LIS2023.185 Nationale Ombudsman en Kinderombudsman - Aanbieding rapport 'De crisis voorbij'

nr. LIS2023.185 | Cat. A (op 7­7­2023 ontvangen door griffie)

Van: Projecten Nationale ombudsman <projecten@nationaleombudsman.nl> Verzonden: dinsdag 27 juni 2023 06:26 Aan: Projecten Nationale ombudsman <projecten@nationaleombudsman.nl> Onderwerp: Nationale ombudsman & Kinderombudsman | Aanbieding rapport "De crisis voorbij" Geachte heer, mevrouw, Hierbij zenden wij u ons rapport De crisis voorbij. Een rapport dat wij vandaag gepubliceerd hebben. Het betreft een gezamenlijk onderzoek van de Nationale ombudsman en Kinderombudsman naar de opvang van asielzoekers vanuit mensen- en kinderrechtelijk perspectief. Wij verzoeken u dit rapport met aanbiedingsbrief door te geleiden naar het College en de gemeenteraad.

Met vriendelijke groet, Mede namens Marit Hopman, sr. Wetenschappelijk medewerker (onderzoeker) bij de Kinderombudsman, Annemarie Tuzgöl-Broekhoven Projectleider Nationale ombudsman T +31 70 356 35 32 E a.tuzgol@nationaleombudsman.nl Werkdagen: maandag t/m vrijdag Bezoek ook onze Raadbaak, dé community van, voor en door professionals en de Nationale ombudsman

nationale ombudsman

kinder ombudsman

Retouradres: Postbu s 93122 , 2509 AC Den Haag

Aan het college van burgemeester en wethouders (via de mail)

Pagina 1/3

Geacht college , Datum

Hierbij ontvangt u het rapport De crisis voorbij. Het betreft een gezamenlijk onderzoek door de Nationale ombudsman en de Kinderombudsman naar de opvang van asielzoekers vanuit mensen- en kinderrechtelijk perspectief.

Aanleiding Met enige regelmaat ontvangen wij klachten en signalen van ouders , kinderen en betrokken professionals over de leefomstandigheden van gezinnen in de crisisnoodopvang . De aard van deze signalen vormde de aanleiding om een gezamenlijk onderzoek in te stellen.

26juni2023

Onderwerp Aanbieding rapport

Ons nummer 1705645

Contactpersonen Voor de Kinderombudsman: Marit Hopman

Het onderzoek werd in maart 2023 gestart en richtte zich op de vraag of de wijze waarop asielzoekers in de crisisnoodopvang worden gehuisvest voldoet aan mensen-

marit.hopman @kinderombudsman.nl

en kinderrechtelijke verplichtingen. Ook werd gekeken naar oplossingsmogelijkheden om voorzieningen in de crisisnoodopvang zo snel mogelijk op niveau te brengen .

Voor de Nationale ombudsman: Annemarie Tuzgöl a. tuzgol@nationaleombudsman.nl

Uitkomsten onderzoek Wij constateren dat de wijze waarop de overheid asielzoekers in de crisisnoodopvang opvangt niet aan mensenrechtelijke en kinderrechtelijke verplichtingen voldoet. Hierdoor staat het welzijn en de waardigheid van ouders en kinderen ernstig onder druk. Dat is overigens niet te wijten aan de mensen die in de crisisnoodopvang werken. Wij zien dat zij zich enorm inzetten en proberen het verschil te maken voor 'hun' bewoners. Deze professionals dragen niet de verantwoordelijkheid voor een menswaardige opvang. Die verplichting ligt bij de overheid. Zonder juiste randvoorwaarden is het voor professionals moeilijk om hier in de praktijk vorm aan te geven. Voor kinderen in het bijzonder zien we dat de leefomstandigheden hen belemmeren in hun ontwikkelingskansen. Dit vinden wij zorgelijk. Kwaliteitsstandaarden worden losgelaten omdat de opvanglocaties voor korte duur zouden zijn maar vaak blijven de opvanglocaties langer open. Dat zet niet alleen de bewoners en de professionals onder druk. Ook de samenleving betaalt een hoge prijs. Deze vorm van opvang kost bijna tweemaal zoveel als de reguliere opvang. Wij zien het verschijnsel 'crisisnoodopvang' dan ook liever helemaal verdwijnen. Een crisis veronderstelt een tijdelijkheid en daarvan is in deze vorm van opvang van asielzoekers geen sprake

Nationale ombudsman Bezuidenhoutseweg 151 2594 AG Den Haag

nationale ombudsman

meer. De aanname dat deze opvanglocaties, vanwege hun tijdelijkheid, niet aan

kinderombudsman

Pagina 2/3

minimale vereisten hoeven te voldoen , is daarmee onterecht. 1 Ons nummer

Wij constateren dat de overheid: 1.

weinig oog heeft voor de noodzaak voor eigen regie en autonomie van asielzoekers in de opvang;

2.

niet voldoet aan verplichting een menswaardige levensstandaard te garanderen;

3.

nauwelijks informatie verstrekt en transparantie betracht;

4.

voorbijgaat aan belangen van kinderen en hun ontwikkelingsperspectief; en

5.

verschillende groepen vluchtelingen ongelijk behandelt.

Aanbevelingen

In het rapport doen wij aanbevelingen voor de korte en voor de lange termijn om te komen tot een (meer) menswaardige vorm van asielopvang. Voor de korte termijn doen wij een aantal concrete aanbevelingen aan gemeenten en veiligheidsregio's . We roepen u op de volgende verbeteringen zo snel als mogelijk door te voeren : 1.

Te zorgen voor huisvesting met voldoende privacy en kookvoorzieningen .

2.

Onderwijs en een zinvolle dagbesteding te organiseren.

3.

Te doen wat nu al kan en daarbij gebruik te maken van de kennis en expertise van bewoners, omwonenden en andere locaties.

4.

Te stoppen met de vele en ongevraagde verhuisbewegingen .

5.

Te praten met kinderen , hun belang voorop te zetten én te zorgen voor professioneel zicht op hun ontwikkeling.

Voor de langere termijn bevelen wij het ministerie van J&V aan - in samenwerking met de ministeries van OCW en VWS - ervoor te zorgen dat: 6.

De crisisnoodopvang wordt omgebogen tot vaste opvang.

7.

Geïnvesteerd wordt in structurele capaciteit van de IND om wachtlijsten op te lossen en te voorkomen.

8.

Geïnvesteerd wordt in de structurele kwaliteit en capaciteit van het nieuwkomersonderwijs.

Publicatie

Op 27 juni 2023 wordt het rapport De crisis voorbij gepubliceerd op onze beider websites . Het bijbehorend persbericht treft u aan in de bijlage bij deze brief.

1 Dit werd ook gezien tijdens de op 13 juni 2023 in Groningen gehouden Algemene

ledenvergadering van de VNG waarin de resolutie "Uit de opvangcrisis komen en blijven" met 98% van de stemmen werd aangenomen.

1705645

nationale ombudsman

kinderombudsman

Pagina 3/3

Afschrift Wij sturen dit rapport met een aanbiedingsbrief naar de colleges van B&W van

Nederlandse gemeenten. Een afschrift van deze brief sturen wij naar het ministerie van OCW en het ministerie van VWS , naar de vaste commissie voor Justitie en Veiligheid van de Tweede Kamer en (naar de griffie van) de Eerste Kamer.

Met vriendelijke groet, de Nationale ombudsman en

de Kinderombudsvrouw

Reinier van Zutphen

Margrite Kalverboer

Ons nummer 1705645

Nieuwsbericht dinsdag 27 juni 2023

De crisis voorbij

Waardigheid volwassenen en kinderen ernstig onder druk in (crisis)noodopvang De Nationale ombudsman en de Kinderombudsman vinden dat de waardigheid van volwassenen en kinderen ernstig onder druk staat in de crisisnoodopvang. Nu asielzoekers lang in zo'n soort opvang verblijven, moet hun situatie snel verbeteren. De ombudsmannen willen dat er een einde komt aan deze mensonwaardige vorm van opvang, schrijven zij vandaag in hun rapport 'De crisis voorbij'. Daarin presenteren zij onder andere een toetsingskader om de kwaliteit van de opvang te toetsen en zo te kijken of de overheid mensen- en kinderrechten wel naleeft. Als asielzoekerscentra en noodopvanglocaties in Nederland vol zitten, kan de regering de veiligheidsregio's in Nederland dringend verzoeken crisisnoodopvanglocaties in het leven te roepen. Die mogen voldoen aan lagere kwaliteitseisen dan reguliere opvang, omdat ze bedoeld zijn voor een korte periode. Maar inmiddels verblijven er duizenden asielzoekers máándenlang in de crisisnoodopvang. Die is daar niet voor bedoeld, omdat de voorzieningen er onder de maat zijn. Ondertussen gebeurt er niks en kunnen mensen niets anders dan eindeloos en uitzichtloos wachten. Nationale ombudsman Reinier van Zutphen: "We moeten af van het woord crisis. Dit is een nieuwe werkelijkheid. In tijdelijke situaties kun je soms schuiven met wat je acceptabel vindt.

Maar we zijn de crisis voorbij en dit is onacceptabel. Er zijn per direct aanpassingen en structurele oplossingen nodig." De ombudsmannen zagen tijdens hun onderzoek dat de inzet en betrokkenheid van vele partijen groot is. En dat de mensen die werkzaam zijn in de opvangcentra hun uiterste best doen. Toch lijkt de situatie niet te verbeteren. De ombudsmannen ontwikkelden daarom een mensen- en kinderrechtelijk kader, op basis van (internationale) verdragen, richtlijnen en jurisprudentie. Dat helpt om te toetsen of de overheid mensen- en kinderrechten naleeft. Want mensenrechten en kinderrechten gelden altijd en voor iedereen. Maar in de praktijk lijken deze normen niet van toepassing te zijn op de opvang van asielzoekers. Kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer: "Ik maak me grote zorgen om de kinderen. Zij zijn door deze mensonwaardige manier van opvang de regie over hun leven kwijt. Ze kunnen of willen soms niet meer eten, omdat dat hun enige manier is om controle te houden in deze onveilige situatie. Het belang van kinderen doet er te weinig toe, terwijl de impact op hun leven enorm is. Zij hebben perspectief nodig en dat moeten ze nu krijgen." Verbeter leefomstandigheden nu De gesprekken met asielzoekers in de crisisnoodopvang waren indringend. De ombudsmannen signaleren dan ook diverse knelpunten.

Zo constateren ze dat de overheid te weinig oog heeft voor de noodzaak voor eigen regie en autonomie, niet voldoet aan de verplichting een menswaardige levensstandaard te garanderen, nauwelijks informatie geeft en weinig transparant is. En voorbijgaat aan de belangen van kinderen en hun ontwikkelingsperspectief. Bovendien worden verschillende groepen vluchtelingen ongelijk behandeld. De ombudsmannen doen daarom aanbevelingen aan gemeenten en veiligheidsregio's om de omstandigheden per direct te verbeteren. Zij vragen onder andere om huisvesting met voldoende privacy en kookvoorzieningen, onderwijs en zinvolle dagbesteding en het stoppen met het verplaatsen van deze gezinnen van opvang naar opvang. Ook vinden zij dat de overheid de belangen van kinderen meer voorop moet zetten, door met ze te praten en door professioneel zicht te houden op hun ontwikkeling. De ombudsmannen doen ook aanbevelingen aan het ministerie van Justitie en Veiligheid, zoals het investeren in de structurele capaciteit van de IND om wachtlijsten op te lossen en te voorkomen en te investeren in de structurele kwaliteit en capaciteit van het nieuwkomersonderwijs.

Nieuwsbericht

Pagina 1/1