kan niet anders worden vastgesteld dan dat de gemeente Veenendaal ter bescherming van haar houtopstanden binnen de gemeente, aansluiting heeft gezocht bij het begrip houtopstand uit de Boswet, die vanaf 1 januari 2017 tot 1 januari 2024 werd opgevolgd door de Wet natuurbescherming. In zowel de Boswet als de Wet natuurbescherming wordt onder een houtopstand verstaan een zelfstandige eenheid van bomen, boomvormers, hakhout, struiken of griend van tenminste 10 are. Maar is nu die oppervlakte van 10 are de enige norm? NEE. En wel vanwege 2 argumenten. Het eerste argument wordt aangereikt door de Omgevingswet waarin de oppervlaktenorm werd verlaten en niet meer wordt genoemd. Het tweede argument komt van de rechters in Nederland. Aldus zowel de Rechtbank Midden Nederland als de bestuursrechter van de Raad van State.

Uit het door mij als oud-notaris ingestelde onderzoek naar de jurisprudentie die op de Boswet en de Wet natuurbescherming van toepassing was, blijkt dat de rechters in Nederland eveneens een houtopstand als beschermde houtopstand kwalificeren zodra het kronen dak van een houtopstand groter is dan de oppervlakte van 10 are. En betekent de invoering van de Omgevingswet waarin al dit soort wetgeving als de Wet natuurbescherming is opgegaan nu dat die jurisprudentie van nul en generlei waarde meer is? Nee. Wat is van deze vaststelling de juridische grondslag en dus bindend? Op 26 februari 2021 heeft de Rechtbank Midden Nederland in haar uitspraak vastgesteld dat de methode van 'afpassen' een toegestane methode is en een niet onredelijke invulling oplevert om de omvang van een bosperceel vast te stellen op basis van het kronendak. De link voor de uitspraak van de Rechtbank Midden Nederland is de volgende: https://www.recht.nl/rechtspraak/uitspraak ecli ECLI:NL:RBMNE:2021:4549 De bestuursrechter heeft in zijn uitspraak van 5 oktober 2022 deze uitspraak van de Rechtbank Midden Nederland bekrachtigd.

Deze uitspraak werd gepubliceerd onder de volgende link: https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:RVS:2022:2868 De bestuursrechter overweegt letterlijk onder meer: 'Bij de beoordeling van de vraag of sprake is van een houtopstand heeft het college gebruik mogen maken van de methode van "afpassen" om te berekenen of er sprake was van een oppervlakte grond van meer dan tien are. In de rechtspraak over de Boswet is over deze methode van "afpassen" geoordeeld dat deze berekeningswijze in beginsel een niet onredelijke invulling geeft aan de vaststelling van de omvang van een bosperceel, waarbij in aanmerking is genomen dat in de toepasselijke wet- en regelgeving geen aanknopingspunten of richtsnoeren te vinden zijn voor de wijze waarop dat moet gebeuren. De rechtbank heeft onder verwijzing naar de wetsgeschiedenis van de Wnb geoordeeld dat er geen aanleiding is om te oordelen dat de oppervlakte-eis van 10 are onder de Wnb anders moet worden ingevuld dan onder de Boswet.'

En voorts:

'' Voor de berekening van de oppervlakte moeten daarom ook de boomkronen die zich uitstrekten over de beschermingszones worden meegenomen.'

Bij gebruikmaking van de methode van ‘afpassen’ ten aanzien van de huidige boomkronen van ‘Bosje Kerkewijk’ blijkt de totale oppervlakte meer dan 10 are. Tevens sluit dat kronen dak ter hoogte van het Rimpelmos aan op de beschermde houtwal gelegen aan de achterzijde van die percelen en ter breedte aldaar van 6 meter. En die omvat een bomenrij van meer dan 20 bomen. Niet gebleken is dat de gemeente Veenendaal in de door haar gemaakte gemeentelijke verordeningen die van kracht waren tot invoering van de Omgevingswet, andere normen dan uit de Boswet en de Wet natuurbescherming hanteerde om binnen haar komgrens houtopstanden te definiëren als werd bepaald onder 4.11 en volgende van de toentertijd geldende verordeningen. Als opvolger van deze gemeentelijke verordeningen vanaf 1 januari 2024 heeft Uw raad ten gevolge van de invoering van de Omgevingswet daarop vastgesteld het 'Omgevingsplan deel I van de gemeente Veenendaal'.

In de uitwerking van dat Omgevingsplan werd in het Besluit activiteiten leefomgeving in ‘Afdeling 5.7 Activiteiten met betrekking tot flora en fauna’ een aantal bepalingen opgenomen om tot een regulering van die flora en fauna te komen: ‘2 Voor bomen als bedoeld in artikel 11.111, tweede lid, van het Besluit activiteiten leefomgeving zijn de regels in deze paragraaf ook gesteld met het oog op: a. de natuurbescherming; en b. het beschermen van landschappelijke waarden.’

En in 'Paragraaf 5.7.3 Kappen van bomen en vellen van houtopstanden' werd onder meer vastgesteld: ‘Het is verboden zonder omgevingsvergunning een boom te kappen of een houtopstand te vellen in de volgende gebieden: a. coulissenlandschap; b. karakteristiek verkavelingspatroon; c. landschapswaarden; d. bos; e. natuur; en f. waarde-ecologie.’

Deze bepalingen die het karakter hebben van gemeentelijke verordeningen, kunnen niet anders worden geduid dan een logisch vervolg van de tot datum invoering Omgevingswet door Uw raad vastgestelde geldende bepalingen omtrent 'houtopstanden'. Ook de inhoud van de raadsvergaderingen waarin deze besluitvorming tot stand kwam en in welke vergaderingen de inhoud van de vast te stellen verordeningen niet inhoudelijk anders werden geduid dan die van voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet, geven het bewijs dat de definitie van wat onder houtopstanden moet worden begrepen niet werd veranderd of een andere inhoud kreeg. Daarom mag ik als burger van onze gemeente uitgaan van het daarmee opgewekte vertrouwen dat de invoering van de Omgevingswet de inhoud van de voordien geldende verordeningen aangaande de natuurwaarde, landschappelijke waarde, waarde voor stadsschoon en leefbaarheid voor alle burgers in Veenendaal en niet in het laatst de historische waarde sinds 1850 'Bosje Kerkewijk' op de kaarten van Nederland voorkomt, niet in zijn kern aantast. Dus ondanks dat de kadastrale oppervlakte thans fractioneel minder is dan 10 are, is mijn vaststelling dat op basis van de grootte van het kronen dak het 'Bosje Kerkewijk' te kwalificeren is als een beschermde houtopstand, ook al bevindt het zich binnen de huidige komgrens.

En zodra het begrip 'komgrens' wordt gebruikt, dient men zich wel te realiseren dat 'Bosje Kerkewijk' in historisch oogpunt gezien slechts luttele jaren binnen de huidige komgrens is gelegen. De bewijzen daarvan zijn op de Kerkewijk niet alleen zichtbaar maar ook voor velen duidelijk kenbaar. Overigens, vanuit de werking van de Omgevingswet wordt thans geen komgrens meer gehanteerd maar de door Uw raad aangegeven en vastgestelde ‘Bebouwingscontour houtkap’.

Bij akte van 30 september 1994 werd 'Bosje Kerkewijk' als onderdeel van een aantal zakelijke afspraken tussen de huidige eigenaren en onze gemeente voor een habbekrats verkocht. 'Bosje Kerkewijk' bestreek in die transactie een oppervlakte van ruim meer dan 10 are. Door die bij de prijs van een habbekrats verkregen bosgrond werden de eigenaren verrijkt met een bouwkavel (waarop het huidige riante landhuis Kerkewijk 261 werd gebouwd) en door het verkopen van een aantal kleinere kavels tegen marktconforme grondprijzen, mag de vaststelling worden gemaakt dat deze verkoop door onze gemeente de koper zeer verrijkt heeft. Het zij ze vergunt. Edoch, bij deze vaststelling past een conclusie. De zorgplicht van onze gemeente jegens ons als burgers. De gemeente heeft deze koper in staat gesteld en niets in de weg gelegd om dit alles te realiseren. Is het juist geweest dat onze gemeente 'Bosje Kerkewijk' toen heeft verkocht en tot financieel gewin heeft gemaakt voor de koper. Een koper die nu van zins is met zijn beoogde bebouwing ongeveer 50% van de huidige houtopstand te kappen, dus grofweg 5000 m2 en dat is een even groot deel aaneengesloten bomenkronen. Althans dat blijkt bij een rekenkundige ontleding van de tekening die ons betrokken omwonenden op een zogenaamde informatieavond op 21 november 2023 werd getoond.

Daarna en tot op heden is ons door deze eigenaar/initiatiefnemer alle informatie onthouden omtrent zijn bij onze gemeente ingediende plannen. Wellicht is het nu een goed moment voor onze gemeente om haar zorgplicht jegens ons als burgers invulling te geven. En dat kan niet door bij vergunningvoorschrift aan deze eigenaar/initiatiefnemer een herbeplantingsplicht op te leggen zoals verordening 5.123.3 schrijft, want daarvoor ontbreekt in onze gemeente de noodzakelijke oppervlakte. En welke afweging wil onze gemeente maken nu blijkt dat voor het ondergronds leggen van een hoogspanningskabel royaal onze gemeentelijke portemonnee wordt getrokken om een klein aantal bomen te verplaatsen? Invulling van deze zorgplicht kan door duidelijk het standpunt in te nemen dat het geenszins de bedoeling kan zijn dat 'Bosje Kerkewijk' met een kronen dak dat in pracht en oppervlakte in Veenendaal nergens zijn gelijke kent, geen voorwerp van bebouwing kan worden en tevens de fauna daarin te slachtofferen. Dat het de huidige eigenaar van zijn onderhoudsplicht en last wil bevrijden door een retouroverdracht mogelijk te maken. Immers, daarmee bevrijdt het de eigenaar van zijn verplichting tot onderhoud en herbeplantingsplicht van de onlangs zonder toestemming gerooide bomen.

Tevens geeft daarmee onze gemeente het bewijs haar zorgplicht ten aanzien van ons als burgers om een gezond en groen milieu na te streven serieus te nemen en daarmee een onjuiste verkoop uit het verleden en een te lang passief beleid ten aanzien van een beschermde houtopstand alsnog recht te zetten.

Wilt u onze gemeente en met name 'Bosje Kerkewijk' in haar verkleining door de jaren heen van boven af zelf zien, gebruik dan de volgende link: https://www.topotijdreis.nl/vergelijk/satelliet/2008/kaart Over een periode van jaren kunt u aan de hand van deze topografische kaarten vaststellen hoe groot het kronen dak was en nog steeds is van 'Bosje Kerkewijk'. Met vriendelijke groet,

Oud-notaris